Category Archives: Gezondheidszorg

Corona kan menstruatie ontregelen

Menstruaties die veel later dan verwacht komen. Veel meer, of juist minder bloedverlies. Krampen terwijl je die nooit eerder voelde. Veel vrouwen merken dat hun cyclus anders verloopt sinds ze zich in een al dan niet intelligente lockdown bevinden. Dat is niet langer een anekdote. Uit Engels onderzoek onder 5677 vrouwen, uitgevoerd door gynaecologe Anita Mitra, bijkt dat 65% van de respondenten veranderingen merkte sinds het Corona virus het openbare leven tot een halt riep.

Dokter Mitra’s vragenlijst is één van de eerste hardere, meer wetenschappelijke bewijzen dat de pandemie de menstruatie van vrouwen ontregelt. Nader onderzoek ontbreekt, maar de krant The Independent vroeg deskundigen hoe zij tegen het onderzoeksresultaat aankijken. Onder andere gynaecologe Leila Frodsham is niet verbaasd. Ze denkt onder andere aan stress en veranderingen in het levenspatroon van vrouwen sinds de lockdown:

“The coronavirus pandemic is inevitably resulting in stress and anxiety for much of the population and therefore it is possible that women may notice changes to their menstrual cycle, with stress having the potential to cause hormonal imbalances in the body,” she says.

Stress is er genoeg, merken vrouwen. Voor iedere man die een partner in een essentieel beroep heeft en thuis de handen uit de mouwen steekt, zijn er twee die hun papadag privileges niet op willen geven en hun echtgenote met de vuile was en het leeuwendeel van de zorg voor kinderen laten zitten. In extreme gevallen is niet alleen de vrouw zelf de klos, maar ook de omgeving. Zo noteerde magazine The Lily het verhaal van de Amerikaanse Aimee. Zij was eigenares van een software bedrijf met dertien medewerkers. Toen de Coronacrisis uitbrak, zat haar man werkloos thuis. Ze dacht op hem te kunnen rekenen – hij kon het thuisfront verzorgen terwijl zij dhet gezinsinkomen verdiende. Maar dat liep anders:

Her husband would plead with her to “get off the computer,” she said, teaching Ryan a trick to get her attention: When she wasn’t responding, her son would call her “Aimee” instead of “Mom.” (Aimee’s husband declined to comment for this story.)

Uiteindelijk hief Aimee haar bedrijf op, ontsloeg haar dertien medewerkers, en nam de rol van moeder de huisvrouw op in de hoop dat het gezin het een tijdje zou redden met het spaargeld.

Nu is dit een vrij opvallend voorbeeld, maar steeds meer signalen wijzen erop dat de Coronacrisis vrouwen op achterstand zet als het gaat om werk, inkomen en een gelijkwaardige situatie binnen de relatie. Vrouwen intensiveren bijvoorbeeld hun emotionele arbeid en mantelzorgtaken. In die gevallen versterkt de epidemie bestaande ongelijkheden in de verdeling van betaalde en onbetaalde arbeid thuis – zij wordt geacht te sussen, troosten en steunen, niet hij.

Veel meer vrouwen dan mannen verliezen op dit moment hun baan, omdat de bedrijven die nu over de kop gaan, zich bezighielden met terreinen waarin meer vrouwen dan mannen werkzaam zijn. Zoals kledingwinkels, de culturele sector en toerisme. In de V.S. gaat naar schatting 60% van het banenverlies naar vrouwen. Australië berekende dat de werkloosheid onder vrouwen 8,1% toenam, bij mannen 6,2%. In Engeland worden vrouwen tot 25 jaar het hardst geraakt van alle bevolkingsgroepen, als het gaat om werkloosheid. Nederland en België kwamen nog niet met harde cijfers of percentages, maar ook hier raakt werkloosheid vrouwen hard. Al was het maar omdat meer vrouwen dan mannen parttime werken en een lager loon ontvangen. Ze zijn kwetsbaar en krijgen latere ww uitkeringen dan mannen, in verband met hun lagere salaris.

Banenverlies en meer huishoudelijke taken in verband met periodes waarin kinderdagverblijven en scholen gesloten zijn of waren, worden ook op andere manieren inzichtelijk. Zo merkt wetenschappelijk vakblad Nature dat mannen in maart en april 2020 6,4% meer artikelen publiceerden, terwijl vrouwelijke auteurs van wetenschappelijke publicaties achterbleven. Nature berekende ook dat meer mannen dan vrouwen met nieuwe onderzoeksprojecten begonnen:

“The differences are modest, but they’re there,” Frederickson says. She notes that the lockdowns so far have been relatively short compared with the usual research timeline, so the long-term implications for women’s careers are still unclear.

Kortom, meer zorgtaken thuis, mannen die hun gelijkwaardige aandeel in het onbetaalde huishoudelijke werk niet willen of kunnen leveren, vrouwen die minder ruimte hebben voor hun werk, of onevenredig hard getroffen worden door de economische achteruitgang, je zou van minder stress krijgen. Om nog maar te zwijgen van een toename in huiselijk geweld, waarbij vrouwen degenen zijn die de ergste vormen van huiselijk geweld over zich heen krijgen. De stress van dit alles kan zich onder andere uiten in veranderingen in de hormoonspiegel, en de menstruatie. Dus, merk je veranderingen in de cyclus, dan ben je niet gek en je beeld jezelf niets in. Het kan zomaar kloppen.

De Coronaspuger is bijna altijd een man

Je zou zeggen dat een epidemie op zich al erg genoeg is, maar nee. Er zijn mensen die het erger maken en nieuwe woorden laten ontstaan. Neem de term Coronahoester. Of Coronaspuger. Of Coronahufter. Wat blijkt: zo’n hufter of hoester is opvallend vaak een man. Gezagsdragers zoals agenten, en vrouwen met een dienstverlenend beroep, zoals cassiére en baliemedewerker, blijken favoriete doelwitten van deze macho’s.

De spuger en de hoester militariseren het Coronavirus: ze gebruiken het als wapen zodra er iets gebeurt wat hen niet zint. Zo kreeg een man uit Noordwijkerhout tien weken cel omdat hij agenten bij zijn arrestatie expres in het gezicht hoestte en uitriep dat hij besmet was met Corona. Een man uit Apeldoorn veroorzaakte geluidsoverlast en hoestte agenten in hun gezicht toen ze naar zijn huis kwamen om de situatie in goede banen te leiden. Zes weken cel. Of neem dit geval, een man uit Nieuw Beerta. Hij bleek bij een verkeerscontrole geen geldig rijbewijs te hebben. Toen de agent daar tegen op wilden treden, hoestte de automobilist hem in het gezicht.

Ook hulpverleners kunnen het doelwit worden. Zo kregen hulpverleners stank voor dank, en mogelijk een ziekte, toen ze een automobilist probeerden te redden uit zijn auto. De 41-jarige automobilist was dronken van de weg gereden maar toen de hulpdiensten arriveerden, ”begon [de verdachte] onder meer te spugen en riep dat hij corona had”. Lekker dan!

Bij vrouwen is dat wat de man niet zint vaak de situatie waarbij de vrouw in kwestie hem niet geeft wat hij wil. Zo kreeg een man vier weken cel nadat hij een baliemedewerkster afstrafte:

De 52-jarige man was 19 maart in een ziekenhuis in Eindhoven. Hij bewoog zich onnodig dicht naar een baliemedewerker, duwde het afzetlint naar voren, plaatste zijn hand op de balie en riep tegen de vrouw dat hij waarschijnlijk corona had en een test wilde. De vrouw kon hem daarmee niet helpen, waarop de verdachte de vrouw in haar gezicht hoestte.

Volgens The Conversation geeft de virusepidemie ons een unieke kans om te zien hoe diep macho stereotiep gedoe in de samenleving is verankerd. Inderdaad, niet alle mannen, maar als iemand agressief wordt en het virus als wapen gebruikt, gaat het bijna altijd om een man. Een deel van de mannelijke sekse vindt het normaal om een probleem met agressief gedrag te bezweren. Dat hij anderen expres blootstelt aan een wellicht dodelijke ziekte, is voor zo’n Coronahufter bijzaak.

Dit stelsel van macho agressief gedrag is onder normale omstandigheden al zo schadelijk, dat de Amerikaanse vereniging voor psychologen een speciale leidraad schreef om jongens en mannen beter te ondersteunen als ze in de problemen komen. Het virus zet dit alles op scherp en maakt agressieve macho’s extra zichtbaar. Hun gedrag levert zoveel problemen op dat minister van Justitie Grapperhaus inmiddels zint op maatregelen. Hij wil dat daders verplicht wangslijm af moeten staan. Als ze besmet blijken, wil hij het mogelijk maken dat de rechter hen een zwaardere straf oplegt.

Corona heeft invloed op baas in eigen buik

Het Coronavirus heeft op allerlei terreinen gevolgen, ook op het recht van baas in eigen buik. Landen gaan heel verschillend om met het recht op een vrije keuze. Conservatieve staten in de V.S. grijpen de epidemie aan om abortus tot niet-essentiele zorg te bestempelen en klinieken te proberen te sluiten. In Engeland versoepelde de regering de wetgeving juist. In Argentinië kwam de strijd stil te liggen. In Nederland grijpen conservatieve groepen hun kans om het virus uit te roepen tot een straf van God, onder andere vanwege abortus. MET UPDATES onderaan dit artikel

Om met dat laatste te beginnen: Nederland kent een sterke onderstroom van Christelijk fundamentalisme. Niet zo vreemd dus dat het Reformatorisch Dagblad in een hoofdredactioneel commentaar de huidige epidemie aangrijpt om onder andere tegen het afbreken van zwangerschappen en tegen het feminisme (genderideologie) te ageren. De krant schrijft o.a.:

Christenen belijden dat ziekte en gezondheid hun niet toevallig overkomen. Niet corona heerst, maar God regeert. Het coronavirus is slechts een tweede oorzaak, een middel in Gods hand. Hij zendt ziekte zoals ooit de plagen in Egypte, om de mens tot inkeer te brengen. Christenen hoeven daarvoor niet te verwijzen naar China, Iran of Italië. Ze hoeven ook geen verwijten te maken aan een overheid die abortus en euthanasie verdedigt of Nederland een genderideologie opdringt. Laten ze de hand in eigen boezem steken en zichzelf onderzoeken.

In Nederland valt abortus onder noodzakelijke gezondheidszorg. Klinieken blijven dan ook gewoon open, meldt het Nederlands Genootschap van Abortusartsen. De NGvA benadrukt dat medewerkers de richtlijnen van het RIVM volgen.

In Argentinië zijn ze nog niet zo ver. Dat land beleefde twee jaar geleden een felle strijd om abortus legaal te maken. Een conservatieve regering wees een voorstel tot legalisering af. Vorig jaar won echter een progressievere man de verkiezingen: Alberto Fernández. Hij beloofde van het recht van baas in eigen buik een prioriteit te maken en stond op het punt om een wetsvoorstel in te dienen om dat recht werkelijkheid te maken. En toen sloeg de pandemie toe. Alles stokte. Dat betekent dat Argentijnse vrouwen, geconfronteerd met het verlies van werk en inkomen, de gezondheidsrisico’s en de onzekere toekomst, gedwongen moeten baren of het risico van een onveilige, illegale abortus moeten nemen.

In de Verenigde Staten hebben vrouwen nog het recht op het afbreken van een zwangerschap, maar verschillende conservatieve staten grepen het virus aan om klinieken te belagen. Onder andere Ohio, Texas en Alabama redeneerden dat alleen noodzakelijke medische zorg doorgang mag vinden, om schaarse middelen zoveel mogelijk aan te wenden voor slachtoffers van Corona. Abortus is geen essentiële zorg, oordeelden de door mannen geleide overheden. Vrouwen moeten zonder doen tijdens de epidemie. Ze dreigden klinieken met hoge boetes en andere maatregelen, als ze toch door gingen met hun werk.

Inmiddels hebben rechters hier een stokje voor gestoken: vrouwen kunnen niet wachten en deze medische zorg is voor hen van levensbelang, in alle betekenissen van het woord. Klinieken verkeerden echter ruim een week in onzekerheid en zegden afspraken af. Voor vrouwen had dit grote gevolgen. Zo vertelde een vrouw dat ze gestresst rond ging bellen en uiteindelijk in Denver terecht kon, 12 uur rijden van haar huis vandaan. Omdat ze er snel bij was, kon ze pillen innemen. De eerste in de kliniek, de tweede thuis. Dat werd voor haar een race tegen de klok:

We have 10 and a half hours to go. I feel like I’m in a race against time. I have to take the second drug in 24 hours for my abortion to actually work. So that means that we need to hurry up. We don’t have time to take breaks or rest. Otherwise, I’ll be having my abortion in the car.

Niet fijn. Andere landen namen maatregelen om het makkelijker te maken zo’n abortus met pillen te krijgen. Engeland versoepelde de regels bijvoorbeeld. Normaal gesproken moeten vrouwen naar een kliniek reizen. Dat betekent een risico lopen op besmetting, tijdens de reis en tijdens het bezoek aan de arts. Niet aanbevolen als de regering iedereen oproept zoveel mogelijk thuis te blijven. Zolang de epidemie woedt, mogen vrouwen daarom een beroep doen op een internetconsult, en kunnen ze de abortuspillen thuis ontvangen en innemen, besloot de regering. Heel verstandig. Ook hier blijven de klinieken gewoon open om vrouwen die verder in hun zwangerschap zijn de juiste zorg te geven.

In Australië is iedereen van goede wil, maar leveren de grote afstanden problemen op. Artsen vliegen normaal gesproken naar de locaties waar ze hun werk doen, maar de Australische regering heeft reizen aan banden gelegd en op verschillende plekken strikte quarantaines ingesteld. Dat betekent dat de artsen niet naar hun werkplek kunnen reizen. Organisatie Marie Stopes waarschuwt dat de levens van vrouwen hierdoor gevaar lopen, met name als het gaat om late abortussen. Die vinden vaak plaats omdat er sprake is van ernstige medische problemen, die urgent ingrijpen vergen. Uitstel kan zeer gevaarlijk zijn.

UPDATE 1: de ontwikkelingen gaan snel. Zoals gezegd besloot de Amerikaanse staat Texas abortus te classificeren als onnodige medische zorg die je uit moet stellen in deze tijd van crisis. Nadat een rechter die maatregel opschortte, ging de staat in beroep. Een hoger gerechtshof stelde het bestuur in het gelijk. Met een twee tegen één uitspraak keurden rechters het misbruiken van de COVID-19 epidemie goed om vrouwen noodzakelijke medische zorg te onthouden. Klinieken kunnen nu alleen nog een beroep doen op het Supreme Court, waar president Trump net heeft gezorgd voor een meerderheid van conservatieve fundamentalisten die zijn anti abortus standpunt uitvoeren. Dus het ziet er niet goed uit voor Amerikaanse vrouwen.

UPDATE 2: In Nederland hebben Women on Waves en Bureau Clara Wichmann een open brief gestuurd naar de Nederlandse regering, om te pleiten voor een betere toegang tot abortuszorg. Beide organisaties pleiten voor de Engelse lijn, en roepen de overheid op om vrouwen in de gelegenheid te stellen vanuit huis abortuspillen en begeleiding van een arts via internet te krijgen. Nu moeten vrouwen nog naar een kliniek voor het met pillen afbreken van een zwangerschap in een vroeg stadium. Dat lukt niet als vrouwen bijvoorbeeld in quarantaine zitten.

Vrouwen schrijven over pandemieën

In tijden van het Coronavirus kun je psychologisch gezien verschillende kanten op: troost zoeken en het virus negeren, het virus gedoseerd toelaten, of voluit in het fenomeen pandemie duiken. Dat geldt algemeen, maar ook voor lezen. Juist in tijden van zelfisolatie kan een goed boek wonderen doen. Daarom een post met werken van schrijfsters die het gevaar recht in de ogen keken en mooie romans over besmettelijke ziekten schreven.

Vrouwen begonnen al vroeg met het publiceren van verhalen waar epidemieën een ravage aanrichten. Eén van de vroegste voorbeelden, uit 1826, komt van Mary Shelly. Ze is vooral bekend vanwege haar roman Frankenstein, maar met  ‘The Last Man‘ mag ze ook de eer claimen om als een van de eersten dystopische sf te hebben geschreven. Het verhaal draait om Lionel Verney, die als enige een epidemie overleefde en de laatste mens op aarde wordt.

Op sociale media zoals Twitter noemen mensen op dit moment regelmatig het boek Station Eleven van  Emily St. John Mandel (in het Nederlands vertaald als Station Elf ). De auteur toont in flashbacks wat er gebeurde toen een dodelijke griep de bevolking decimeerde, maar richt zich vooral op het leven na de ramp. Hoe ga je verder, waar kun je vreugde aan ontlenen, welke menselijke waarden blijven overeind?

Ling Ma grijpt een epidemie in haar debuutroman Severance aan om een scherpe satire op het kapitalisme af te leveren. Als er een besmettelijke ziekte uitbreekt en het dodental snel oploopt, zoekt hoofdpersoon Candace Chen naar manieren om zich staande te houden. Ze sluit zich aan bij een groepje mensen om van New York naar Chicago te reizen, een stad waar het veiliger zou zijn, en probeert ondertussen door te werken als journalist en vlogger.

Ook Margaret Atwood benutte het thema van een plaag voor een flinke dosis dystopische science fiction. In haar MaddAddam trilogie zorgt genetische manipulatie, samen met een grote onderklasse vol arme mensen die geen goede gezondheidszorg kunnen betalen, voor een catastrofale ziekte die de beschaving grotendeels ten onder laat gaan. Uitgeverij Prometheus zorgde voor een goede Nederlandse vertaling, van Oryx en Crake, Het jaar van de vloed en MaddAddam, dus grijp je kans.

Een andere goede keuze is Connie Willis. De Nederlandse vertaling van haar roman Doomsday Book is alleen nog duur tweedehands verkrijgbaar, maar gelukkig betaal je voor de e-boekversie van Zwarte Winter ”maar” vijf euro, dus dat is te overzien. Het verhaal draait om Kivrin Engle, een vrouw die verbonden is aan een futuristische versie van de universiteit van Oxford. De faculteit Geschiedenis heeft ontdekt hoe je kunt reizen door de tijd, en stuurt studenten en medewerkers naar het verleden om zo verschillende tijdperken beter te bestuderen. Helaas gaat er iets mis, waardoor Kivrin in een verkeerde periode aankomt: Engeland, op het moment dat de Zwarte Dood uit is gebroken en de massale sterfte begint.

Heet van de naald, want gepubliceerd op 3 maart, komt Katie M. Flynn met haar debuutroman The Companions.Flynn’s verhaal draait om de Amerikaanse staat Californië, waar een dodelijke ziekte is uitgebroken. De levenden zitten in quarantaine, en het bewustzijn van de stervenden wordt gedownload in een programma en in een kunstmatig lichaam geplaatst. Zo ontstaan companions, ”mensen” die de levenden gezelschap kunnen houden. Welgestelden doen dat vrijwillig zodat ze bij hun familie kunnen blijven, maar armen lopen het risico dat ze in een soort slavenbestaan terecht komen. Met alle sociale, politieke en economische gevolgen vandien.

Nederland laat zich ook niet onbetuigd. In Concept M voert Aafke Romeijn een ziekte op die mensen kleurloos maakt en broze botten en slechte longen geeft. Hoofdpersoon Hava lijdt aan deze ziekte en kan alleen min of meer normaal functioneren als ze een door farmaceutische bedrijven belachelijk duur gehouden medicijn slikt. Renate Dorrestein laat in haar roman Weerwater in het midden wat voor soort ramp Nederland trof, maar het komt er in ieder geval op neer dat inwoners van Almere compleet geïsoleerd raken van de rest van de wereld. In een totaal isolement moeten ze het zien te redden met de middelen, mensen en materialen die de stad biedt.

Diverse auteurs spelen met wat als scenario’s. Wat als een epidemie of een andere ramp alle of bijna alle mannen of vrouwen uit zou roeien? Hoe zou de wereld er uit zien als er slechts één sekse bestond? Het is opvallend dat er maar weinig werken zijn die ingaan op een wereld waar alleen mannen overbleven. Misschien komt dat omdat science fiction decennia lang gedomineerd werd door mannelijke auteurs, die in hun verhalen vooral mannelijke personages opvoerden en met hun mannenverhalen de prijzen wonnen en de lijstjes met beste sf boeken domineerden. In die zin zou je zwart-wit kunnen stellen dat talloze SF romans sowieso alleen over mannen gaan, als standaard situatie.

Wellicht vanwege die lange dominantie van mannen in het genre bestaan er relatief weinig romans waarin de auteur een reden verzint voor de afwezigheid van vrouwen en speelt met wat-als scenario’s rond werelden zonder vrouwen. Voorbeelden zijn Betram Chandler’s A Spartan Planet uit 1969, en Lois Bujold’s roman Ethan of Athos, uit 1986. Bujold liet zich inspireren door de Griekse mannenkloosters op het eiland Athos. In haar roman verandert het verboden-voor-vrouwen eiland in een planeet waar alleen mannen leven. Dat levert echter problemen met de reproductie op, dus de planeet stuurt hoofdpersoon Ethan de wijde wereld in op een queeste naar eierstokken. Achtervolgingen, vuurgevechten en rampzalige sociale interacties volgen.

Werelden waar alleen vrouwen leven, domineren het genre van één sekse. Die traditie gaat ver terug. Denk aan klassieke verhalen over de Amazones, of utopische romans zoals Herland van Charlotte Perkins Gilman uit 1915. De ene keer scheiden vrouwen zich van mannen af en stichten hun eigen staat, zoals in  The Gate to Women’s Country van Sheri S. Tepper. Vrouwen leven in deze roman in stadstaten en geven hun zonen in hun puberteit de keuze: vreedzaam bij de vrouwen blijven, of vertrekken en op het land bij militaristische mannen gaan wonen.

Andere keren roeien ziektes alle mannen uit. Zoals bij Ammonite, de debuutroman van Nicola Griffith. Een commercieel bedrijf stuurt hoofdpersoon Marghe naar een planeet die door de mensheid gekoloniseerd werd. Alle mannen stierven echter tijdens een epidemie. Marghe gaat als antropoloog onderzoeken hoe de vrouwen de draad oppakten en hoe hun samenleving nu functioneert. Ook zal ze een vaccin tegen de ziekte testen. Onnodig te zeggen dat deze op zich simpele opdracht al snel gecompliceerd wordt door allerlei tegenslagen, moeilijke situaties en loyaliteitsconflicten.

Eervolle vermeldingen: The Old Drift van Namwali Serpell. Geen echte epidemieroman, maar in de levens van verschillende generaties van dezelfde familie speelt Aids een grote rol. En Jane Eyre, van Charlotte Brontë, waarbij de hoofdpersoon een epidemie in een meisjesinternaat overleeft.

Vrouwen in tijden van het Corona virus

Wat er ook gebeurt rond de Corona epidemie, één ding is zeker: de gevolgen treffen vrouwen harder dan mannen. Dat heeft allerlei oorzaken, die samenhangen met de positie die veel vrouwen in veel culturen hebben. Vrouwen zijn in meerderheid degenen die de dagelijkse praktische zorg voor zieken op zich nemen. Als kinderen thuis moeten blijven, zijn moeders als hoofdverantwoordelijke degenen die aan de bak moeten. Daarnaast bevinden vrouwen zich vaker in onveiligere situaties dan mannen. Wat als je lijdt onder huiselijk geweld, of als een mannelijke huisgenoot/gezinsgenoot zich aan de kinderen vergrijpt? Dan kan verplicht binnen blijven knap ingewikkeld worden.

Verschillende onderzoeken en reportages geven inzicht in het effect van gender op omstandigheden rond het Corona virus.

BBC journaliste Lara Owen schreef een interessant artikel over de manier waarop vrouwen in Aziatische landen getroffen worden door de epidemie. Als het gaat om China signaleert ze dat vrouwenorganisatie Weiping drie keer meer telefoontjes over huiselijk geweld ontvangt dan normaal. Daarnaast kampt verpleegkundig personeel met een groot tekort aan maandverband en tampons – er was temidden van de crisis niet aan gedacht dat vrouwen menstrueren en daarvoor hygiënische producten nodig hebben.

Hong Kong levert volgens Owen een ander probleem op: hier werken veel vrouwen uit o.a. de Filipijnen als huishoudelijke hulp. Deze migranten-werknemers hebben een onduidelijke verblijfsstatus, en de huishoudens die hen voor een mager loontje lange dagen laten doorbikkelen, voorzien hen niet van beschermende middelen of toegang tot handzeep.

Het Coronavirus levert ook extra stress op voor zwangere vrouwen. Volgens de universiteit van Harvard is er bijzonder weinig bekend over het effect van Corona op zwangerschappen – het virus is domweg te nieuw en er zijn nog geen onderzoeken op basis waarvan je iets zinnigs kunt zeggen. Je kunt hooguit terugvallen op de algemene kennis rond besmettelijke ziekten, en de ervaring uit het verleden leert dat ziekte meestal niet goed samengaat met zwangerschap. Zo kan mazelen bij zwangere vrouwen een ernstiger verloop krijgen dan gewoonlijk, en levert het zikavirus gevaar op voor de foetus – circa zes procent van de baby’s van besmette vrouwen werd geboren met afwijkingen, zoals microcefalie.

Daarnaast speelt de verdeling van betaalde en onbetaalde zorg een grote rol. In veel landen, ook Nederland, verrichten vrouwen meer huishoudelijke arbeid dan mannen en zijn ze vaker de hoofdverantwoordelijke voor het verzorgen en opvangen van de kinderen in het gezin. Als meer mensen thuis moeten blijven, maken ze meer vies en moeten vrouwen vaker wassen en poetsen. Als kinderen thuis onderwijs moeten krijgen omdat scholen sluiten, zijn het vaker de vrouwen die opeens een onderwijstaak erbij krijgen. Ms Magazine schrijft:

“The challenge of the emergency really puts additional strain on existing inequalities,” said Laura Addati, a policy specialist in women and economic empowerment for the International Labor Organization. “If there’s not already an egalitarian sharing of child care or housework, it will be women who are responsible for remote school, for ensuring there’s food and supplies, for coping with this crisis.”

Wat betreft werkgelegenheid ligt het er een beetje aan welke sekse de grootste klappen krijgt. Luchtvaartmaatschappijen hebben veel werkneemsters die nu massaal op straat komen te staan, omdat bijvoorbeeld de KLM banen schrapt. Aan de andere kant schreeuwt Nederland om verzorgend personeel, en dat zijn merendeels vrouwen. Dus daar is de vraag naar medewerkers op dit moment juist weer groter dan het aanbod. De tijd zal het leren.

Anti abortus activisten vormen een verstrengeld groepje

Als je kijkt wie achter anti-abortus campagnes zit, komen sommige namen steeds terug. VBOK (Verenging ter Bescherming van het Ongeboren Kind). Namen van de politieke partijen SGP en Christen-Unie. En verbanden die inzichtelijk maken hoe zo op het oog neutrale partijen, zoals verzekeraar Zilveren Kruis, christelijke anti abortus takken onder zich hebben. Belangrijk om hier wat meer zicht op te krijgen, nu voorstanders van de baarplicht in november alle huishoudens ongevraagd een anti abortus folder toe willen sturen om hun standpunten kracht bij te zetten. Als je een folder wil, kun je beter hier kijken.

De folderactie maakt onderdeel uit van de zogenaamde Week van het Leven, een initiatief van platform Zorg om Leven. Voor de duidelijkheid: wie het leven lief heeft, is voor het recht van vrouwen om een ongewenste zwangerschap af te breken. Verbied je dit, dan stopt abortus niet, maar krijg je in plaats daarvan dode en verminkte meisjes en vrouwen, ”moeders” van 11 jaar oud, en loop je het risico dat vrouwen na een miskraam jaren de gevangenis in gaan omdat ze van abortus verdacht worden. Met liefde voor het leven heeft dat niets te maken, het aantal doden, gewonden en gekwetsten stijgt alleen maar.

Geen wonder dat de folderactie omstreden is. De PvdA wil een debat om te bespreken of zoiets kan, mag en wenselijk is. De ChristenUnie noemde dat debat meteen ‘doodeng’, want stel je voor dat we kritisch bespreken wat Christelijke partijen doen. Zo heeft de SGP banden met platform Zorg voor Leven. Kijk maar naar het beleidsplan 2019 van de stichting. Per 13 februari heeft het platform de volgende kerndeelnemers:

  • Guido de Brès-Stichting Studiecentrum SGP
  • Juristenvereniging Pro Vita
  • Nederlands Artsenverbond
  • Nederlandse Patiënten Vereniging
  • Pro Life Verzekeringen
  • Prof. dr. G.A. Lindeboominstituut
  • Stichting Recht Zonder Onderscheid
  • Reformatorisch Maatschappelijke Unie

Op de webpagina waar het platform aandacht besteedt aan de campagne Week van het Leven staat ook de Christenunie vermeldt, evenals organisaties zoals CMF, Helpende Handen, Stirezo Pro Life en Schreeuw om Leven.

Kijk je wat beter naar de diverse deelnemers, dan valt op dat daar een verzekeraar tussen zit. Pro Life Verzekeringen blijkt onderdeel te zijn van het Zilveren Kruis. Daarnaast komt het Christelijke Lindeboominstituut terug in informatie over de adviesraad van Pro Life Verzekeringen:

Welke vergoedingen zijn christelijk verantwoord? En welke nieuwe ontwikkelingen passen daar wel of niet bij? Deze vragen beantwoordde het Lindeboom Instituut voor ons in het het rapport: Naar een christelijk-ethisch kader voor een verantwoord zorgverzekeringspakket. Het rapport is de basis van onze verzekeringen.

In de raad van de verzekeringsmaatschappij zitten mensen zoals de heer H.J. van der Ven, directeur uitvaartverzekeraar, oud- directeur VBOK en Katholiek Nieuwsblad, S. Groenewoud, gezondheidswetenschapper en ethicus bij IQ healthcare, Radboudumc te Nijmegen, oud-directeur van het Prof. Dr. G.A. Lindeboominstituut (heeeej, daar heb je Lindeboom weer), of de heer A.A. Teeuw, theoloog, specialist ouderengeneeskunde bij verpleeghuis Salem.

Een andere actieve deelnemer aan de anti abortus campagne is CMF. Dat staat voor Christian Medical Fellowship. Op haar site omschrijft de organisatie zichzelf als ”de vereniging van artsen en geneeskundestudenten die vanuit hun christelijke overtuiging hun medisch denken en handelen vorm willen geven”. De voorzitter, secretaris en penningmeester zijn allen witte mannen, waaronder anesthesioloog Paul Lieverse. Lieverse komt terug op de website van Pro Life Verzekeringen. De zorgverzekeraar nam namelijk het initiatief voor een onderscheiding, de Christelijke Zorg Award:

Met De Christelijke Zorg Award bedanken wij een persoon of een organisatie.  De winnaar heeft zich op een bijzondere manier nuttig gemaakt voor christelijke zorg in Nederland. Op een manier die tot duidelijke positieve resultaten heeft geleid. De persoon of organisatie werkt vanuit Bijbelse normen en waarden.

Lieverse won ‘m in 2014.

Zo verstrengeld zit het allemaal in elkaar. Dezelfde namen en organisaties komen steeds terug, en regelmatig duiken SGP en ChristenUnie op, of aan deze twee politieke partijen verbonden denktanks zoals Guido de Brès-Stichting Studiecentrum SGP. In eerdere artikelen had ik ook al aandacht besteed aan de innige banden die SGP en ChristenUnie onderhouden met de VBOK en zogenaamd neutrale hulporganisatie Siriz. Beide anti-keuze organisaties waren tot voor kort verbonden aan de campagne Week van het Leven en het platform, maar trokken zich begin dit jaar terug. Wat niet wil zeggen dat ze nu opeens het recht van baas in eigen buik omarmen.

Gezien deze politieke verstrengeling met allerhande anti abortus organisaties en verzekeringsinstanties, is het heel goed dat de PvdA een debat wil over bijvoorbeeld die dubieuze folderactie. Vrouwen en artsen hebben jarenlang felle strijd gevoerd om abortus te legaliseren. We willen niet terug naar de tijd van de kleerhangers en totaal vermijdbare sterfgevallen.

Allerlei mooie artikelen en essays

Eén van de redenen waarom ik dit blog begon was om allerlei interessante studies, essays en artikelen te delen met mensen die meer willen weten over de positie van vrouwen. Ik richt me daarbij vooral op buitenlandse, Engelstalige media, omdat ik er vanuit ga dat lezers de Nederlandstalige media prima zelf weten te vinden, en omdat veel mensen Engels kunnen lezen. Maar als ik iets moois tegen kom in een Nederlandse krant of tijdschrift, link ik er ook naar door, hoor 😉 Enfin, de oogst was weer rijk. Met twee artikelen over vrouwen in India, maar dat is toeval. Veel leesplezier en nieuwe inzichten gewenst!

Jezelf serieus nemen en ruimte innemen? Voor veel vrouwen in veel landen een hachelijke zaak. Ook in India krijgen meisjes en vrouwen van jongs af aan ingepeperd dat ze zich moeten schamen en vooral niet moeten denken dat iemand hen als mens serieus zal nemen. Toch komt daar steeds meer verandering in. Indiase vrouwen beginnen openlijk uit te komen voor hun opinies en delen hun ervaringen. Vaarwel, schaamte, hallo, eigen stem vinden, vat Madhuri Sastry deze ontwikkeling samen in een mooi artikel voor Bitch Magazine.

In het persoonlijke essay De Kraanvogel Vrouw deelt C.J. Hauser haar ervaringen met trouw blijven aan jezelf, terwijl de omgeving iets heel anders van je verwacht. Zoals genoegen nemen met een emotioneel kille man, trouwen, kindjes krijgen, de ideale schoondochter spelen. Is dat echt alles wat het leven een vrouw te bieden heeft? En wat zou je écht willen, als je die druk laat voor wat het is? Hint: kraanvogels spelen daarbij een rol.

Mooi weer, hitte, nou, dan weet je het als vrouw wel. Zodra je je op straat begeeft, bijvoorbeeld om bij de winkel om de hoek een verfrissend drankje te kopen, ben je vrij wild voor mannen die je naroepen en iets van je willen. Maakt niet uit waar je woont, het gebeurt. Zoë Ettinger schrijft erover in The Independent, en voor de Nederlandstalige editie van VICE klom Lauren O’Neill in de pen. De boodschap van beide vrouwen is echter dezelfde: mannen, stop aub met dit gedoe, het is vervelend en hinderlijk. Oftewel, stop asjeblieft met naar mijn tieten te staren, ik heb het fucking warm. Laat ons!

De Groene Amsterdammer publiceerde de afgelopen maanden een paar mooie artikelen over feminisme, vrouwenhaat, terloops seksisme, het voetbalpatriarchaat, enzovoorts. Filosofe Kate Manne (ik ben fan) krijgt een eervolle vermelding, hoera! Daarnaast dook De Groene in de situatie van vrouwen in Brazilië. Sinds de rechts-extremistische populist Bolsonaro aan de macht kwam, nam geweld tegen vrouwen toe…

Lyz Lenz schreef een persoonlijk artikel over haar ervaringen in Evangelische kringen. Het bleek moeilijk, zo niet onmogelijk, voor haar en haar partner om een kerkgemeenschap te vinden waar zij als vrouw gezien kon worden als mens. Ze bleef de aan haar man gehoorzaamheid verschuldigde echtgenote van, en dat knaagde steeds meer aan haar. Ze hunkert naar een kerk waar ze meetelt als mens, en waar vrouwen ook gewoon op de kansel kunnen staan.

Ook in Nederland ligt dat lastig. Er zijn verschillende stromingen waar vrouwen het goddelijke kunnen vertegenwoordigen en kunnen preken. Bij de remonstranten is het al ruim honderd jaar gebruikelijk dat vrouwen serieus meetellen, en de Oud Katholieke kerk heeft vrouwelijke priesters – kom daar maar eens om bij de R.K. Kerk. Maar bij Christelijk Gereformeerde Kerken blijft de rol van de vrouw zo’n heikel punt, dat kerkscheuringen dreigen.

Een witte Nederlandse jongeman won een miljoen dollar door tweede te worden in een Fortnite toernooi. Op papier staan zulke game-evenementen open voor iedereen, maar in de praktijk komen vrouwen (en mensen met een gekleurde huid) zoveel sociale, psychologische en financiële hindernissen tegen, dat voornamelijk witte en een paar Aziatische jongemannen overblijven. The Guardian geeft een goede analyse over de situatie, want deze monocultuur ontstaat niet vanzelf.

Voor meer verdieping: vrouwen maken bijna de helft, namelijk 46%, van de gamers uit. Vrouwen gamen even goed als mannen. Maar zodra ze verder willen dan onder een mannelijk pseudoniem voor de lol vanuit huis een potje gamen, slaan poortwachters toe. Driekwart van spelers van online games ervaren agressie, en vrouwen worden het hardst getroffen. Zodra ze het wagen om in een toernooi een goede mannelijke speler te verslaan, hebben fans van die jongen of man het op hen gemunt. Bedreigingen, agressie, gedoe, het zorgt ervoor dat vrouwen zich terugtrekken. Daarnaast botsen professionele vrouwelijke gamers aan tegen een enorme loonkloof. Kortom, hoog tijd dat de mannelijke poortwachters stoppen met het agressief bejegenen, onderbetalen en niet serieus nemen van vrouwelijke gamers, en de poort open zetten.

De huren en prijzen van een koopwoning stijgen zo hard, dat steeds meer alleenstaande vrouwen geen dak boven hun hoofd kunnen vinden. Ze moeten ergens op kamers wonen, slapen in een auto of bij vrienden op de bank, of raken dakloos. Ondertussen kunnen alleenstaande mannen zich de hogere prijzen nog net veroorloven: ze profiteren van de loonkloof (of: overbetaling van mannen ten opzichte van vrouwen, overwaardering van ‘mannenwerk’ ten opzichte van ‘vrouwenwerk’). Zie voor Engeland deze reportage, voor Australië deze  en deze, voor België dit artikel.

Nederland lijkt een uitzondering, maar met de enorme stijging van huren en hypotheken zouden we Engeland en Australië snel achterna kunnen gaan. In 2016 meldde het CBS dat de m/v verhouding bij daklozen al jaren op 85%-15% ligt. Maar dat is 2016. Voor alleenstaande is een koopwoning sinds een jaar of twee effectief onbereikbaar geworden, en met een middeninkomen een kale huur van duizend euro moeten ophoesten lijkt op de lange duur ook niet houdbaar te zijn. Daarnaast lijkt het erop dat moeders met kinderen zwaar in de problemen komen, vooral als ze bij hun partner weg willen. NRC Handelsblad noemt, als je geen zin hebt in een hospita en/of huisgenotenin je eentje huren in een woontoren de enige optie die nog open ligt voor een alleenstaande met een baan. Waarbij de man weer profiteert van de loonkloof en dus eerder zo’n appartement zal kunnen betalen dan de alleenstaande vrouw.

Vrouwen lijden het vaakst honger in de wereld. Veel landen met voedselschaarste hebben een patriarchale cultuur. Mannen eten vaak als eerste, en gezinnen investeren in de jongens. Meisjes en vrouwen komen als laatste, met eten, en worden als eerste opgeofferd als de middelen van bestaan schaars worden. Bijvoorbeeld door meisjes veel te jong gedwongen uit te huwelijken, zodat het gezin die mond niet meer hoeft te voeden. Hier en daar ontstaan initiatieven om een einde te maken aan de ondervoeding bij vrouwen. Zo ontstond in India een initiatief om het hele gezin gezamenlijk aan de maaltijd te zetten. Dat maakte een enorm verschil: vrouwen kregen een gelijk deel van het beschikbare voedsel, in plaats van achteraf de schamele restjes te eten die man en kinderen over lieten.

Zoals eerder gezegd ben ik een fan van website Literary Hub. Een fijne vindplaats voor mooie essays, interessante boeken en inzichten over vanalles en nog wat rond literatuur, gender, taal, vrouwen in de wereld. Lees bijvoorbeeld dit hoofdstuk van Hannah Allam uit een nieuw boek, Our Women on the Ground, over vrouwelijke oorlogscorrespondenten in Irak. Of de revolutionaire effecten van de pil voor vrouwen, op de levens en het werk van vrouwelijke auteurs. Of de manieren waarop internet en feminisme elkaar kunnen versterken. Of een mooi artikel over de ongenadige weerzin tegen ongetrouwde vrouwen bij de vroege witte kolonies in de V.S., en hoe die hatelijke erfenis tot op de dag van vandaag invloed heeft. Of dit mooie artikel over het werk van Nobelprijs winnares Svetlana Alexievich.

Hieraan gerelateerd: bereid je voor om de ogen uit je hoofd te lachen – of te huilen – van de manieren waarop mannelijke auteurs vrouwen beschrijven in hun romans en andersoortige boeken. Twitteraccount Men Writing Women, echt, lezen is geloven. Niet alleen levert het bodyhorror op (personage bewaart een kleine beurs met haar pinpas in haar vagina?!? Alle porieën in de huid veranderen in kleine clitorissen?!?) maar ook de karakterbeschrijvingen van vrouwelijke personages leiden regelmatig tot kotsneigingen. Deze twitterdraad is in zekere zin een vervolg van een actie uit 2018, waarbij Lucy Huber vrouwen uitdaagde om zichzelf te beschrijven zoals een mannelijke auteur dat waarschijnlijk zou doen, als je in zijn boek voor zou komen. Vele hilarische inzendingen volgden.

Voor het Duitstalige gebied: #dichterdran, een satire waarbij mensen over mannen schrijven en praten zoals er vaak over vrouwen wordt gesproken en geschreven. Lichte nadruk op literatuur, maar het gaat alle kanten op.

Enfin, veel leesplezier….

Vastendieet verdient zeer kritische blik

Daar was-ie weer, deze keer bij EenVandaag. Een man die enthousiast de voordelen van het vastendieet aanprijst. Iedere week een of twee dagen nauwelijks eten en het gezondheidswalhalla opent haar poorten voor je. Klinkt super, en er zijn veel andere mensen die deze vorm van diëten aanprijzen. Vaak mannen. En dat is geen toeval: onderzoek wijst uit dat mannen inderdaad gezondheidsvoordelen ervaren bij vasten. Maar naar vrouwen is weinig onderzoek gedaan, en het onderzoek wat er is lijkt erop te wijzen dat de effecten voor vrouwen juist negatief zijn.

Zoals zo vaak blijven vrouwen onzichtbaar in onderzoeken naar medische- of gezondheidsverschijnselen. Journalisten zoals Caroline Criado Perez (Invisible Women), Maya Dusenberry (Doing Harm) en in Nederland cardiologe Angela Maas en organisaties zoals Women Inc. met campagne Behandel me als een dame, allemaal wijzen ze erop dat onderzoek decennia lang plaats vond met de man als norm. Mannen bepaalden de onderzoeksagenda en verrichten studies op basis van mannelijke dieren en/of mensen van de mannelijke sekse.

Wat onderzoekers aan resultaten vonden, inclusief onderzoek naar diëten, pasten ze vervolgens klakkeloos toe op vrouwen. Met als gevolg dode, verminkte of zieke vrouwen, en geneesmiddelen die voor vrouwen veel meer ernstige bijwerkingen hebben dan bij mannen. Pas de laatste tien, twintig jaar hebben vrouwen meer banen in de medische wereld en komen onderzoeken naar vrouwen op gang.

Dezelfde situatie zie je bij onderzoeken naar het effect van periodiek vasten. Veel studies gaan over mannen en mannetjesdieren. Die blijken baat te hebben bij het vastendieet en verbeteren er hun gezondheid mee. Logisch dus, dat mannen lyrisch zijn over de waarde van het vastendieet. Ze hebben groot gelijk.

Over vrouwen ontbreken gegevens echter, omdat onderzoekers hen niet meenamen in de studie. Of ze zijn gebaseerd op zulke kleine groepen vrouwen dat je alleen kunt spreken van aanwijzingen die verder onderzoek noodzakelijk maken. Binnen die context is het enige wat je kunt zeggen dat de eerste aanwijzingen negatief zijn. Vrouwen melden problemen met hun hormonen, schildklier en menstruatiecyclus, slapen slechter, ervaren meer stress en kunnen glucose slechter verdragen (een vroeg waarschuwingssignaal voor diabetes). Nogmaals, de studies zijn schaars, dus zie dit als aanleiding voor verder onderzoek. Maar het eerste beeld is dat veel vrouwen meestal weinig opschieten met het vastendieet.

De enige categorie vrouwen waarbij het een of twee dagen vasten dieet enigszins positieve effecten had, was een beperkte groep zwaar obese vrouwen. Het ging bij dit onderzoek van de universiteit van Adelaide om 88 vrouwen die zich tien weken aan deze dieetvorm hielden. Daarna stopt de data-stroom, dus er is geen informatie beschikbaar over de langere termijn. Bovendien werken alle diëten de eerste paar weken, maakt niet uit wat en via welke methode (waarna je in een paar jaar tijd de verloren kilo’s meestal weer terugkrijgt, plus een paar extra). Het zegt niet zoveel.

Het vastendieet is niet de enige aanpak waarbij blijkt dat mannen er meestal beter van worden, en vrouwen weinig effect ondervinden of zich er slechter door gaan voelen. Hetzelfde zie je bij het Ketogeen dieet, een methode waarbij je koolhydraten zoveel mogelijk laat staan. Opnieuw zie je dat mannen voornamelijk baat hebben bij dit dieet, terwijl vrouwen zich beroerd gaan voelen omdat het Ketogene dieet bij hen negatieve gezondheidsverschijnselen veroorzaakt. Zo raken vrouwen hormonaal uit balans en kan keto bij hen juist een toename van gewicht veroorzaken.

Kortom, prima als mannen enthousiast zijn over het vastendieet. Maar als ze daarna druk uitoefenen op vrouwen in hun omgeving om het ook te doen, gaan ze te ver. Vrouwen: kennis is macht. Trap er niet in. Wat goed is voor hem, is lang niet altijd goed voor jou.

Maya Dusenbery breekt lans voor goede zorg aan vrouwen

Na het lezen van Doing Harm, van journaliste Maya Dusenbery, ben ik extra blij dat Women Inc en mensen zoals hartspecialist Angela Maas in Nederland actie voeren om vrouwen beter medisch te behandelen. Dusenbery boog zich over de behandeling die vrouwen ten deel valt in de spreekkamers van artsen. Zodra onduidelijk is of klachten een lichamelijke oorzaak hebben, zal het wel tussen de oortjes zitten. En omdat er zo weinig onderzoek plaats vind naar ‘typische vrouwenziektes’, zijn er volop leegtes waar artsen zulke vooroordelen in kunnen gieten. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.

Dusenbery richtte Feministing.com op, een grote feministische website in de V.S. Alles verliep op rolletjes totdat ze opeens klachten kreeg en terecht kwam in een medisch circuit, gekenmerkt door artsen die geen onderzoek deden, steeds zieker worden, andere artsen opzoeken, weer weggewuifd worden, totdat uiteindelijk de diagnose reumatische artritis volgde en artsen haar eindelijk serieus namen. Die ervaring leidde tot het doen van onderzoek, het interviewen van artsen en patiënten, en een duik in de archieven. En tot de publicatie van het lovend ontvangen boek Doing Harm.

Dusenbery bleek geen uitzondering – wat haar overkwam,  geldt als routine voor talloze vrouwen. Die vicieuze cirkel van weinig kennis en dan geen extra onderzoek doen, maar terugvallen op vijandige stereotypen over vrouwen, leidt tot veel schade. De ondertitel van het boek vat dat prima samen. Vrij vertaald: ‘hoe slechte medicijnen en luie wetenschap vrouwen ziek achter laat, met misdiagnoses en onterechte afwijzingen’. (Als een uitgeverij zorgt voor een goede Nederlandse vertaling komt een professional vast tot een betere zin.)

Dat niet serieus nemen, niet herkennen, klachten op stress of hysterie gooien, kost letterlijk levens. En een moeizaam bestaan vol ziekteverzuim, pijn en een drastische vermindering van levensgeluk. Zie voor veel meer informatie Women Inc. en campagnesite van Behandel me als een dame. Of interviews met hoogleraar cardiologie Angela Maas.

Toch biedt het boek van Dusenbery hoop, naast allerlei veelbetekenende inzichten. Wat ik er uit meeneem:

  • Dusenbery ziet het wegwuiven van vrouwen als een autoriteitskwestie:

This is a crisis of authority, Dusenbery argues. Women are regarded as unreliable narrators who can’t even be trusted to speak for themselves or to testify to their own pain. In “Doing Harm,” this cultural distrust of women — ancient and ingrained — is shown to govern quality of care at every stage of treatment. Women with abdominal pain wait in emergency rooms for 65 minutes compared with 49 minutes for men, and young women are seven times more likely to be sent home from a hospital while in the middle of a heart attack.

  • Artsen zagen onbekende vrouwenziektes in eerste instantie vaak als ‘typisch iets voor gefrustreerde, hysterische blanke middenklasse dames’ die teveel energie steken in onvrouwelijke activiteiten zoals een carrière. Maar dat is het paard achter de wagen spannen. Alleen vrouwen die de tijd, de middelen en het geld hadden om door te zetten totdat iemand serieus onderzoek deed naar hun klachten, konden uiteindelijk een goede diagnose en correcte behandeling bevechten. Dat waren inderdaad witte vrouwen uit gegoede milieus. Nader onderzoek wijst altijd uit dat de aandoening ook, of juist vaker, voorkomt bij vrouwen met een gekleurde huid en uit armere lagen van de bevolking.
  • Verschillende aandoeningen werden, voordat er feitelijke diagnoses gesteld konden worden, gezien als ziektes van hysterische vrouwen die zich niet aan wilden passen aan ‘de vrouwelijke rol’. Vrouwen moesten zich gewoon schikken in een slecht huwelijk, of een kind baren, dan zouden de klachten verdwijnen als sneeuw voor de zon. De ‘het zit tussen je oortjes’ misdiagnose kent zodoende een duistere, vrouwenhatende ondertoon: terug in je hok, vrouw.
  • Zodra vrouwen voet aan de grond kregen in de medische wereld, kwam er meer aandacht voor ziektebeelden die vaker bij vrouwen voorkomen dan bij mannen. Vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw gaat er eindelijk geld naar onderzoek, en komen er betere diagnoses en behandelingen.
  • Internet was een zegen. Patiënten van onbegrepen aandoeningen vonden elkaar op internet, wisselden symptomen uit zodat uit die berg een patroon naar voren kwam, verwezen elkaar naar artsen die de klachten wél serieus namen, wapenden zich met kennis en dwongen goede behandelingen af. Dusenbery erkent dat het idioot is dat je als patiënt beter geïnformeerd moet zijn over je ziekte dan de arts, maar totdat de medische wereld bij is en evenveel over vrouwenlijven weet als over mannenlijven, blijven patientenverenigingen cruciaal
  • Onder druk van patientenverenigingen nemen ook de investeringen in onderzoek toe. Vervolgens zijn het vaak vrouwelijke wetenschappers die ‘vrouwenziektes’ onder de loep nemen.
  • Zelfs als alles eindelijk goed geregeld is, blijft de situatie helaas moeizaam. Zo heette migraine een hysterisch vrouwending te zijn, totdat goed onderzoek uitwees dat het een hersenaandoening is. Het label hysterisch is er vanaf: artsen weten wat het is, kunnen de diagnose stellen, en er zijn medicijnen die helpen. Toch geldt migraine in onderzoeksland als een suf thema waar geen eer aan te behalen valt, want het is een wijvending, ontdekte Dusenbery.
  • En opnieuw zie je dat vooral vrouwen alsnog aan de slag gaan met dit soort ‘status-loze’ onderwerpen. Bij het Leids Universitair Medisch Centrum en de Erasmus Universiteit doet bijvoorbeeld een team vrouwelijke neurologen, artsen en farmacologen onderzoek naar de link tussen hormonen en migraine bij vrouwen. Vrouwen weten uit ervaring allang dat die link bestaat, maar er is geen feitelijk bewijs, en dat bewijs ontbreekt omdat er nooit officieel, volgens de regelen der kunst, onderzoek naar is gedaan. Waardoor er geen goede behandelingen komen en artsen moeten experimenteren met pillen die eigenlijk voor andere aandoeningen bedoeld zijn. Nu komt er onderzoek, en hopelijk helpt dat in de toekomst talloze migrainepatiënten om de kwaliteit van leven te verbeteren.

Enfin, kennis is macht. Leve internet – als groep optrekken voorkomt dat je als hysterisch individu weggewuifd kunt worden. Als vrouwen doordringen tot mannenbolwerken, kunnen ze op een gegeven moment de agenda mede bepalen en aandacht opeisen voor ‘vrouwendingen’. Er is hoop!

Verder lezen: behalve Doing Harm kwamen er in de V.S. bijna tegelijkertijd nog twee andere boeken uit over de crisis in goede gezondheidszorg aan vrouwen, te weten “Ask Me About My Uterus,” geschreven door by Abby Norman, en “Invisible,” van Michele Lent Hirsch.

Siriz trekt zich terug uit anti abortus campagne

Omstreden ”hulpverlener” Siriz heeft zich teruggetrokken uit de Veenendaalse stichting platform Zorg voor Leven. Dit platform houdt zich onder andere bezig met de organisatie van anti abortuscampagne Week voor het Leven. Het afscheid van Siriz staat in het beleidsplan 2019 van de stichting:

De Stichting Siriz en de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind hebben per 13 februari 2019 hun deelname beëindigd.

In december 2018 kwam Siriz volgens de Groene Amsterdammer nog in opspraak ”naar aanleiding van negatieve uitingen over abortus (inmiddels verwijderd) op de website van de Week van het Leven”.

Dat Siriz zich terugtrekt, samen met zusterorganisatie VBOK, is op zich fijn. Tegelijkertijd is dit de zoveelste aanwijzing dat Siriz samen optrekt met de radicale VBOK ( beide organisaties worden in een adem genoemd). En dat Siriz zich naar buiten toe neutraal voordoet, en van de overheid nog steeds omvangrijke subsidies krijgt voor hulpverlening aan ongewenst zwangere vrouwen, maar ondertussen verstrengeld is met anti abortus initiatieven.

Dat deze verstrengeling niet anders kan dan hun “neutrale” hulpverlening aantasten, dringt steeds meer door tot de Tweede Kamer. Als het gaat om de week voor het leven:

Siriz is een van de initiatiefnemers van die campagne. Dit komt de objectiviteit en geloofwaardigheid van de door Siriz geboden keuzehulpverlening niet ten goede, vindt een meerderheid van de Tweede Kamer.

Abortus stoppen is het expliciete doel van het platform en de week durende campagne. Het beleidsplan van Zorg voor Leven omschrijft dat in diplomatieke termen als volgt:

De stichting is op 19 juli 2002 opgericht en heeft ten doel dat de beschermwaardigheid van het menselijk leven als centraal uitgangspunt wordt genomen in het bijzonder in de sector zorg en welzijn, maar ook daarbuiten, en dat deze wordt verankerd in de wetten en maatregelen van de overheid die deze sector en daarbuiten raken. […] De intentie is om in het najaar van 2019 opnieuw een Week van het Leven organiseren. Door leden van het Platform zullen er allerlei activiteiten worden georganiseerd.

Siriz heeft zich nu teruggetrokken uit de organisatie, meer vermeldt de Week van het Leven nog steeds op haar website (raadpleging 31 maart 2019) De organisatie houdt het erop dat Siriz ”via sociale media en door bijdragen in landelijke dagbladen diverse verhalen [publiceert] van vrouwen die te maken hebben gehad met een onbedoelde zwangerschap”. Klinkt neutraal, alleen spreekt Siriz van ‘onbedoeld’ zwangerschappen, veelzeggend omfloerst taalgebruik, en komt het er geheel toevallig altijd op neer dat de vrouwen in de filmpjes besluiten af te zien van abortus en/of enorm gebukt gaan onder vreselijke spijt. Dat past precies bij de insteek van andere anti abortus organisaties en platform Zorg voor Leven.

Het platform maakt in het beleidsplan 2019 verder inzichtelijk dat de SGP en de ChristenUnie meewerken aan de anti abortus campagne, samen met organisaties die trots ‘pro life‘ melden in hun naam. Zoals Stirezo Pro Life, en Pro Life Verzekeringen. Daarnaast blijkt Zorg voor Leven voornamelijk een zaak van witte mannen. Het bestuur telt slechts één vrouw, in de ondersteunende functie van secretaris/penningmeester, en bestaat uit:

  • De heer D.J.H. (Diederik) van Dijk, voorzitter
  • Mevrouw G.J. (Gerda) de Pater, secretaris/penningmeester
  • De heer A.B. (Bart) Bouter, bestuurslid
  • De heer P.C. (Peter) Hildering, bestuurslid
  • De heer S. (Sander) Luitwieler, bestuurslid

Het is niet genoeg dat Siriz zich een aantal weken geleden terugtrok uit dit platform. De organisatie ontvangt nog steeds ruim 1,5 miljoen euro per jaar om direct of indirect hun anti abortus standpunten door te drukken. Dit terwijl daadwerkelijk neutrale organisaties zoals het FIOM de (financiële) steun van de overheid juist steeds meer op zien drogen. Het kabinet doet er goed aan de subsidie af te bouwen of te stoppen, en FIOM meer armslag te geven.

Amerikaanse groepen beïnvloeden retoriek en agressie rond abortus

Baas in eigen buik is geen vanzelfsprekend recht. Iedere keer moet je als vrouw opnieuw bevechten dat je een mens bent, met gevoel en verstand, en dat je soms moeilijke keuzes moet maken. Dat geldt des te sterker nu Nederlandse organisaties termen als pro life overnemen van Amerikaanse anti keuze groepen, en hun minderheidspositie steeds luider en agressiever uitdragen op manieren die in de V.S. helaas succes hebben. Daarom ben ik als vrouw blij met iedere handreiking. Zoals die van minister De Jonge. Hij wil bufferzones rond klinieken instellen, zodat vrouwen zonder geschreeuw en stigmatisering toegang krijgen tot medische zorg.

Dat is hard nodig, want de situatie rond abortus verhardt onder invloed van fanatieke organisaties. EenVandaag ging bijvoorbeeld op bezoek bij Hugo Bos, voorman van een organisatie die demonstraties bij klinieken organiseert. De journalisten maakten pijnlijk duidelijk hoe deze christelijke man zich uit, als hij denkt dat niemand hem ziet of hoort. Journalisten brachten ook in beeld welke emotioneel beladen onzin zijn voetvolk vrouwen op de mouw spelt op weg naar hun afspraak in de kliniek. Ook RTL bracht dat in beeld. Laat de maskers maar afvallen.

Het is belangrijk om te beseffen dat de hysterie rond abortus mensenwerk is. Het begon in de V.S., waar fanatieke christenen in de jaren tachtig van mening veranderden. Onder andere Evangelische christenen vonden abortus lange tijd prima, niet onder alle omstandigheden, maar ze begrepen dat vrouwen zwangerschappen af moeten kunnen breken. Pas dertig jaar geleden namen ze, om allerlei politieke redenen, het standpunt in dat het leven begint bij de conceptie en dat abortus onder alle omstandigheden verwerpelijk is. Ze werden pro life, oftewel anti keuze, en vonden dat ze hun standpunt agressief op mochten leggen aan andere mensen.

De afgelopen dertig jaar ontwikkelden deze anti keuze groeperingen allerlei emotionele campagnes. Ze perfectioneerden technieken om zo intimiderend mogelijk rond klinieken te demonstreren, ontdekten hoe je legaal klinieken opzet, die lijken op abortusklinieken, maar dat niet zijn. En ze vonden effectieve manieren om conservatieve politici voor hun karretje te spannen om reproductieve rechten terug te dringen.

Daarna exporteerden organisaties deze tactieken naar andere landen. Engeland kende bijvoorbeeld geen structurele demonstraties rond abortusklinieken, totdat plaatselijke anti-abortusgroepen banden aanknoopten met soortgelijke groepen in de V.S. en dit in eigen land georganiseerd oppakten. Ook Nederlandse baarplicht-organisaties spelen leentjebuur bij de V.S. Deze vaak zeer fundamentalistische christenen hebben immers internet. Ze kunnen te rade gaan bij gelijkgestemden, en tactieken overnemen.

Dat ging geleidelijk. Neem het demonstreren bij klinieken. Dat gebeurde altijd wel, en zeker toen Nederland in de jaren tachtig wikte en woog om abortus legaal te maken. Toen dat was gelukt, slonken de protesten in aantal en omvang. De laatste jaren nemen de intimiderende demonstraties echter gestaag toe:

De kliniek, waar meerdere patiënten voor een zwangerschapsafbreking per dag binnenkomen, bestaat al sinds de jaren ’70. Demonstranten staan net zo lang voor de deur. Tegenwoordig staan er in verschillende samenstellingen, meerdere malen per week demonstranten voor de deur die vanuit religieuze overtuiging vinden dat er gedemonstreerd moet worden tegen abortus en opgekomen moet worden voor het belang van de ongeboren vrucht.

Die toenemende intimidatie komt gelukkig steeds meer op de radar van landelijke media en de politiek. Een kliniek in Houten kwam in 2015 en 2016 in het nieuws omdat anti abortus demonstranten zich steeds agressiever opstelden en het gebouw met verf bekladden. Toen die kliniek de deuren sloot, werd het prompt drukker bij een kliniek in Utrecht. Daar nemen de protesten inmiddels zulke intimiderende vormen aan, inclusief vrouwen insluiten en toeschreeuwen, dat er eindelijk na wordt gedacht over maatregelen om medische zorg aan vrouwen vrij toegankelijk te houden.

De invloed vanuit de V.S. wordt ook op andere manieren steeds duidelijker. Zo hanteren Nederlandse organisaties stelselmatig het woord pro life, een term die berucht is in de V.S. Daarnaast ontstond een platform, waar vanuit al drie keer een ‘week voor het leven’ georganiseerd werd. De meest recente vond plaats in 2018 en ik ben benieuwd of er dit jaar een vierde volgt. Uit de website blijkt dat het bij de campagne gaat om een samenwerking tussen politieke partijen zoals de SGP en de ChristenUnie, en fundamentele organisaties zoals Schreeuw om Leven, Stirezo Pro Life, Pro Life Zorgverzekeringen en andere religieuze organisaties.

Deze organisaties zetten hun handtekening onder een campagne, die bol staat van emotionele, stigmatiserende kreten, valse informatie, en vijandbeelden rond onverantwoordelijke vrouwen die effe snel een abortus willen voor hun vakantie. In aanpak en taalgebruik zie je duidelijke invloeden van soortgelijke Amerikaanse campagnes: dezelfde argumenten, dezelfde metaforen, dezelfde vijandbeelden rond leeghoofdige vrouwen die verantwoordelijkheid moeten nemen voor het feit dat ze seks hadden. En nogmaals, SGP en Christenunie, politieke partijen met zetels in de eerste en tweede kamer, doen hier aan mee.

Het is terecht dat Nederland hier alert op wordt. Ik schreef onder andere in 2010 en 2013 al over de toenemende invloed van fundamentalistische organisaties zoals Siriz op de hulpverlening aan ongewenst zwangere vrouwen. Vorig jaar doken journalisten van de Groene Amsterdammer eens goed in de zaak en brachten zulke onthutsende feiten aan het licht, dat hun werk leidde tot kamervragen.

Wat De Zesde Clan betreft zijn vrouwen mensen en hebben wij het recht om te beslissen wat we wel en niet willen, zeker bij zoiets ingrijpends als een zwangerschap. De huidige wetgeving werpt nog altijd barrières op tegen ‘de vrouw beslist‘. We zijn nog lang geen baas in eigen buik, en zolang iedere stap op weg daar naartoe leidt tot felle verwijten en hatelijk optreden van anti abortus activisten, hebben we beschermende maatregelen zoals de bufferzones De Jong die voorstelt, heel hard nodig.

Man als norm brengt vrouwen in het nauw

Wie mannen als norm neemt, brengt vrouwen in het nauw. Dat is de harde waarheid die de Engelse feministe Caroline Criado Perez gedegen onderbouwt in haar boek ‘Onzichtbare Vrouwen‘. Perez brengt haarfijn in kaart hoe gegevens en feiten over vrouwen ontbreken, of vertekend raken, omdat wetenschappers, architecten, ontwerpers en beleidsmakers zich vooral concentreren op de lichamen en behoeften van ‘de gemiddelde man’. Deze blinde vlek leidt tot dode en gewonde vrouwen.

Perez noemt een aantal voorbeelden waar ook dit weblog over publiceerde. Zo zeggen veiligheidslabels voor auto’s niks, omdat de fabrikanten crash test dummies gebruiken die de gemiddelde man voorstellen. Omdat vrouwen vaak wat kleiner van stuk zijn, gebeuren er met hun lichamen andere dingen als een auto tegen een muur knalt. Het resultaat: vrouwen lopen bij ”echte” ongelukken in de praktijk 47% meer risico op ernstige verwondingen. In de categorie lichte verwondingen loopt dat op naar 71%.

Maar ze vond nog veel meer. Zo gebruiken fabrikanten de “one-size-fits-men” aanpak. Dat betekent dat smartphones een omvang hebben die comfortabel in een mannenhand past. Voor vrouwen zijn ze te groot. En software die werkt op het herkennen van stemmen, heeft grote moeite met het herkennen van een vrouwenstem. Die van Google herkent mannenstemmen 70% beter. Dat betekent dat vrouwen hun auto of ander apparaat niet kunnen bedienen, of dat de software alleen werkt als ze hun stem forceren en op een zeer lage toon praten.

Een ander veelzeggend voorbeeld komt uit Zweden. Criado Perez ontdekte een studie naar het ijs- en sneeuwvrij maken van de openbare ruimte. Jarenlang maakte de overheid eerst de straten voor auto’s vrij, daarna pas trottoirs. Dat betekende dat vrouwen kinderwagens en boodschappenkarren met veel moeite door de sneeuw moesten duwen. Ook bleken voetgangers drie keer vaker verwondingen op te lopen, bijvoorbeeld omdat ze uitgleden over ijs, dan automobilisten.  Van die gewonde voetgangers was 70% van het vrouwelijk geslacht. Toen dit duidelijk werd, veranderde Zweden van strategie. Tegenwoordig maken gemeenten eerst de stoep sneeuwvrij, daarna pas de straten.

Andere tenenkrommende voorbeelden betreffen de medische wereld. Women Inc voert actie voor genderspecifieke zorg, omdat vrouwen lijden en sterven door de (onbewuste) man-als-norm situatie. Vrouwen ervaren minder effect en/of meer bijwerkingen van medicijnen, omdat de pillen alleen op mannen zijn getest. Artsen stellen verkeerde diagnoses omdat ze uitgaan van symptomen die mannen hebben. Bijvoorbeeld bij hartaanvallen. Ze herkennen de vrouwelijke variant van symptomen niet en sturen vrouwen naar huis terwijl ze midden in een hartaanval zitten.

En de man als norm betekent dat vrouwen niet de zorg krijgen, die ze nodig hebben, ook al is er een effectief middel voorhanden. Zo dook Criado Perez in de ontwikkelingsgeschiedenis van Viagra. Wat bleek: een geheel uit mannen bestaand panel kreeg te horen waar de werkzame stof (sildenafil citrate) goed voor was. Erecties? Potentie verhogen? Hoera! De heren gaven snel toestemming om de erectie verhogende eigenschappen verder te ontwikkelen. De werkzame stof bleek ook effectief om ernstige menstruatiekrampen te bestrijden. Maar dat kon de heren niet boeien. Medisch gezien totaal onbelangrijk, laat maar zitten, oordeelden ze, en ze gaven geen financiering. Het onderzoek stopte en er kwam geen medicijn voor vrouwen die aan dat soort krampen lijden.

Wie Onzichtbare Vrouwen leest, kan niet om Criado Perez conclusie heen. We moeten als de wiedeweerga meer onderzoek doen naar wat vrouwen nodig hebben rond medicijnen, veiligheid en leefsituaties. Vrouwen hebben geen kleine versie in het roze nodig van zoiets als pennen, maar op hun maat gemaakte producten waar ze effectief mee kunnen werken. Zodat kogelwerende vesten daadwerkelijk kwetsbare lichaamsdelen beschermen, gereedschappen goed in de hand liggen, en medicijnen de werking hebben die nodig is.

Politie laat vrouwen in de steek bij verkrachting

Zedenrechercheurs hebben grote moeite met aangiften van verkrachting. Ze zijn, net als de rest van Nederland, zo wantrouwend en alert op leugens, dat ze veel veel zaken weigeren te onderzoeken. Op die manier verdwijnen talloze waarachtige verkrachtingszaken in een la, en krijgen slachtoffers zo’n agressieve behandeling dat ze zich getraumatiseerd terugtrekken. Het uiteindelijke gevolg: daders blijven onbestraft en slachtoffers krijgen geen enkele vorm van gerechtigheid. Dat concludeert rechtspsycholoog en wetenschapper André De Zutter.

Eerst een feit van het type de aarde is rond: het overgrote deel van de daders van verkrachting, 98%, is man. Deze mannen – niet alle mannen, maar nogmaals, de meeste daders zijn man – verkrachten mannen, vrouwen, jongens, meisjes. Zeer vaak blijft dit geweld buiten beeld. Het veroordelingspercentage ligt tussen de drie en zes procent. Seksueel geweld is daarmee één van de ”veiligste” misdaden, met de grootste kans dat je er ongestraft mee weg komt.

De politie speelt helaas een vervelende rol in het onderbelicht en ononderzocht blijven van onder andere verkrachtingszaken. De Zutter onderzocht de situatie en komt tot zeer duidelijke conclusies:

Ik heb respect voor het werk van zedenrechercheurs. Zij worden net zo goed geleid door een mentale representatie van verkrachting. Dat is een idee, een beeld, niet de werkelijkheid. Ze hebben te maken met dezelfde psychologische mechanismen als valse aangevers. Dat maakt hen te wantrouwend tegenover echte slachtoffers en te goedgelovig bij valse aangiftes. We hebben slachtoffers van verkrachting gesproken voor wie de ondervraging zo’n vreselijke ervaring was dat ze liever geen aangifte hadden gedaan.

Wat De Zutter meldt is absoluut niet nieuw. Vrouwen wisten dit al eeuwenlang, aangezien zij er vanuit de kansel, de politiek en de wetenschap van langs kregen. Vrouwen? Hysterische, leugenachtige heksen die aandacht willen en mannen te gronde willen richten met hun gevaarlijke, duivelse seksualiteit. Pas vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw wisten vrouwen voldoende macht te krijgen om écht iets terug te zeggen. De tweede feministische golf koos seksueel geweld uit als één van de kernthema’s. Vrouwen voerden campagne, richtten Blijf van mijn Lijf huizen op, deden onderzoek, publiceerden boeken, klaagden de situatie aan en dwongen in 1991 veranderingen in de rechtspraak af, zodat de politie meer mogelijkheden kreeg om verkrachtingszaken in behandeling te nemen en justitie meer ruimte kreeg voor de vervolging en veroordeling.

Recent wezen ook andere onderzoeken op misstanden rond het werk van de politie. Zo onderzocht de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen de situatie in 2015 en kwam tot de conclusie dat de politie de aangiftes van tieners veel te snel afdoet als liegen. Agenten stellen zich zo vooringenomen en vijandig op, dat meiden tussen de 12 en 18 bang zijn om aangifte te doen. Ze zien er bij voorbaat al vanaf omdat ze denken dat de politie hun verhaal niet serieus zal nemen – en die angst bleek terecht, volgens de onderzoekers voor de Nationaal Rapporteur.

Op gezette tijden kunnen mensen uit de media vernemen wat deze conclusies van De Zutter en de Nationaal Rapporteur in de praktijk betekenen. Zo kreeg De Volkskrant eerder dit jaar een excuusbrief van de politie in handen. Uit de zaak bleek dat twee zedenrechercheurs een getraumatiseerde, 23-jarige verkrachte vrouw ruim zes uur lang op een zodanig agressieve, wantrouwige manier verhoorden, dat ze volkomen overstuur uit het verhoor kwam en bijna ging denken dat ze zelf gek en/of de dader was. De transcripties liegen er niet om:

‘Als blijkt dat iets niet klopt in je verhaal, dan ben ik bang dat dat echt consequenties heeft voor jou, maar ook voor het onderzoek.’ (…) ‘Dat is niet zo’, zegt Susanne tot drie keer toe. ‘Maar het is vaak warrig in mijn hoofd, ik weet de volgorde niet goed.’ ‘Soms is dit ook een schreeuw om aandacht’, zegt de rechercheur. ‘Of dat er geestelijk iets aan de hand is. Of dat er andere dingen zijn gebeurd. Of dat er iets is fout gegaan.’ (…)  ‘Het is niet zo’, zegt Susanne. ‘Het is niet zo.’ ‘Ik wil het toch gezegd hebben’, stelt de rechercheur. Even later: ‘Wat voor ervaring heb je met pijpen?’ Ze gaan in op het geslachtsdeel van de man. ‘Je zegt dat de penis slap was, maar je gaat toch kokhalzen’, stelt de rechercheur. ‘Doe eens voor? Hoe kokhals je dan?’ De rechercheurs blijven maar vragen of ze haar aangifte wil doorzetten. Susanne: ‘Ja, want het is echt gebeurd.’

Als je zo onder druk wordt gezet, is het volkomen begrijpelijk dat vrouwen bang worden om aangifte te doen. Alles kan tegen je worden gebruikt. Ook black outs vanwege een trauma, of vanwege bevriezing. Dat is een volkomen natuurlijke reactie als je in een levensgevaarlijke situatie belandt, naast vechten en vluchten. Maar zelfs de politie herkent dit niet altijd en meent dan dat een vrouw instemde omdat ze zich niet actief genoeg verweerde.

Dit alles gebeurt in een situatie waarbij volgens De Zutter hooguit vijf procent van de aangiftes vals is. Voor Engeland komt wetenschapster Joanna Bourke zelfs tot hooguit 3%. Ieder vals beschuldigde persoon is er natuurlijk één te veel, maar juist daarom is het in dit geval erg belangrijk om te blijven beseffen dat 95% tot 97% van de vrouwen daadwerkelijk verkracht is. Zij verdienen een fatsoenlijk interview, een gedegen onderzoek, en gerechtigheid. De daders verdienen vervolging, een grondig verhoor, en celstraf. Anders blijven ze namelijk ongestoord nieuwe slachtoffers maken. En dat kan echt niet.

Slachtoffer van seksueel geweld en hulp nodig? Neem dan contact op met een van de Centra voor Seksueel Geweld in Nederland, telefoonnummer 0800-0188, 24 uur per dag bereikbaar.

Zelfmoord: gender speelt cruciale rol

Opwinding alom rond de hoge zelfmoordcijfers onder jongeren tussen de 10 en 20 jaar. In de media speculeren deskundigen over de oorzaken van de toename, en nemen daarbij vanalles mee. Van sociale media en Netflix series tot aan drugsgebruik en gebrekkige toegang tot zorg, het komt allemaal voorbij. Vreemd genoeg ontbreekt gender. Dat lijkt een blinde vlek. Wie even in de cijfers duikt, ziet echter meteen dat je de rol van iemands sekse niet kunt negeren.

Als baby word je in onze samenleving al opgescheept met stereotiepe opvattingen over je sekse

Volgens het CBS pleegden in 2017 bijna tweeduizend mensen zelfmoord (1917 mensen). De groep van tien tot twintig jaar viel op omdat het aantal zelfmoorden in deze leeftijdscategorie jarenlang min of meer stabiel bleef hangen rond de vijftig per jaar. Nu zijn het er opeens 81.

Als je gender meeneemt bij dit soort cijfers, worden bepaalde patronen opeens zichtbaar. Jongens plegen vaker zelfmoord. Kijk je naar de harde cijfers, dan ging het in 2016 om 6 jongens en 3 meisjes in de leeftijdscategorie van 10-15 jarigen. Bij de 15 tot 20-jarigen pleegden 24 jongens zelfmoord, en 15 meisjes. Kijk je nog iets verder, dan nemen de verschillen toe. In de categorie 20-25-jarigen pleegden 53 jongens zelfmoord, tegenover  20 meisjes.

Dit wil overigens niet zeggen dat alles ok is met de meiden. Zo constateerde psycholoog Frans Duintjer jaren geleden al dat jongens inderdaad vaker zelfmoord plegen, maar dat meisjes veel meer pogingen doen. Omdat hun pogingen minder vaak fataal zijn, komen ze minder terecht in de zelfmoordstatistieken zoals het CBS die publiceert. Maar er is wel degelijk iets aan de hand, anders doe je geen zelfmoordpoging. Meiden staan in onze samenleving onder een zware druk: we hebben vaker te maken met seksueel geweld en sociale druk om bescheiden, zorgend, troostend, vriendelijk en lief te zijn. Gezond assertief gedrag leidt al snel tot het scheldwoord bitch, en zelfs onze premier vindt dat vrouwen geen kwaliteit hebben. Je zou van minder depressief worden.

Maar goed, bij ”succesvolle” pogingen tot zelfmoord voeren jongens en mannen de boventoon. En dat is een groot probleem. Kijk je naar de volwassenen, dan blijkt ook hier dat mannen vaker dan vrouwen zelfmoord plegen. Het verschil neemt iets toe. In 2015 werd bijvoorbeeld zichtbaar dat het aantal vrouwen dat zelfmoord pleegde gelijk bleef. Bij de mannen steeg het aantal echter met 30. Deskundigen verwijzen voor dit verschil bij volwassenen naar gender:

Jan Mokkenstorm, psychiater bij suïcidepreventieplatform 113Online zegt dat sommige mannen minder goed kunnen omgaan met nieuwe levensfases dan vrouwen: “Van scholier naar werknemer, van jongen naar adolescent, van vriendje naar vader. Als zij die nieuwe rol niet kunnen volhouden, leidt het in hun beleving tot gezichtsverlies.”  En mannen zoeken ook minder snel hulp als het fout gaat, terwijl dat juist erg belangrijk is, benadrukt de psychiater: “Ze hebben het gevoel alles zelf te moeten oplossen. Zeker als het gaat over praten over hun gevoelens van hopeloosheid. Ze betrekken anderen daar niet bij en drinken soms te vaak.”

Mokkenstorm houdt het neutraal, maar wat hij hier benoemt gaat duidelijk over rolpatronen en opvattingen over mannelijkheid. Het belang van status, waarbij mislukking niet acceptabel is en gezichtsverlies ten koste van alles voorkomen moet worden. De ‘mannen huilen niet’ dogma’s, waardoor mannen blijven doen alsof alles ok is, nergens over praten, en hun emoties inslikken want een echte man lost alles zelf op en praten over gevoelens is voor mietjes. Enzovoorts.

Onderzoek naar de situatie in Europa wijst nog op een ander aspect waarbij gender cruciaal is: als falen niet mag, als je geen gezichtsverlies wil leiden als man, is het voor mannen veel belangrijker dan voor vrouwen dat je zelfmoordpoging ook echt slaagt. Hun mannelijkheid staat op het spel. Wetenschappers denken dat de intentie van mannen zodoende sterker is dan bij vrouwen. Bij vrouwen zouden de ambivalentie en twijfel wellicht groter zijn.

Zulke traditionele beelden van een specifiek soort stoere mannelijkheid krijgen helaas veel steun van rechtse groeperingen en de alt-right beweging die via internet een conservatief wereldbeeld verspreidt. OneWorld schrijft hierover:

mannen en vrouwen zouden strikt gescheiden rollen hebben, die biologisch bepaald zijn. Gendergelijkheid zou een dwaas streven zijn, zonder enige wetenschappelijke basis. Hoewel die vaststelling van geen kant klopt, vindt die veel weerklank. Dat is waar de manosphere overlapt met alt-right. Ze herkauwen en bekrachtigen allebei rigide ideeën van mannelijkheid, door het mannelijke systematisch te onderscheiden van het vrouwelijke. Deze grens moet volgens hen bewaakt en versterkt worden.

Dit is precies wat feministen bedoelen als we zeggen dat seksisme ook schadelijk is voor jongens en mannen. Waarom zou je als man niet over je gevoelens mogen praten? Waarom moet je als man per se sterk, onverstoorbaar en tot het bittere einde aan toe zelfstandig zijn, terwijl je soms gewoon om hulp moet vragen? Waarom wijzen we gevoelens toe aan vrouwen en gaan we er daarna minachtend over doen, in de trant van roddeltantes, zeikwijven, huuuu emoties, daar heb je de hysterische overdrijfbrigade weer, nee, wij mannen, wij zijn sterk en stoer en ver verheven boven dat wijvengedoe.

Deze hokjes, waarbij mannen zich krampachtig afzetten van vrouwen, vrouwen de grond in boren en van zichzelf stoïcijnse superhelden maken, beschadigen iedereen. Zo’n manier van tweedelingen aanbrengen leidt tot vijandbeelden waar we vanaf moeten. Het leidt tot zwart-wit denken waarin alle nuances ontbreken. Als man ben je óf de sterke leider, of een verachtelijk watje, iets er tussenin bestaat blijkbaar niet.

Feministen zeggen dat wij allemaal mensen zijn. We komen niet van Mars of Venus, we komen van de aarde. Feministen zeggen ook dat je zeer veel over het hoofd ziet als je geen aandacht hebt voor gender en machtsverhoudingen. Je ziet aspecten van situaties over het hoofd en mist zodoende ook mogelijke oplossingen en preventieve maatregelen. Al die deskundigen die nu bij zelfmoord onder jongeren kijken naar de sociale media en de geestelijke gezondheidszorg, zouden als de wiedeweerga ook de rol van mannelijkheid, vrouwelijkheid en gender mee moeten nemen in hun analyses. Alleen dan kunnen we het tij misschien keren.

Bel 113 voor hulp. En lees boeken. Bijvoorbeeld van Cordelia Fine. Of het boek Vrouwen en Ambitie, van Anna Fels. En waarom feminisme voor iedereen is, van Bell Hooks.

Nieuwsronde: vrouw als kanarie in de kolenmijn

Zo weinig tijd, zoveel mooie artikelen. Daarom een nieuwsronde met links naar allerlei interessante analyses, mooi geschreven artikelen en essays. Geniet ervan en hopelijk biedt het stof tot nadenken….

  • Allereerst een mooie analyse van wielrenster en wieleranalist Marijn de Vries over de onderwaardering van de vrouwensport. Ze kreeg meteen te maken met het klassiek Hollandse koor van zeur niet roepers toen ze daar aandacht voor wilde vragen. Pas toen mannen het onderwerp serieuzer namen, kwam het thema op de agenda. Maar ze blijft hoopvol: via haar bestuursfunctie kan ze meer invloed uitoefenen en lobbyen voor preventie van seksueel misbruik en een betere betaling van grofwielrensters. Ze ziet vooruitgang. Lees vooral haar hele artikel voor dagblad Trouw.
  • Om te begrijpen hoe dit werkt – vrouw begint ergens over en zeurt, man begint ergens over en het is belangrijk – kan de term Patriarchaat behulpzaam zijn. Charlotte Higgins constateert in de krant The Guardian dat dit begrip een tijdje uit de mode was, want jeetje, kan er niet een ander, vriendelijker woord voor komen. Maar om de systematische marginalisering van vrouwen en het vrouwelijke te begrijpen én er effectief iets aan te doen, blijkt patriarchaat toch het beste te voldoen. Steeds meer feministische groepen gebruiken het woord weer en worden er strijdbaarder door. Zelfs kritische religieuze mensen gebruiken de term op een goede manier in hun analyses. Wow.
  • Vrouwen blijven de kanariepiet in de kolenmijn, citeert journaliste Elizabeth Chang. Als er ergens iets giftigs broeit in de samenleving, merk je dat als eerste aan de dode en gewonde vrouwen. Chang werkte voor de Amerikaanse krant Capitol Gazette, waar een man onlangs vijf mensen dood schoot. Al snel bleek dat hij een historie had van vrouwenhaat en vrouwen belagen. Hij kon het niet verkroppen dat een vrouw hem afwees en dat de krant er over schreef. Na allerlei juridisch getouwtrek besloot hij zijn gelijk met geweld te halen. Iets wat wel meer mannen doen….
  • ….maar waarover media vaak zwijgen in alle talen. Ook in Nederlandse kranten las ik er weinig tot niets over. Terwijl seksisme en vrouwenhaat overduidelijk een belangrijke rol speelde als factor in dit geweld. Veel mannen die meer dan drie mensen in een keer doodschieten, schopten, sloegen en belaagden daarvoor vrouwen. We moeten stoppen om mannen met fragiele egootjes te beschermen en dit probleem aanpakken, roept feministische auteur Laurie Penny op. Echt, het is mogelijk te veranderen: ,,There is nothing in men’s nature that obliges them to behave like this. The problem is not masculinity but misogyny. There are plenty of shy, lonely men living in their parents’ basements who have not taken up violent woman-hatred as a way to relax after work.”
  • Dat vrouwen het beter krijgen is in eenieders belang, want terreurorganisaties vinden wanhopige vrouwen maar wat fijn. In ruil voor voedsel en water kunnen ze vrouwen dwingen terroristische acties uit te voeren. De vrouwen zijn zo wanhopig dat ze iedere kans aangrijpen om de dag te overleven. Ze zijn zodoende een gewillige prooi. Volgens de NATO bieden ze betere ”hulp” aan vrouwen dan organisaties die terrorisme juist willen bestrijden.
  • De Academy of Motion Picture Arts and Sciences, de groep mensen die beslist welke film een Oscar krijgt en welke niet, wordt steeds diverser. Vrouwen maken inmiddels 31% uit van de Academy, tegen een kwart in 2015. Het aantal mensen met een gekleurde huid verdubbelde zelfs ten opzichte van 2015 – het percentage steeg van 8 naar 16%. Belgisch magazine Knack constateert dat de Academy eindelijk gevoelig lijkt te worden voor de aanhoudende kritiek op de monocultuur, en pogingen doet meer diversiteit te bereiken. Mooi nieuws, want Oscars zijn van invloed op trends in filmland, en welke verhalen we status geven en welke niet. Hoe diverser dus de kiescommissie, hoe groter de kans op meer diversiteit in de stemmen die we horen.
  • Dat blijkt ook maar weer eens bij Ocean’s 8. Waar mannenproducties zoals The Expendables rustig drie sterren bijeen harken, geven filmcritici Ocean’s 8 hooguit een magere twee sterren. Steeds meer vrouwen nemen daar aanstoot aan. Vervang ‘jaren tachtig macho’s en hoera ze blazen dingen op’ door ‘acht actrices op hoogtepunten in hun carrière stelen dingen’ en je hebt de switch van man naar vrouw gemaakt. Waarom krijgt het mannelijke vermaak dan hogere waarderingen dan de vrouwelijke variant? Seksisme, signaleren de actrices en vele vrouwen met hen. Plus de eenzijdige groep critici. Ruim 80% blank en mannelijk. Waarom bepaalt die monocultuur onze smaak? Ocean’s 8 rulez!
  • Een ongewenste zwangerschap voorkomen. Prettige seks – hoe en wat. En pijnlijke menstruaties. Zo ziet de top drie eruit van de zorgen die vrouwen hebben rond hun seksuele gezondheid, volgens een onderzoek van Public Health England. De organisatie bevroeg een groep van 7000 vrouwen om tot deze top drie te komen. Wat betreft menstruatiepijnen en andere ellende blijkt 42% van de vrouwen ergens aan te lijden, maar nog geen 20% zoekt daarvoor medische hulp. Veel vrouwen willen niet zeuren, schamen zich of zijn terecht bang afgepoeierd te worden door artsen die moeite hebben om vrouwen te geloven.
  • Mannelijke journalisten volgen en reetweeten vooral (91%) andere mannen op Twitter, wijst onderzoek uit. Vrouwelijke journalisten komen bijna niet door dit bolwerk van elkaar schouderkloppen gevende mannenbroeders heen. Mannen domineren op die manier discussies op sociale media en beïnvloeden daarmee ook politieke ontwikkelingen. Want ook politici volgen vooral mannen en mannelijke journalisten op Twitter. Zo krijg je een zichzelf versterkende loop tussen media en politiek.Het goede nieuws? Meten is weten, en als je zelf inziet hoe eenzijdig je Twittergedrag is, kun je je gedrag aanpassen en bewust de opinies van vrouwen versterken.
  • Vrouwen zijn vaak solidair met elkaar. Dat blijkt maar weer eens uit een hele lading verhalen van vrouwen die elkaar in bescherming namen in situaties rond straatintimidatie en seksueel geweld. Wildvreemde vrouwen zien dat er iets mis gaat en helpen een andere vrouw. Op Tumblr delen nu steeds meer vrouwen dit soort ervaringen. Hartverwarmend. En wat zou het fijn zijn als wij vrouwen overal veilig rond zouden kunnen lopen…..
  • Fun Facts rond vrouwelijke burgemeesters: tot 1933 verbood de Gemeentewet vrouwelijke burgemeesters. Het ambt was voorbehouden aan mannen. Na opheffing van het verbod werd Truus Smulders-Beliën de eerste. De vooruitgang verliep moeizaam. Dik in de jaren tachtig telde Nederland slechts 25 vrouwelijke burgemeesters. In 2017 was dat opgelopen tot 81, en dit jaar 99. Dat is inclusief de aanstaande benoeming van Femke Halsema in Amsterdam. Partijen als de SGP weigeren stelselmatig vrouwen voor te dragen voor het ambt. De Kroon is vooruitstrevender: 35% van de door Nederland gekozen burgemeesters is vrouw.

 

Ierland analyse: zeven factoren die vrije keuze rond abortus mogelijk maken

Wat een geweldige ontwikkeling in Ierland. Na meer dan dertig jaar zwijgen, stigma en ellende kunnen vrouwen nieuwe wetgeving tegemoet zien, die het hen mogelijk maakt een ongewenste zwangerschap af te breken. Allerlei factoren droegen bij aan deze sociale revolutie. Hier de zeven belangrijkste:

  1. Bewustwording over de situatie van vrouwen. Niamh Ní Mhaoileoin beschrijft in de New Statesman een persoonlijke ontwikkeling die duizenden anderen tegelijkertijd met haar doormaakten. Van een oppervlakkig ‘natuurlijk moet je ongeborenen beschermen’ naar een confrontatie met ervaringen van vrouwen en de door ongewenst zwangere vrouwen beleefde realiteit. ”…under all the stats and tactics, the explanation for what’s changed is simple. After generations of profound silence, Ireland has started talking about women,” schrijft ze. Zwart wit denken en dogma’s stortten in elkaar, geconfronteerd met de daadwerkelijke situatie van vrouwen. Het leidde tot kritisch nadenken en het innemen van een ander moreel standpunt: wie ben jij om voor een ander te bepalen dat zij verplicht moet baren?
  2. Grassroots organisatie. De sociale revolutie in Ierland begon onderop. Het waren burgers die het stokje van de politieke partijen overnamen en aan de slag gingen. 99 Willekeurig gekozen mensen van een zogenaamde Citizen’s Assembly zorgden ervoor dat er een referendum kwam. Maar jaren daarvoor waren Ieren al geschokt en ontvlamt om iets te doen aan de hachelijke situatie van vrouwen.
  3. De agressie van de “pro life” campagne. Woordvoerders van het nee kamp schokten de meerderheid van de Ieren vanwege hun volstrekte gebrek aan empathie. Volgens het nee kamp moeten 12-jarige slachtoffers van verkrachting gewoon baren, bijvoorbeeld. Veel Ieren ging dat uiteindelijk te ver.
  4. Schaamte, schande. De druppel die de emmer deed overlopen was de vermijdbare dood van Savita Halappanavar, die in 2012 op haar 31ste een pijnlijke miskraam kreeg en stierf door bloedvergiftiging omdat artsen de foetus niet weg wilden halen toen het mis ging. Haar dood bracht mensen in beweging. Overal begonnen Ieren zich te schamen voor de manier waarop hun land vrouwen behandeld. Een muurschildering met haar portret veranderde in een herdenkingsmonument. Ieren begonnen campagnes te voeren en losvaste organisaties op te richten om de abortuswetgeving te veranderen. De sociale revolutie van onderaf verliep precies volgens de lijnen die Kwame Appiah in kaart bracht in zijn boek De Erecode – niet langer de vrouwen moeten zich schamen omdat ze een zwangerschap af willen breken, maar de fanaten die hen de dood in drijven of hen naar Engeland jagen om daar in eenzaamheid gepaste gezondheidszorg te krijgen.
  5. De wil om te veranderen. Het ‘ja, verander de grondwet’ kamp won omdat de Ieren verandering wílden (zie nummer 4, de schaamte werd te erg). Mensen liepen van deur tot deur met folders. Mensen schilderden muren vol met de symbolen van de pro-keuze campagne. De opkomst bij het referendum was bijzonder hoog. Tienduizenden mensen reisden vanuit soms zeer verre buitenlanden naar Ierland, veelal om ‘ja’ te stemmen in het referendum. Deze #hometovote beweging ontpopte zich zo tot een ontroerende loot aan de campagne stam.
  6. Afbrokkelende autoriteit van de Katholieke Kerk. Ierse politici besloten in de jaren tachtig een foetus gelijk te stellen aan een vrouw in het achtste amendement van de grondwet. De Katholieke Kerk speelde een belangrijke rol in die ontwikkeling. Maar vele commentatoren wijzen erop dat de kerk die autoriteit verloor. Je kunt niet zalvend over het heilige leven van de foetus praten, en ondertussen kinderen misbruiken, meisjes en vrouwen onder het mom van ‘stelletje sletten’ dwangarbeid laten verrichten in kloosters, enz enz. Tijdens de campagne rond het referendum hield de kerk zich muisstil. Burger pro life groepen probeerden het gat op te vullen met behulp van collega’s uit de V.S., maar ze konden geen vuist maken.
  7. Actuele misstanden op andere terreinen Zo verzwegen artsen verkeerd onderzoek naar baarmoederhalskanker, zodat vrouwen veel te laat een goede diagnose kregen. Ze sterven nu aan een ziekte die goed behandeld had kunnen worden. Het werd een schandaal, symbolisch voor de minachting voor vrouwen, de onverschilligheid ten aanzien van hun gezondheid en welzijn. Ook vermoordden mannen verschillende vrouwen in de aanloop naar het referendum. Dit zorgde ervoor dat vrouwen herinnerd werden aan hun kwetsbaarheid. Ze waren daarna extra gemotiveerd om voor baas in eigen buik te stemmen.

Ieren roepen politici nu op om de vrouwen in Noord-Ierland te ontzetten. Zij zijn de enigen die straks nog gebukt gaan onder draconische verbodsbepalingen, uit het jaar 1861 nota bene. Dat is een absurde situatie. Op naar het volgende gebied!

Ierland houdt historisch referendum over abortus

Wat er ook uitkomt bij een referendum over abortus in Ierland, het is sowieso een revolutionaire politieke gebeurtenis, concludeert de Engelse krant The Guardian. Ieren mogen vandaag beslissen of ze de grondwet wijzigen, zodat een foetus niet op gelijke voet gezet wordt met een vrouw. In de praktijk betekent die wet namelijk dat de foetus heerst en dat vrouwen in grote nood komen of zelfs sterven. Wint het afschaf-kamp, dan zal de regering abortus legaliseren. UPDATE: Baas in eigen buik heeft gewonnen! Hoera! Ierland gaat de grondwet nu aanpassen zodat een legale abortus mogelijk wordt. Volgende doel: Noord-Ierland, waar zwangere koeien nog steeds betere gezondheidszorg krijgen dan zwangere vrouwen.

Lizzie O’Shea noemt het een revolutionaire politieke gebeurtenis, omdat de formele politiek zichzelf met de rug tegen de muur in een uitzichtsloze klem maneuvreerde. Onder invloed van conservatieve politici en kerkleiders veranderde de Ierse regering in de jaren tachtig de grondwet. Een nieuw artikel 8 stelde een foetus gelijk aan een vrouw. Daarmee werd abortus onder alle omstandigheden illegaal.

In de praktijk bleek ook dat de foetus niet gelijk is aan de vrouw, maar boven haar staat. Vandaar dat vrouwen stierven of in grote medische nood kwamen, bijvoorbeeld omdat ze een volledige zwangerschap moeten volmaken terwijl in week tien al duidelijk is dat de foetus op geen enkele manier levensvatbaar is. Wreed tot en met. Niet voor niets stelde Amnesty International dat dit element uit de grondwet de mensenrechten van vrouwen schendt. Want ja, vrouwen zijn ook mensen. Vrouwen hebben ook een kloppend hartje.

De regering zag al die schandalen en al dat menselijk leed losbarsten, maar kon er niet toe komen de discussie te heropenen of de wet te veranderen. Ze bleven dertig jaar hangen in wegkijken, stilzwijgen, hopen dat het onderwerp vanzelf zou verdwijnen. Pas in 2016 kwam er verandering door een zogenaamd Citizen’s Assembly – een groep van 99 willekeurig gekozen mensen die zich moesten buigen over alle netelige kwesties waar de gewone politiek zelf niet meer uit kwam.

Abortus was een van die netelige kwesties. Toen gewone burgers over het vraagstuk na mochten denken, woei er meteen een frisse wind door het debat. Opeens deden vrouwen hun zegje, en artsen, vertegenwoordigers van centra voor seksueel geweld en medewerkers van abortusklinieken. Dat brede debat leidde tot een stellingname: de grondwet moet opnieuw bekeken worden. Iedereen moet de kans krijgen om zich uit te spreken over dat achtste amendement in een referendum, en als de meerderheid van dat amendement af wil, moet de regering dat doen.

Begin dit jaar koos de regering 25 mei uit als de dag voor de volksraadpleging. Vanaf dat moment hielden tegenstanders zich bezig met een gruweldieet van abortus is moord, inclusief agressieve retoriek, foto’s van bloedende foetussen en allerlei fabels uit de koker van Amerikaanse ‘pro life’ fanaten. Bij de baas in eigen buik groep kwam daarentegen een bijzondere, creatieve, originele beweging op die tot ontroerende taferelen leidde.

Zo verbonden kunstenaars zich aan de Repeal the Eighth campagne. Ze benadrukten vrouwenrechten en baas in eigen buik door middel van muurschilderingen, liederen, gedichten, en andere kunstzinnige uitingen. Een muurschildering leverde ook hét symbool voor de campagne: een rood hart met daarin de tekst Repeal (schaf af). De makers moesten hun muurschildering op last van de overheid weghalen, maar het symbool staat inmiddels op alles. Van sweaters en t-shirts tot aan stickers, mokken en allerlei andere voorwerpen.

De campagne werkt er zorgvuldig aan om de nadruk niet teveel te leggen op vrouwenrechten (of, ieieieieieiek, feminisme) maar het in plaats daarvan te hebben wie je als land wil zijn. Wil Ierland een land zijn waar vrouwen sterven? Waar vrouwen zich in grote stilte moeten schamen? Waar vrouwen eenzaam thuis abortuspillen moeten slikken en de kans lopen op 14 jaar cel als er iets mis gaat? Wil Ierland echt de andere kant op kijken terwijl jaarlijks duizenden vrouwen de gestigmatiseerde gang naar Engeland maken om daar een ongewenste zwangerschap af te breken? Is dat Ierland?

Veel Ieren voel zich zo betrokken bij de ellende die vrouwen nu doormaken wegens de strenge grondwet, dat ze zelfs uit verre landen komen om vandaag voor afschaffing van de heilige foetus-bepaling te stemmen. #HomeToVote ging viraal.

Zaterdag weten we of Ierland inderdaad een sprong voorwaarts maakt, en vrouwen steunt, wat voor keuze ze ook maken rond hun zwangerschappen. Duimen maar!

Ierse vrouwen maken eindelijk kans op baas in eigen buik

Eén van de meest fundamentele mensenrechten is het recht om over je eigen lijf te beschikken. Kan dat niet, dan sterven vrouwen of komen ze ernstig in de problemen. Daarom is het goed nieuws dat Ierse politici eindelijk luisteren naar vrouwen. Ieren mogen over enkele maanden naar de stembus voor een referendum over abortus. Als een meerderheid instemt, krijgen vrouwen meer rechten en mogelijkheden een ongewenste zwangerschap af te breken. Vrouwen dwongen deze stap af. Hulde!

Foto: The Independent. Demonstratie in Dublin voor baas in eigen buik.

Vorig jaar kondigde de Ierse premier Varadkar de volksstemming al aan, maar het Parlement moest nog toestemming geven. Dat deden de leden deze week. Het referendum komt nadat met name vrouwen in het algemeen, en feministische groepen in het bijzonder, jarenlang campagne voerden voor het recht van baas in eigen buik. Het land vormt daarmee opnieuw een bevestiging van een Duitse studie, die aantoonde dat de kracht van de vrouwenbeweging bepaalt of onderwerpen zoals abortus of huiselijk geweld op de agenda komen. En of het daaropvolgende debat leidt tot meer rechten voor vrouwen.

In Ierland won de vrouwenbeweging steeds meer aan kracht, onder andere omdat de situatie rond abortus onmenselijk wordt. Ierland heeft in de grondwet opgenomen dat het leven van een vrouw en het leven van een foetus gelijk zijn. In de praktijk betekent dit dat artsen en andere autoriteiten de foetus voorrang geven.

Dit leidde onder andere tot de compleet vermijdbare, schandalige dood van Savita Halappanavar. Haar zwangerschap liep mis in de zeventiende week en ze kreeg bloedvergiftiging. Een abortus had haar kunnen redden, maar artsen deden niets omdat ze meenden dat de foetus nog een hartslag had. Ze stierf. Niet voor niets stelde Amnesty International dat de overheid vrouwen reduceert tot de status van willoze baarmoeder waar een baby uit moet komen, of anders….

De bepaling in de grondwet heeft ook bizarre juridische gevolgen. Stel, een man verkracht een vrouw. Zij wordt ongewenst zwanger en regelt een abortus. Ze kan in dat geval een langere celstraf krijgen dan haar verkrachter. Om nog maar te zwijgen over alle vrouwen die lijden onder het stigma en in de illegaliteit proberen een zwangerschap te beëindigen met pillen of door naar Engeland te reizen, waar abortus wél mogelijk is. Zo’n vierduizend vrouwen maken jaarlijks die reis, maar dat is geen optie voor vrouwen die geen geld hebben.

Na talloze demonstraties, campagnes enzovoorts zijn Ierse politici nu zo ver dat ze een referendum toestaan. De stemming gaat over het al dan niet handhaven van die toevoeging aan de grondwet dat foetussen dezelfde rechten moeten hebben als mensen. Als die bepaling uit de grondwet gaat, wordt het mogelijk vrouwen meer rechten te geven. Volgens peilingen zou 56% van de bevolking abortus tot in de twaalfde week ok vinden. Van de jongeren tot 24 jaar zou zelfs driekwart daar mee instemmen.

Emma Watson en Margaret Atwood praten over boeken, macht en feminisme

Geweldig! Actrice Emma Watson en schrijfster Margaret Atwood spreken elkaar voor vakblad Entertainment Weekly. De twee heldinnen wisselen onder andere van gedachten over ‘het’ feminisme en Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd. Watson koos die roman uit om in mei en juni gezamenlijk te lezen bij haar feministische boekclub, Our Shared Shelf. Het hele interview is de moeite waard, dus gebruik de link en ga je gang.

Mooie quotes:

Watson: Misogyny has no gender.

Atwood: If voting rights were determined on all men behaving well, they wouldn’t have any. Rights as citizens are quite apart from individual behavior.

Atwood: I usually say, “Tell me what you mean by that word [feminism] and then we can talk.” If people can’t tell me what they mean, then they don’t really have an idea in their heads of what they’re talking about. So do we mean equal legal rights? Do we mean women are better than men? Do we mean all men should be pushed off a cliff? What do we mean? Because that word has meant all of those different things.

Ondertussen blijft de roman mensen bezig houden. Het Verhaal van de Dienstmaagd speelt zich af in een gedeelte van de V.S. waar fundamentalistische Christelijke mannen de macht grepen en vrouwen reduceerden tot brave echtgenotes, onderdanige werkbijen of gedwongen draagmoeders van hun kinderen. Vrouwen verloren de macht over hun lichaam.

Met de opkomst van Trump, inclusief de vrouwenhaat van zijn regeringsploeg en zijn pogingen de reproductieve rechten van vrouwen te ondermijnen, krijgt dat verhaal een nieuwe urgentie. Het personage van de dienstmaagd, die kinderen van haar verkrachter moet baren zodat hij een gezinnetje kan vormen met zijn ‘echte’ echtgenote, leidt bijvoorbeeld tot een nieuwe vorm van politieke protesten. Vrouwen verkleden zich als dienstmaagden en zitten zwijgend in zalen waar mannen het nieuwe abortusbeleid van de V.S. bespreken. Beveiligers kunnen hen niet de zaal uit smijten, want ze doen niks, maar iedereen begrijpt de boodschap – deze politici reduceren vrouwen tot fokvee. Schande! Trump kwam als dienstmaagd verklede vrouwen ook tegen toen hij een staatsbezoek bracht aan Polen, nog zo’n land waar vrouwenrechten onder zware druk staan.

Mannen trappen elkaar niet tegen de ballen om mythe van sterke man intact te houden

Waarom zie je maar zo zelden dat mannen elkaar tegen de ballen trappen? Sociologe Lisa Wade lanceerde in een essay de hypothese dat mannen dit vermijden, om samen de mythe van de sterke, stoere man intact te laten. Wat er daarna gebeurde was fascinerend. In het openbaar ontkenden mannen deze theorie in alle toonaarden. Ze trappen elkaar niet in de ballen omdat dat een moeilijke manoeuvre is. Privé stuurden ze echter berichten naar Wade om te bevestigen dat ze helemaal gelijk heeft.

Wade vond die kloof tussen openbaar en privé fascinerend. Ze schrijft:

I expected a reaction, but I was genuinely surprised at what transpired. In public — in the comments — men debated strategy, arguing that men don’t kick each other in the balls because it’s actually a difficult blow to land or would escalate the fight. But in private — in my email inbox — men sent me hushed messages of you-are-so-right-though. This is interesting because people rarely bother to go to the trouble of googling me, finding my email address, and writing me a note. […] Moreover, the emails have never stopped coming.

Belangrijk om te weten: Wade’s wetenschappelijke website heeft een commentaar functie, dus mensen hoeven haar geen mails te sturen. Ze kunnen gewoon onder aan een artikel hun mening ventileren. Maar dat deden mannen niet. Ze zochten gericht naar haar mail-adres om aan haar persoonlijk toe te geven dat ze de spijker op z’n kop sloeg. Mannen houden elkaar een hand boven het hoofd en ontzien elkaars ballen.

Uit die berichten van mannen blijkt dat jongens tijdens hun opvoeding massaal de boodschap meekrijgen dat ze beter zijn dan meisjes. Sterker, stoerder, weerbaarder. De wereld ligt voor hen open. In die kijk op de werkelijkheid heb je als jongen en als man een groot probleem als die stoere kracht met één gerichte trap tegen hun ballen uit elkaar kan spatten. Die zwakke plek bedreigt niet alleen het beeld van sterke man, maar kan ook de angst opwekken dat mensen je gaan zien als een fraudeur. Je bent geen Echte Man. Je faalt. De horror!!!

Wade concludeert:

This is telling us something profound about what it feels like to be a man in America today. Told to live up to an impossible standard of invulnerability; they inevitably feel like failures. Told specifically to be more invulnerable than (and not vulnerable to) women, by biological accident, they’re not. What a cruel twist of the testicles. It hurts. And I wonder how much of what men do in their lives is a response to this psychic injury. How many of Donald Trump’s shenanigans, for example, have to do with the fact that he knows, and he knows that everyone knows, that someone could just drop him with a kick to the balls at any time?