Monthly Archives: augustus 2010

Cultuur en natuurdebat krijgt nieuwe brandstof

Het Mars en Venusvuurtje krijgt een flinke lading brandstof. In Nederland en in Engeland kwamen bijna tegelijkertijd twee boeken uit die allebei hetzelfde aantonen: tuurlijk zijn er biologische verschillen tussen mannen en vrouwen, maar cultuur speelt een zeker zo bepalende rol. In Nederland zegt Asha ten Broeke dit in haar Het Idee m/v. En in Engeland is het Cordelia Fina met haar boek Delusions of Gender. 

Asha ten Broeke maakt op een vlotte en toegankelijke manier een rondje langs recente wetenschappelijke onderzoeken. Die maken duidelijk dat hersenen niet af zijn zodra een kind geboren is. Integendeel, de hersenen ontwikkelen zich aan de hand van het aanbod in de omgeving. En dat aanbod verschilt nogal voor jongens en meisjes. De roze hoek met Barbies en minikeukentjes voor de meisjes, He-Man en soldaten voor de jongens. Dat doet iets met het brein. Het resultaat? Steeds grotere verschillen tussen jongens en meisjes, totdat je zo rond je achttiende helemaal in het keurslijf past.

Cordelia Fine’s boek is wat droger geschreven, maar haar boodschap komt op hetzelfde neer. Ze besteedt iets meer aandacht aan de geschiedenis van theorieen over die zogenaamd biologische verschillen, om aan te tonen dat die wetenschap meestal diende om bestaande machtsverschillen tussen mannen en vrouwen te verklaren. Zo vonden geleerden het in de Victoriaanse tijd logisch dat vrouwen onmondig thuis zaten. Ze waren immers dommer dan mannen, omdat ze lichtere hersenen hadden. Vervolgens kwamen ze erachter dat de kleinere en lichtere vrouwen procentueel gezien een even groot brein hadden als de mannen. Prompt gooiden de heren wetenschappers de ongelijkheid van vrouwen op andere biologische aspecten.

Het is die ideologische geladenheid die het debat van natuur versus cultuur zo beladen maakt. Toch valt er ook een hoop lol te beleven met al die theoriën. Zo kun je je vooroordelen nu zelf testen. Surf naar hetideemv.nl en je weet binnen vijf minuten hoe erg jij besmet bent met al die reclames vol sportieve mannen en schoonmakende vrouwen.

Ongelijke beloning in Australië neemt toe

De Engelsen verwachten tenminste nog dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen in 2067 zal verdwijnen. Maar  Australische vrouwen kunnen zo’n mijlpaal wel op hun buik schrijven. Een nieuwe studie naar salarisverschillen tussen mannen en vrouwen toont aan dat de kloof in Australië dieper en wijder is dan in 1977. In dat jaar verdienen vrouwen 88% van wat mannen meenamen. Nu is dat gezakt naar 82%.

Onderzoekers van KPMG brachten de situatie in kaart op verzoek van Diversity Council Australia. De loonkloof ontstaat, net als in Nederland, voor een deel doordat vrouwenberoepen minder betalen dan mannenberoepen. De medewerker kinderopvang verdient zodoende minder dan de parkeerwachter, want ja, auto’s zijn nou eenmaal erg belangrijk. Maar ook binnen dezelfde beroepsgroep treden rare verschillen op. Het rapport becijferde dat 35% van de salarisverschillen niet te verklaren zijn met argumenten als verschillen in soorten beroep of ervaring. Eenderde van de kloof komt waarschijnlijk voort uit discriminatie van vrouwen.

In Nederland moeten we even wachten tot december, want dan komt de Emancipatiemonitor 2010 uit. Maar het vorige rapport, uit 2008, toonde aan dat we hier ook niet achterover kunnen leunen. Alleen al de economische zelfstandigheid van vrouwen is problematisch. Je bent al economisch zelfstandig als je op de bijstandsnorm komt met je inkomen, maar zelfs met die lage drempel kan maar 43% van de vrouwen zichzelf redden.

Vrouwen bouwen daarnaast veel minder pensioen op, en ontvangen bijna een kwart minder salaris dan mannen. En ook hier blijken bestaande situaties moeilijk te veranderen. Het persbericht bij de Emancipatiemonitor constateert droogjes: ,,De meeste streefcijfers van het emancipatiebeleid van het kabinet zullen bij gelijkblijvende ontwikkeling in 2010-2011 niet worden gehaald.”

 Het wordt kortom hoog tijd voor maatregelen om vrouwen het loon te geven wat ze verdienen. Dat concludeert het Diversity Council in Australië, maar hopelijk sijpelt dat bewustzijn ook door naar regering en werkgevers in Nederland…

Twee schrijfsters maken kans op World Fantasy Award

Caitlín R. Kiernan en Kit Whitfield maken kans op de World Fantasy Award voor werken verschenen in 2009. Samen met drie mannelijke schrijvers zijn ze door de jury op de shortlist gezet. Kiernan schreef The Red Tree en Whitfield kreeg de nominatie voor haar boek In Great Waters. Beide boeken zijn voor zover bekend bij de Zesde Clan nog niet vertaald in het Nederlands en dat is jammer, want bij Engelstalige critici gooiden beide auteurs hoge ogen.

The Red Tree is het verhaal van een schrijfster die haar verleden wil ontvluchten en afreist naar een onderkomen op het platteland. Daar ontdekt ze al snel dat er iets niet pluis is met het huis en de omgeving. Vooral een roestkleurige eik in de tuin heeft een sinistere uitstraling. Aan de hand van aantekeningen van de vorige bewoner van het huis komt ze langzaam achter de waarheid.

De recensent van website Strange Horizons wist in eerste instantie niet goed wat ze aanmoest met The Red Tree: ,,De eerste keer dat ik het boek las, kon ik het niet uitstaan. De tweede keer werd ik er verliefd op, en nu overweeg ik een reserve exemplaar te kopen voor het geval mijn huis afbrandt.” Ook andere recensenten geven toe dat het boek een uitdaging kan zijn: met een onbetrouwbare verteller, boeken in een boek en typografische geintjes. Maar de aandachtige lezer krijgt een briljant verhaal voorgeschoteld, met meerdere lagen.

Kit Whitfield debuteerde succesvol met een verhaal in de nabije toekomst, als de meerderheid van de mensheid bij volle maan verandert in een weerwolf. Slechts een kleine minderheid blijft mens. Ze moeten bij volle maan de weerwolven in toom houden. Niet zonder gevaar, maar een bedankje hoeven ze niet te verwachten. De weerwolven wantrouwen en minachten mensen die niet veranderen.

Haar tweede roman, In Great Waters, gaat opnieuw over een botsing tussen culturen, deze keer mensen en meerminnen. Hoofdpersoon is een meerminjongen die erachter komt dat hij niet voldoet aan de eisen van zijn onderwaterclan. Hij wordt uitgestoten en boven water opgevangen door een mens. Met alle gevolgen vandien… Omdat Whitfield toegankelijker schrijft dan Kiernan waren de recensies van haar boek nog wat lovender. Aan de andere kant nodigt The Red Tree vanwege z’n gelaagdheid eerder uit tot een tweede lezing.

In oktober maakt de jury de uiteindelijke winnaar bekend.

Plezierig werken met Femmage

Het lied ‘Werkplezier’ van Femmage….

Jezebel vecht voor echte foto’s

Internetmagazine Jezebel heeft het aan de stok gekregen met advocaten. Wat was de misdaad? Het magazine publiceerde twee foto’s van actrice Jennifer Aniston. Eentje zonder Photoshop, een foto waarop je een mooie vrouw ziet met een paar rimpels, en eentje na Photoshop, dezelfde actrice maar dan compleet rimpelloos en met een glanzende huid. 

De gemanipuleerde foto is geen probleem, maar het echte beeld? Weg ermee, niemand mag het zien! Jezebel ontving dreigende brieven van advocaten, met als boodschap haal die foto’s weg of we beginnen rechtszaken tegen je tot het einde der tijden. Jezebel weigerde dat en heeft de foto’s op de site gehouden.

In een verklaring schrijft de site waarom Jezebel vasthoudt aan de voor en na foto’s:

They will fight to keep you from seeing a naturally gorgeous woman before she’s been properly Photoshopped. Her gorgeousness is not enough; she must be superhumanly gorgeous. And there are whole legal teams who make their living making sure you have no choice but to to look at a lie.
Het kijken naar die leugens heeft volgens Jezebel grote gevolgen voor het zelfbeeld van vrouwen. Als je alleen trucages ziet, ga je op een gegeven moment onbewust geloven dat die gradatie van schoonheid mogelijk is. Als Aniston een vlekkeloze huid heeft en een superdunne taille, moet het voor jou ook mogelijk zijn om een vlekkel0ze huid en superdunne taille te hebben. Lukt dat niet dan ga je twijfelen wat er met jou mis is.
Jezebel staat daarin absoluut niet alleen: onderzoek toont keer op keer aan dat het schoonheidsideaal zoals getoond door vrouwenbladen het zelfbeeld van vrouwen en meisjes ondermijnt. En dat het effect heeft wanneer jongeren doorhebben dat beelden bewerkt zijn: de schadelijke effecten verminderen dan sterk.
Daarom wil Jezebel blijven herhalen: de foto’s zijn niet echt. Het zijn kunstmatige beelden, bewerkt en gefilterd, en geen enkele normale vrouw kan voldoen aan de getoonde idealen.

Vergeet het maar, zo'n taille.

 

Mevrouw de president op televisie

De Amerikaanse serie 24 dendert sinds gisteren weer over de Nederlandse televisies, in het achtste en laatste seizoen. De VPRO-gids greep de gelegenheid aan om een leuk stukje te schrijven over vrouwelijke presidenten in series. Want sinds seizoen 7 speelt actrice Cherry Jones de rol van president Taylor, en daarmee is zij een van de weinige vrouwen in televisieland die deze positie bereikt heeft.

De auteur van het VPRO artikel, Nick Boers, heeft uitgezocht dat Patty Duke in 1985 de eerste was die in een televisieserie president mocht zijn. Het ging om de komische serie Hail to the Chief, met als doorlopende grap de pogingen van Duke om werk en gezin te combineren. Het was geen commercieel succes: na zeven afleveringen stopte de serie. Seizoen 2005-2006 bood pas weer de volgende presidenten. Dat waren Geena Davis in de serie Commander in Chief, en Patricia Wettig als president  in Prison Break. En nu dus Cherry Jones in 24.

Het valt Boers op dat de makers van de programma’s het in 2005 nog niet aandurfden een vrouw op een normale manier aan de macht te laten komen. Het personage van Wettig zorgt er zelf voor dat ze aan de macht komt, door als vice-president de zittende president te vergiftigen. Bij Davis verloopt de machtswisseling iets minder negatief: de zittende president krijgt eenvoudigweg een hartaanval, en Davis volgt ‘m na veel aarzelingen op. Vervolgens is een terugkerend thema dat ze moet bewijzen dat ze de baan aankan.

Geena Davis is Commander in Chief.

In dat opzicht is 24 al veel genereuzer: Jones komt in seizoen zeven na gewonnen verkiezingen aan de macht, als een echte democratisch gekozen volksvertegenwoordiger, en regeert in seizoen acht vrolijk verder. Ze is dus geen eendagsvlieg en haar bewind wordt geaccepteerd. Maar wat de serie met de ene hand geeft, pakt ze weer met de andere hand af. Want serie zeven liet Jones aan alle kanten voelen dat je als vrouw moet kiezen: gezin of carrière.

Zo wordt mevrouw de president gechanteerd en geeft zich in het Witte Huis over aan de vijand om het leven van haar dochter te sparen. Dat leidt tot vernederende scenes, waarbij ze geslagen wordt door een terrorist en gered moet worden door de Held van het verhaal. Tot slot verliest ze het respect van haar man omdat ze diezelfde dochter naar de gevangenis moet sturen. Het alternatief was om als staatshoofd de wet te breken. Het is incasseren en incasseren, en ze blijft eenzaam en alleen achter.

Taylor is daarmee een duidelijk voorbeeld van President Target. Volgens de site TV tropes overkomt dit type president vanalles, en bestaat zo’n personage alleen zodat de actieheld van de film of serie uiteindelijk de vraag kan beantwoorden: ‘ben jij mans genoeg om de president te redden?’ In het 24-universum is dat natuurlijk een open deur. Jack Bauer redt de wereld én de president in één moeite door.

Het is even afwachten hoe het pesonage van Taylor zich dit seizoen zal ontwikkelen. Blijft ze president Target, of mag ze doorgroeien naar een stereotype waarbij ze wat meer initiatief kan tonen. We gaan het zien.

De risico’s van het eenzijdige verhaal

Ok, je moet er even twintig minuten voor uittrekken. Maar deze lezing van de Nigeriaanse auteur Chimamanda Ngozi Adichie is heel erg de moeite waard. Ze spreekt over haar ontwikkeling als schrijfster en de invloed van het literaire klimaat waarin ze opgroeide. Wat doet het met een zwarte vrouw als alle verhalen gaan over blanke mannen in een ver buitenland, bijvoorbeeld? Of als Afrika alleen aan bod komt in termen van honger en oorlog? Hoe vind je dan je eigen stem? Met veel humor en persoonlijke anecdotes behandelt ze belangrijke thema’s als identiteit, beeldvorming en macht – en hoe je je eigen weg kunt vinden. Geniet ervan!

Saudi-Arabië staat geen cassières toe

Supermarktketen Panda had al dertien vrouwen aangenomen om achter de kassa te staan, maar conservatieve Islamgeleerden in Saudi-Arabië spraken een fatwa uit. Geen vrouwelijke cassières. Toen een geestelijke daarna ook nog klanten opriep om de winkels te boycotten, gaf Panda toe. De onderneming zoekt ander werk voor de dertien vrouwen.

Volgens de Süddeutsche Zeitung had Panda de invloed van conservatieve groepen in de samenleving onderschat. De supermarktketen is eigendom van Prins Walid bin Talal, een Saudi die tot een progressieve groep behoort. De prins wil meer beroepsgroepen openen voor vrouwen. Hij dacht dat de tijd rijp was voor een kleine stap voorwaarts. Maar een vrouw als cassière ging de conservatieven duidelijk te ver.

Vrouwen mogen in Saudi Arabië onder andere beroepen uitoefenen zoals docente, journalist of bankbediende. Op het werk zijn de seksen streng gescheiden. Zodoende geven de docentes alleen les aan meisjes, en verlenen de bankbedienden alleen diensten aan vrouwelijke klanten. Het probleem met de cassières was dat de winkels door mannen en vrouwen bezocht worden, en de cassières dus ook mannen aan de kassa konden krijgen.

Vrouwen V.S. zijn seksistische journalisten zat

Het moet maar eens afgelopen zijn met al dat gezeur in de Amerikaanse media over de kleding, kapsel, toonhoogte van de stem en te mannelijke of te vrouwelijke uitstraling van invloedrijke vrouwen. Onder het motto ‘Benoem het, verander het’ binden drie organisaties de strijd aan met seksistische kranten, televisieprogramma’s en radiostations.

De campagne is een direct gevolg van de manier waarop de media verslag deden van de politieke campagne van Hillary Clinton. De berichtgeving bereikte zulke onsmakelijke dieptepunten dat niemand er meer omheen kon: journalisten reserveren een speciaal, giftig pennetje om verslag te doen over vrouwen die iets willen bereiken in het openbare leven. En als je keer op keer afgeschilderd wordt als een venijnige bitch die het land verdeeld en met schrille stem praat, wordt het voor een politieke kandidate erg moeilijk om in woord en daad duidelijk te tonen dat dit niet zo is.

Kortom, zulke berichtgeving schept een vijandig klimaat, waarin vrouwen beperkt worden in hun mogelijkheden. Ze moeten eerst aanvallen op hun uiterlijk neutraliseren voordat ze aandacht kunnen vragen voor hun politieke standpunten of wat ze willen bereiken als ze gekozen worden als presiden of opperrechter.

De Name it Change it campagne gaat de media in de gaten houden bij de eerstvolgende, tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. Zodra ergens een vrouwvijandig bericht verschijnt, zal de organisatie hier ruchtbaarheid aan geven en de desbetreffende verslaggever of nieuwsorganisatie aanspreken op hun gedrag. Ook vindt er onderzoek plaats naar berichtgeving over vrouwelijke kandidaten, en het effect daarvan op hun campagnes en mogelijkheden in de politiek. De campagne zal de resultaten van dat onderzoek gebruiken om nog gerichter actie te kunnen voeren tegen vrouwvijandige media.

Franse justitie laat vaders lopen bij genitale verminking

Dossier na dossier lazen Nederlandse onderzoekers hetzelfde verhaal: als de Franse justitie in de regio Parijs vrouwelijke genitale verminking aanpakt, claimen vaders onwetendheid. Het verhaal is steeds hetzelfde. Het gebeurde overdag, in het bijzijn van de moeder. Zelf waren ze elders aan het werk en pas toen ze ’s avonds thuis kwamen bleek hun dochter te zijn besneden. Waarop moeders veroordeeld worden en vaders de dans ontspringen.

Deze disproportionele vervolging van moeders blijkt uit een onderzoek in opdracht van de Nederlandse regering. Het besnijden van meisjes, waarbij schaamlippen en/of delen van de clitoris weggehaald worden, geldt als zware mishandeling. Maar Nederland heeft nog nooit iemand veroordeeld voor deze verminking. Daarom keek het ministerie van Justitie naar Frankrijk. Daar stelden Parijse rechters de afgelopen jaren 31 keer een onderzoek in naar genitale verminking, met als resultaat 88 veroordelingen.

Veroordelingen van moeders, dus. De onderzoekers schrijven op pagina 125-126 het volgende:

Deze eenvormigheid in verklaringen ondersteunt de in de literatuur geregeld geuite theorie dat de moeder vaak als bliksemafleider van de vader wordt ingezet. Deze theorie wordt verder ondersteund doordat uit de dossiers blijkt dat het geregeld voorkomt dat een vader bij zijn eerste verhoor meteen belastend verklaart over zijn vrouw, terwijl hij zijn eigen betrokkenheid ontkent. Verder is het voorgekomen dat een vader bij een gezamenlijk verhoor zijn vrouw instrueerde niets te zeggen tegen de politie.

Deze ‘geef moeder maar de schuld’- tactiek van de vader leverde soms zulke rare situaties op, dat in één geval nota bene een belangenorganisatie van slachtoffers in actie kwam. Het onderzoeksrapport:

In de relatief recente zaak Noteboom kwam de kwestie van de ontkennende vader centraal te staan toen slachtofferorganisaties bezwaar maakten tegen de beslissing van de juge d’instruction om de vader niet voor de rechter te brengen. Er werd toen een deskundige in de Malinese cultuur ten aanzien van vgv bij de zaak betrokken, die vervolgens verklaarde dat het (in die specifieke zaak) zeer onwaarschijnlijk was dat het kind besneden was zonder toestemming van de vader.

De onderzoekers concluderen dat het rechtssysteem van Frankrijk teveel afwijkt van de Nederlandse situatie om echt als voorbeeld te dienen. Wel doen ze aanbevelingen. Zoals: vindt de snijdster, en je vindt de gezinnen die van haar diensten gebruik maakten. Dat levert dan in één klap veel zaken op. Ook zouden artsen meer mogelijkheden moeten krijgen om meisjes te onderzoeken op besnijdenis, en moet de Nederlandse regering vooral doorgaan met het informeren en bevorderen van deskundigheid.

Zonder titel

Eindelijk, een woord voor neerbuigende mannen

Stel je voor. Jij, vrouw, zit in de auto achter het stuur met naast je een man. Je rijdt over de A2 en alles gaat prima. Toch gaat de man naast je uitgebreid uitleggen hoe je moet autorijden, waar je op moet letten, en wat je allemaal fout doet met autorijden. Terwijl hij doorbabbelt voel je dat je steeds pissiger wordt, en een beetje onzeker, en als je niet uitkijkt ga je van ergernis nog fouten maken ook. En dat zou koren op de molen zijn van de prater naast je. Aargh!! Wat is dit?

Welnu, dit is nou een man die aan mansplaining doet. De Zesde Clan kwam dit woord tegen en was er meteen helemaal weg van. Mansplaining is de mannelijke kunst van het op een neerbuigende manier dingen uitleggen aan een vrouw, of haar duidelijk maken dat ze iets helemaal verkeerd ziet, er daarbij vanuit gaande dat hij als man natuurlijk het gelijk aan zijn kant heeft. Zijn versie van de realiteit staat boven haar versie van de realiteit.  

Maar, is het dan niet gewoon een betweter? Betweters roepen ook genoeg ergernis op, en dat kunnen ook vr0uwen zijn. Dat vreselijke mens op het schoolplein die jou even gaat vertellen hoe je een luier verwisselt, bijvoorbeeld. Nee. Bij de mansplainer spelen verschillen in status tussen mannen en vrouwen een cruciale rol. Zuska legt dit geweldig uit in haar weblog:

Think about the men you know. Do any of them display that delightful mixture of privilege and ignorance that leads to condescending, inaccurate explanations, delivered with the rock-solid conviction of rightness and that slimy certainty that of course he is right, because he is the man in this conversation?That dude is a mansplainer.

Haar uitleg leverde een stortvloed aan commentaren op. Waarbij vrouwen met talloze voorbeelden van mansplainende mannen kwamen, en met name de mannen gingen mansplainen waarom de vrouwen dat toch echt verkeerd zagen. Hilariteit alom. De Zesde Clan is in ieder geval blij dat er nu een woord bestaat om dit arrogante, minachtende gedrag een naam te geven en voor het voetlicht te brengen. Leve internet.

Stiletto’s: dit kun je er ook mee doen

 

Via Creative Loafing.

Noorse bestuursvrouwen nemen meer personeel aan

Noorse bedrijven die verplicht veertig procent vrouwen in hun besturen moesten opnemen, maakten gemiddeld drie procent minder winst. Dit kwam doordat bedrijven met meer vrouwen aan het roer,  meer mensen in dienst namen,  vooral in lager betaalde functies. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Virginia.

Onderzoekers Amalia Miller en David Matsa onderzochten de situatie in Noorwegen, omdat hier de afgelopen jaren een interessant experiment ontstond. Een groep van 600 beursgenoteerde bedrijven werd bij wet verplicht om veertig procent vrouwen op te nemen in hun raden van bestuur. BV’s vielen buiten deze wet, en elders in Scandinavië gelden dit soort quato ook niet. Dus de Noorweegse bedrijven leverden een mooie gelegenheid op om te kijken wat het effect is van een diverser bestuur, in vergelijking met bedrijven waar geen quotum gold.

Miller en Matsa speculeren over de verklaringen van de uitkomst iets minder winst en veel meer personeelskosten. Ze zien drie mogelijkheden. Eén: de vrouwelijke managers zijn minder ervaren dan de mannelijke, en presteren daardoor iets minder goed. Twee: meer personeel is juist op de langere termijn goed voor de winstgevendheid van het bedrijf. Vrouwen hebben daar oog voor omdat ze geduldiger zijn dan mannen. Of drie: vrouwen werken vanuit een ander normen en waardenstelsel. Ze kijken verder dan alleen de pure winst voor de aandeelhouder, maar letten ook op het welzijn van de werknemers.

Miller en Matsa willen graag meer onderzoek doen naar het effect van vrouwelijke leiders. Want zoals gezegd: onervarenheid, meer geduld, of andere normen en waarden dan mannen, het zijn allemaal speculaties. Bij gebrek aan harde cijfers is onduidelijk waardoor de Noorse quotumbedrijven meer personeelskosten maken.

Een ander hard effect is wel al meetbaar. De Noorse regering voerde het quotum in, omdat minister van economische zaken Ansgar Gabrielsen het gesloten mannenbolwerk compleet zat was. In de bedrijven die onder de nieuwe wet vielen, nam het aantal vrouwen flink toe. Maar zoals gezegd vielen BV’s buiten het quotum. En wat blijkt? In BV’s is het percentage vrouwen in het bestuur op geen enkele manier toegenomen.

Hoewel er best wat aan te merken valt op het quotum, besluit de Zesde Clan dit verhaal graag met een verwijzing naar een SER bulletin van januari 2008. Het bulletin interviewde onder andere de Noorse hoogleraar Morten Huse. Hij zei het volgende:

Kandidaten komen in de praktijk nu eenmaal doorgaans uit het netwerk van de CEO en andere topbestuurders”, aldus hoogleraar Morten Huse. “Ik geloof niet dat ik houd van onze wet. Maar het aantal vrouwen nam pas toe toen de wet kwam.”

 

Ondertussen, in Nederland...

VN voert campagne om meer vrouwen in vredesmissies te krijgen

Ban Ki-moon, de secretaris generaal van de VN, wil heel graag meer vrouwen in VN vredesmissies. Op dit moment bestaan zulke troepen slechts voor circa 6% uit vrouwen. Een nieuw onderzoeksrapport van zijn organisatie geeft aan waarom dat te weinig is: de deelname van vrouwen heeft allerlei positieve effecten. Zo bieden ze positieve voorbeelden van vrouwelijk leiderschap aan de lokale bevolking, en alleen al hun aanwezigheid in de VN macht reduceert het risico op wangedrag dat kan ontstaan als troepen uit louter mannen bestaan.

Lees vooral het hele rapport, maar wat de Zesde Clan onder andere interesseert is het aspect van de lokale bevolking. De VN zette de afgelopen jaren een paar keer troepenmachten uit die alleen uit vrouwen bestonden. In Liberia opereert bijvoorbeeld sinds 2007 een politie eenheid met Indiase vrouwen. Dit heeft merkbaar effect gehad op de plaatselijke bevolking, signaleert MediaGlobal uit New York: de Indiase politie agentes bezochten scholen en spraken met meisjes en vrouwen over hun ervaringen. Ze lieten in woord en daad zien dat vrouwen ‘mannenwerk’  kunnen doen.

VN vredesmacht, Indiase politievrouwen. Bron: http://www.sepiamutiny.com

De agentes leverden ook een positieve bijdrage in de hulpverlening aan de bevolking. Tijdens het geweld in Liberia kregen veel meisjes en vrouwen te maken met seksueel geweld. Het was voor de slachtoffers iets makkelijker om hierover te praten met de Indiase vredesvrouwen. De aanwezigheid van de Indiase politiemacht begint zich ook langzaam in concrete cijfers te vertalen. Zo steeg het aantal vrouwen bij de politie in Liberia tussen 2007 en 2009. Nog niet hard, van 12,8 naar 15%, maar toch een verschil.

Ban Ki-moon wil graag dat vrouwen in het jaar 2014 twintig procent uitmaken van politie eenheden van VN vredesmissies, en 10% in militaire eenheden. Of dat zal lukken is de vraag. De VN is afhankelijk van de troepen die donorlanden ter beschikking stellen. Als die landen zeggen dat ze onvoldoende vrouwen bij leger en politie hebben, en ze dus niet kunnen sturen, houdt het op.

Het VN rapport adviseert daarom onder andere dat deelnemers aan VN vredesmissies in ieder geval een training krijgen om zich bewust te worden van gender en de impact van seksueel geweld. De rapporteurs laten echter duidelijk merken dat ook dit moeilijk ligt:

Challenges to the effective implementation of gender training programmes include the lack of funding, understaffing and the lack of political will. Additionally, the continuous rotation of staff members and the complexity of the subject matter also impact training programmes.
 

 

Oftewel, lang niet iedereen is ervan doordrongen dat gender een rol zou kunnen spelen bij vredesmissies en de situatie in het land waar je naartoe wordt gestuurd. Personeelswisselingen en een gebrek aan fondsen werken ook niet mee. Maar om positief te blijven: veranderingen gaan altijd langzaam. De VN moeten van ver komen: tussen 1957 en 1989 waren er wereldwijd 20 vrouwen actief in VN vredesmissies. Dan is 6% van de troepenmacht – politie en leger – een enorme vooruitgang met alle positieve effecten van dien.

Vrouwen willen niet achter in de bus zitten

Indonesië voerde eerder deze week in de stad Jakarta aparte wagons voor vrouwen in. Het gedrag van bepaalde mannen in het openbaar vervoer nam zulke vormen aan, dat de treinmaatschappij ingreep. In de eigen wagons kunnen vrouwen zich ontspannen en reizen zonder dat ze half aangerand worden, dus de eerste reacties zijn positief. En de gemengde coupé’s blijven beschikbaar voor iedereen, man of vrouw.

Hoe anders is het in Jeruzalem. Daar rijden buslijnen waar de ultra orthodoxe gedragscodes zijn ingesteld, en waar vrouwen achterin moeten zitten. Deze bussen zorgen voor steeds meer botsingen tussen seculiere en orthodoxe bewoners. Orthodoxe joden bekogelen ‘gewone’ bussen. Seculiere vrouwen die niet achterin wilden zitten krijgen te maken met intimidatie en geweld. Groepen vrouwen zijn het zo zat, dat ze een protestbeweging begonnen onder het motto: zeg nee tegen achter in de bus zitten. Ze hebben rechtszaken aangespannen en dringen bij de overheid aan op maatregelen.

Wat is het verschil? Apart zitten is apart zitten, toch? Maar dat is niet helemaal waar. De orthodoxe buslijnen in Jeruzalem stoppen ook in seculiere wijken. Op sommige lijnen rijden er louter orthodoxe bussen. Wie niet tot de orthodoxe gemeenschap hoort, heeft een grote kans om in botsing te komen met een normen en waardensysteem waar je eigenlijk niet aan wilt. Ik stel me zo voor dat je in Nederland opeens in een SGP bus blijkt te zitten, en er weer uit wordt gedonderd omdat je een broek draagt. Zou een vreemde ervaring zijn.

Bovendien roept achter in de bus zitten bij veel vrouwen uit de seculiere bevolking een gevoel op van vernedering. Wie minderwaardig is, zit achterin. Dat weten we al sinds de apartheid en de rassenscheiding. Er was een Rosa Parks voor nodig, die ook weigerde om achter in de bus te zitten, om een einde te maken aan die vorm van racisme. Daarnaast signaleren diverse woordvoerders dat de koshere bussen een veel grotere betekenis hebben gekregen dan je zou verwachten. Het is een symbool geworden van de strijd om macht en invloed. Wie hebben het voor het zeggen in Jeruzalem? Internetmagazin Salon.com citeert onder andere Anat Hoffman van het Religious Action Center of Reform Judaism:

The suggestion that a voluntary arrangement can be enforced is very funny. … I think the countdown started today about segregation as a religious expression in the Jewish state. … It’s a slippery slope. If signage makes it kosher, then next we are going to find segregated post offices, HMOs and sidewalks, all of which we already know examples of.

In Jakarta daarentegen spelen dit soort politieke en religieuze overwegingen veel minder. Het gaat om seksuele intimidatie in het openbaar vervoer, waardoor vrouwen problemen ondervinden met het reizen. Om reizen weer wat aantrekkelijker te maken kunnen vrouwen kiezen welk treinstel ze nemen, en als ze apart willen zitten is er niet binnen een wagon een onderscheid in de zin van mannen voor en vrouwen achter.

Ook in Mexico Stad is het geen probleem. De stad ging in 2008 over op aparte metrostellen voor vrouwen, om precies dezelfde reden: vrouwen enige bescherming bieden tegen grijpgrage mannen. Ook hier blijven in principe alle wagons beschikbaar, de keuze is aan de vrouw. De San Francisco Chronicler interviewde vrouwen destijds, en die waren dolblij: eindelijk rustig reizen zonder gedoe met mannen. En ook in Japan, Tokyo, geven aparte wagons lucht aan vrouwen die het gegraai van mannen spuugzat zijn.

Aparte wagon voor vrouwen in de metro van Tokyo. Bron: BBC.

Blijft natuurlijk de open deur staan dat het triest is dat die aparte vrouwenwagons in Jakarta, Tokyo en Mexico Stad nodig zijn. Mannen zouden zich fatsoenlijk moeten gedragen, dan heb je dit probleem helemaal niet. Maar dat is de ideale wereld, en helaas hebben we die nu niet. Als vrouwen kunnen kiezen, en als ze dat willen, lekker rustig in hun eigen wagon zitten, so be it.

Afrikaanse wetenschappers ontvangen beurs van AWARD

Zestig landbouwwetenschappers uit tien verschillende landen ontvangen een beurs van de organisatie African Women in Agricultural Research and Development (AWARD). Daarmee kunnen ze twee jaar lang deelnemen aan een mentorprogramma en krijgen ze cursussen om hun onderzoeksvaardigheden en leiderschapsstijl verder aan te scherpen. Dat meldt de krant East African Business Week.

Eén van de wetenschappers is Ruth Amata, een senior onderzoeker uit Kenia. Ze is verbonden aan het Keniase Landbouw Onderzoeksinstituut en helpt boerinnen bij het verhogen van de voedselproductie, onder andere door onderzoek te doen naar ongediertes en ziektes bij gewassen als de zoete aardappel. Ze is ongelofelijk blij met de beurs: ,, This fellowship will help me link up with and learn from other women scientists who are making an impact, and to develop the leadership skills I need.”

AWARD geeft beurzen sinds 2008, en wordt daarbij gesteund door een fonds van Melinda en Bill Gates. De organisatie heeft nadrukkelijk tot doel duidelijk te maken dat Africa genoeg talentvolle vrouwen kent, die waardevol wetenschappelijk onderzoek doen.  De zestig wetenschappers werden gekozen uit 748 aanvragers.

Zeker op het gebied van de landbouw valt veel te winnen. In de meeste landen zijn de vrouwen verantwoordelijk voor het gezin. Ze bewerken kleine stukjes grond om eten te verbouwen. Een lage oogst betekent honger, zo simpel ligt het. Een betere bestrijding van plagen, of nieuwe landbouwtechnieken om de oogst te vergroten, zorgen ervoor dat mensen beter eten en dus meer mogelijkheden hebben om een bestaan op te bouwen.

Linda Babcock over vrouwen en onderhandelen

Een hele interessante video waarin professor Linda Babcock over haar werk vertelt. Ze doet onder andere onderzoek naar vrouwen en onderhandelen. Dit resulteerde ook in een boek en een website: Women don’t ask, negotiation and the gender divide.

Engeland slecht loonkloof… in 2067

Goed nieuws uit Engeland: de loonkloof tussen mannen en vrouwen zal daar geheel verdwenen zijn. In 2067. Als iedere lezer van dit blog ouder dan dertig jaar naar alle waarschijnlijkheid al dood is. Ondertussen verdient een mannelijke manager per jaar 10.000 pond meer dan een vrouwelijke. Daar kun je leuke dingen mee doen, met zo’n bedrag.

En hoe zit het dan in Nederland? Op het eerste gezicht lijkt het hartstikke mee te vallen. Het onverklaarbare loonverschil tussen mannen en vrouwen die hetzelfde werk doen, ligt volgens de Arbeidsinspectie tussen de 3 en 7%. De overheid doet het iets beter dan het bedrijfsleven.

Maar als je dieper gaat graven blijkt er een adder onder het gras te liggen. Bij de berekening van dit percentage keek de Arbeidsinspectie naar gelijke functie, zelfde aantal dienstjaren, zelfde opleidingsniveau. Maar er speelt meer mee, en daar keek SEO naar in 2008. Met grote gevolgen:

Het blijkt dat de toevoeging van huishoudkenmerken (is er een partner, een eigen huis, jonge kinderen?), subjectieve baankenmerken (is er afwisselend werk, leuke collega’s), het percentage vrouwen per functie en enkele overige kenmerken een extra verklaring geeft voor het loonverschil tussen mannen en vrouwen. Al deze variabelen samen verklaren grofweg 20 procent van het aanvankelijke gecorrigeerde loonverschil uit de basisreplicatie. Er spelen dus meer factoren een rol bij man-vrouw loonverschillen dan de standaard variabelen die normaal gesproken beschikbaar zijn in datasets gebaseerd op registraties.

Bron: Dessin Kroll

En dan zijn er nog de verschillen tussen de groepen. Vrouwen werken vaker parttime dan mannen. En de arbeidsmarkt in Nederland kent scherp afgebakende mannen en vrouwenberoepen. Secretaresses? Bijna allemaal vrouwen. Bouwvakkers? Bijna allemaal mannen. SEO legt duidelijk uit wat dat betekent voor de salarissen die deze mannen of vrouwen mee naar huis nemen:

Het interessantst is wellicht dat een in Hoofdstuk 3 geformuleerde conclusie hier wederom bijval krijgt. Hoe meer mannen in een bepaalde functie werken, hoe hoger het loon. Er blijken typische mannen- en typische vrouwenberoepen te zijn en juist die vrouwenberoepen zijn vaak de lagerbetaalde beroepen.
 
 

 

Het valt dus helemaal niet mee met de loonkloof tussen mannen en vrouwen in Nederland. Die kloof kan rustig oplopen tot 25%, vanwege zwangerschapsverlof, parttime werk, een vrouwenberoep uitoefenen. Dit percentage komt trouwens ook terug in analyses van de Europese Unie.

Tot nu toe gehanteerde analyses sloegen belangrijke factoren over, die in het nadeel van vrouwen werken. Het SEO-rapport doet dan ook aanbevelingen om nog meer onderzoek te doen. En daarbij ook factoren mee te nemen zoals hoe mannen en vrouwen over hun salaris onderhandelen – daar is in Nederland bijna niks over bekend.

In de tussentijd kan iedereen natuurlijk zelf in actie komen. Op www.loonwijzer.nl/home/gelijkloon kun je je eigen salaris checken, en zien wat je kunt doen als die check vragen bij je oproept. In laatste instantie kun je altijd nog naar de Commissie Gelijke Behandeling stappen.

Dat kan echt de moeite lonen. Zo kwam een vrouwelijke ambulancechauffeur erachter dat de mannelijke collega, met wie zij tegelijkertijd in dienst was gekomen, per maand 450 euro meer kreeg voor hetzelfde werk. Wat bleek? De werkgever had aan de man gevraagd wat zijn vorige salaris was, en baseerde daar het loon op. De vrouw noemde zelf een bedrag en op basis daarvan werd haar salaris vastgesteld. Met een loonkloof tot gevolg. De vrouw kreeg eerder dit jaar groot gelijk van de CGB en de werkgever moest haar loon aanpassen.

Binnenkort in de bioscoop