Tag Archives: geweld tegen vrouwen

8 maart algemene vrouwenstaking

Stop voor een dag met betaald of onbetaald werk. Dat is de oproep van twee Amerikaanse actiegroepen, waaronder de organisatoren van de Women’s March naar Washington, aan vrouwen wereldwijd. Ze willen 8 maart, internationale vrouwendag, benutten voor een algemene staking in de brede zin van het woord. Niet koken, niet koesteren, niet zorgen, niet schoonmaken, geen boodschappen doen, maar staken en de straat op om aandacht te vragen voor onrecht zoals seksueel geweld of de loonkloof.

Volgens de organisatoren doen inmiddels 35 landen mee aan de actie, waaronder vrouwengroepen in Ierland, Duitsland en Argentinië.

In Nederland kun je onder andere in Den Haag terecht voor een debat over en actie tegen de structurele onderbetaling van vrouwen in Nederland. Vakbond FNV onthult die woensdag om 12:00 uur een standbeeld voor alle werkende vrouwen op het Plein in Den Haag. Voorafgaand vindt vanaf 10:00 uur in Sociëteit De Witte aan Plein 24 een debetbijeenkomst plaats, met vrouwen uit verschillende sectoren, wetenschappers en politici.

Amsterdam staakt met een fakkeloptocht. Het programma begint op 8 maart om 18.00 uur met verzamelen op de Dam. Deelnemers aan de fakkeloptocht lopen naar Café Belcampo, waar om 19.30 uur een bijeenkomst plaats vindt.

Op de website Internationale Vrouwendag vind je een compleet overzicht van deze en andere activiteiten in Nederland, op en rond 8 maart. Neem vrij, staak en ga naar een van de vele internationale-vrouwendag evenementen.

Statistieken brengen femicide in Engeland aan het licht

Mannen vermoordden in zeven jaar tijd bijna duizend vrouwen in Engeland en Wales. Dat blijkt uit statistieken, verzamelt door de organisaties Women’s Aid en NIA. De moorden volgen een vast patroon. In de helft van de gevallen gebruikte de man een steekwapen. In driekwart van de gevallen kende de moordenaar zijn slachtoffer zeer goed – het was een partner, ex-partner of een zoon van de vrouw.

Deze zogenaamde ‘Femicide Census’ betekent een volgende stap in het zichtbaar maken van geweld tegen vrouwen. In eerste instantie ploegden particuliere vrouwen lokale kranten door en probeerden in kaart te brengen hoe vaak vrouwen het onderspit dolven. Dat gebeurde eerder ook in de V.S. Daar kamden redacteuren van de Huffington Post lokale media uit en verzamelden alle dode vrouwen (en vaak ook kinderen) die ze in de maand januari 2016 vonden: 112 doden. In 89 procent van de gevallen was de dader een man, 77% van de slachtoffers was een vrouw.

Uit de Engelse cijfers blijkt dat mannen het vooral gemunt hebben op vrouwen in de leeftijd van 36 tot 45 jaar, of als ze ouder zijn dan 66. Bij de groep van 66 jaar en ouder verklaart de moordenaar vaak dat hij uit medelijden handelde of haar een genadige dood schonk. Tijdschrift The New Statesman:

… although the sincerity of that mercy can be judged by one of the male killers quoted in the census: “‘I did not want her to become a decrepit old hag.”

De femicide census identificeerde ook een categorie genaamd ‘symbolische vrouw’:

The most chilling category of victim, though, is perhaps the group of five called “symbolic woman”, which means “cases where a man sought to kill a woman – any woman”. In the purest sense, these are women who were killed for being women, by men who chose them as the outlet for misogynist aggression.

Grote kans dat de man die onlangs in Finland een vrouwelijke burgemeester en twee journalistes doodde, ook zo’n symbolische vrouw zocht. En vond. En doodde.

Dit geweld tegen vrouwen is hardnekkig. In 2011 kwamen de Verenigde Naties erachter dat het aantal vermoorde vrouwen akelig stabiel blijft en in sommige gebieden zelfs stijgt. Engelse cijfers wijzen op een sterke daling in het aantal misdaden tegen mannen, terwijl het aantal geweldsincidenten tegen vrouwen juist steeg. En dat de stijgende lijn begon op het moment dat de regering bezuinigde op Blijf van mijn Lijf huizen en andere hulp aan mishandelde vrouwen. Toeval?

 

Anti-geweldscampagne White Ribbon komt naar Nederland

“Vóór alles is geweld een mannenzaak”, stelt Jens van Tricht, directeur van Emancipator (organisatie voor mannen en emancipatie). “Het wordt tijd dat mannen dit feit onder ogen komen, daar verantwoordelijkheid voor nemen en zo onderdeel worden van de oplossing”. Dat zegt Emancipator, een organisatie rondom mannen en emancipatie. Om deze bewustwording te ondersteunen haalt hij de White Ribbon campagne naar Nederland, o.a. met website Daar Mag je Nooit voor Kiezen.

White Ribbon betekent ‘wit lint’ en verwijst naar het symbool van deze beweging. Ieder jaar dragen mannen op 25 november een wit lintje, om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen. Naast die ene dag kiezen aangesloten mannen er ook de rest van het jaar voor om geweld tegen vrouwen te voorkomen. De campagne vraagt mannen zich expliciet uit te spreken tegen het geweld door een statement te maken: “Ik zal nooit geweld gebruiken tegen vrouwen, het nooit goedpraten en het nooit negeren”. Via Daar Mag je Nooit voor Kiezen kunnen mannen de verklaring vinden en ondertekenen.

De Witte Lintenbeweging begon in Canada, waar een man in 1989 de University of Montreal binnen liep en veertien studentes vermoordde. Een groep mannen in Toronto vond deze specifiek tegen vrouwen gerichte moordpartij zó schokkend, dat ze geweld tegen vrouwen hoog op de agenda wilden krijgen. Ze hielden de eerste Witte Lintjesactie kort daarna. Met succes: 57 landen sloten zich de afgelopen decennia aan bij deze beweging.

Jens van Tricht wil Nederlandse mannen oproepen ook mee te doen. Hij noemt het terecht absurd dat het feit van voornamelijk mannelijke daders niet lijkt door te dringen tot mannen of, breder, de samenleving.

Feministen zoals ik delen die frustratie. Ik schrijf zelf regelmatig over geweld tegen vrouwen, en velen gingen mij daar in voor. Vrouwen problematiseren mannengeweld al eeuwenlang. Christine de Pizan schreef erover in haar middeleeuwse klassieker De Stad der Vrouwen. Feministen van de eerste golf streden tegen geweld van dronken mannen, onder andere door pogingen te doen om alcoholisme te bestrijden. Feministen van de tweede golf zetten huiselijk geweld hoog op de agenda en richtten het eerste Blijf van mijn Lijf huis op. Ook nu stellen feministen mannengeweld systematisch aan de kaak.

Al die kritiek en pogingen mensen bewust te maken van geweld, hebben er nog niet toe geleid dat mannen in Nederland vaker verantwoordelijkheid nemen voor de agressie van hun sekse. Met twitter als open riool krijgen vrouwen er bijvoorbeeld massaal van langs, als ze agressie van mannen bespreekbaar willen maken. Zo kreeg hashtag #zeghet, over de ervaringen van vrouwen met seksueel geweld, als snel een populaire tegenhanger, getiteld #zeikwijven.

Ook de overheid speelt een remmende rol. Sinds de Nederlandse regering de emancipatie voltooid achtte, liep onder andere de aanpak van huiselijk geweld averij op. We moeten als cultuur van zeer ver komen. Mannen die de vanzelfsprekendheid van agressie tegen vrouwen proberen te doorbreken, moeten hoge drempels slechten:

Als ik wel op de vuist durfde te gaan met neonazi’s, waarom durfde ik me dan niet uit te spreken als feminist? Als man diende ik mijn bek open te trekken en niet zwijgzaam toe te kijken. Daarom ging ik schrijven over seksisme, ik sprak collega’s, vrienden en klanten aan op hun seksistisch gedrag en pas jaren later durfde ik mezelf een feminist te noemen. Het voelde bevrijdend en ik zag de positieve feedback bij vrouwen en mannen die mij kenden. Maar ik zag ook de weerstand bij mannen die ik niet kende, die vals reageerden, alsof ik een landverrader was.

Ik juich alle pogingen toe om mannen te betrekken bij een mannenprobleem zoals geweld tegen vrouwen. Emancipator treedt in de voetsporen van feministen en haalt de Witte Lintjescampagne naar Nederland. Op website www.daarmagjenooitvoorkiezen.nl kunnen belangstellenden informatie vinden, tips krijgen om in actie te komen en een verklaring ondertekenen om zelf geweld tegen vrouwen af te zweren. Hopelijk ziet Nederland 25 november 2017 wit van de lintjes!

Nieuwsronde: de opmerkelijke editie

Rondom gender gebeuren dagelijks opmerkelijke dingen. In deze nieuwsronde een verzameling van wat er zichtbaar wordt als je let op sekse, macht en moraal.

Foto: Marie Claire, over Tanzaniaansen die de traditie van het ‘Vrouwenhuis’ omarmen en met elkaar trouwen.

  • Voortplanting: in België wordt controle over de menselijke vruchtbaarheid steeds vaker een mannenzaak. Een recordaantal Belgische mannen, 8.756 in totaal, liet zich vorig jaar steriliseren, meldt tijdschrift Knack. Nog meer goed nieuws: na gerichte acties van gewone vrouwen (en mannen) schafte de Belgische regering eindelijk de zogenaamde tampontaks af. Tot nu toe viel zoiets als chocola onder het lage BTW tarief voor basisgoederen, terwijl maandverband en tampons onder het veel hogere BTW tarief voor luxegoederen vielen. Belachelijk. En nu verleden tijd. Hoi!
  • Sinds een paar weken trekken Venezolaanse vrouwen massaal de grens met Colombia over om hun haar te verkopen. Tussenpersonen verkopen de lokken vervolgens door aan Colombiaanse bedrijfjes die haar-extensies produceren.
  • Politiek gekonkel: D’66 blies hoog van de toren. Na Pechtold drie vrouwen bovenaan de kandidatenlijst voor de komende verkiezingen! Jammer alleen dat de leden daar niets van moesten hebben. De definitieve kandidatenlijst ziet er zodoende een tikkeltje anders uit. Ingrid van Engelshoven stond op drie, maar zakte naar de vijfde plaats. In haar plaats geven partijleden de voorkeur aan een blanke man, Wouter Koolmees. Typisch….
  • Vooruitgang: stel, je bent vrouw, alleenstaand, je hebt geen bankrekening en je leeft bovendien sowieso al in een gebied zonder banken. Wat te doen als je wil sparen of tijdens het zakendoen geld over wilt maken? Voor dat dilemma stonden vrouwen in Kenia, maar ze vonden een oplossing. Ze kochten een goedkope gsm en gingen telebankieren. In zes jaar tijd zien onderzoekers in de statistieken terug dat vrouwen die dit doen, er financieel een stuk beter voor staan. Ze adviseren deze mobiele technologie ook toe te passen in andere Afrikaanse landen.
  • Opmerkelijk: de Amerikaanse ex-CIA directeur David Petraeus kan als getrouwde man vreemdgaan en opbiechten dat hij staatsgeheimen lekte, maar behoudt ondanks een veroordeling en twee jaar voorwaardelijk zijn baan en staat op een shortlist van Trump voor een post als  Ondertussen kreeg de getrouwde vrouw met wie hij een relatie had er in het openbaar van langs als een slet en een jaloers secreet, verloor ze haar baan en kan ze nergens anders werk krijgen. Dubbele moraal? Ja.
  • De Lezeres des Vaderlands attendeert haar lezers dat NPO2 bekend maakte welke DJ’s dit jaar de top 2000 presenteren: ,,Evelien de Bruijn en Marisa Heutink zijn de enige twee vrouwen (tegenover 9 mannelijke DJ’s) and guess what, ze hebben de geweldige, levendige, goed beluisterde timeslots toebedeeld gekregen van 00:00 tot 02:00 uur en van 02:00 tot 04:00. Uit solidariteit zal ik mijn best doen mijn ogen op te houden wanneer ik van onder mijn fleecedekentje de middelbare wittemannenmuziek door probeer te komen.”
  • Tijdschrift Vogue koos voor een model met een maatje meer op de cover. Hulde! Enige probleem: zeer bekende modehuizen weigerden het model te kleden, omdat ze niet voldoet aan de fysieke eisen. Heldere taal van de redactie: ,,Het is vreemd dat een aantal van onze meest bekende modemerken weigeren een poging te doen om elke vorm van fysieke schoonheid te omarmen, terwijl de rest van de wereld daar wel zijn best voor doet. Dat is volgens mij heel onverstandig.’’
  • Fixed that for you: regelmatig berichten de media in allerlei landen over politieagenten die mensen seksueel misbruiken. Dat is echter niet wat er speelt. Wat er gebeurt is dat mannen uit het politie-apparaat vrouwen seksueel misbruiken. Zo, da’s een stuk duidelijker.
  • Brexit rechtszaak: mannen hadden het woord gedurende 4 uur, 28 minuten en 39 seconden. Vrouwen spraken gedurende 1 minuut en 21 seconden. Toen iemand via Twitter deze feitelijke observatie deelde, regende het honende commentaren van het type ‘nou, da’s dan een verspilde minuut’ en ‘wat deed dat wijf uit de keuken?’
  • Tot slot. Hoe kun je geweld tegen vrouwen succesvol signaleren en bestrijden? Diverse slimme mensen kwamen met verrassende ideeën die in de praktijk prima blijken te werken. Train bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs om mensenhandel te herkennen. Of, als je Tanzaniaanse bent: maak gebruik van een tribale traditie, genaamd nyumba ntobhu, en trouw met een of meer vrouwen. Steeds meer vrouwen doen dit zodat ze sociaal geaccepteerd kunnen leven – ze zijn immers keurig volgens de eigen tradities onder dak – zonder risico op mannelijke agressie. Slim!

Nieuwsronde: de onverwoestbare editie

Vrouwen komen overal in de wereld seksisme tegen. Gelukkig staan ook overal meisjes en vrouwen op om ondanks alle tegenwind hun eigen weg te vinden en te doen wat ze zelf belangrijk vinden. Daarom een nieuwsronde helemaal gewijd aan zulke onverwoestbare vrouwen.

  • Steeds meer meisjes voetballen, maar als je voetbalplaatjes wil verzamelen heb je alleen maar mannen. Zweedse meisjes bedachten er iets op. Ze ontwierpen hun eigen voetbalplaatjes. Eindelijk kunnen ze de portretten verzamelen van beroemde voetbalsters, waaronder landgenote Lotta Schelin.
  • Als zestienjarige kreeg de Iraanse Tala Raassi veertig zweepslagen omdat ze het waagde een minirok te dragen. Voor haar familie was deze straf de aanleiding om te vertrekken naar de Verenigde Staten. Nu ontwerpt ze badkleding. En schreef een boek over vrouwen en het recht om te dragen wat je wil, zonder dat daar ellende van komt: ,,Vrijheid draait niet om hetgeen je draagt, maar om de keuze die je hebt. Als de ene aan het strand een bikini wil dragen en de andere een boerkini is dat allebei prima voor mij.”
  • Ierse vrouwen zijn op geen enkele manier baas in eigen buik, maar weten de conservatieve dogma’s in hun land te omzeilen dankzij Women on Web. Deze van origine Nederlandse organisatie geeft internetconsulten en stuurt vrouwen, waar nodig, per post de pillen mifepristone en misoprostol om een vroege zwangerschap veilig af te breken. Vrouwen rapporteren goede resultaten. Ze voelen zich dankbaar en opgelucht. Een wetenschappelijk onderzoek ondersteunt en versterkt dit feit. Ook een feit: drie op de vijf Ieren wil abortus legaliseren, zodat dit type omweg niet meer nodig is.
  • De Pakistaanse Mukhtaran Mai overleefde een groepsverkrachting. Dat niet alleen, maar ze ontwikkelde zich tot een actievoerster en hulpverleenster aan vrouwen die, net als zij, seksueel geweld meemaakten. Haar meest recente wapenfeit: ze nam deel aan een modeshow. Door zichtbaar te zijn, hoopt ze andere slachtoffers aan te moedigen om hun schaamte te overwinnen.
  • Jessica Williams begon een uitzendbureau voor administratief personeel. Prompt kreeg ze van werkgevers allerlei verzoeken van het type ‘we willen een secretaresse, ze moet blond zijn en hoge hakken dragen’. Williams schrok van dit structurele seksisme en besloot het probleem bij de bron aan te pakken. Haar gouden tip: vraag ‘waarom’. Waarom moet ze blond zijn? Waarom zoekt u een zij en geen hij? Dan is het snel afgelopen met dit type discriminatie, merkt ze.
  • Kunstenaar Dan Goldman en filmmaker Ram Devineni bevonden zich in de Indiase stad Delhi toen mannen daar in 2012 in een bus een vrouw verkrachtten en verminkten, zodanig dat ze later stierf aan haar verwondingen. Om iets te doen ontwikkelden ze de superheldin Priya. Priya vecht met de kracht van de godin Shakti tegen verkrachters en, in een tweede stripboek, tegen mannen die bijtend zuur over vrouwen heen gooien. Met de comic willen beide mannen de jeugd bereiken, de discussie over geweld tegen vrouwen op gang brengen, en de bewustwording bevorderen.
  • Vrouwen protesteren overal tegen onderdrukking en geweld. Amerikaanse vrouwen in Rhode Island hielden een demonstratieve yogabroekenparade na beledigende opmerkingen over vrouwenkleding. Indiase vrouwen weigeren nog langer een sluier te dragen. Argentijnse vrouwen staakten en demonstreerden afgelopen woensdag, nadat mannen een vrouw vermoordden met een combinatie van marteling en verkrachting. Dat was één dode vrouw teveel: de Argentijnen pikken het geweld niet meer.  Ook in Chili, Uruguay, Paraguay, Bolivia en Guatemala gingen mensen de straat op om tegen geweld tegen vrouwen te demonstreren, met de slogan ‘Ni una menos’. Oftewel geen één minder – want als je een vrouw vermoordt, is er weer eentje minder….
  • Nadat Facebook een voorlichtingsvideo over borstkanker verwijderde wegens aanstootgevend, herplaatsten de makers de gewraakte video, alleen nu met vierkante borsten. Zo omzeilen ze een systeem van censuur waarbij mannen allerlei seksistische zooi kunnen spuien terwijl je niks mag zeggen over borstvoeding geven of borstkanker voorkomen.
  • Mensen die anderen schade toe willen brengen, zetten vaak eerst deze stap: de ander reduceren tot een hatelijk doelwit, zodat het daarna ok lijkt om ze aan te pakken. Dit speelt onder andere in de V.S., waar de overwinning van Trump toegang tot een veilige abortus bedreigt. Vrouwen slaan terug door hun mens-zijn te benadrukken. Dat doen ze door hun persoonlijke abortusverhaal te delen. Niet alleen ontkracht dat vijandbeelden over vrouwen die een zwangerschap afbreken, maar het benadrukt ook de vele nuances, grijze gebieden en de dilemma’s waar vrouwen mee zitten. Of ze doneren geld aan Planned Parenthood, en laten een certificaat sturen naar Mike Pence, Trump’s vice-president en notoir vrouwenhater.

Vrouwen ook in virtuele werelden niet veilig

Zelfs in virtuele werelden (virtual reality, VR) zijn vrouwen niet veilig voor mensen die hen ongewenst willen betasten. Jordan Belamire is één van de vrouwen die deze nieuwe vorm van seksuele intimidatie aan de kaak stelt. Ze speelde QuiVR, een virtueel spel waarbij je je boogschietkunsten kunt loslaten op hordes zombies. Zodra ze de multi-player optie koos, besloot ene ”BigBro442” zijn poppetje te gebruiken om haar poppetje ongewenst te betasten.

Echt, bedenk een nieuwe techniek en ranzige seksisten gebruiken dat om zich aan vrouwen op te dringen en hen het leven zuur te maken:

he chased me around, making grabbing and pinching motions near my chest. Emboldened, he even shoved his hand toward my virtual crotch and began rubbing. There I was, being virtually groped in a snowy fortress with my brother-in-law and husband watching. […] Guess what. The virtual groping feels just as real. Of course, you’re not physically being touched, just like you’re not actually one hundred feet off the ground, but it’s still scary as hell. […] What had just happened? I hadn’t lasted three minutes in multi-player without getting virtually groped.

De ontwikkelaars van QuiVR namen maatregelen om deze ongewenste intimiteiten tegen te gaan. Je kunt een soort bubbel om je virtuele persoon vormen en met een specifiek handgebaar vervelende spelers wegwuiven en onzichtbaar maken, zodat je elkaar niet meer ziet en het gedoe stopt.

Onder andere website The Mary Sue juicht dit toe, maar slachtoffers manieren geven om zichzelf te beschermen is niet genoeg.  Wat doen bedrijven met daders? Hoe kun je er als aanbieder van virtuele spelletjes voor zorgen dat wie zich misdraagt, waarschuwingen krijgt en bij herhaling weg moet? Want dit soort gedrag heeft als effect dat vrouwen de nieuwe technieken en nieuwe vormen van gamen beginnen te mijden als de pest. Belamire:

Women are allowed, sure, but the BigBro442s of the world will make sure you never want to come back.

Dit geldt breder voor allerlei technologieën. Van internet tot Twitter, vrouwen ontmoeten bakken met haat en bedreigingen. Je moet een sterke maag hebben om deel te blijven nemen. Dat de agressie nu ook opduikt in virtuele games, zorgt voor een zekere wanhoop. Vrouwen zijn echt nergens veilig. Sterker nog, er bestaan virtual reality games die spelers uitnodigen om vrouwelijke personages lastig te vallen – dat is de missie in het spel. Wat voor boodschap geef je daar mee af als producent?

Gelukkig beseffen steeds meer bedrijven dat ze forse inkomsten mislopen als vrouwen weg blijven. De alertheid op wangedrag neemt toe. Er kwam forse kritiek op de VR games die mannen in staat stellen virtuele vrouwen te bepotelen. En organisatoren van de Tokyo Game Show in september stuurden dit jaar mannen weg, omdat ze bij VR games vrouwelijke medespelers lastig vielen. Het mag echter duidelijk zijn dat er veel meer moet gebeuren om dit soort agressie tegen vrouwen te voorkomen.

Spaanse mannen verzetten zich tegen macho-geweld

De Spaanse stad Sevilla staat 20, 21 en 22 oktober 2016 helemaal in het teken van mannen die zich uitspreken tegen de macho cultuur in hun land. Onder het motto ‘machismo is geweld’ organiseert een actiecomité bijeenkomsten en demonstraties. Mannen die zich aansloten bij dit initiatief pleiten in de media voor een andere houding. Mannen moeten vrouwen steunen bij hun emancipatie, geweld tegen vrouwen actief veroordelen, en kritisch onder de loep nemen wat mannelijkheid voor hen betekent.

Mannen voor de Gelijkheid, de organisatoren van het evenement, neemt een voorbeeld aan José Saramago. Deze auteur, die de Nobelprijs won, deed tien jaar geleden een oproep. Hij beschreef huiselijk geweld en aanverwante agressie tegen vrouwen een probleem van mannen. Het zijn mannen die hun handen niet thuis kunnen houden en vinden dat ze vrouwen terug in hun hok moeten slaan. Deze mannen krijgen steun van een cultuur waarin mensen die agressie stilzwijgend accepteren.

Dat zwijgen willen de Mannen voor Gelijkheid doorbreken. De universiteit van Sevilla houdt donderdag 20 oktober een congres onder de noemer Mannen en Macho-geweld. De vrijdag staat in het teken van een hommage aan José Saramango en een demonstratieve tocht door de stad. De zaterdag staat in het teken van het feminisme en de rol die mannen in die beweging kunnen spelen.

Het is geweldig dat mannen zo groots en uitgebreid stilstaan bij hun rol in het feminisme en het aandeel van hun sekse in de problematiek van geweld en discriminatie. Waarschijnlijk helpt het dat de Spaanse maatschappij agressie tegen vrouwen expliciet benoemd als een ernstig probleem en tellingen bijhoudt van mannen die vrouwen vermoorden.

Alle gewonde en psychisch beschadigde vrouwen zijn niet meegenomen in zulke overzichten, maar ze maken duidelijk hoe ingrijpend mannelijk geweld is. Het verhoogt ook het bewustzijn bij mannen dat hun sekse problemen kent en dat ze daar zelf, als mannen, iets mee moeten.

Nederlandse mannen, fijn dat jullie na de aanrandingen in Keulen in minirok de straat op gingen om te protesteren tegen geweld tegen vrouwen. Dat was echter begin 2016 en daarna werd het weer akelig stil. Dus. Wie volgt het voorbeeld van de Spaanse mannen?

Vrouwen verslaan Trump in Amerikaanse verkiezingen

Stel dat alleen vrouwen zouden mogen stemmen bij de Amerikaanse verkiezingen in november. Dan had presidentskandidaat Donald Trump geen schijn van kans, becijferde website FiveThirtyEight, gespecialiseerd in onderzoek en statistiek. Ook niet onder Republikeinen. Vrouwen met die politieke voorkeur rennen twee keer zo snel weg van kamp Trump dan mannen. Zelfs super Christelijke vrouwen, de harde kern, beginnen Trump de rug toe te keren. Om nog maar te zwijgen van een vrouw als Michelle Obama, die, waardig als altijd, Trump en zijn aanhangers beleefd de deur wees in een daverende speech.

Aanhangers van Trump beginnen steeds zenuwachtiger te worden. Ze zien de bui hangen. Zelfs Conservatieve Christenen walgen van de hypocrisie van hun mannelijke geloofsgenoten die Trump verdedigen en hen zodoende laten vallen. De spanningen op dit gebied nemen toe nu steeds meer bekend wordt over de levenswandel en daden van Trump. Na de onthullingen over de ervaringen van kandidates en medewerksters van programma The Apprentice, of de ervaringen van Miss-kandidaten, of zijn vele recente beledigingen van vrouwen, komen vrouwen na zijn ‘het zijn slechts woorden’ geklets naar buiten met beschuldigingen over aanranding. De teller staat inmiddels op vier. Correctie: vijf. Correctie: tien

De vrouwen zwegen vaak jarenlang, maar de maat is vol na Trump’s leugens en smoesjes:

De vrouwen vertelden de gebeurtenissen wel in hun directe omgeving, maar traden nooit eerder in de publiciteit. Ook deed geen van beiden aangifte bij de politie. Leeds: ‘In die tijd dacht je als vrouw nog dat je het er vermoedelijk zelf naar had gemaakt.’ Na de ontkenningen van Trump tijdens het debat van zondag, besloten de vrouwen alsnog met hun verhaal naar buiten te komen.

Zeggen dat Trump een vrouwenprobleem heeft, zou wel eens het understatement van het jaar kunnen worden. Hij kwam jarenlang weg met zijn gedrag, dankzij de privileges die je als blanke man geniet in een cultuur waar blanke mannen de norm zijn. Nu hij presidentskandidaat is, gaan mensen echter serieuzer en kritischer kijken met wie ze te maken hebben. Dat is schrikken. Bij weldenkende mensen zal die afschuw voorlopig niet verdwijnen.

Kortom, kamp Trump in rep en roer. En hoe reageren ze? Door een campagne te beginnen om het stemrecht voor vrouwen terug te draaien. De V.S. regelden dat met een regeling die bekend staat onder nummer 19, dus de oproep luidt: trek de 19e in (repeal the 19th). Waarmee een heel ander debat begint. Zijn vrouwen mensen? Mogen we basale democratische rechten uitoefenen? Beschikken we over onszelf, of zijn we voorwerpen die ter beschikking staan van de grijpgrage handen van mensen zoals Trump? Baas in eigen buik of willoze baarmachine waar een gezond kind uit moet komen want anders dan?

Een ding is zeker. Van Trump moeten vrouwen het niet hebben. Van Clinton en haar bewezen aandacht voor vrouwenrechten wél. Van Michelle Obama wél:

 

Duitsland is aanranders zat

Feministe Andrea Dworking vroeg een zaal vol mannen in 1983 of er asjeblieft een wapenstilstand van 24 uur kon komen, en dat in die periode geen enkele man een vrouw verkracht. Zou dat kunnen? Ruim dertig jaar later is vrouwen naroepen, betasten, aanranden en verkrachten nog steeds gemeengoed. En worstelen landen nog steeds met deze problematiek. Duitsland vuurt een zoveelste schot af in de strijd: een nieuwe wet maakt vrouwen ongewenst betasten in het openbaar strafbaar.

Mannen die hun handen niet thuishouden, kunnen maximaal twee jaar celstraf krijgen. De wet kwam er doorheen na diverse schandalen, zoals de massale aanrandingen tijdens het oud en nieuw ‘feest’ in Keulen.

Wetgeving tegen seksuele intimidatie is hard nodig, want teveel jongens en mannen (nee niet alle mannen, maar ja alle vrouwen en komop zeg!!!! verzin iets nieuws als argument om het niet over seksuele agressie van mannen te hebben) kunnen er niet goed tegen als ze vrouwen komen in het openbaar. Ga je naar een popfestival? Mannen zitten aan je. Wil je oud en nieuw vieren? Massale aanrandingen worden je deel. Op straat lopen? Succes, seksuele intimidatie te over.

Voor vrouwen levert al die ongewenste aandacht thuis, op straat, op het werk enzovoorts, veel stress op. Ten eerste omdat het eng is als mannen je structureel  reduceren tot een gebruiksvoorwerp wat seksueel begeerlijk dient te zijn. Van daaruit is het een kleine stap naar acties. Van aanspreken tot ronduit verkrachting. Je weet als vrouw nooit waar het eindigt. Blijft het bij ‘heej meisje heej zeg iets heej vuile hoer’? Gaat een jongen of man aan je zitten? Blijft het bij die ongewenste hand op een bil of borst, of gaat het door naar je kruis? Wordt het aanranding of verkrachting? Wat als je laat merken dat je niet zit te wachten op dit soort gedoe? Scheldt de man je alleen uit, of gaat hij over tot slaan, schoppen of erger?

Steeds opnieuw blijkt dat seksuele agressie veel vrouwen raakt. 70% van de vrouwen jonger dan 35 kreeg bijvoorbeeld te maken met seksueel ongewenst gedrag op straat, tegen 15% van hun mannelijke leeftijdgenoten, bleek recent uit een enquête onder 2500 lezers van het Belgische blad Knack. Hoe ouder de vrouw, hoe lager het percentage dat aangeeft te maken te hebben met deze mannelijke agressie. Maar het stopt nooit. Mannen gaan net zo goed over tot het seksuele intimideren van 65-jarige vrouwen.

Straatintimidatie en seksuele agressie komt voor in alle landen ter wereld. Ook in Nederland. Wat doen wij? Je kunt een petitie tekenen om dit soort agressie strafbaar te stellen. En verschillende grote steden overwegen maatregelen. Zo besloot de Amsterdamse gemeenteraad in februari om een wet voor een boete op straatintimidatie op te stellen. In Rotterdam wil wethouder Joost Eerdmans onderzoek laten doen naar straatintimidatie in de stad, als opmaat naar voorstellen voor het aanpakken van deze problematiek. Naar aanleiding van de aanranding van een journaliste in een Gronings café denkt Nederland na over de manier waarop vrouwen aangifte moeten doen. Die procedure is voor verbetering vatbaar. De nieuwe Duitse ‘nee betekent nee’ wetgeving zou ook iets voor Nederland kunnen zijn.

Hopelijk geeft dit alles een boodschap af: vrouwen naroepen op straat, da’s geen compliment. Vrouwen ongevraagd betasten? Nog erger. Aanranden? Verkrachten? Mannen, doe het niet. Spreek je seksegenoten aan als die ‘hoer’ roepen naar een onbekende vrouw op straat, of ongewenst vrouwenlijven bepotelen. Zodat ze dat niet nog een keer flikken. O, en mannen, als je denkt ‘o jee hoe moet ik me nu gedragen, ik mag ook niks’, zie dan hieronder deze handige tips. Ze zijn gericht op het voorkomen van verkrachting, maar zijn denk ik breder toepasbaar:

  1. Gooi geen drugs in het drankje van een vrouw
  2. Als je een vrouw in haar eentje ziet lopen, laat haar dan met rust
  3. Als je stopt bij een vrouw met autopech, let dan op dat je haar niet verkracht
  4. Als je in een lift staat en er stapt een vrouw in, verkracht haar dan niet
  5. Als je een vrouw slapend aantreft, is het ‘t beste als je haar niet verkracht
  6. Breek nooit via deur of raam in bij het huis van een vrouw, spring niet tevoorschijn tussen twee geparkeerde auto’s, verkracht niet
  7. Als je je schuil houdt in de bosjes of in portieken terwijl je iets slechts in de zin hebt, zorg er dan voor dat je felgekleurde kleding draagt, een zaklamp aan doet, of luide muziek draait, zodat de vrouw weet waar ze haar vlammenwerper op moet richten
  8. Gebruik het maatjessysteem! Als je het lastig vindt af te zien van verkrachting, vraag dan aan iemand die je vertrouwt om bij je te blijven terwijl je je schuil houdt in de bosjes
  9. Zorg dat je een alarmfluitje bij je hebt. Als je er achter komt dat je op het punt staat een vrouw te verkrachten, kun je je maatje vragen op het fluitje te blazen en zo om hulp te vragen
  10. Vergeet niet: eerlijkheid duurt het langst. Als je een vrouw mee uitneemt, doe dan niet net alsof je in haar als persoon geïnteresseerd bent, maar zeg meteen dat je er van uitgaat dat je haar later op de avond zult verkrachten. Als je niets zegt, loop je het risico dat de vrouw er van uit gaat dat je haar niet wilt verkrachten.

Zo eenvoudig kan het zijn. Ben je een man en maakte dit artikel je nog steeds oncomfortabel? Neem een kijkje bij John Scalzi en zijn adviezen voor mannen die het naar vinden als vrouwen over seksuele agressie beginnen te praten.

Giftige mannelijkheid en vrouwenhaat, de vergeten kant van massamoord

Makkelijk verkrijgbare wapens, psychologische problemen, religieuze motieven, dat alles kan een rol spelen bij massale schietpartijen in de V.S. Maar er is opvallend weinig aandacht voor een ander structureel gegeven. Op een paar na gaat het bij de meeste van 216 schietpartijen met meerdere slachtoffers sinds 1966 om mannelijke daders. Daarnaast mishandelen of vermoorden deze mannelijke daders voor hun openbare moordpartij opvallend vaak vrouwen, al dan niet in de context van huiselijk geweld. Deskundigen zien hierin symptomen van giftige mannelijkheid (toxic masculinity).

Bij giftige mannelijkheid gaat het om een specifieke kijk op hoe mannen moeten zijn en welke rechten en plichten ze moeten hebben. Angst ligt vaak ten grondslag aan die ideeën. Angst voor het verlies van privileges waar mannen uit vorige generaties nog als vanzelfsprekend aanspraak op konden maken. Angst om te verweken en ‘te vrouwelijk’ te worden. Angst om de controle te verliezen. Hij moet de baas zijn en blijven, van jongetjes een man maken en vrouwen eronder houden.

Dit alles leidt tot een fragiel ego, wat bij het minste of geringste ernstig bedreigd wordt. Vrouwen die te veel praatjes krijgen, zwartjes die je baan inpikken, homo’s die met hun verwijfde gedoe deze stoere mannelijkheid ondermijnen, de lijst met vijandbeelden is lang. En iedere aantasting van de opgeëiste dominantie kan agressie tot gevolg hebben.

Maar vooral vrouwen moeten het ontgelden. Daders van openbare schietpartijen plegen, voordat ze dit punt bereiken, vaak eerst misdaden gericht op vrouwen. Seksueel geweld, huiselijk geweld, je moeder of je ex doden en dan bewapend door naar een bepaalde locatie. Tussen 2009 en 2012 beging maar liefst veertig procent van de daders geweld tegen vrouwen. Ze schieten ook opvallend vaak rond in winkelcentra of op scholen, waarbij de vrouwelijke slachtoffers in de meerderheid zijn.

Ook de dader van Orlando mishandelde eerst zijn vrouw. Zoals Rolling Stone opmerkt: volgens de overheid had de dader geen dossier over eerdere ”hate crimes” oftewel misdaden gepleegd uit haat, maar dat ligt er aan hoe je dat definieert. Feministen zien huiselijk geweld tegen vrouwen wel degelijk als een hate crime. Maar zoals gewoonlijk, aldus Rolling Stone, negeerde de overheid die alarmbel echter. Vrouwen slaan, tja, doen we allemaal wel eens, ze zal het er wel naar gemaakt hebben. Hatecrime? Nah. Extra in de gaten houden? Nah, dan kun je alle mannen wel in de gaten gaan houden. En bij geweld tegen vrouwen weten we: NIET ALLE MANNEN!!!!!

Dit leidt tot de volgende blinde vlek. Niet alleen negeren we de sekse van de daders bij openbare schietpartijen en hun geweld tegen vrouwen, we missen ook de schietpartijen met meerdere doden die thuis achter de voordeur plaats vinden. Als je kijkt naar de feiten, gaat het om mensen zoals David Conley. Die schoot zijn ex, haar partner en zes kinderen dood. Acht doden. Dat valt ruim binnen de gangbare definitie dat er vier of meer doden ”moeten”vallen om mee te tellen in de lijstjes. En hij is niet de enige.

Enfin, zoals Rolling Stone concludeert:

If Mateen’s choosing Pulse as a target isn’t an indication of aggrieved entitlement and fragile masculinity, I don’t know what is. Pledging allegiance to ISIS, as he is reported to have done in the midst of the shooting, while related in many dimensions to this problem, seems more like a symptom, not a cause.

Hoog tijd dat de V.S. dit feit erkennen. Wapenbezit aan banden leggen is niet voldoende. Het bijsturen van denkbeelden over giftige mannelijkheid moet veel meer prioriteit krijgen.

Engeland in de ban van cijfers

Engeland raakt steeds meer gealarmeerd over de mate waarin mensen, meestal mannen, geweld plegen tegen vrouwen. Eerst toonde een onderzoek aan dat de criteria voor cijfers een onderrapportage veroorzaken van huiselijk en seksueel geweld. In een tweede onderzoek keken analisten voor het eerst naar leeftijd bij seksueel geweld. Ook dat leverde schokkende cijfers op: 30% van de slachtoffers van verkrachting is jonger dan 16 jaar.

have respect

Eerst de algemene situatie. Begin dit jaar juichte de Engelse overheid dat de cijfers voor criminaliteit dalen. Minder doden en gewonden, hoera! Nieuw onderzoek gooide echter roet in het eten. Wat bleek? De officiële cijfers in ‘het’ algemene rapport over de stand in Engeland laten seksueel geweld buiten beschouwing. Dat geldt niet als een misdrijf zoals moord of verminking. Ten tweede zat er een stop op repeterend geweld. Na vijf incidenten rondom dezelfde personen telden de misdrijven niet meer mee in de statistieken.

Beide criteria betekenden dat met name geweld tegen vrouwen buiten beeld bleef. Seksueel geweld treft vrouwen vaker dan mannen. Bij het repeterende geweld gaat het met name om slachtoffers van huiselijk geweld, en ook in die categorie zijn vrouwen vaker het slachtoffer dan mannen. Haal je de limiet op vijf incidenten weg, dan worden de helft van de gevallen alsnog zichtbaar. Beschouw je daarnaast seksueel geweld als een vorm van geweld, dan kantelt het beeld helemaal. Geweld tegen mannen daalt inderdaad. Maar geweld tegen vrouwen stijgt juist in Engeland.

Bij seksueel geweld zijn jonge meiden extra kwetsbaar. Nieuwe cijfers van de Engelse variant van het CBS tonen aan dat eenderde van de vrouwelijke slachtoffers van verkrachting jonger dan zestien was. Daarvan was 25% jonger dan veertien jaar en bijna tien procent zelfs jonger dan negen jaar. De daders, veelal mannen, zoeken duidelijk slachtoffers uit waarvan ze weinig te vrezen hebben, aldus de onderzoekers.

Professionals en activisten pleiten er nu voor dat de Engelse regering geweld tegen vrouwen serieuzer neemt en niet verder bezuinigt op opvangcentra en hulpverlening. Onderzoek uit Liverpool, Engeland, laat namelijk zien dat bezuinigingen een genderkwestie zijn. Waarbij vrouwen onevenredig zwaar getroffen worden. Zeker als het gaat om levensreddende voorzieningen zoals hulp bij huiselijk/seksueel geweld, en Blijf van mijn Lijf huizen. Hopelijk luistert de regering naar die noodkreten.

Brazilië beleeft nieuwe feministische golf

Een evangelische president die abortus nóg moeilijker wil maken dan het al is, structureel seksisme, een hoger percentage vrouwen met een goede opleiding, de opkomst van sociale media, die combinatie zorgt er volgens magazine The Atlantic voor dat het feminisme met kracht opleeft in Brazilië. Vrouwen houden demonstraties, pakken via Twitter publieke uitingen van seksisme aan, en vechten steeds massaler voor hun rechten. NRC spreekt al van een Braziliaanse Lente.

Actrice noemt het beestje bij z'n naam

Feminisme is niks nieuws in Brazilië en, breder, Latijns-Amerika. In het begin deden vrouwen vooral vanuit de moederrol een beroep op rechten. Vanaf de jaren zeventig kreeg het revolutionaire gedachtegoed van linkse bewegingen landen in hun greep. Ook vrouwen namen dat als basis voor de roep om hervormingen en meer rechten voor vrouwen. Vanaf 1981 komen feministische organisaties uit allerlei landen bijeen in zogenaamde Encuentros. Die congressen zijn enorm belangrijk voor het ontwikkelen van netwerken en het benoemen van belangrijke strijdpunten.

De Braziliaanse Lente komt dus niet uit de lucht vallen. Het land kent volgens tijdschrift Lover twee grote feministische bewegingen. The World March of Women, die zich richt op antikapitalisme en straatprotesten. En The Articulation of Brazilian Women, die lobbyen centraal stelt en zich bezig houdt met wetgeving.

Neem seksueel geweld. Het Braziliaanse onderzoeksinstituut IPEA berekende dat er 1.500 verkrachtingen per dag plaatsvinden. In 90% van de gevallen zijn vrouwen het slachtoffer (en is de dader een man). In die context wekt het zeer veel woede op dat de Braziliaanse president, de conservatief Eduardo Cunha, de beschikbaarheid van anticonceptie wil inperken en abortus in geval van verkrachting alleen nog wil toestaan als de vrouw aangifte doet en zich lichamelijk laat onderzoeken.

Daar komt het Zika-virus nog bovenop. Wil je zwangere vrouwen echt dwingen om een zwaar gehandicapt kind ter wereld te brengen? De epidemie is vreselijk, maar zorgt er wel voor dat het abortusdebat opnieuw oplaait. Opnieuw blijken beslissingen rondom het recht op baas in eigen buik niet zo zwart-wit als de pleiters voor gedwongen baren doen voorkomen.

De positie van mannen bij dit alles is lastig. Zolang ze hun houding en gedrag niet veranderen, zien veel voorvrouwen weinig ruimte voor mannen binnen hun beweging en breder, bij de emancipatie:

”Some people call this the spring of the woman,” said Silviana Bahia, who has also been involved in a burgeoning black women’s protest movement in the country. “Men need to change the way they look at women.” […] They hear men say things like, “a feminist is a woman who doesn’t want to be married,” and they fear that men, if invited in, will dominate feminism like they do other spheres of life. “In our movement, men don’t sign the papers,” said Thais Alves Pinto. “It’s not that men are horrible,” Lopez interjected. “I love men! But sexism is socialized in the man from the time that he’s a young person.”

Om die reden richten veel feministen zich breder op de gehele cultuur van de Braziliaanse samenleving, en zoeken ze naar manieren om die vrouwvijandige socialisering te doorbreken. Ook intersectionaliteit heeft een plek binnen de beweging, bijvoorbeeld in de favelas, de sloppenwijken die veel grote steden domineren.

Hoe dan ook, het borrelt en bruist in Brazilië. En da’s goed nieuws.

Seksueel geweld: mannen krijgen het door

Hashtag #zeghet levert nog dagelijks schrijnende ervaringsverhalen op van vrouwen die te maken kregen met seksuele intimidatie en geweld. Bij de reacties staan veel twitterberichten van mannen die zich op hun pik getrapt voelen. Ook mannen die zich verbazen over de hoeveelheid ellende die vrouwen melden. Is het echt zo erg? Ja, het is echt zo erg. En steeds meer mannen krijgen dat door.

Mannen leven in een andere wereld dan vrouwen (*kuch* male privilege *kuch*). Ze lopen minder risico op straatintimidatie, ongewenste intimiteiten, aanranding en verkrachting. Dat maakt het moeilijker om je in te leven in de situatie van een ander:

Veel mannen lieten op Twitter weten dat ze schrokken van de omvang van het probleem, van de verhalen die ze plotseling van naasten hoorden. 

Schrik, ”plotseling” iets horen, dat zijn termen die passen bij fenomenen zoals ‘de schellen vallen van je ogen’, er vallen kwartjes, er gaat mensen een lampje op. Da’s top. Want mannen zijn mensen met gevoel en verstand. Waarom zouden zij niet in staat zijn te snappen dat vrouwen in rotposities terecht kunnen komen?

Neem Sam Gerrits. Die signaleert vanuit zijn eigen werkervaringen en contacten met cliënten dat seksuele intimidatie en verkrachting diepe sporen nalaten in de psyche van meisjes en vrouwen. Hij juicht #zeghet toe, omdat de actie zorgt voor bewustwording. De berichten doorbreken het stilzwijgen rondom seksueel geweld. Dat draagt bij tot begrip:

Ik denk niet dat ik de enige man ben die onder de indruk was van de #zeghet verhalen op Twitter. […] En dan heb ik het nog niet eens over de mannen die gisteren door #zeghet dingen spontaan zijn gaan snappen. Vriendjes die ineens door hebben waarom hun meisje zo overspannen reageert op bepaalde grappen, mannen die voor het eerst horen waarom hun vrouw nooit naar die en die kroeg wil.

#Zeghet hielp ook Peter Kwint om te beseffen dat hij echt in een andere wereld leeft dan vrouwen.   Dat vrouwen meer dan mannen in aanraking komen met intimidatie, aanranding en verkrachting kon hij ”met een beetje empathie nog wel raden”. Maar dat het zo vaak voorkomt, en zo veel, en ook bij vrouwen die hij kent en van wie hij nooit eerder iets hoorde, dát raakte hem. Hij noemt zichzelf nu bewuster dan voorheen.

Met hun artikelen dragen deze mannen bij aan meer bewustwording. Hard nodig, want bij seksueel geweld helpt het niet om vrouwen te adviseren hun gedrag, kledingkeuze en bewegingsvrijheid aan te passen. Sterker nog, dit kan leiden tot impliciete verwijten aan vrouwen, of zelfs beschuldigingen van het type ‘had je maar’. Ook geeft het geen pas om aan te zetten met dooddoeners van het type ‘mannen zijn nou eenmaal mannen’. In het filmpje: ‘beren zijn nou eenmaal beren’. Ja, en? Moeten we dan stil blijven zitten en de andere kant opkijken, want tsja, boys will be boys?

Seksuele intimidatie en geweld gaan ons allemaal aan. Mannen maken net zo goed deel uit van sociale mores die seksueel geweld in de taboesfeer houden en vrouwen er de schuld van geven. Daarom vind ik het zo fijn om de berichten van mannen als Kwint en Gerrits te lezen. Het is een eerste stap. Wie weet gaan ze hun maten voortaan aanspreken op seksistisch gedrag. Wie weet roepen ze vaker dan voorheen mensen tot de orde die de ervaringen van vrouwen wegwuiven.

Het hoeft helemaal niet groots en meeslepends te zijn. Veranderingen beginnen bij jezelf, met kleine handelingen, een opmerking hier, een steuntje in de rug daar. Met een beetje geluk breiden dit soort goede voorbeelden zich uit tot alle lagen van de bevolking. Wie weet kunnen wij vrouwen dan ongestoord over straat lopen. Rustig ons werk doen, zonder bang te zijn voor betastingen en ongewenste seksuele aandacht. Gerust een date regelen met een leuke man, zonder vrees voor aanranding of verkrachting. Wat zou dat heerlijk zijn.

UPDATE: nog een man die wakker schrok. James Worthy las de berichten op #zeghet, en begon zichzelf het een en ander af te vragen:

Dat hele #zeghet gebeuren op Twitter heeft mij enorm aan het denken gezet over mezelf en of ik weleens grensoverschrijdend bezig ben geweest. Ik belde een ex op en vroeg aan haar of haar grenzen nog intact waren toen ze mij dumpte. Het bleef lang stil, totdat ze begon te praten. “Het leek soms net of de lattenbodem iedere avond stuk moest. Als ik mijn kleren uittrok, verdwaalde je vrijwel direct in een soort mist die schizofreen maakte.” Ik belde nog een ex, en nog een ex en toen belde ik mijn vrouw. En allemaal hadden ze het over die mistbanken.

Het brengt hem tot een nieuwe definitie van mannelijkheid als het gaat om relaties met vrouwen. Heel goed.

Nieuwsronde

Hier een paar belangwekkende artikelen die allemaal de moeite waard waren en zijn om meer over te schrijven, maar helaas. Zoveel te doen, zo weinig tijd…. Daarom: een nieuwsronde met links en verdere informatie. Veel leesplezier en voer voor gedachten gewenst!

Clémence Royer maakte deel uit van een groep pioniers die eindelijk toegang kregen tot hoger onderwijs in Frankrijk.

  • Documentatiecentrum Rosa vond het terecht hoog tijd om aandacht te vragen voor Clémence Royer. Deze Franse filosofe en wetenschapster schreef verschillende boeken over antropologie, economie en biologie en pleitte voor fatsoenlijke scholing voor vrouwen. Ook ageerde ze tegen de ongelijkheid waaronder vrouwen gebukt gingen in het Frankrijk van van halverwege de negentiende eeuw. Inspirerend, deze voormoeder. En er zijn er nog veel meer.
  • Nog meer wetenschap: het NASA-team, verantwoordelijk voor de ruimtemissie naar Pluto, bestaat voor een kwart uit vrouwen. Een niet eerder vertoond percentage. De vrouwen zijn actief op alle niveau’s, op allerlei terreinen. Van wetenschappelijk onderzoek tot techniek.
  • Women Inc opgelet: de campagne How it Should Be, over gelijk loon voor vrouwen, won een prestigieuze prijs. De makers raakten geïnspireerd toen ze bij de verschillen stilstonden en bedachten dat we niet meer in de jaren vijftig leven. Vrouwen zouden allang gelijk loon voor gelijk werk moeten krijgen.
  • Waarom is een seksistische mentaliteit zo hardnekkig? Onder andere omdat een mentaliteit op zich moeilijk verandert, zeker als kinderen en jongeren constant bloot staan aan stereotypen en het roze en blauwe ghetto. Opvoeding en rolpatronen in de samenleving zorgen er volgens een onderzoek van Harvard voor dat een kwart van de 11 tot 18-jarigen liever een man in een leidinggevende positie ziet. Tenzij het gaat om een manager in de kinderopvang. Alleen dan zien ze nauwelijks een plek weggelegd voor mannen.
  • Op andere gebieden begint een mentaliteitsverandering gelukkig wél zichtbaar te worden. Gingen verkrachtingsgrappen circa vijf jaar geleden nog ten koste van het slachtoffer, nu maken cabaretiers steeds vaker grappen over de verkrachtingscultuur en de automatische ontkenningen van geweld tegen vrouwen. Een teken van vooruitgang en bewustwording!
  • Beeldvorming over vrouwenlijven neemt vaak dubieuze vormen aan, maar geen enkel plekje is zo beladen als de vagina. Salon.com zette de manieren op een rij waarop de samenleving vrouwen leert om zich te schamen voor hun vagina.
  • Zuid Soedan voert oorlog tegen vrouwen. Temidden van burgeroorlog en ander geweld verkrachten mannen er straffeloos op los. Net als IS hebben milities er bovendien een handje van om vrouwen te ontvoeren en vast te houden als ‘echtgenote’.
  • Drie vrouwen stonden aan de basis van het historische akkoord tussen de V.S. en Iran, om nucleaire wapens uit te bannen. Het zijn Federica Mogherini, de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, de Duitse diplomate Helga Schmid en Wendy Sherman, de Amerikaanse onderminister voor Politieke Zaken. Bij de ondertekening van het akkoord kregen de drie geen hand van de Iraanse onderhandelaars, wegens religieuze redenen. Tsja.
  • Ja, airconditioning is seksistisch, concludeert de Volkskrant. De algemene instellingen zijn gebaseerd op de man, waardoor vrouwen het vaak koud hebben en zich in vestjes en truien hullen om nog enigszins te kunnen functioneren.
  • Werkgevers en hun medestanders beweren vaak dat loopbanen van vrouwen stagneren omdat ze andere keuzes maken dan mannen (lees: hun gezin voor laten gaan). Klinkt leuk, maar het leidt de aandacht af van het feit dat werkgevers steeds hogere eisen stellen aan werknemers, een sterke voorkeur vertonen voor jonge, gezonde, blanke mannen, en vasthouden aan een organisatievorm van het werk die deze blanke man als norm neemt. Lees er meer over in deze studie van de universiteit van Harvard.
  • Tot slot: veel mensen hebben nog steeds hele vijandige associaties bij het woord ‘feminisme’. Gelukkig staat er eens in de zoveel tijd iemand op om geduldig duidelijk te maken dat die vooroordelen nergens op gebaseerd zijn. Je kunt beter wél een feminist zijn, als je van mensen houdt en levens wilt redden.

De Gereedschapskist: GAGFUW

Kende u de afkorting GAGFUW al? De letters staan voor voor Global Accords Governing Fair Use of Women, oftewel het Universele Verdrag over het Vrije Gebruik van Vrouwen. Dit begrip komt uit de koker van internetfeministe Twisty Faster en was bedoeld als een ironische grap met een serieuze ondertoon. Want in de praktijk lijkt het te vaak net alsof dat fictieve verdrag écht bestaat.

Twisty definieerde GAGFUW als volgt:

that set of customs, institutions, behaviors, laws, taboos, narratives and traditions by which women are constrained to a sex class. The accords spring from the core belief that women are essentially indistinct from sex. From that core belief emanate the various provisions justifying — to name but a few — compulsory femininity, marriage, rape, cosmetics, thong underwear, discrimination, sexism, street harassment, misogyny, prostitution, pornography, anti-abortion legislation, compulsory pregnancy, and domestic violence.

Een hele waslijst, maar wat Twisty probeert aan te geven, is dat oppervlakkig gezien verschillende verschijnselen dezelfde overtuiging als basis hebben. Vrouw = seks  en/of gebruiksvoorwerp. Met voor vrouwen ingrijpende gevolgen, want we worden zodoende niet gezien, laat staan behandeld, als een volwaardig mens:

Men get to be whole people at all times. Women get to be objects, or symbols, or alluring aliens whose responses you have to game to “get” what you want. This is why Silicon Valley Sexism. This is why Pick Up Artists. This is why Rape Culture.

In Nederland lijkt alles ok. Wij zijn een ordentelijk, welvarend land met een functionerende regering. We lijken geen GUGFAW te hebben of uit te voeren. Kijk je echter wat nauwkeuriger, dan blijken we ook in Nederland nog steeds uit te gaan van de vrouw als handig hulpmiddel:

  • De SGP vindt het volkomen normaal om een zwangere vrouw onder curatele te stellen en haar te beperken in haar bewegingsvrijheid. In de optiek van deze partij is zij niet meer dan een willoze envelop, waar na negen maanden een gezonde baby uit moet komen.
  • Verschillende politieke partijen benutten iedere kans om de prima functionerende abortuswet van Nederland te ontmantelen. Zij gebruiken argumenten die getuigen van een grote minachting voor de vrouw als mens, met intelligentie, normen en waarden.
  • Massale seksualisering van meisjes en de spullen (zoals speelgoed) die specifiek op meisjes gericht zijn.
  • Vrouwen als seksobject in reclames, in de modewereld, de autobranche, de gamesindustrie
  • De enorme druk op vrouwen om een heteroseksuele relatie aan te gaan.
  • Waarna zij binnen die relatie stelselmatig de halve van het anderhalf verdienersmodel wordt. Zij moet inschikken, flexibel zijn en haar taken als moeder de huisvrouw combineren met een parttime baantje van niet meer dan drie dagen per week, méér is egoïstisch en bot. De kosten van kinderopvang gaan ‘natuurlijk’ af van haar salaris.
  • Relaties, vooral die met je mannelijke partner, zijn het allerbelangrijkste voor vrouwen. Je moet die relatie goed houden. Dus wees lief en zorgzaam en zeik niet over huiselijk geweld, de verdeling van betaalde en onbetaalde arbeid, of andere ‘lastige’ kwesties.

Kortom, de scherpste kantjes lijken er van af. Maar ondertussen. Bovendien zijn veel rechten van vrouwen van recente datum. Ook in Nederland, waar gehuwde vrouwen tot 1956 handelingsonbekwaam waren. Dat betekent dat iedere winst kwetsbaar blijft:

I could swell with pride at all the progress in women’s rights since Zadie Lee’s time, celebrating the hard-won freedom that she and her generation secured for us today. Or I could, just as reasonably, look back in numb terror, counting how few generations separate me from women who had the same voting rights that my cats do right now. How easy it would be to take my rights away, turning the last century into a weird tangent in a history that has mostly featured women as what Zora Neale Hurston once called “the mules of the world.”

Zelfs in landen die hun zaakjes goed op orde lijken te hebben, resulteert het GUGFAW-verdrag regelmatig in vormen van geweld. Als vrouw hoef je de straat maar op te gaan of je bent al vrij wild. We vinden het echter zo normaal dat vrouwen op deze manier behandeld worden, dat veel pogingen om de intimidatie tegen te gaan blijven steken in goede bedoelingen.

Zo proberen mensen in Nederland via een petitie straatintimidatie strafbaar te stellen. De teller bleef steken op 16.000 stemmen. Er zijn 40.000 handtekeningen nodig om het onderwerp op de politieke agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Ter vergelijking: je krijgt in Nederland al boetes als je je hond ergens laat poepen waar het niet mag. Maar vrouwen lastig vallen? Doen!

Soms resulteert het GAGFUW in een daadwerkelijke prijs voor het gebruik, ook seksueel, van een vrouw.  Voor een bedrag van rond de 12 dollar (2.000 naira) kunnen mannen bijvoorbeeld in Nigeria, via Boko Haram, een seksslavin ‘bruid’ op de kop tikken.

GUGFAW resulteert ook in andere ernstige, systematische vormen van geweld. Overal in de wereld verkrachten mannen vrouwen. Want ze hebben recht op het gebruik van vrouwen, en de pakkans is toch nihil. Dus wat let je. Die verkrachtingen krijgen onder bepaalde omstandigheden een structureel karakter. Zo zijn meisjes en vrouwen een specifiek doelwit van gangs in El Salvador. De bendes ontvoeren en verkrachten hen, en dumpen de lijken daarna in ondiepe graven. Verkrachting dient ook als goedkoop oorlogswapen. Bijvoorbeeld in de Congo.

Ook alleenstaande vrouwen zijn kwetsbaar. In veel conservatieve landen hebben zij een man nodig om hen te beschermen tegen het geweld van andere mannen. Ontbreekt die, dan krijg je:

Veel gezinnen hebben alleen een vrouw aan het hoofd, want de mannen zijn dood, of ze vechten of ze hebben nog een paar andere gezinnen. Die vrouwen hebben geen bescherming. Dus ze worden verkracht. […] De verkrachters zijn kampbewoners, maar ook veiligheidspersoneel. Nota bene de mannen die hen zouden moeten beschermen. Veel vrouwen houden hun mond uit angst voor hun reputatie – de eer van de familie!

Kortom, de vrouw als gebruiksvoorwerp kent vele verschijningsvormen. Sommige vormen lijken relatief onschuldig, zoals vrouwen die in het openbaar hun mening geven, toebijten dat ze ‘een goede beurt’ nodig hebben. Hahaha, ja, goeie opmerking, maar niet heus. Andere vormen leiden echter tot grootschalig geweld tegen vrouwen, inclusief doden en verminkte vrouwen.

Dat stopt pas als mensen, mannen voorop, vrouwen als mensen gaan zien bij wie het allereerst gaat om hun persoonlijkheid, hun prestaties, standpunten en burgerrechten. Dat geweld stopt pas als mensen er rekening mee houden dat vrouwen ook verstand, gevoel en een eigen wil hebben. De vrouw als mens, inderdaad een revolutionair idee…

Nieuwsronde

De seksist van het jaar 2014 is bekend! En heb je goede voornemens om volgend jaar écht te onderhandelen over je salaris? Amanda Hess heeft allerlei tips voor je. En wat zijn de cijfers achter Serious Request? Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Vrouw en moeten onderhandelen over je salaris? Pfffffft… Gelukkig heeft Amanda Hess tips om de kans van slagen te vergroten. Ook Wall Street Journal boog zich over dit fenomeen en heeft adviezen om vrouwen door te laten stromen. Bonus: tips voor het omgaan met klootzakken op het werk. Succes met je loopbaan in 2015!
  • Verder over werk: fijn dat Nederlandse meiden het zo goed doen op school. Ook kiezen meisjes vaker voor technische studies. Maar welke inspanning ze ook leveren, eenmaal aan het werk hebben ze er weinig baat bij. De Volkskrant noemt de emancipatie van vrouwen ‘fragiel’ en signaleert dat traditionele rollenpatronen nog steeds een sterke druk uitoefenen. Betere perspectieven op de arbeidsmarkt blijven uit en de top van het bedrijfsleven blijft hardnekkig bezet door blanke mannen.
  • Serious Request richt zich dit jaar op het tegengaan van seksueel geweld tegen vrouwen in conflictgebieden. Dat leidt tot veel terechte aandacht voor de problematiek, inclusief schattingen over cijfers. Project Unbreakable sloot zich bij de campagne aan en Het Rode Kruis, samenwerkingspartner van Serious Request/3FM, kwam met een overzicht van de meest gestelde vragen over seksueel geweld in conflictgebieden.
  • Laten we vooral de gevolgen niet vergeten. Seksueel geweld kan leiden tot aids en andere seksueel overdraagbare ziekten. Vrouwen uit conflictgebieden hebben de grootste moeite om medische zorg te vinden om deze negatieve gevolgen op te vangen. Daarnaast kreeg Amnesty International veel kritiek, vooral uit kringen van gelovigen, toen deze organisatie een standpunt innam over abortus. Vrouwen mogen niet voor de tweede keer onderworpen worden aan een schending van hun mensenrechten, stelde Amnesty, dus het afbreken van een ongewenste zwangerschap moet mogen en mogelijk zijn. De organisatie begon dit jaar ook een campagne tegen seksueel geweld, omdat de problematiek zo indringend is en vrouwen zo vaak in de steek worden gelaten als ze slachtoffer worden.
  • Daarnaast merken mensen op dat het lekker veilig is, je druk maken over geweld tegen vrouwen in verre buitenlanden. Maar ook in Nederland is seksueel geweld tegen vrouwen helaas systematisch, structureel en gemeengoed, iets wat je niet uitwist door verhullend taalgebruik.
  • Mocht Serious Request teveel nare herinneringen oproepen: Nederland kent een Hulplijn Seksueel Misbruik waar je, ook anoniem, naar kunt bellen: 0900-9999-001 (ma-vr 09.00 – 17.00 uur).
  • Phew, wat een opluchting! Het Vaticaan vindt Amerikaanse nonnen geen radicale feministen. Gelukkig maar. Er loopt vanuit Vaticaanstad echter nog een onderzoek naar hun overkoepelende organisatie. De conclusies van die inquisitie zouden wel eens heel anders kunnen luiden, waarschuwen insiders.
  • En de seksist van het jaar is…. de uitgever van The Sun! Deze Britse krant benutte onder andere blote ‘pagina 3 vrouwen’ om campagnes tegen borstkanker te vermengen met porno. Geweldig idee. De makers van computerspel Grand Theft Auto 5 wisten een tweede plaats te behalen. Gamers kunnen in dit spel onder andere punten scoren door “vrouwen in de prostitutie” te vermoorden. Gaaf!
  • De emancipatie is voltooid! Alweer! Jammer alleen dat zulke kreten iedere keer weer nergens op blijken te slaan, waarschuwt wetenschapsjournaliste Asha ten Broeke. Dat er ergens wat positief nieuws opduikt, doet namelijk weinig af aan structurele problemen en de hardnekkige voortzetting van de blanke man als norm. Met de blanke vrouw als goede tweede, want wat alle hoera-journalistiek niet kan verhullen is dit: ,,’zegevieren van de emancipatie’, dat gaat vooral over witte, hoogopgeleide vrouwen.” De rest heeft pech.

Mooie achtergrondverhalen om eens rustig te lezen

Internet biedt talloze prachtige essays, beschouwingen en achtergrondverhalen. De Zesde Clan zet graag wat analyses en longreads voor je op een rijtje, om een keer rustig te lezen, of om meteen in te duiken. Opties genoeg: vrouwen met shell shock tijdens de Eerste Wereldoorlog, de verborgen geschiedenis van Wonder Woman, mannen die geen boeken van schrijfsters lezen, vrouwelijke revolutionairen, feminisme, en nog veel meer.

UPDATE/NEWSFLASH: als je toch aan het lezen bent, lees dan dit Van de Redactie stuk van Maureen Ryan. Zij reageert op het schokkende nieuws dat feministe Anita Sarkeesian wegens doodsbedreigingen een lezing moest afzeggen, met een weldoordacht, kritisch essay over vrijheid van meningsuiting en het terroriseren van feministen. Voorzien van talloze links naar essays, onderzoeken en opiniestukken. Van harte aanbevolen. De Zesde Clan is solidair met Anita Sarkeesian!

  • The Atlantic besteedt aandacht aan de Eerste Wereldoorlog, die honderd jaar geleden begon. Artsen en psychologen worstelden met getraumatiseerde mannen. Maar hoe zat het eigenlijk met de vrouwen? Die bleken ook de lijden onder oorlogstrauma’s…. Wat te doen…?
  • Che Guevara siert koffiemokken en posters. Die revolutionair kent bijna iedereen. Maar Constance Markievicz? Petra Herrera? Lakshmi Sahgal? Ook zij kwamen in opstand. En ze stonden niet alleen.
  • De voortdurende minachting voor  en vooroordelen over het feminisme blijven niet zonder gevolgen, signaleert weblog De Tweede Sekse. In hun streven om respectabel te blijven, zetten sommige vrouwen zich af tegen anderen. Die anderen passen in stereotypen, maar zijzelf niet hoor, zij zijn Goede Feministen. Maar van wie moet dat respect komen, en ten koste van wat?
  • ‘Vrouwen die mishandeld worden moeten niet zeuren en gewoon bij hem weggaan’, heet het vaak. Maar zo eenvoudig is dat niet. Onder de Twitter hashtag #whyistayed geven vrouwen inzicht in de complexe situatie waarin ze zich bevinden of bevonden. Verlamming door angst, eenzaamheid en schaamte, geen steun van anderen, vasthouden aan het idee dat je hem kunt veranderen, de dreiging van dakloosheid, financiële obstakels, dat alles en meer maakt het moeilijk om uit een ondermijnende geweldssituatie los te breken.
  • Wat als de Troonrede vanuit een vrouwelijk perspectief zou worden geschreven? Opzij doet een poging en komt met een alternatieve rede. Met onder andere ferme plannen voor de participatiemaatschappij en harde actie tegen seksistische werkgevers. Mooie bonus: een factsheet over vrouwen in de politiek. Nee, dat gaat niet over die verdomde hoedjesparade met Prinsjesdag.
  • Comics behandelen vrouwelijke personages vaak als seks object. En bij het begrip ‘zwarte superheldin’ komen mensen meestal niet verder dan Storm van de X-men. Toch gebeuren er ook positieve dingen. Zo zijn er veel meer zwarte superheldinnen dan je zou denken, toont dit overzicht. En mensen leveren steeds meer kritiek op alle excuses om seksisme in strips goed te praten. Minder seksisme. Meer zwarte superheldinnen, graag.
  • Over superheldinnen gesproken: de New Yorker publiceerde een interessant verhaal over de ontstaansgeschiedenis van Wonder Woman. Wie weet komt ze als personage eindelijk ook weer eens voor op het witte doek. Alhoewel: ,,One critic tweeted this suggestion for a title: “BATMAN VS. SUPERMAN WITH ALSO SOME WONDER WOMAN IN THERE SO SIT DOWN LADIES WE’RE TREATING YOU FINE: THE MOVIE.” Warner Bros. has yet to dispel this impression. In May, the company announced that the film would be called “Batman v. Superman: Dawn of Justice.” 
  • Schrijfster Robin Back hield een signeersessie en trof man na man die haar boek niet zelf wilde lezen. Ze kochten haar roman alleen om vervolgens aan een vrouw te geven. Black had leuke gesprekken met deze aardige mannen die zeiden dat hun vriendin of vrouw haar werk vast zou waarderen. Maar vreest dat er iets duisters achter deze leesstaking schuilt: ,,Is it credible that fiction occupies a unique place? Credible that men who dismiss what female storytellers have to say as irrelevant to them, aren’t also inclined to dismiss – albeit unconsciously – what females of every variety have to say?  To think it somehow less relevant than what the other men say?”
  • Sam Mills boog zich ook over de situatie van vrouwelijke auteurs, de verwachtingspatronen waar ze tegenaan botsen, hun literaire fictie en de kloof tussen wat ze schrijven en wat ze volgens anderen zouden moeten schrijven. Haar ervaringen en analyses leveren een prachtig tweedelig essay op. Aanbevolen!
  • Een mooie analyse van de situatie van vrouwen bij kranten en andere media. Ja, vrouwen kiezen voor beroepen als journalist, eindredacteur, enzovoorts, maar ze stromen ook weer massaal uit. Nieman Reports constateert een vicieuze cirkel: mannen domineren en promoten andere mannen. Vrouwen zien dat  en komen daar bovenop nog allerlei andere ontmoedigende vormen van expliciet en impliciet seksisme tegen. Vrouwen zoeken hun heil elders. Mannen blijven domineren. Mannen schuiven mannen naar voren. En dan begint de cirkel weer opnieuw.
  • Dat heeft gevolgen, want als mannen de toon aangeven in de media, wat gebeurt er dan? Dan krijg je kranten die een vrouw cadeau geven aan een mannelijke lezer. Dan krijg je een kijk op de wereld waarin het verhaal van vrouwen niet meer is dan de voetnoot bij het veel belangrijkere verhaal van een man. Dat is op allerlei manieren problematisch, betoogt opinieblad The New Statesman.
  • Hoe kom je erachter dat je vrouwen haat? Test jezelf. Als je bijvoorbeeld een gefilmd incident ziet waarbij een man huiselijk geweld pleegt jegens zijn vriendin, en alle vragen die je stelt gaan alleen over haar en haar gedrag, dan voel je een enorme minachting voor vrouwen, betoogt webblog Feministing.
  • Tot slot: ervaringen en nog meer ervaringen. Weblog Feminist Philosophers biedt diverse links, waarna werelden voor je open gaan. Hoe is het om een vrouwelijke krijgshistoricus te zijn? Een vrouwelijke cartoonist? Een vrouw die filosofie wil studeren? Een vrouw met een gekleurde huid en de positie van ‘de enige in de ruimte’? Een vrouwelijke toneelschrijver? Een academica in de Aardwetenschappen? De wereld ziet er anders uit vanuit een vrouwelijk perspectief….

Journalistiek stokt bij jeugd, emoties, naaktfoto’s en entertainment

In welke categorie publiceer je nieuws over een toespraak van een vrouw over vrouwenrechten, uitgesproken voor de Verenigde Naties? Nou, in de rubriek entertainment natuurlijk, besloten onder andere Nieuws.nl en Spitsnieuws. Daarnaast wist journalist Bas Baas duidelijk niet waar hij het zoeken moest. Want de vrouw in kwestie is actrice Emma Watson. Dan word je natuurlijk snel afgeleid door andere zaken. Zoals mogelijke naaktfoto’s, en Watson’s emoties.

Voor de tekst van de toespraak: hier de Nederlandse vertaling, hier de Engelse transcriptie.

De manier waarop landelijke media schrijven over Emma Watson, haar krachtige speech over vooroordelen jegens het feminisme, geweld tegen vrouwen, genderongelijkheid en de mogelijke rol van mannen bij het verbeteren van de situatie, spreekt boekdelen over het conservatieve (media)klimaat in ons land.

Neem Bas Baas. Hij schreef een bericht van zes alinea’s. Diverse landelijke kranten, waaronder De Volkskrant en Trouw, namen zijn stuk over. ,,De 24-jarige spreekt emotioneel tot de VN-ambassadeurs”, lezen we meteen in het begin. ”Haar stem is onvast, maar haar verhaal is daardoor niet minder duidelijk.” Even verderop: ,,De emotionele Watson legt het probleem uit.” Het is jong en het praat emotioneel!  Jeeetje! Waarna het gelukkig ondanks die emoties, onvaste stem, en 24-jarige jonge leeftijd gelukkig toch nog goed komt: ,,De jonge vrouw krijgt de bijval waarop ze hoopte.”

Phew, komt Watson daar even goed weg! Je zou bijna denken dat ze met al die emoties en haar onvaste stem en haar jeugdige leeftijd het einde van haar toespraak niet zou halen. Het ontbrak er nog maar aan dat Baas ook nog haar kleding, kapsel en/of make-up aanhaalde. Maar misschien wist hij al dat zijn artikel gelardeerd zou worden met twee foto’s. Alsof het om een haringparty van Bekende Nederlanders gaat: oooo kijk, Watson naast VN secretaris-generaal Ban-Ki-Moon! Oooo, kijk Watson eens zitten, als middelpunt, omringd door vijf mannen! (voor vrouwen moet je iets beter kijken, ten opzichte van Watson zitten ze in de tweede ring).

De koppen waar de diverse media voor kiezen, geven ook een mooi voorbeeldje van ‘framing‘: een verhaal zodanig kaderen dat het ene element heel zichtbaar wordt, en het andere element achter de gordijnen verdwijnt. Volkskrant en Trouw melden in de categorie Nieuws (hulde daarvoor) dat Watson mannelijke medestrijders tegen vrouwenhaat zoekt. Beide dagbladen nemen ook het Youtube filmpje van haar speech op in hun kolommen. Als ze bekomen zijn van haar emoties en 24-jarige leeftijd, kunnen lezers zodoende zelf luisteren naar de boodschap die ze uitsprak.

De altijd conservatieve redactie van Spits vindt het echter belangrijker om mythes over het feminisme nog eens lekker te bevestigen. Feministen haten mannen, dat ‘weten’ we allemaal, toch? Dus kiezen zij de kop ‘Emma Watson bij VN tegen mannenhaat’. Waarna Spits het artikel opent met:

Ze sprak zich daar uit tegen mannenhaat. Mannen moeten juist betrokken worden bij het streven naar gelijkheid van de seksen, zo zei ze tijdens de formele lancering van de HeForShe-campagne van de VN in New York.

Pas in de volgende alinea merk je dat de actrice juist vooroordelen tegen feminisme aan de kaak stelde:

In haar speech die hieronder is te zien zei ze: “Hoe meer ik over feminisme spreek, hoe meer ik me realiseer dat vechten voor vrouwenrechten te vaak als synoniem met mannen haten wordt gezien. Als ik iets zeker weet dan is het dat dit moet stoppen.”

Stoppen dus met feminisme gelijk stellen aan mannenhaat. Een zeer belangrijke nuance, die Spits in de eerste alinea volledig wegmoffelt.

De lezer krijgt daarna een paar zinnen over de inhoud van Watson’s toespraak en het feit dat ze sinds juli als VN-ambassadeur voor vrouwenrechten werkt. Daarna wordt het echter weer hoog tijd voor belangrijkere zaken, namelijk mogelijke naaktfoto’s van Watson:

Meerdere media melden dat Watson wel eens de volgende actrice kan zijn waarvan naaktfoto’s uitlekken. Er is een website verschenen met de dreigende naam Emma You Are Next. […] Opvallend genoeg is Emma Watson nooit eerder genoemd door de hackers, dus we sluiten zeker niet uit dat de site is opgezet door een paar grappenmakers.

Geen wonder dat Spits het bericht opneemt in de categorie Entertainment. Nieuws.nl doet dat ook. Waarom niet de categorie ‘politiek’? Of ‘nieuws’/’buitenlands nieuws’? Me dunkt dat wereldwijd geweld tegen vrouwen en toespraken in de VN tot die categorie behoren. Maar nee, het gaat om vrouwen en een actrice, dus: Entertainment, aldus Spits. Entertainment /achterklap, in de zin van ‘roddel en achterklap’ besluit Nu.nl zelfs.

Bij de publiciteit rondom een analyse naar beeldvorming in het gebruik van foto’s van kranten, waren redacteurs er als de kippen bij om te verkondigen dat ze alleen de werkelijkheid weergeven. Dus sorry hoor, als vrouwen vooral in beeld komen als sexy huisvrouw en mannen als serieuze, sportende carrièretijger.  Zo zit de wereld nou eenmaal in elkaar.

De Zesde Clan maakte gehakt van die smoesjes, want de media kleuren en vormen de ‘werkelijkheid’ duidelijk op hun eigen manier. Dat deden ze in de berichtgeving over het stereotiepe beeldgebruik, en dat doen ze nu opnieuw, onder andere in de berichtgeving over Watson. De resultaten doen op geen enkele manier recht aan vrouwen, hun situatie, hun ambities en hun bijdragen aan de wereld.

In het geval van de problematiek die Watson aankaart is de verwrongen berichtgeving, veelal in de rubriek Entertainment, gezien de feiten over geweld tegen vrouwen helemaal een klap in het gezicht van ieder weldenkend mens.

Rest my case.

UPDATE: de Emma You Are Next site is inderdaad een grap. Een zeer dubieuze, problematische grap bovendien:

The Emma You Are Next site isn’t just a prank. It’s a symptom of a civil rights issue faced by all women who risk becoming the target of angry misogynistss each and every time they speak up about feminism online or in any other public forum. You can’t have a true free market of ideas if those of one gender can’t speak freely without worrying about their private lives — up to and including nude pictures — being exposed online.

Nederland moet huiselijk geweld beter aanpakken

Nederland heeft nog veel te verbeteren als het gaat om de aanpak van huiselijk geweld. Ons land ondertekende het Verdrag van Istanbul. Dat akkoord eist een gendersensitieve aanpak. Een recente genderscan toont echter aan dat Nederland gender juist steeds vaker negeert. Daarnaast voelt de politiek weinig urgentie om huiselijk geweld aan te pakken. Terwijl dit een absolute topprioriteit zou moeten zijn. Vrouwen hebben niets aan een gelijk loon voor gelijk werk als ze in hun graf liggen.

Er staan letterlijk levens op het spel. Vrouwen (en kinderen) sterven of raken ernstig gewond vanwege mannelijke agressie. De Nederlandse trend is stijgend, met 19 dode vrouwen in 2009, 20 in 2010, 25 in 2011 en 31 in 2012. Als vrouwen met botbreuken in het ziekenhuis belanden, is bij 1 op de vijftig huiselijk geweld de oorzaak – een reden waarom gezondheidsonderzoekers pleiten voor een betere uitvraag naar de oorzaak van verwondingen.

Ook in andere landen ziet het er niet goed uit. Neem Spanje, waar de regering cijfers rondom huiselijk geweld zo nauwkeurig mogelijk bij houdt. Dat land telde in 2013 66 vermoorde vrouwen, met 18 zaken nog in onderzoek. Maar ook hier verdenkt de politie een mannelijke dader, in een context van huiselijk geweld. Daarnaast registeerde de overheid 34.376 slachtoffers van huiselijk geweld, waarvan 31.612 de vrouwelijke sekse hadden.

Kortom, huiselijk geweld is een genderprobleem. Het geweld verloopt via duidelijk herkenbare patronen, waarbij mannen in overgrote meerderheid de daders zijn, en vrouwen in overgrote meerderheid de slachtoffers. Vrouwenhaat en agressieve uitingen van mannelijke dominantie vormen de brandstof en zorgen ervoor dat het keer op keer mis gaat. Als je de rol van gender negeert, mis je de kern van huiselijk geweld en kun je nooit goed beoordelen wat je moet doen.

Dat gender negeren problemen veroorzaakt, brengt een recente genderscan naar de aanpak van huiselijk geweld genadeloos aan het licht. Onder andere hulpverleners zijn gaan geloven in de mythe van de voltooide emancipatie. Man en vrouw zijn gelijk en gelijkwaardig, dus als het dan nog mis gaat, is dat irritant. Maar over gender beginnen is nog irritanter, want dat is passé.

Als gender (en seksisme, en mannelijke dominantie) taboe worden, moet je iets anders verzinnen. Hulpverleners wijken uit naar een egalitair droomland, waar iedereen in vrijheid handelt. Vervolgens achten ze de kans groot dat man en vrouw beiden schuldig zijn. Daarbij duiken stenotypen uit de jaren vijftig op, zoals:

Het stereotype van wederzijds geweld, van de vrouw die zeurt en ‘zuigt’ en van de man die uit frustratie gaat slaan, waarbij de rollen van dader en slachtoffer vervagen. Wij hebben het vermoeden dat dit ook wordt gebruikt voor situaties waarin wel degelijk sprake is van machtsverschillen tussen man en vrouw en van geweld over en weer dat niet gelijksoortig is. Uitvoerders zelf dit beeld kritisch laten beschouwen, bleek in de focusgroepen niet altijd mogelijk.

Goede naleving van het Verdrag van Istanbul zou zulke verdraaiingen onmogelijk moeten maken. Het akkoord, in de ogen van Blijf van mijn Lijf huizen een mijlpaal, verplicht overheden rekening te houden met gender. De tekst is veelomvattend:

gendersensitief beleid betekent dat de aanpak niet enkel op het geweld betrekking moet hebben, maar ook dat er oog moet zijn voor de bredere context waarin geweld wordt gebruikt en de mogelijke ongelijkheden en achterstanden van vrouwen. Beleid moet uitdrukkelijk worden gericht op het bevorderen van gelijkheid tussen vrouwen en mannen en op de versterking van de positie van vrouwen. […] Dit brengt vergaande verplichtingen met zich mee, ook voor Nederland, zowel op lokaal als op regionaal niveau.

Nederland heeft het werk voor het oprapen. Ondertussen staan letterlijk mensenlevens op het spel. Tijd voor gevoelens van urgentie, mensen. En bij de weg: de emancipatie is nog lang niet af, dus zet die mythe maar bij het groot vuil.

Kalifaat betekent slecht nieuws voor vrouwen

Het nieuwe Irakese kalifaat ISIL, uitgeroepen door Abu Bakr al-Baghdadi, betekent slecht nieuws voor vrouwen. Net als in allerlei andere radicale godsdienstige stromingen richten de gelovige mannelijke stichters hun pijlen onmiddellijk op vrouwen. Die moeten binnen blijven, zich houden aan strenge kledingvoorschriften, en mannen toestemming vragen voor de meest basale dingen, zoals voedsel en medische zorg. Ondertussen spreekt Al-Baghdadi in zijn eerste openbare toespraak zalvende woorden over een internationale broederschap van mannen die zij en zij hun idealen nastreven.

De systematische maatregelen om vrouwen te weren uit het publieke domein zijn al erg genoeg. Daarnaast stroomden, meteen na de opmars van Al-Baghdadi’s troepen, berichten binnen over geweld tegen vrouwen. Vrouwen zijn volgens allerlei berichten buitensporig vaak het slachtoffer van straffen zoals geselingen en onthoofdingen. Ook ontvoeren de ISIS-troepen vrouwen en meisjes uit hun huizen voor een ‘revolutionair huwelijk’. (Boko Haram, neem nota van dit taalgebruik, want ‘revolutionair huwelijk’ klinkt véél beter dan kidnapping.)

Met de komst van ISIS kampen Irakese vrouwen met de zoveelste golf van onderdrukking en geweld. Gezien die eerdere ervaringen kijken ze niet passief toe terwijl de zoveelste golf mannen loos gaat in de straten van hun woonplaatsen:

As Iraq descends into war, women are not only on the frontlines: they are the battlefield. But here is the part that too many media reports have missed: they are not just victims; they are critical first responders. […] Iraqi women mobilised in unprecedented ways. For instance, the Organisation of Women’s Freedom in Iraq (Owfi), a partner organisation of Madre, created a network of underground safe houses for women fleeing violence at home and in the streets.

Dit soort schuilplaatsen vangen onder andere slachtoffers van verkrachting op. Dus hoewel betrouwbare cijfers ontbreken, zijn er op die manier wel degelijk bewijzen voor seksuele geweld. Zoals zo vaak weten de troepen precies wat ze doen. In een door eer en schaamte gedomineerde cultuur is verkrachting dé manier om de vijand te ondermijnen. De seksuele agressie heeft ernstige sociale gevolgen:

From June 9-12, women’s rights activists documented 13 cases of women who were kidnapped and raped by militants of the Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) or DAIISH, the Arabic shorthand for the group’s name. Of the 13 women, four of them committed suicide because they couldn’t stand the shame. One woman’s brother committed suicide because he could not bear the fact that he was unable to protect his sister.

De troepen van Al-Baghdadi delen bovendien gul wapens uit aan nieuwe rekruten. Voor vrouwen wordt het daardoor steeds gevaarlijker om de straat op te gaan. Net als in andere landen kampten Irakese vrouwen al met forse straatintimidatie. Tot nu toe bleef het meestal bij verbale beledigingen en/of ongewenste intimiteiten. Met al die rondslingerende wapens kan lastig gevallen worden op straat echter een dodelijke wending krijgen.

Ingrijpen zal nog lastig worden. Maar de Irakese vrouwen die nu hun leven wagen om andere vrouwen te helpen, kunnen steun goed gebruiken. Neem onder andere een kijkje bij OWFI, of koepelorganisatie MADRE, waar de eerste acties voor Irak inmiddels opgestart zijn. En vergeet het Nederlandse Mama Cash niet, een fonds dat zich al decennia sterk maakt voor vrouwenrechten en lokale organisaties in talloze landen financieel steunt.