Tag Archives: huiselijk geweld

Person of Interest neemt seksueel geweld tegen vrouwen serieus

Televisieserie Person of Interest (POI), bedacht door Jonathan Nolan en geproduceerd door SF grootheid J.J. Abrams,  sloot een tijdje geleden af op Net 5. Nu de finale van het laatste seizoen erop zit, wordt het tijd voor een terugblik – bezien door een genderlens, natuurlijk. Wat dan onder andere opvalt is dat de serie seksueel geweld tegen vrouwen bijzonder serieus neemt. In een cultuur waarin we dit meestal doodzwijgenweghonen of het slachtoffer de schuld geven, vind ik dat zeer verfrissend.

Marta Fernández-Morales van de University of the Balearic Islands, en María Isabel Menéndez-Menéndez, van de universiteit van Burgos (Spanje), onderzochten de manier waarop POI geweld tegen vrouwen terug liet komen in het eerste seizoen. Wat hen opviel is dat de makers geweld tegen vrouwen dezelfde relevantie toekennen als ”officiële” terroristische daden.

Om hun stelling te verhelderen kort iets over de opzet van de serie. POI speelt zich af na de aanslag op de Twin Towers van New York. De overheid van de V.S. is erop gebrand om herhaling te voorkomen en geeft opdracht om een systeem te ontwikkelen dat aanslagen kan voorspellen. Harold Finch, gespeeld door acteur Michael Emerson, krijgt dat voor elkaar. Hij ontwikkelt The Machine, een kunstmatige intelligentie (A.I.). Dankzij The Machine krijgt de overheid een ‘relevant’ sofinummer van een potentiële terrorist, en kan mensen oppakken nog voordat ze daadwerkelijk bommen laten ontploffen.

De machine ziet echter álle misdaden waarbij sprake is van voorbedachte rade. Finch ontvangt zodoende ook zogenaamde ‘irrelevante’ nummers, van mensen die slachtoffer of dader worden van gewone misdrijven.  In eerste instantie wil Finch daar niks mee. Hij stopt zelfs een goede vriend die wél met de irrelevante nummers aan de slag wil. Uiteindelijk drukken de slachtoffers te zwaar op zijn gemoed. Hij besluit op eigen houtje een operatie op te zetten om deze gewone burgers te helpen. Voor het zwaardere werk contracteert hij John Reese (acteur Jim Caviezel), een aan lager wal geraakte ex-CIA-er.

Al snel blijkt dat beide mannen iets hebben met geweld tegen vrouwen. Finch werd bijvoorbeeld achtervolgd door irrelevante nummers die bij herhaling terugkwamen en dan stopten. Opeens viel het kwartje bij hem: deze nummers behoorden bijna altijd toe aan een vrouw. Die vrouwen leefden samen met de dader, de man die hen uiteindelijk zou vermoorden. Het waren slachtoffers van huiselijk geweld. Op zijn beurt blijkt Reese achtervolgd te worden door herinneringen aan zijn ex. Hij verliet haar voor zijn werk, waarna zij met een andere man trouwde. Deze man mishandelde haar en beroofde haar uiteindelijk van het leven. Sindsdien functioneren mannen die vrouwen belagen als zijn Berserk Button .

Beide mannen nemen huiselijk geweld en breder, seksueel geweld tegen vrouwen, zeer serieus. Ze beschouwen het stoppen van mannen die agressief zijn jegens vrouwen als een topprioriteit, even relevant als politieke terreur. Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez hierover:

Within a show that portrays the post-9/11 mood of inevitability, seemingly defending the idea that the common good should always comes first and that political terrorism against the U.S. must be the number one priority, the hyper-masculine maverick John Reese thinks otherwise. In a world where gender violence is dismissed as “irrelevant” by the government and its intelligence agencies, he becomes a vigilante that exposes their priorities as unfair for the regular citizen and vindicates abuse against women as yet another form of terror. […] we argue that Nolan transplants ideas related to the War on Terror onto everyday threats including gender terrorism.

Vaak zijn het Finch en Reese die een dame in nood redden uit handen van een agressieve man. Zo pakt Reese een US Marshal aan die zijn beroep misbruikt om zijn ex op te sporen, nadat ze wegens huiselijk geweld probeerde te vluchten. In een andere aflevering draait alles om een stalker. Stalking is een moeilijk te bewijzen misdrijf, waarbij de politie niet of pas veel te laat in actie komt. De aflevering maakt voelbaar hoe stalkers het leven van een vrouw tot een hel maken. Daarna maakt POI op zijn beurt korte metten met de dader: Reese gooit de stalker een raam uit, BAM! Afgelopen met die terreur.

Regelmatig toont de serie echter ook vrouwen die het heft in eigen handen nemen. Een aflevering draait bijvoorbeeld om een arts, dokter Tillman. Ze is op zoek naar de verkrachter van haar zusje. Tevens de indirecte moordenaar, want na de verkrachting belandde haar zusje in een uitzichtloze depressie en pleegde zelfmoord. Als ze de man vindt, bedenkt ze een minutieus plan om hem te vermoorden. Reese grijpt in op het moment dat ze de dader al heeft ontvoerd en op weg is naar een geïsoleerde plek, om de moord te plegen en het lijk te laten verdwijnen.

Een ander voorbeeld is het personage Root. Deze hacker moest als meisje toezien hoe een jeugdvriendinnetje ’s avonds in de auto stapte van een dorpsgenoot. Deze man misbruikte het meisje en liet daarna haar lichaam verdwijnen. Root slaagt er later in een drugskartel op te zetten tegen de dader, zodat de mafiosi hem doodschieten.

Tot slot detective Carter (actrice Taraji P. Henson). Ze begon als vijand van hoofdpersonen Finch en Reese, maar kiest uiteindelijk hun kant en ontwikkelt zich tot een mede-hoofdpersoon. In seizoen drie blijkt dat zij ook zo haar ervaringen heeft met mannen die vrouwen belagen. Haar ex is een militair met een posttraumatische stressstoornis en losse handjes. Dat verklaart waarom ze in aflevering negen van seizoen 1 zo fel wordt als het gaat om huiselijk geweld. Ze praat in op een slachtoffer om aangifte te doen, confronteert de agressieve echtgenoot in een kroeg, en geeft de vrouw haar directe nummer om te bellen als ze in gevaar komt. Als de vrouw inderdaad belt, laat Carter letterlijk alles uit haar handen vallen om haar te redden.

Kortom, zoals de beide onderzoeksters constateren: ook al zijn het vaak de mannen (met name Reese) die de vrouwen redden, de vrouwen weten zelf wel degelijk ook van wanten:

we approach agency in the show, which fluctuates between the convention of presenting the male action (super)hero – Reese – as the savior of the damsel in distress, and portraying women as agents who can protect themselves and their peers. Although the former is more frequent, we conclude, the weight given to gender violence as a narrative and characterization device makes Person of Interest different from other post-9/11 shows; the clearest one so far in the vindication of this problem that affects millions of women as “relevant” within a media discourse dominated by the allegedly more important, macro-level fears of our time.

Toegift: Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez benoemen dit niet in hun studie, maar uit onderzoek blijkt dat veel daders van politieke terreur begonnen met terreur tegen vrouwen, voordat ze door-evolueerden naar het plegen van aanslagen in de publieke ruimte. Nog een reden om geweld tegen vrouwen niet af te doen als een irrelevante privé aangelegenheid, maar dit geweld de status te geven van een zaak van nationale veiligheid.

Advertenties

De lezing van… hoogleraar Renée Römkens

De Universiteit van Amsterdam benoemde prof. dr. Renée Römkens tot Bijzonder hoogleraar Gender Based Violence aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Om die benoeming te vieren hield ze een oratie over een actueel en relevant onderwerp: De invloed van vrouwen- en mensenrechtenbeweging op debat en aanpak gender gerelateerd geweld in Nederland. Aanbevolen!

Statistieken brengen femicide in Engeland aan het licht

Mannen vermoordden in zeven jaar tijd bijna duizend vrouwen in Engeland en Wales. Dat blijkt uit statistieken, verzamelt door de organisaties Women’s Aid en NIA. De moorden volgen een vast patroon. In de helft van de gevallen gebruikte de man een steekwapen. In driekwart van de gevallen kende de moordenaar zijn slachtoffer zeer goed – het was een partner, ex-partner of een zoon van de vrouw.

Deze zogenaamde ‘Femicide Census’ betekent een volgende stap in het zichtbaar maken van geweld tegen vrouwen. In eerste instantie ploegden particuliere vrouwen lokale kranten door en probeerden in kaart te brengen hoe vaak vrouwen het onderspit dolven. Dat gebeurde eerder ook in de V.S. Daar kamden redacteuren van de Huffington Post lokale media uit en verzamelden alle dode vrouwen (en vaak ook kinderen) die ze in de maand januari 2016 vonden: 112 doden. In 89 procent van de gevallen was de dader een man, 77% van de slachtoffers was een vrouw.

Uit de Engelse cijfers blijkt dat mannen het vooral gemunt hebben op vrouwen in de leeftijd van 36 tot 45 jaar, of als ze ouder zijn dan 66. Bij de groep van 66 jaar en ouder verklaart de moordenaar vaak dat hij uit medelijden handelde of haar een genadige dood schonk. Tijdschrift The New Statesman:

… although the sincerity of that mercy can be judged by one of the male killers quoted in the census: “‘I did not want her to become a decrepit old hag.”

De femicide census identificeerde ook een categorie genaamd ‘symbolische vrouw’:

The most chilling category of victim, though, is perhaps the group of five called “symbolic woman”, which means “cases where a man sought to kill a woman – any woman”. In the purest sense, these are women who were killed for being women, by men who chose them as the outlet for misogynist aggression.

Grote kans dat de man die onlangs in Finland een vrouwelijke burgemeester en twee journalistes doodde, ook zo’n symbolische vrouw zocht. En vond. En doodde.

Dit geweld tegen vrouwen is hardnekkig. In 2011 kwamen de Verenigde Naties erachter dat het aantal vermoorde vrouwen akelig stabiel blijft en in sommige gebieden zelfs stijgt. Engelse cijfers wijzen op een sterke daling in het aantal misdaden tegen mannen, terwijl het aantal geweldsincidenten tegen vrouwen juist steeg. En dat de stijgende lijn begon op het moment dat de regering bezuinigde op Blijf van mijn Lijf huizen en andere hulp aan mishandelde vrouwen. Toeval?

 

Moordpartij in Finland was niet ”willekeurig”

Dit verklaarde de politie eerder vandaag, nadat bekend werd dat een 23-jarige man vrouwelijke burgemeester Tiina Wilen-Jappinen en twee vrouwelijke journalisten doodschoot in de Finse stad Imatra:

“Er is geen aanwijzing voor een politiek motief. Het lijkt erop dat de de dader en de slachtoffers elkaar niet kenden”, zei de leidinggevende van het onderzoek. “Alles wijst erop dat hij zijn slachtoffers willekeurig koos.”

Nee, nee en nog eens nee. Dit type moord is niet ‘willekeurig’. Dit is een man die vrouwen doodschiet. En niet zomaar vrouwen: vrouwen met macht (burgemeester) en vrouwen die hun mening geven en nieuws maken (de journalistes). Vrouwen die actief zijn in het publieke domein, in de sfeer die teveel mensen nog steeds associëren met mannen en waar vrouwen nog steeds een minderheid zijn. Vrouwen doodschieten is een manier om te zeggen: terug in je hok.

Neem even een kijkje in de V.S. Daar komt het, vaker dan in Finland of Nederland, voor dat mannen om hun moverende redenen in het rond schieten. De meeste van dat soort massamoorden vinden plaats in de huiselijke sfeer en betreffen een man die vrouwen en kinderen vermoordt. Gebeurt het in het openbaar, dan kiezen deze merendeels blanke mannen opvallend vaak etnische minderheden en vrouwen als doelwit. Er is niets toevalligs aan dit hardnekkige patroon.

Bovendien komt in bijna de helft van de gevallen wat later in het nieuws dat de schutter een geschiedenis heeft van vrouwen mishandelen en/of seksueel misbruiken, voordat hij tot moord overging. Dit komt zo vaak voor dat deze gang van zaken inmiddels bekend staat als de ‘drie dagen regel’:

  1. Dag 1 – de moordpartij vindt plaats en de media weten nog weinig, dus ze berichten alleen in grote lijnen over de gebeurtenis
  2. Dag 2 – de media brengen meer persoonlijke details over de moordenaar naar buiten
  3. Dag 3 – het blijkt dat de massamoordenaar het voor zijn daad gemunt had op vrouwen, in de vorm van seksueel en/of huiselijk geweld

Volgens de Engelse krant The Guardian had de 23-jarige dader van de Finse moordpartij een strafblad, met daarop onder andere diefstal en geweld. Benieuwd of huiselijk geweld op dat strafblad voor komt.

Dat zulke mannen hun vrouwelijke doelwit ”willekeurig” voor de loop van hun wapen krijgen, dat hun moorden zoiets zijn als een aardbeving, jammer maar helaas, dat alles is een mythe. Het is niet waar. Dit was de zoveelste man die vrouwen als een makkelijk of passend slachtoffer ziet en de trekker over haalt, in een cultuur die vrouwen stelselmatig marginaliseert, minacht en reduceert tot de tweede sekse.

Trouw is niet de enige krant die de uitspraak van de Finse politie klakkeloos overneemt. Dat is tekenend voor het gebrek aan bewustzijn over en kennis van dit type gewelddadige actie. Maar de onderzoeken liggen er, de informatie is beschikbaar, en van journalisten mag je verwachten dat ze hun huiswerk doen, wat politiewoordvoerders ook zeggen. Dus, Nederlandse media: het was niet willekeurig.

Vrouwenhaat is dodelijk. Drie vrouwen zijn de meest recente slachtoffers. En dat steekt.

‘Niet eentje minder’, maar helaas, weer niet gelukt, het zijn er drie minder.

Hillary Shimmy song vrolijkt hopelijk slachtoffers huiselijk geweld op

Het eerste debat tussen Amerikaanse presidentskandidaten Trump en Clinton dreunt nog steeds na. De krant USA Today heeft zich voor het eerst in haar bestaan uitgesproken over verkiezingen en lezers opgeroepen vooral te gaan stemmen, maar niet op Trump omdat hij volgens de redactie totaal ongeschikt is voor het presidentschap. En mensen componeren liedjes met Clinton als triomfantelijk middelpunt, zoals de Hillary Shimmy Song:

Shimmy‘ staat voor vibreren en voor een bepaalde beweging uit de jazz danswereld, waarbij iemand met het bovenlichaam schudt. Dat is wat Clinton op een bepaalt moment in het debat deed in reactie op een belachelijke uitspraak van Trump over zijn geweldige temperament en oordeelsvermogen. Internet explodeerde – op een zeer positieve manier. En leverde onder andere de Shimmy Song.

Hopelijk kan dit vrolijke deuntje slachtoffers van huiselijk geweld opvrolijken. Na het kijken van het debat blijken vrouwen die deze vorm van geweld meemaakten namelijk traumatische flashbacks van Trump te krijgen. Ze zien en horen Trump en herkennen daarin precies de gedragingen van de hork die hun leven jarenlang tot een hel maakte, signaleert de Huffington Post.

Trump triggert ook nare gevoelens bij vrouwen die andere soorten geweld van macho mannen meemaakten, vanwege zijn minachtende houding vol emotionele manipulatie. Hij liegt, verdraait de waarheid, geeft anderen de schuld, projecteert zijn gif op anderen, doet net alsof hij over A praat terwijl hij het eigenlijk over B heeft, schreeuwt, praat dwars door anderen heen en praat vrouwen schaamte aan voor hun uiterlijk, somt Every Day Feminism op. Dat is traumatisch voor vrouwen die eerder het mikpunt waren van dit soort behandeling.

Om die traumatische lading van Trump af te halen, helpt naast de Shimmy song misschien ook deze video, met alle debat-snotters en snuiven van Trump. Aan elkaar geplakt in een epische compilatie:

Niet flatterend voor Trump.

Meer goed nieuws na het debat: mensen die in eerste instantie openlijk schreven dat ze Clinton haatten (bijvoorbeeld omdat ze fervent aanhanger waren van Bernie Sanders en zijn Bernie-bro’s) trekken hun keutel in en geven publiekelijk toe dat ze zich vergisten. Onder andere omdat ze zagen hoe Clinton zich opstelde in dit eerste debat met Trump:

I’ve felt myself start advocating for Hillary more than advocating a vote against Trump, culminating in last night’s debate when she finally, totally, completely won me over. […] Secretary Clinton, I’m sorry. And I retract my previous position of hatred and angst towards you.

En comédienne Samantha Bee analyseerde het debat op haar eigen briljante wijze. Snel, kijken ;):

Donald: I said she doesn’t have the look, the stamina. To be President of this country you need tremendous stamina.

Samantha: Oh, just say penis, Don. Three-syllable words don’t suit you.

Gezinsdrama’s zijn meestal mannendrama’s

Ook als de Nederlandse media eufemismen zoals ‘gezinsdrama‘ of ‘familiedrama‘ weten te vermijden, als er ergens in Nederland doden vallen in de huiselijke sfeer, hebben ze moeite met het benoemen van degene die handelt en schade aanricht. Neem deze recente kop op NOS.nl: ‘man en baby dood na sprong uit raam’. Wat een rare zinsconstructie. Hoe kwam die sprong tot stand? Zou een baby zelfstandig besluiten uit een raam te springen?

Foto: de Gelderlander

Nee. Het is de man die volgens getuigen met de baby op de arm uit het raam sprong, waarna niet alleen hij, maar ook dit kleine kindje stierf. De NOS meldt verderop in het artikel dat de man voor zijn sprong zijn ex-vrouw bedreigde met een handgranaat. En dat de politie later het lichaam van de moeder van de man in de woning aantrof. Waarna dit volgt:

De doodsoorzaak van de vrouw, de oma van het kind, is nog niet bekend. De politie gaat ervan uit dat ze door een misdrijf om het leven is gekomen.

Waarschijnlijk brachten aliens haar om het leven. Of nee, wacht, vleesetende planten. Of nee, wacht, zou het dan toch die man geweest zijn, die eerder zijn ex bedreigde en later uit het raam sprong met de baby? Hmmmm… moeilijk, moeilijk….. wat zou het zijn… wie zou hier gehandeld hebben…..

Soms lijkt er zelfs enige sympathie door te schemeren in krantenkoppen. Neem deze: man doodt ex-vrouw, maar spaart kinderen. Iemand sparen, afzien van doden, daar hangt historisch gezien een zweem van genade omheen. De machthebber kan beschikken over leven of dood, maar vol van genade spaart hij iemands leven. Respect man! Lees je echter verder, dan blijkt de patriarch van dienst de 47-jarige Willem L. te zijn. Hij bedreigde en mishandelde zijn partner, voordat hij haar uiteindelijk vermoordde. Misschien was hij toch niet zo genadig als de krantenkop de lezer deed vermoeden.

Zo gaat het steeds. Als lezer zie je koppen met termen als gezinsdrama, familiedrama, koppen die in het midden laten wie handelde en wie meegezogen werd in het geweld. Lees je echter wat de nieuwsartikelen echt melden, dan blijkt al snel dat er iets anders aan de hand is. Mannen vallen exen aan, vermoorden vrouwen en kinderen en soms een andere man, meestal de nieuwe vriend van de ex. Het woord ‘gezinsdrama’ is bijzonder misleidend. Het gaat om mannen die moorden, en de rest van het gezin eindigt dood of verminkt. Vaak plegen de mannen na hun ultieme wandaad zelfmoord.

Waarom is het belangrijk man en paard te noemen? Omdat het niet-benoemen van daders en hun gender rare situaties oplevert. Alsof baby’s zelf uit ramen springen, alsof vrouwen ”opeens” dood zijn, alsof dit type intiem geweld gelijk staat aan een natuurfenomeen. Maar het is geen onzichtbare hand die slaat, of een natuurkracht die negatieve effecten heeft op de omgeving. Het gaat om mensenwerk. Vaak mannenwerk. Zij besluiten emoties in daden om te zetten, met fatale gevolgen.

Als je dat niet expliciet maakt, blijft onduidelijk wie de misdaden pleegt en weet je ook niet waar je moet beginnen om dit soort geweld terug te dringen. Pas als je erkent dat mannen veelal de daders zijn, kun je helder nadenken en kritische vragen stellen. Wat bezielt deze mannen? Hadden de mannen zichzelf eerder kunnen voorzien van goede hulp, psychologisch of anderszins? Waren er signalen die anderen hadden kunnen oppikken? Is preventie mogelijk? Hoe kunnen we vrouwen adequater helpen, als mannen het op hen gemunt hebben en de vrouwen daardoor zelfs in acuut levensgevaar verkeren?

In tegenstelling tot landen als Spanje, Engeland en Australië kent Nederland geen sites waar mensen bijhouden hoeveel mannen hun partner of ex-partner bedreigen, mishandelen en vermoorden, al dan niet met medeneming van kinderen. Ikzelf heb vorig jaar de cijfers op een rij proberen te zetten. Maar die ene losse poging is niet hetzelfde als structureel de feiten verzamelen, met een expliciete focus op gender, machtsverhoudingen en geweldspatronen.

Zoiets zou er wel moeten komen. In plaats van hier een incident, daar een drama, maken dat soort sites patronen inzichtelijk en geven ze inzicht in de omvang van het probleem. Misschien dat zo’n overzicht eindelijk een gevoel van urgentie kan oproepen. Dat mannengeweld indammen of zelfs voorkomen is in de huidige situatie van eufemismen en gebrek aan context ontzettend lastig. Laten we als eerste stap tenminste beginnen met het duidelijk benoemen van de feiten, in plaats van steeds om de hete brij heen te draaien.

De Gereedschapskist: de Drie Dagen Regel

Mohamed Lahouaiej Bouhlel, de man die 84 mensen dood reed op de boulevard van Nice, werd niet vanuit het niets gewelddadig. Voordat hij in zijn witte truck stapte, bedreigde en mishandelde hij zijn vrouwelijke naasten. Hij is daarmee de zoveelste massamoordenaar die eerst vrouwen aanviel, voordat hij over ging tot het ‘grotere werk’. Dit patroon is zo dominant aan het worden, dat een woordvoerster van organisatie Futures Without Violence inmiddels spreekt van de Drie Dagen Regel.

De Drie Dagen Regel luidt als volgt:

  1. Dag 1 – de moordpartij vindt plaats en de media weten nog weinig, dus ze berichten alleen in grote lijnen over de gebeurtenis
  2. Dag 2 – de media brengen meer persoonlijke details over de moordenaar naar buiten
  3. Dag 3 – het blijkt dat de massamoordenaar het voor zijn daad gemunt had op vrouwen, in de vorm van seksueel en/of huiselijk geweld

Voorbeelden te over. Man Haron Monis, die mensen gijzelde en vermoordde in een café in Sydney, was voorwaardelijk vrij als verdachte van de moord op zijn vrouw. Cedric Ford, die in Kansas drie mensen doodschoot en er veertien verwondde, pleegde huiselijk geweld. Zijn ex had net een contactverbod aangevraagd. Robert Dear, die drie mensen vermoordde, werd verdacht van gluren, verkrachting en het mishandelen van meerdere exen.

De lijst gaat maar door. Massamoordenaars zijn bijna altijd mannen, en opvallend veel van hen vergrijpen zich voor (en vaak ook tijdens) hun daad aan een of meer vrouwen. Dit verband komt ook duidelijk naar voren uit onderzoeken naar criminaliteit. Een veroordeling voor huiselijk geweld is dé belangrijkste voorspeller van verdere misdaden.

Futures Without Violence pleit er daarom voor dat de politie en andere autoriteiten huiselijk geweld serieuzer nemen:

”….recent mass shootings, as well as the incident in Nice, continue to confirm that domestic violence is not a behavior that we can dismiss or ignore,” she continued. “It’s a warning sign of toxic behavior that can grow into something catastrophic.”

Vrouwen zijn niet meer de helft van de bevolking

Vrouwen zijn niet meer de helft van de wereldbevolking. Dat blijkt uit cijfers van de Verenigde Naties. Mondiaal leven er 57 miljoen meer mannen dan vrouwen op aarde. Feministen zoals Gloria Steinem willen dat deze situatie meer aandacht krijgt. Ze lanceerde project Women op Viceland, een serie documentaires. Want geweld tegen vrouwen is de voornaamste oorzaak van de huidige onbalans, concludeert ze. Daar moet een einde aan komen.

vrouwen Keulen protest

Vrouwen verliezen op allerlei manieren het leven. De gevolgen van verkrachting als oorlogswapen hakken erin bij de vrouwelijke sekse, evenals huiselijk geweld, het ingrijpend besnijden van meisjes, en diverse vormen van femicide. Denk aan het laten sterven van meisjesbaby’s en de massale verdwijning van vrouwen in landen zoals Mexico. Concrete voorbeelden: bij zwangere vrouwen is vermoord worden door een man doodsoorzaak nummer 1. In Mexico vermoorden onbekenden gemiddeld 7 vrouwen per dag. De VN schatten in 2012 het aantal ”vermiste” meisjesbaby’s op circa 200 miljoen.

Ook indirect geweld levert schade op. Zo moeten meisjes op een veel te jonge leeftijd trouwen. Meestal hebben ze niets te zeggen over of in dat huwelijk. Daarna sterven veel teveel kindbruiden aan de gevolgen van verkrachting, zwangerschap en baby’s baren, terwijl hun lichaam nog niet volgroeid is. Het is geen directe moord, maar desalniettemin noemt Unicef zo’n vroeg huwelijk een doodstraf voor meisjes.

Naast het fysieke geweld spelen psychologische factoren een rol. In veel landen hebben vrouwen een tweede- of zelfs derderangs status. Vrouwen leren al jong dat ze niks waard zijn, niks kunnen verwachten van het leven, en niks kunnen doen om aan hun slechte situatie te ontsnappen. Ze internaliseren het seksisme in de samenleving. Seksueel geweld en mishandeling ondermijnen hun gevoel voor eigenwaarde nog verder. Dit alles drijft vrouwen te vaak tot zelfhaat en zelfdoding.

Vreemd genoeg krijgen al deze vormen van dood en geweld nauwelijks structurele aandacht. Zo besteden de media regelmatig aandacht aan de barre situatie op het Indiase platteland. Boeren (mannen) plegen zelfmoord omdat ze schulden, droogte en/of mislukte oogsten niet aankunnen. Waar je echter bijna niemand over hoort is dat Indiase huisvrouwen viermaal zo vaak zelfmoord plegen dan deze boeren. Ze bezwijken onder andere aan huiselijk geweld, perikelen rond de bruidsprijs en een te zware werklast.

Deskundigen denken dat gender een grote rol speelt bij dit wegkijken en negeren:

Kalpana Sharma, a researcher and journalist, says the lack of coverage has to largely do with the “invisibility of gender” in the Indian media.  “This, in some ways, is worse than misogyny. There is a lack of engagement with issues relating to women, and the media is not even aware of the problem,” she says. The story of India’s “desperate housewives”, as Mr Mayer describes them, needs to be urgently researched and told.

Deze vreemde stilte regeert ook bij huiselijk geweld, signaleert onder andere website Jezebel. Het doodschieten van een gorilla in een Amerikaanse dierentuin krijgt op dit moment veel meer aandacht dan de tientallen mannen die hun vriendin of ex-vriendin rond diezelfde tijd doodden. Jezebel scande kleine nieuwsberichtjes op lokale sites en kwam, mede geholpen door lezers die in de commentaren nieuwe gevallen noemden, in een week tijd zonder enige moeite op tientallen vermoorde vrouwen. Niemand windt zich daar over op:

A week like this of any other kind of incident—mass shootings, publicized incidents of bullying, canoeing accidents—would probably occasion some editorials, some discussion on the morning talk shows, maybe even a grim press conference from the president, vowing not to stand for any more. Consider, for example, that we are now on day seven of a news cycle about a dead gorilla. But because this is simply violence, murder, mayhem enacted on women—the same kind as always—we won’t see any of that here.

Broodnodig dus dus dat feministen zoals Steinem en, in Nederland, organisaties zoals We Can de vele vormen van geweld tegen vrouwen hoog op de agenda willen krijgen.

 

Nieuwsronde

Zoveel verhalen. Zo weinig tijd om er apart aandacht aan te besteden. Daarom af en toe een nieuwsronde, met alles wat je wilde weten over gender en de situatie van vrouwen. Seksueel geweld, de loonkloof, structurele onderschatting van vrouwen, het is allemaal nog even actueel als veertig jaar geleden tijdens de tweede feministische golf. Dus… naar welke bijeenkomst ga jij op 8 maart?

Samantha Bee maakt furore met haar nieuwe show…. zie hieronder.

  • Internationale vrouwendag komt eraan! Onder andere Women Inc verzamelt zoveel mogelijk initiatieven en bijeenkomsten in een overzicht. Grote kans dat er bij jou in de buurt ook iets georganiseerd wordt. Ikzelf ben op 8 maart in Amsterdam, bij een evenement van Atria.
  • Samen een vuist maken is hard nodig, want tot op de dag van vandaag krijgen vrouwen bijvoorbeeld niet hetzelfde loon voor hetzelfde werk. Terwijl dat sinds 1980 bij wet geregeld is. Keklik Yucel, Tweede Kamerlid voor de PvdA, doet een nieuwe poging en wil afrekenen met die ongelijke beloning. En zo zijn er nog veel meer zaken waar we als samenleving hoog nodig iets aan moeten doen.
  • Wat zijn de uitdagingen voor ‘het’ feminisme in 2016? Weblog De Tweede Sekse zette een aantal kwesties op een rijtje.
  • Tijdschrift VIVA wil natuuuuurlijk weten of het feminisme achterhaald is. Eh… zie boven? De redactie peilt de stemming in het forum van het blad aan de hand van drie stellingen: ”1. Feminisme is niet meer van deze tijd. 2. Vrouwen dienen hetzelfde te verdienen als mannen. 3. Het merendeel van de topfuncties wordt bekleed door mannen omdat vrouwen niet zo hard willen werken.” Ja, dat staat er echt. Gelukkig diende een lezeres dit prachtige antwoord in: ”1. Nee 2. Ja 3. Nee.” Tien punten voor deze feministe!
  • Eén van mijn favoriete commentatoren, Rebecca Solnit, schreef een geweldig stuk over taalgebruik en de zaak van de verdwenen dader. Zodra het gaat over geweld tegen vrouwen, gebruiken auteurs opeens opvallend vaak passieve zinsconstructies. Vervolgens lijkt het net alsof vrouwen zwanger worden van teveel alcohol drinken. De mannen die het voorzien hebben op dronken slachtoffers verdwijnen op mysterieuze wijze en lijken geen enkele rol te spelen bij het ontstaan van een zwangerschap. Raaaarrrrrrr….
  • Ierse vrouwelijke politici deden het goed bij de meest recente verkiezingen, en een vrouwenquotum speelde daarbij een positieve rol: ,,gender quotas absolutely had a role within the main parties. In particular, Fianna Fáil and Sinn Féin appear to have been rewarded by the electorate for selecting young, new female candidates.”
  • Deskundigen adviseren minister Jet Bussemaker om jongens op school les te geven over relaties en seks, met als expliciet doel dat zij leren meisjes en homo’s te respecteren. ‘De lessen zouden onderwerpen zoals mannelijkheid en groepsdruk moeten behandelen. ”Voorwaarde is dat de voorlichting wordt gegeven door een man die de juiste toon weet te treffen,” schrijft De Volkskrant. Wie meldt zich?
  • President Hollande besloot een vrouw gratie te verlenen nadat rechters haar veroordeelden tot tien jaar cel wegens moord. De vrouw schoot haar echtgenoot neer, nadat ze decennia lang het slachtoffer was geweest van huiselijk geweld. Haar alcoholistische man vergreep zich ook aan de kinderen van het echtpaar. Na het vonnis tekenden ruim 400.000 Fransen een petitie om voor haar vrijheid te pleiten – met succes.
  • Wie krijgt erkenning als genie? Hint: meestal geen vrouw. Vaak duurt het decennia voordat het grote publiek het werk van een vrouw op waarde schat. Waarom, hoe werkt dat, en wat kunnen we doen om het talent van vrouwen eerder te herkennen en erkennen? We kunnen beginnen bij onze eigen vooroordelen en de manier waarop we hetzelfde gedrag bij een man positief beoordelen, maar bij een vrouw negatief: ,,If you’re a guy who makes stuff and you tend to be oblivious to the needs of others because you are obsessed with the inner workings of your own mind, people will call you a genius. A woman with these qualities is more likely to be called crazy, monstrous, an attention whore.
  • Voorzitter van de meest feministische partij in Vlaanderen. Zo noemt Wouter Beke zichzelf. In een interview voor het blad Knack legt hij uit waarom iedereen een feminist zou moeten zijn. Ook mannen: ,,We mogen niet aan de zijlijn staan toekijken, we moeten vrouwen steunen vanuit de rollen die we vervullen: als vader, als partner en als collega”.
  • Comédienne Samantha Bee maakt op dit moment furore met haar show ‘Full Frontal’. Na 12 jaar bijrollen bij de Daily Show hadden de producers haar kunnen kiezen om presentator John Stewart op te volgen. Dat deden ze niet – oeps! Bee begreep de hint, vertrok, en heeft nu een centrale rol in haar eigen late night show op de Amerikaanse televisie. Er zijn minstens vier redenen waarom je naar haar programma zou moeten kijken. Maar de belangrijkste is: ze is enorm grappig, haar show is steengoed en ze werkt hard om meer diversiteit mogelijk te maken. Meer weten? Lees dit mooie verhaal in New York Magazine.

Acteurs steunen vrouwen in strijd voor gerechtigheid

Effe voor de balans. Je hebt de ‘daar moet een piemel in’-groep, de ‘zolang ik het maar goed heb‘ groep, en we hebben mannen die snappen dat er iets mis is. Sommigen daarvan komen zij aan zij met vrouwen op voor een betere wereld. Onder andere acteurs benutten hun invloed. We hadden al Patrick Stewart, die zich inzet om huiselijk geweld tegen vrouwen te stoppen. Recent besloten echter meer acteurs verandering te steunen. Voorbeelden: Liam Neeson deed de voice over voor een campagne om Ierse vrouwen meer reproductieve rechten te geven. En Bradley Cooper besloot collega Jennifer Lawrence te steunen nadat zij een essay schreef over gelijk loon voor gelijk werk.

Liam Neeson vertrouwt vrouwen en steunt hun recht op baas in eigen buik.

Deze mannen versterken de stem van vrouwen. Ze zorgen voor bewustwording en stellen met hun acties bovendien de houding van andere mannen aan de kaak. Neem bijvoorbeeld Jeremy Renner. Nadat deze acteur seksistische ”grappen” maakte over een vrouwelijk personage in de Marvel films, vertelt hij nu aan ieder mediakanaal die het wil horen dat vechten voor gelijk loon niet zijn baan is. Met andere woorden: de vrouwen zoeken het maar uit. ’t Is niet zijn pakkie-an.

Zulke mannen bevestigen de status quo en bekrachtigen die met hun houding. Niks doen, wegkijken, altijd de makkelijkste weg… Nee, dan Neeson en Cooper. Neeson kwam tot zijn actie omdat hij inzag dat de huidige Ierse abortuswet vrouwenlevens kost. Cooper kon niet met zijn geweten in overeenstemming brengen dat hij meer geld krijgt voor dezelfde baan. In interviews vertelde hij dat hij dit ziet als een dubbele moraal. Hij wil de daad bij het woord voegen. Bij zijn eerstvolgende film wil hij samen met actrices optrekken om gelijk loon af te dwingen.

Jennifer Lawrence is blij dat Cooper met haar meedoet in haar strijd voor gelijk loon.

Ook Patrick Stewart bepleit onvermoeibaar respect voor vrouwen. Hij zit in het comité van aanbeveling van de Engelse organisatie Refuge en steunde onder andere een fondsenwervingscampagne om een Blijf van mijn Lijf huis in Stratford open te houden. Daarnaast probeert hij de politiek te beïnvloeden door duidelijk te maken wat de bezuinigingen op dit soort voorzieningen betekenen – meer dode vrouwen en getraumatiseerde kinderen.

Cooper, Stewart en Neeson. Alledrie hadden ze kunnen doen wat Renner ook deed. Abortus? Mannen kunnen niet zwanger raken, dus boeien! Huiselijk geweld? Alleen interessant als mannen het slachtoffer zijn, voor de rest moeten vrouwen zich er maar druk om maken, who cares. Loonkloof? Geen punt, zolang ik als man maar mijn gebruikelijke salaris krijg is het allemaal ok. Nee, zeggen deze acteurs. Ik wil niet leven in een wereld waar vrouwen sterven of tegen hun wil baby’s moeten baren of de helft van mijn salaris ontvangen voor hetzelfde werk. Ik pleit voor verandering en maak zelf deel uit van die verandering. Zij aan zij met vrouwen. Hulde!

Voordat je ‘Straight Outta Compton’ gaat zien

Vanaf 3 september 2015 vertonen bioscopen in Nederland de film/documentaire Straight Outta Compton. Een heroisch verhaal over zwarte mannen die vechten tegen discriminatie en geweld. Maar ook een schoolvoorbeeld van intersectionaliteit: de feministische theorie over de vele manieren van marginalisering. Ja, zwarte mannen hebben te maken met onderdrukking. Ja, blanke mannen komen weg met gedrag waar zwarte mannen wél kritiek op krijgen. Maar deze film toont hoe gediscrimineerde zwarte mannen op hun beurt anderen onderdrukken. Namelijk vrouwen.

Straight Outta Compton verbeeldt de ontstaansgeschiedenis van rapgroep NWA, geleid door Andre Young, bijnaam Dr. Dre. Wat het verhaal compleet buiten beschouwing laat is dat Dr. Dre vrouwen mishandelde. De meest geruchtmakende aanval vond plaats in 1991, toen Dr. Dre televisiepresentator Dee Barnes sloeg. Bij andere gelegenheden sloeg hij artieste Tairrie B., en medewerkster Michel’le. De film rept hier met geen woord over, en zoals Barnes aangeeft creëert dat een hypocriete situatie:

In his lyrics, Dre made hyperbolic claims about all these heinous things he did to women. But then he went out and actually violated women. Straight Outta Compton would have you believe that he didn’t really do that. It doesn’t add up. It’s like Ice Cube saying, “I’m not calling all women bitches,” which is a position he maintains even today at age 46. If you listen to the lyrics of “A Bitch Iz a Bitch,” Cube says, “Now the title bitch don’t apply to all women / But all women have a little bitch in ‘em.” So which is it? You can’t have it both ways. That’s what they’re trying to do with Straight Outta Compton: They’re trying to stay hard, and look like good guys.

Naast dit verdonkeremanen van een zeer duistere kant van Dr. Dre, inclusief het schrappen van liedjes met té seksistische teksten, geeft Straight Outta Compton alle ruimte aan de mannelijke maten van Dr. Dre en de NWA. De vrouwelijke artiesten en medewerksters worden genegeeerd. Soms is het én én. Dre mishandelde Michel’le en daarnaast komt deze artieste en zangeres niet of nauwelijks voor in de film. Wat dat betreft hoor je het verhaal van de winnaars, signaleert tijdschrift VanityFair.

Met zwarte mannen, die, nogmaals, regelmatig het slachtoffer worden van discriminatie en racisme, klinkt dat misschien maf, maar ze zijn mannen. Da’s een bonuspunt. Als man kunnen ze neerkijken op vrouwen, die andere gemarginaliseerde groep. En binnen de groep vrouwen algemeen, geldt dat in versterkte mate voor zwarte vrouwen – die zijn niet alleen zwart maar ook nog eens vrouw, twee keer pech in plaats van één keer:

by obscuring N.W.A’s most anti-woman transgressions, we are doing the work of the very system that oppresses us and failing to critically reckon with our own capacity for violence. […] To reflect on this dynamic as a black, male, Los Angeles-bred disciple of the N.W.A galaxy is to stop ignoring the degree to which hetero-male power and friendship, from our teenage years until now, have been molded by rhetoric that routinely brutalizes black women.

Diezelfde dynamiek treedt vaker op. Mannelijke activisten van de Black Panther-beweging  maakten zich bijvoorbeeld opvallend vaak schuldig aan huiselijk geweld. Na veel gedoe wisten zwarte vrouwen een sterkere positie te verkrijgen binnen de beweging, maar het bleef behelpen met het machogedrag van de mannen. Onderzoekers denken dat dit seksisme één van de factoren was in het uiteindelijke uiteenvallen van deze beweging. Nog steeds worstelen zwarte mannen met seksisme, feminisme, en wat ze wel of niet doen om zwarte vrouwen te steunen.

Enfin, dat je het even weet voordat je gedachteloos naar de bioscoop gaat en meezingt met de aanstekelijke rapliederen.

Plasman, het probleem is juist dat vrouwen niet naar de politie rennen

Wraakzuchtige man schiet ‘zijn ex’ neer. Een 28-jarige verpleegkundige, die aangifte had gedaan wegens bedreiging en de politie later ook meldde dat de man waarschijnlijk een vuurwapen had. Politie deed niks. Politie erkent foute inschatting, sorry, er komt een onderzoek. Daarna advocaat Peter Plasman op televisie. Die klinkt heel redelijk – politie staat onder druk, agenten kunnen niet overal bij zijn. Tot zover nog enigszins acceptabel. Maar dan zegt hij aan het einde van een interview in EenVandaag opeens dit [uitgetypt aan de hand van de opname van 13 augustus]:

De burger verwacht bij alles politie. Hier terecht, maar er is ook heel veel huiselijk geweld waar mensen meteen naar de politie rennen, de politie spreekt de boel toe, volgende dag is er weer huiselijk geweld tussen dezelfde mensen. Dus het is ook een beetje dweilen met de kraan open. En dat moeten de mensen ook weten.

Beste Plasman, waar heb je het over? Dit klinkt alsof je praat over een of andere chronische burenruzie, niks aan te doen. Sorry, maar huiselijk geweld bestaat uit EEN PATROON van onderdrukkende acties. Waarbij uit cijfers blijkt dat vrouwen buitenproportioneel vaak de ernstigere vormen van geweld over zich heen krijgen. Zeker als het gaat om een ex.

Ten tweede, Plasman, ”meteen naar de politie rennen”? Hét probleem is juist dat vrouwen veel te lang wachten. Gemiddeld vinden 33 – kleinere of grotere – incidenten plaats, voordat de maat vol is en het slachtoffer naar de politie stapt. Drie-en-dertig. ”Incidenten”. Aldus voormalig minister Opstelten tijdens een symposium.

Juist omdat vrouwen zo lang zwijgen, begon Advies en Steunpunt huiselijk geweld in Arnhem een paar jaar geleden met een speciale campagne om vrouwen ertoe te bewegen eerder hulp te zoeken. Want vrouwen voelen schaamte, en huiveren om een relatie te beëindigen. Zeker als ze economisch afhankelijk zijn van hun partner, zoals teveel vrouwen in Nederland helaas nog steeds zijn.

Daarnaast is die verkeerde inschatting geen incident, maar een trend. Veel hulpverleners, waaronder de politie, voeren een genderneutraal beleid. Daardoor loopt de effectiviteit van de aanpak ernstig averij op, bleek onlangs uit een genderscan naar de aanpak van huiselijk geweld. Mensen gaan bijvoorbeeld handelen op basis van onbewuste vooroordelen, waardoor ze te vaak menen dat zowel de man als de vrouw beiden, in ongeveer dezelfde mate, verantwoordelijk zijn voor de geconstateerde agressie.

Op die manier maken hulpverleners routinematig verkeerde inschattingen. Niet alleen doen ze net alsof gender geen rol speelt, maar al te vaak constateerden de onderzoekers van de genderscan dat er zelfs sprake was van ”een soort onwil om in termen van gender te denken” – letterlijk citaat.  De genderscan bracht aan het licht dat dezelfde mensen, die blijk gaven van deze houding, een groot gebrek aan kennis aan de dag legden. Ze kenden gendergerelateerde oorzaken van geweld niet meer, en haalden genderneutraal en gendersensitief werken door elkaar.

Dit is allemaal onderzocht en bekend. Of lees de kranten, het wemelt van de exen (m) die aan het moorden slaan.

Blijft voor mij slechts één vraag over: wat bezielde de redactie van EenVandaag om Plasman binnen te halen en zo bagatelliserend over huiselijk geweld te laten praten? Was er nou echt niemand anders te vinden?

(o ja. Voor de lezers die nu een automatische neiging voelen opkomen om te beginnen over ‘niet alle mannen’:  ja, alle vrouwen moeten er rekening mee houden dat een man hen seksueel kan intimideren, kan slaan, verkrachten, stalken en/of vermoorden, niet noodzakelijkerwijs in die volgorde.)

UPDATE: Nóg een vrouw, hoogstwaarschijnlijk vermoord door haar ex. Net als bij de ex die de verpleegkundige om het leven bracht was ook deze man al bekend bij de politie, meldt het NRC.

Nieuwsronde

Vrouwen bekleden nog steeds een tweederangs positie op de arbeidsmarkt. Steeds meer Latijns-Amerikanen pikken huiselijk geweld niet meer. En Ali Smith won de Baileys prijs voor haar roman How to be Both. Dat en meer in deze nieuwsronde… Maar nu eerst: HET WK VROUWNVOETBAL!

  • Canadese media lopen warm voor het WK Vrouwenvoetbal. Canada is gastland en kranten schrijven enthousiast dat de vrouwen geschiedenis maken. Eindelijk wordt hun aandeel in de sport serieus genomen.
  • Als onze leeuwinnen zondag aantreden, verwachten commentatoren een vol stadion. Dat komt mede doordat mensen duo kaartjes kopen. Als 60.000 mensen de openingswedstrijd tussen gastland Canada en China bijwonen, en de helft daarvan keert zondag terug om Nederland -Nieuw Zeeland te zien, tel je al 30.000 mensen. Nederland heeft nog nooit voor zoveel mensen een wedstrijd gespeeld.
  • Statistiekbureau Infostrada durft de voorspelling aan dat Oranje de kwartfinale zal halen. Het bureau geeft Nederland 77% kans om de poulefase te overleven. De volgende horde, Zwitserland, levert een winstkans op van 65%. Als ze daarna tegen de Verenigde Staten moeten spelen, houdt het waarschijnlijk op. Infostrada noemt Duitsland als meest waarschijnlijke winnaar van het WK.
  • Tot slot: Martine Prange, universitair docent Filosofie, onderzoekt de maatschappelijke impact van vrouwenvoetbal in Nederland. Volgens haar kun je de acceptatie van het vrouwenvoetbal zien als een van de graadmeters voor emancipatie. Wat dat betreft doet ons land het niet echt goed. Malta en Cyprus doen het veel beter dan Nederland, en gebrek aan geld levert problemen op. Speelsters kunnen zich zelden louter op voetbal concentreren. En talenten vertrekken naar het buitenland omdat ze in Nederland geen kant op kunnen.
  • Maar goed, nu eerst genieten van ons Oranje elftal!

Overig nieuws:

  • Je zou denken dat vrouwen anno 2015 meer kans zouden maken op de arbeidsmarkt. Helaas is niets minder waar. Een Amerikaanse die afstudeert en in haar vak een eerste baan vindt, verdient 18,6 procent minder dan een mannelijke studiegenoot die hetzelfde doet, blijkt uit nieuwe cijfers van het Economic Policy Institute.
  • Goed nieuws: honderdduizenden Argentijnen gingen de straat op om te protesteren tegen huiselijk geweld tegen vrouwen. Ook in buurlanden Chili, Uruguay en Mexico vonden grote demonstraties plaats. De uitbarsting komt na een paar schokkende incidenten die duidelijk maakten hoe erg het geweld is. Zoals de man die de klas binnendrong waar zijn vrouw les gaf, en haar de keel doorsneed.
  • Ali Smith won de Baileys Prijs met haar roman How to be Both. De jury prees haar boek als een groots werk. De onderscheiding kijkt alleen naar werk van schrijfsters, en dat is één van de weinige manieren om een prijs te winnen. Uit tellingen blijkt namelijk dat ‘gewone’ onderscheidingen overweldigend kiezen voor mannelijke auteurs en boeken met een mannelijke hoofdpersoon. Als schrijfsters al winnen, gaat het vaak om een boek met een mannelijke held. Op die manier verdwijnt de stem van vrouwen. Nederland kent de Opzij prijs om deze monocultuur te doorbreken.
  • Het London Film Festival maakte de openingsfilm bekend: Suffragette, een drama over de strijd voor het vrouwenkiesrecht in Engeland. Sarah Gavron regisseerde de film op basis van een scenario van Abi Morgan. Dit feit past in een patroon: regisseuses maken veel meer kans op festivals dan in het doorsnee Hollywood studiogebeuren.
  • Toch komen daar soms ook goeie projecten bovendrijven. Na het feminisme van Mad Max: Fury Road (- echt, ga kijken, het is de meest subversieve actiefilm die 2015 zal kennen-) ging deze week een andere film in premiere die vrouwen centraal stelt: Spy, een komedie met Melissa McCarthy in de hoofdrol. Ze speelt een onzekere vrouw die tot nu toe altijd achter de schermen werkte bij de CIA. Door omstandigheden kan ze alsnog het veld in en als een ‘echte spion’ aan de slag. De film keert de rolpatronen om, met hilarische gevolgen, aldus enthousiaste recensies.

Zapatistas emanciperen razendsnel

Ja, vrouwenemancipatie verloopt traag als stroop, maar iedere regel kent een uitzondering. De Zapatistabeweging in Mexico is daar een van. In de arme regio Chiapas veranderden vrouwen hun levens in twintig jaar tijd ingrijpend. Hilary Klein onderzocht de situatie en schreef een boek over haar bevindingen: Compañeras, Zapatista Women’s Stories. 

De wereld hoorde voor het eerst van de Zapatistas in 1994. ‘‘Opeens” brak er een opstand uit in de Mexicaanse staat Chiapas. Gemaskerde woordvoerders introduceerden het Zapatista Nationale Bevrijdings Leger (EZLN). Het EZLN wilde vrijhandelsakkoord NAFTA tegengaan, de Maya’s een betere positie geven, een einde maken aan armoede en de almacht van grootgrondbezitters, en politieke hervormingen doorvoeren.

Vrouwen speelden een cruciale rol bij dit alles:

Gedurende de jaren negentig en in het eerste decennium van de nieuwe eeuw organiseerde het EZLN opmerkelijke demonstraties van inheemse vrouwen die, gekleed in hun traditionele jurken, de soldaten letterlijk hun dorpen uit duwden.

Het bleef niet bij een opstand. Het EZLN organiseerde een volksraadpleging en richtte vervolgens een eigen overheid op, het Nationale Inheemse Congres. Dat had grote gevolgen voor vrouwen. Toen Klein aan haar boek begon,  verbaasde ze zich over de snelheid van de Zapatista vrouwenemancipatie. Tot voor kort hadden vrouwen in hun eigen gemeenschappen namelijk niets te vertellen. Ze konden niet zelf beslissen over het kindertal en hadden toestemming van hun man nodig om hun huis te verlaten. Geweld tegen vrouwen was schering en inslag.

Totdat de Zapatista-opstand alles veranderde. Processen waar normaal gesproken decennia overheen gaan, vonden nu ‘opeens’ in een paar jaar tijd plaats – vreedzaam. Vrouwen namen belangrijke posten in, zowel bij de protestbeweging als in de nieuw gevormde lokale regering, bezetten land, spraken zich in het openbaar uit tegen huiselijk geweld, en vormden hun eigen lokale economie, onder andere in de vorm van coöperaties.

Volgens Klein speelden twee cruciale factoren een rol bij die omwenteling.  Net als bij de strijd van de Koerden gaf gewapend verzet vrouwen de kans om stappen te zetten. De Zapatistas maakten vanaf het begin een punt van de volwaardige deelname van vrouwen. Eén van de leiders, Comandante Ramona, schreef meteen in 1994 een wet over vrouwen om hun rechten vast te leggen. Geen geweld, gelijk loon voor gelijk werk, baas in eigen buik, recht op onderwijs, gelijke politieke participatie, alles stond erin.

Dat sloot mooi aan bij een eigen, interne ontwikkelingen bij de Maya vrouwen. Die hadden schoon genoeg van het onrecht en de onderdrukking, en grepen de kansen die zich voordeden met beide handen aan. Iets wat mensen nogal eens over het hoofd zien:

I contend that social movement researchers and organizers would do well to seek out the views of women like Antonia and Mónica who have been organizing informally in their local communities to meet concrete needs in ways that are culturally meaningful to them, long before the Zapatistas came on the scene.

Die twee factoren leidden tot een revolutie binnen de revolutie. Die vrouwenrevolutie is nog steeds gaande. Het blijft lastig om eeuwenoude patronen te doorbreken. En het EZLN legde de rechten van vrouwen vast in een wet, maar papier is geduldig. In de praktijk komt huiselijk geweld nog steeds voor, en denken mannen nog te vaak dat ze ‘hun’ echtgenote of dochter iets kunnen verbieden.

Maar de bewustwording kwam tot stand en die kentering heeft blijvende effecten. Want als je het eenmaal ziet, kun je het niet meer niet-zien:

a sophisticated analysis appears, one which some psychologists call the “internalization of oppression.” It expresses itself when we ourselves become convinced of our own lack of value as we appropriate and reproduce the values of the dominant order that reduces and exploits us. […] Today they recognize that this internalization/appropriation of the dominant values continues to be present in the minds of their cultural environment, in males, fathers, brothers, sons, and even within themselves because it “contaminates” the mind.

Kortom, het kan, snelle vrouwenemancipatie. Als je maar wilt.

Vrouwen maken femicide zichtbaar

Hartziektes? Kanker? Nee. Eén van de grootste gezondheidsrisico’s voor vrouwen betreft geweld van mannen. Dat lijkt een ver van je bed show, totdat de slachtoffers van deze femicide, de moord op meisjes en vrouwen, een naam en een gezicht krijgen. Ziedaar de Femicide Census, een overzicht van vrouwen die door een man vermoord werden. Misschien moet Nederland hetzelfde gaan doen. Want ook in ons land is de dode door huiselijk geweld meestal een vrouw.

Nederland kent dit soort initiatieven nog niet, maar in Engeland en Spanje stonden mensen op om deze vorm van vrouwenmoord zichtbaar te maken. In Engeland begon Karen Ingala Smith in 2012 de losse incidenten met elkaar te verbinden, zodat het patroon zichtbaar werd. Ze trof de moorden aan in korte berichtjes en achteloze mededelingen. Pas toen ze de losse incidenten op een rij zette, werd ‘opeens’ akelig zichtbaar hoeveel vrouwen het loodje legden vanwege partnergeweld, het eindstation van structureel geweld tegen vrouwen.

Smith wilde het niet laten bij een individuele actie. Ze zette een petitie op om te pleiten voor een structurele registratie van door mannen vermoorde vrouwen. Ziedaar, de Femicide Census. Women’s Aid en Refuge, twee non-profit organisaties, houden de site actueel en proberen mede op die manier de bewustwording op gang te brengen.

Ook Spanje houdt al enkele jaren lijsten bij van vermoorde vrouwen. Dit is het land waar vrouwenmishandelaars steun krijgen in de vorm van spreekkoren met ‘het is niet jouw schuld, je deed er goed aan, zij was een hoer’. De regering erkent de structurele problemen en houdt gedetailleerde statistieken bij. Bij de Spaanse variant van het CBS gaan de tellingen verder terug en kun je zien dat het jaarlijkse dodental tussen 1999 en 2013 tussen de 60 en 75 ligt.

Hoe vaart Nederland? Als ‘het Saudi Arabië van Europa’ (citaat: Frits Barend, zie artikel over Jinek) lijken hulpverleners en andere betrokkenen allergisch voor iets wat riekt naar feministische ideeën. Ze hechten weinig betekenis aan de sekse van de meeste daders (man).  Die genderblindheid heeft grote gevolgen. De aanpak van huiselijk geweld in Nederland loopt averij op, bleek uit een recent onderzoek in opdracht van de regering.

Er bestaat in Nederland niets wat lijkt op de Femicide Census. Elseviers gaf een overzicht van moorden uit 2014. Je moet zoeken tussen de afrekeningen in het criminele circuit, uitgaansgeweld en psychisch zieken, in bijna alle gevallen mannen die mensen vermoorden. Tussendoor tref je echter gevallen zoals dit aan:

  • 10-1 Zevenbergen In zijn woning wurgt, steekt en schopt de 39-jarige William R. zijn 36-jarige ex-vrouw Claudia Oskam. Daarna dumpt hij haar lichaam in het water op een fabrieksterrein, waar ze twee dagen later op zijn aanwijzingen wordt gevonden.
  • 11-1 Roermond Een 48-jarige vrouw die 8 januari in haar woning was neergestoken, overlijdt in het ziekenhuis. De politie arresteert haar 49-jarige partner.
  • 21-1 Geertruidenberg Familie vindt in hun flat het lijk van een 50-jarige vrouw. Haar 50-jarige ex-man is verdachte.
  • 23-1 Hengelo Na excessief drugs- en alcoholgebruik slaat de 28-jarige Michael E. zijn 27-jarige vriendin Sharmila Kanhai en verstikt haar door op haar te gaan zitten.
  • 31-3 Oosterhout De 42-jarige Nicole Halma overlijdt in het ziekenhuis. Ze is gewurgd, met een hamer geslagen en gestoken. Haar 10-jarige zoontje raakt gewond. Haar 41-jarige partner John S. handelde mogelijk onder invloed van antidepressiva.
  • 11-5 Steenwijk In de tuin voor haar huis steekt de 33-jarige D. zijn even oude partner Jeanilet Aniceta na een korte achtervolging neer. Ze overlijdt in het ziekenhuis. De man had net een huisverbod gekregen.
  • 17-5 Amsterdam In hun woning is de 24-jarige Antilliaanse Jamina Nepomuceno doodgeslagen door haar 41-jarige vriend Patrick J.
  • 29-5 Leidschendam-Voorburg De 18-jarige Melissa Finke is in een woning doodgestoken. Verdachte is een 22-jarige man.
  • 23-6 Groningen In haar woning ligt het lijk van de hoogzwangere Swaniek Wouda (39). Haar 41-jarige partner Benjamin N. is verdachte.
  • 27-6 Leeuwarden In haar woning steekt de 45-jarige Rik M. na een avond vol drank en drugs zijn 38-jarige ex-vriendin Miranda Olivier dood.
  • 22-7 Amsterdam In Zuidoost is de 28-jarige Sabrina Roberts neergestoken. Ze overlijdt in het ziekenhuis. [..] Een 53-jarige man is verdacht.
  • 31-7 Hilversum In een woning ligt het lijk van een 74-jarige vrouw. Haar 80-jarige vriend Dick R. – bewoner van het huis – is verdachte.
  • 20-10 Emmeloord (gemeente Noordoostpolder) In een brandend chalet ligt het lijk van de 18-jarige Tessa van Bokhorst. De volgende dag arresteert de politie een 36-jarige verdachte (een man uit Urk).
  • 26-10 Arnhem  In een flatwoning ligt het lijk van een 71-jarige vrouw. Een 61-jarige man geldt als verdachte.
  • 26-10 Eindhoven In het centrum brengt de 22-jarige Koen B. zijn 17-jarige ex-vriendin Juliette Bouhof om het leven.
  • 15-11 Almelo In een flat ligt het lijk van de 37-jarige Fabiana Sobrinho. Een 43-jarige man geldt als verdachte.

Daar hebben we het over. En dit is slechts het topje van de ijsberg…

Mooie achtergrondverhalen om eens rustig te lezen

Internet biedt talloze prachtige essays, beschouwingen en achtergrondverhalen. De Zesde Clan zet graag wat analyses en longreads voor je op een rijtje, om een keer rustig te lezen, of om meteen in te duiken. Opties genoeg: vrouwen met shell shock tijdens de Eerste Wereldoorlog, de verborgen geschiedenis van Wonder Woman, mannen die geen boeken van schrijfsters lezen, vrouwelijke revolutionairen, feminisme, en nog veel meer.

UPDATE/NEWSFLASH: als je toch aan het lezen bent, lees dan dit Van de Redactie stuk van Maureen Ryan. Zij reageert op het schokkende nieuws dat feministe Anita Sarkeesian wegens doodsbedreigingen een lezing moest afzeggen, met een weldoordacht, kritisch essay over vrijheid van meningsuiting en het terroriseren van feministen. Voorzien van talloze links naar essays, onderzoeken en opiniestukken. Van harte aanbevolen. De Zesde Clan is solidair met Anita Sarkeesian!

  • The Atlantic besteedt aandacht aan de Eerste Wereldoorlog, die honderd jaar geleden begon. Artsen en psychologen worstelden met getraumatiseerde mannen. Maar hoe zat het eigenlijk met de vrouwen? Die bleken ook de lijden onder oorlogstrauma’s…. Wat te doen…?
  • Che Guevara siert koffiemokken en posters. Die revolutionair kent bijna iedereen. Maar Constance Markievicz? Petra Herrera? Lakshmi Sahgal? Ook zij kwamen in opstand. En ze stonden niet alleen.
  • De voortdurende minachting voor  en vooroordelen over het feminisme blijven niet zonder gevolgen, signaleert weblog De Tweede Sekse. In hun streven om respectabel te blijven, zetten sommige vrouwen zich af tegen anderen. Die anderen passen in stereotypen, maar zijzelf niet hoor, zij zijn Goede Feministen. Maar van wie moet dat respect komen, en ten koste van wat?
  • ‘Vrouwen die mishandeld worden moeten niet zeuren en gewoon bij hem weggaan’, heet het vaak. Maar zo eenvoudig is dat niet. Onder de Twitter hashtag #whyistayed geven vrouwen inzicht in de complexe situatie waarin ze zich bevinden of bevonden. Verlamming door angst, eenzaamheid en schaamte, geen steun van anderen, vasthouden aan het idee dat je hem kunt veranderen, de dreiging van dakloosheid, financiële obstakels, dat alles en meer maakt het moeilijk om uit een ondermijnende geweldssituatie los te breken.
  • Wat als de Troonrede vanuit een vrouwelijk perspectief zou worden geschreven? Opzij doet een poging en komt met een alternatieve rede. Met onder andere ferme plannen voor de participatiemaatschappij en harde actie tegen seksistische werkgevers. Mooie bonus: een factsheet over vrouwen in de politiek. Nee, dat gaat niet over die verdomde hoedjesparade met Prinsjesdag.
  • Comics behandelen vrouwelijke personages vaak als seks object. En bij het begrip ‘zwarte superheldin’ komen mensen meestal niet verder dan Storm van de X-men. Toch gebeuren er ook positieve dingen. Zo zijn er veel meer zwarte superheldinnen dan je zou denken, toont dit overzicht. En mensen leveren steeds meer kritiek op alle excuses om seksisme in strips goed te praten. Minder seksisme. Meer zwarte superheldinnen, graag.
  • Over superheldinnen gesproken: de New Yorker publiceerde een interessant verhaal over de ontstaansgeschiedenis van Wonder Woman. Wie weet komt ze als personage eindelijk ook weer eens voor op het witte doek. Alhoewel: ,,One critic tweeted this suggestion for a title: “BATMAN VS. SUPERMAN WITH ALSO SOME WONDER WOMAN IN THERE SO SIT DOWN LADIES WE’RE TREATING YOU FINE: THE MOVIE.” Warner Bros. has yet to dispel this impression. In May, the company announced that the film would be called “Batman v. Superman: Dawn of Justice.” 
  • Schrijfster Robin Back hield een signeersessie en trof man na man die haar boek niet zelf wilde lezen. Ze kochten haar roman alleen om vervolgens aan een vrouw te geven. Black had leuke gesprekken met deze aardige mannen die zeiden dat hun vriendin of vrouw haar werk vast zou waarderen. Maar vreest dat er iets duisters achter deze leesstaking schuilt: ,,Is it credible that fiction occupies a unique place? Credible that men who dismiss what female storytellers have to say as irrelevant to them, aren’t also inclined to dismiss – albeit unconsciously – what females of every variety have to say?  To think it somehow less relevant than what the other men say?”
  • Sam Mills boog zich ook over de situatie van vrouwelijke auteurs, de verwachtingspatronen waar ze tegenaan botsen, hun literaire fictie en de kloof tussen wat ze schrijven en wat ze volgens anderen zouden moeten schrijven. Haar ervaringen en analyses leveren een prachtig tweedelig essay op. Aanbevolen!
  • Een mooie analyse van de situatie van vrouwen bij kranten en andere media. Ja, vrouwen kiezen voor beroepen als journalist, eindredacteur, enzovoorts, maar ze stromen ook weer massaal uit. Nieman Reports constateert een vicieuze cirkel: mannen domineren en promoten andere mannen. Vrouwen zien dat  en komen daar bovenop nog allerlei andere ontmoedigende vormen van expliciet en impliciet seksisme tegen. Vrouwen zoeken hun heil elders. Mannen blijven domineren. Mannen schuiven mannen naar voren. En dan begint de cirkel weer opnieuw.
  • Dat heeft gevolgen, want als mannen de toon aangeven in de media, wat gebeurt er dan? Dan krijg je kranten die een vrouw cadeau geven aan een mannelijke lezer. Dan krijg je een kijk op de wereld waarin het verhaal van vrouwen niet meer is dan de voetnoot bij het veel belangrijkere verhaal van een man. Dat is op allerlei manieren problematisch, betoogt opinieblad The New Statesman.
  • Hoe kom je erachter dat je vrouwen haat? Test jezelf. Als je bijvoorbeeld een gefilmd incident ziet waarbij een man huiselijk geweld pleegt jegens zijn vriendin, en alle vragen die je stelt gaan alleen over haar en haar gedrag, dan voel je een enorme minachting voor vrouwen, betoogt webblog Feministing.
  • Tot slot: ervaringen en nog meer ervaringen. Weblog Feminist Philosophers biedt diverse links, waarna werelden voor je open gaan. Hoe is het om een vrouwelijke krijgshistoricus te zijn? Een vrouwelijke cartoonist? Een vrouw die filosofie wil studeren? Een vrouw met een gekleurde huid en de positie van ‘de enige in de ruimte’? Een vrouwelijke toneelschrijver? Een academica in de Aardwetenschappen? De wereld ziet er anders uit vanuit een vrouwelijk perspectief….

Nederland moet huiselijk geweld beter aanpakken

Nederland heeft nog veel te verbeteren als het gaat om de aanpak van huiselijk geweld. Ons land ondertekende het Verdrag van Istanbul. Dat akkoord eist een gendersensitieve aanpak. Een recente genderscan toont echter aan dat Nederland gender juist steeds vaker negeert. Daarnaast voelt de politiek weinig urgentie om huiselijk geweld aan te pakken. Terwijl dit een absolute topprioriteit zou moeten zijn. Vrouwen hebben niets aan een gelijk loon voor gelijk werk als ze in hun graf liggen.

Er staan letterlijk levens op het spel. Vrouwen (en kinderen) sterven of raken ernstig gewond vanwege mannelijke agressie. De Nederlandse trend is stijgend, met 19 dode vrouwen in 2009, 20 in 2010, 25 in 2011 en 31 in 2012. Als vrouwen met botbreuken in het ziekenhuis belanden, is bij 1 op de vijftig huiselijk geweld de oorzaak – een reden waarom gezondheidsonderzoekers pleiten voor een betere uitvraag naar de oorzaak van verwondingen.

Ook in andere landen ziet het er niet goed uit. Neem Spanje, waar de regering cijfers rondom huiselijk geweld zo nauwkeurig mogelijk bij houdt. Dat land telde in 2013 66 vermoorde vrouwen, met 18 zaken nog in onderzoek. Maar ook hier verdenkt de politie een mannelijke dader, in een context van huiselijk geweld. Daarnaast registeerde de overheid 34.376 slachtoffers van huiselijk geweld, waarvan 31.612 de vrouwelijke sekse hadden.

Kortom, huiselijk geweld is een genderprobleem. Het geweld verloopt via duidelijk herkenbare patronen, waarbij mannen in overgrote meerderheid de daders zijn, en vrouwen in overgrote meerderheid de slachtoffers. Vrouwenhaat en agressieve uitingen van mannelijke dominantie vormen de brandstof en zorgen ervoor dat het keer op keer mis gaat. Als je de rol van gender negeert, mis je de kern van huiselijk geweld en kun je nooit goed beoordelen wat je moet doen.

Dat gender negeren problemen veroorzaakt, brengt een recente genderscan naar de aanpak van huiselijk geweld genadeloos aan het licht. Onder andere hulpverleners zijn gaan geloven in de mythe van de voltooide emancipatie. Man en vrouw zijn gelijk en gelijkwaardig, dus als het dan nog mis gaat, is dat irritant. Maar over gender beginnen is nog irritanter, want dat is passé.

Als gender (en seksisme, en mannelijke dominantie) taboe worden, moet je iets anders verzinnen. Hulpverleners wijken uit naar een egalitair droomland, waar iedereen in vrijheid handelt. Vervolgens achten ze de kans groot dat man en vrouw beiden schuldig zijn. Daarbij duiken stenotypen uit de jaren vijftig op, zoals:

Het stereotype van wederzijds geweld, van de vrouw die zeurt en ‘zuigt’ en van de man die uit frustratie gaat slaan, waarbij de rollen van dader en slachtoffer vervagen. Wij hebben het vermoeden dat dit ook wordt gebruikt voor situaties waarin wel degelijk sprake is van machtsverschillen tussen man en vrouw en van geweld over en weer dat niet gelijksoortig is. Uitvoerders zelf dit beeld kritisch laten beschouwen, bleek in de focusgroepen niet altijd mogelijk.

Goede naleving van het Verdrag van Istanbul zou zulke verdraaiingen onmogelijk moeten maken. Het akkoord, in de ogen van Blijf van mijn Lijf huizen een mijlpaal, verplicht overheden rekening te houden met gender. De tekst is veelomvattend:

gendersensitief beleid betekent dat de aanpak niet enkel op het geweld betrekking moet hebben, maar ook dat er oog moet zijn voor de bredere context waarin geweld wordt gebruikt en de mogelijke ongelijkheden en achterstanden van vrouwen. Beleid moet uitdrukkelijk worden gericht op het bevorderen van gelijkheid tussen vrouwen en mannen en op de versterking van de positie van vrouwen. […] Dit brengt vergaande verplichtingen met zich mee, ook voor Nederland, zowel op lokaal als op regionaal niveau.

Nederland heeft het werk voor het oprapen. Ondertussen staan letterlijk mensenlevens op het spel. Tijd voor gevoelens van urgentie, mensen. En bij de weg: de emancipatie is nog lang niet af, dus zet die mythe maar bij het groot vuil.

Huiselijk geweld ettert door

Veel mensen doen geen aangifte, dus hoe vaak huiselijk geweld echt voorkomt, weet de politie niet. De wél geregistreerde voorvallen van 2012 zijn echter al erg genoeg. In dat jaar noteerde de politie 95.000 gevallen van huiselijk geweld. In tien procent van de geregistreerde gevallen betrof het jongeren die geweld gebruikten tegen hun ouders. In ruim eenvijfde (22%) van de gevallen betreft het geweld tegen een ex. In ruim negentig procent van de gevallen is de dader een man.

Om de cijfers beter te begrijpen schreef de politie een rapport, Kijk, dan zie je het, met een analyse van de cijfers van 2010 tot 2012 over bedreiging, belaging of stalking en lichamelijk, psychisch en seksueel geweld in de huiselijke sfeer. Uit de berg cijfers komen al snel patronen naar voren:

  • 75,5%  van de slachtoffers is vrouw
  • 91,3 % van de daders is man. Eenvijfde deel van deze groep heeft meer dan tien incidenten op z’n naam staan en geldt als veelpleger.
  • mannen worden vooral slachtoffer van psychische agressie, zoals uitschelden en kleineren
  • vrouwen zijn vaker het slachtoffer van ernstige vormen van agressie, zoals fysiek en seksueel geweld
  • Bij kinderen als slachtoffer: meisjes zijn met 57,4%, vaker slachtoffer van huiselijk geweld dan jongens. Meisjes tussen de 12 en 18 jaar zijn in omvang (33,9%) zelfs de grootste slachtoffergroep
  • Bij 63 procent van de huiselijk geweld incidenten zijn er kinderen woonachtig op het adres. Als er kinderen aanwezig zijn, heeft 78 procent het huiselijk geweld gezien of gehoord.
  • Dierenmishandeling blijkt verder een sterke voorspeller te zijn voor huiselijk geweld

Kortom, bij huiselijk geweld is sprake van een genderprobleem. Het zijn vooral mannen, die slachtoffers maken onder vrouwen en kinderen. Vrouwen en meisjes krijgen structureel vaker te maken met ernstige vormen van geweld. Als mannen slachtoffer zijn, gaat het vooral om pijn doen met woorden. Of het gaat om vaders die, samen met de moeder, door de kinderen belaagd worden.

In 8% van de gevallen zou je de vrouw als mededader kunnen aanmerken. De politie spreekt in dit geval van ‘diffuus dader-slachtofferschap’, omdat het hierbij gaat om situaties waarin het slachtoffer van zich af begint te slaan. De Zesde Clan zou zeggen: noem dat dan zelfverdediging, want een vrouw moet wát in situaties waarin haar (ex)partner haar belaagt.

En de vervolging? In de loop der jaren nan het percentage slachtoffers, dat aangifte deed, af tot 27 procent in 2012. De politie wijt dit aan een toename van lichtere gevallen van huiselijk geweld. Door beter te registreren kreeg de politie meer gevallen van psychische agressie in beeld, maar dit zijn meestal niet de type zaken die aangiftes en vervolging opleveren. Bij de zwaardere zaken speelden problemen van het type ‘slachtoffer durft geen aangifte te doen’, of het was lastig om voldoende bewijs te krijgen. Het percentage aangehouden verdachten na een aangifte nam af, van 65 procent in 2006 naar 47 procent in 2010.

Kortom, huiselijk geweld ettert door. Vervolging ligt soms moeilijk, dieren krijgen er van langs, en Nederland krijgt er jaarlijks negenduizend kinderen bij die getuige waren van huiselijk geweld en daar psychische schade door oplopen. Om nog maar te zwijgen van de vrouwen en meisjes die in elkaar werden geslagen, danwel seksueel gemolesteerd. Ook zij zijn voor het leven getekend.

Enfin. Voor hulp en advies: neem een kijkje op de site van de Blijf van mijn Lijf groep. Bel het Steunpunt Huiselijk Geweld op nummer 0900 – 126 26 26. Via de site Veilig Samen kun je online hulp en advies krijgen over omgaan met spanningen en het verbeteren van je relatie. Je kunt hier ook online contact zoeken met een hulpverlener. Dat is soms makkelijker en veiliger dan ergens naartoe moeten voor advies. En vergeet de mishandelde dieren niet. Die kunnen zelf niet bellen of mailen, daar hebben ze mensen voor nodig. Sterkte!

Man geeft blijk van vrouwenhaat, deel 999080316

Kranten vechten tegen dalende oplagecijfers en moordende concurrentie van gratis internetsites. Dus zie je steeds meer papieren media vervallen tot het publiceren van provocerende stukken, in de hoop dat reuring ontstaat. Die ophef moet dan zorgen voor meer lezers: het fenomeen clickbait. Ook De Volkskrant maakt zich hier aan schuldig. De krant geeft bijvoorbeeld ruimte aan een voormalige SGP-adviseur, die zonder met zijn ogen te knipperen beweert dat vaders over gaan tot kindermoord vanwege de liberale echtscheidingswetten. Ja, dat staat er echt.

Marcel de Haas schrijft letterlijk:

wat denkt u van al die familiedrama’s waarbij vaak de vader zijn kinderen ombrengt en vervolgens zichzelf? Dat is nog veel groter leed. Leed veroorzaakt door de liberale echtscheidingswet van dit land.

Vervolgens zegt hij zijn verhaal te willen doen bij wijze van een oproep aan politiek Den Haag, ”om deze wetgeving – die gezinnen kapot maakt en de maatschappij opzadelt met de gevolgen ervan – drastisch te veranderen”.  Zo, die zit. Dacht niemand bij de Volkskrantredactie ‘pardon???’ Wat moeten de overlevenden van familiedrama’s denken van deze ‘analyse’ van De Haas?

De redactie had de nietsvermoedende lezer op z’n minst moeten wijzen op twee feiten, voordat hij of zij verder zou lezen. Ten eerste is De Haas bepaald geen neutrale deskundige. Hij geeft grif toe dat hij in een echtscheiding verwikkeld is en dat dit voor hem pijnlijke gevolgen had. Hij was werkzaam als adviseur van de SGP en wilde zich kandidaat stellen voor het Europees Parlement. De partij stak daar echter een stokje voor, volgens De Haas om hem te straffen voor zijn echtscheiding. Andere bronnen stellen echter dat De Haas zelf opstapte, omdat hij op de vierde in plaats van de derde plaats op de kieslijst terecht kwam. Kortom, je mag verwachten dat De Haas een nogal gekleurd beeld presenteert.

Niet alleen zit hij duidelijk emotioneel in de knoop, maar ten tweede was hij dus adviseur van de SGP. De Haas moet de visie op mannen en vrouwen van deze christenbroeders actief omarmd hebben, anders had hij nooit adviseur kunnen zijn.

Dat betekent nogal wat. Het betekent dat De Haas,  met een beroep op de Bijbel, vrouwen bij voorbaat marginaliseert tot zondige Eva, die haar bestemming moet vinden in het gezin en in gehoorzaamheid aan de man, voor wie zij een trouwe hulp moet zijn. Gelijke rechten zijn de SGP een doorn in het oog. De partij spreekt in brochures over een ‘agressieve gelijkheidsideologie’ en ‘gelijkheidskoorts’, waardoor met name vrouwen in oneigenlijke situaties terecht komen. Opeens willen ze politieke ambten bekleden of baas in eigen buik zijn. Zo had God het niet bedoeld!

Een meneer met die achtergrond, die iets wil zeggen over echtscheiding, en hoe de man in die situatie behandeld wordt? Wat eerlijk is en wat gelijke rechten zijn? Met zo’n achtergrond? Je kunt het betoog meteen na de eerste alinea al uittekenen. Vrouwen zijn slecht. Mannen zijn zielig. De doorgeslagen liberale samenleving, met haar ‘agressieve gelijkheidsideologie’, straft mannen en geeft vrouwen alle ruimte om hun macht te misbruiken.

De Haas schaart zich met die riedel achter de zogenaamde mannenrechtenactivisten, die grossieren in zulke vertogen en daarbij akelig vaak vervallen in vrouwenhaat. Zoals eerder bij discussies over partneralimentatie, of bij gezinnen met een afwezige vader. Hij roept nog net niet dat de doodstraf te humaan is voor feministen, maar het scheelt weinig.

Net zoals overige mannenrechtenactivisten komt de oplossing die De Haas voorstelt neer op het inperken van vrijheden van vrouwen. Het beperken van hun vermeende macht. De Haas komt daartoe op basis van zijn kijk op de positie van de man en de vrouw.  Dit is hoe De Haas mannen portretteert:

…de in de wet vastgelegde rechtsongelijkheid van de man blijft onaangetast, omdat deze partijen niet van vrouwonvriendelijkheid willen worden beticht. Met discriminatie van mannen heeft men kennelijk geen enkel probleem. […] Wat je als man en slachtoffer van een echtscheiding meemaakt in dit land is een kafkaësk gruwelverhaal. De scheidingswetgeving en -rechtspraak zet beginselen van de rechtsstaat buiten werking. Men ontneemt de man primaire rechten en vrijheden, zoals eigendom en inkomen.

Vervolgens associeert hij vrouwen met de misdaden van diefstal, vernietiging van eigendommen, belastingfraude en loonbeslaglegging, en dat zijn dan opeens geen misdaden meer omdat de wet dit zou sanctioneren. Hij schildert de vrouw af als een profiteur, die dankzij de wet een arme alleenverdienende man mag kaalplukken, en op die manier in een gespreid bedje terecht komt. Sterker nog:

de man moet de rest van zijn leven de ex financieren. Een moderne vorm van slavernij.

Geen wonder dat mannen-slaven soms overgaan tot moord op kinderen en daarna zelfmoord plegen. Allemaal de schuld van dit soort mannenhatende echtscheidingswetten. Het wordt hoog tijd voor oplossingen om verdere drama’s te voorkomen. De Haas weet wel hoe het zou moeten:

Wanneer een vrouw die een echtscheiding aanvraagt zelf volledig in inkomen moet voorzien, zelf direct een woning moet regelen en de ex-man haar niet de rest van haar leven moet financieren, zou een scheiding lang niet zo aantrekkelijk zijn als nu.

Want dat is natuurlijk de enige reden waarom vrouwen willen scheiden. Omdat het lucratief is. Omdat ze mannen dan financieel kunnen uitkleden. Terug in hun hok meppen, die parasieten!

Tsja. Dat ziet het CBS toch echt anders:

Uit onderzoek blijkt dat bijna vier op de tien gescheiden personen als reden voor de echtscheiding opgeven dat er een ander in het spel is of dat de karakters botsen. Mannen noemen deze redenen net zo vaak als vrouwen. Andere redenen om te scheiden zijn dat de partners op elkaar uitgekeken zijn of geen gemeenschappelijke toekomstplannen hebben. Mannen noemen deze redenen iets vaker dan vrouwen. Vrouwen noemen lichamelijk geweld en/of verslavingsproblemen veel vaker als reden voor echtscheiding dan mannen. Bijna 20 procent van de vrouwen noemt dit, tegen 1 à 2 procent van de mannen.

Zulke feiten zouden het betoog van De Haas echter ondermijnen, dus dat laat hij achterwege. Ook vraagt hij zich geen moment af hoe familierechters denken over de ins en outs van de huidige echtscheidingswetten. Terwijl zij zich daar vanuit hun beroep dagelijks mee bezighouden en een veel beter overzicht hebben dan De Haas met zijn ene, persoonlijke ervaring.

Nee, deze ex-SGP-er concentreert zich liever op emotionele uitroepen. De verwijten, beschuldigingen en ongenuanceerde generalisaties maken ieder volwassen debat bij voorbaat onmogelijk. En niemand van de Volkskrantredactie dacht ‘moeten we dit onsamenhangende geschreeuw wel publiceren’? Het niveau is opnieuw gedaald. Bedankt, Volkskrant!

BONUS: kinderen krijgen doe je samen. Ga je scheiden, dan zijn met name vaders echter steeds minder vaak bereid om alimentatie te betalen voor de door hen verwekte kinderen. In 2005 was het ook al droevig gesteld. Heel erg verantwoordelijk, heren. Maken jullie je daar net zo druk om? Nee? Goh…

Man vormt grootste gevaar voor vrouwen

Mannen vormen wereldwijd het grootste gevaar voor vrouwen. Als het om moord en doodslag gaat, betreft het bij de mannen slechts in 6,3% van de gevallen een man die sterft vanwege partnergeweld. Bij vrouwen gaat het in 38,6 procent van de gevallen om een man die ‘zijn’ vrouw doodt. In landen als de Verenigde Staten vormen (ex-)partners zelfs de grootste bedreiging voor vrouwen (onder andere omdat vuurwapens overal beschikbaar zijn). Dat blijkt uit een rapport van het departement voor Reproductive Health binnen de Wereldgezondheidsorganisatie.

De Zesde Clan aarzelde om aandacht te besteden aan dit rapport, omdat het hier gaat om een open deur. Studie na studie draagt uit dat mannen met name omkomen op straat, in gewelddadige interacties met andere mannen. Vrouwen worden vooral het slachtoffer van ‘intiem geweld’, hoe je dat ook wilt benoemen. Van stalkende exen tot aan huiselijk geweld waarbij de vrouw na afloop dood op de grond ligt, oeps, was die laatste klap toch een beetje te hard aangekomen, sorry! Op die manier treft fysiek en/of seksueel geweld één op de drie vrouwen. Eén op de drie.

Maar goed, het rapport ligt er, en het bevestigt wat we al wisten. Nu alleen nog de vraag wat we eraan gaan doen. En welke rol mannen van plan zijn op te pakken bij het vraagstuk van intiem geweld. Wat dat betreft is het vervelend om in een rapport over huiselijk geweld van het Verwey-Jonker instituut, deze passage te moeten lezen:

Er is nog weinig wetenschappelijk onderbouwing van de kracht van beschermende factoren, zoals dit wel is aangetoond voor risicofactoren. In deze publicatie gaan wij daarom niet uitgebreid in op de beschermende factoren, maar wij stippen de meest gangbare factoren kort aan.

Wie gaat goed onderzoek financieren naar de precieze werking van beschermende factoren? Als we beter in kaart brengen wat helpt om geweld te reduceren, beschikken we over meer handvaten om die agressie in te dammen. Nu blijft het bij het bekende lijstje oppervlakkige punten, zoals zelfvertrouwen, het kunnen beschikken over sociale steun en hulp van de omgeving, en wetgeving. Lekker algemeen en vaag, dus dat schiet niet op.

Plus opvallend genoeg ontbreekt de rol van de man in het rijtje van het Verwey-Jonker instituut. Het zou ontzettend helpen als mannen stopten met slaan, en dat mannen andere mannen aan durven te spreken als die zich schuldig maken aan geweld tegen vrouwen. Het zou ontzettend helpen als de sociale normen en waarden zodanig worden, dat je als man in sociaal opzicht afgedaan hebt als je vrouwen slaat. Dan ben je echt zooooo’n enorme slappe loser, dat niemand nog in je gezelschap wil verkeren.

Zie ook De Erecode van filosoof Kwame Anthony Appiah: bepaalde ingesleten praktijken stoppen verrassend snel zodra de maatschappij die praktijk breed als verwerpelijk en niet-stoer gaat zien. Want je kunt heel lang op terechte morele gronden roepen dat iets verkeerd is, maar mensen stoppen er pas mee in zeer specifieke omstandigheden:

The moral arguments against duelling, foot-binding, slavery and disfigurement and execution of innocent women were known long before they influenced public attitudes. And when they did so, it was not because of any intrinsic appeal to rationality, or even humanity or sympathy. Rather, a shift had to occur in which people began to feel that their honour was compromised by the practice.

Hun eer kwam in het geding. Kijk, misschien biedt dit ook aanknopingspunten….

PS: de glijdende schaal begint al bij verbale agressie tegen vrouwen, of vrouwen lastig vallen op straat. Hier wat tips voor hem en haar om de neerwaartse spiraal meteen vanaf het nog relatief ‘onschuldige’ begin af te breken. Met als voornaamste advies aan mannen:

And guys: We don’t want to hear any horseshit victim-blaming about women these days not knowing a compliment when it jumps out at them from a dark alley. Here’s a good litmus test for compliments: Would you say it to your mother or niece? No? Then don’t scream it at the woman who’s just trying to catch the number 8 bus. And if you find yourselves justifying any of the behaviors mentioned above, practice saying this in front of a mirror: “I’m a sad, delusional trap-door spider who repulses women with my words and actions.” And then knock it the fuck off.