Category Archives: Opiniestuk

De mening van wetenschappers, experts… en soms De Zesde Clan

Zelfhaat, het vervolg

De gereedschapskist-aflevering over zelfhaat prijkt sinds de publicatie in 2013 dagelijks op de lijst van veel gelezen artikelen. Kerstvakantie, hoogzomer, weekeinde, een anonieme dinsdag, maakt niet uit, dagelijks zijn er mensen die dit stuk vinden, lezen, en doorklikken naar de informatie achter één of meerdere links in het artikel. Blijkbaar heb ik een gevoelige snaar geraakt.

Allereerst, voor de anonieme lezer die informatie over zelfhaat opzoekt: welkom. Hopelijk is het artikel je tot steun. Weet dat je niet alleen bent. De situatie waarin vrouwen verkeren vergroot het risico op traumatisering en zelftwijfel. Dat maakt je vervolgens kwetsbaar voor die volgende stap, zelfhaat.

Ik ben net zo gevoelig voor zelftwijfel als andere gemarginaliseerde mensen. Indertijd kostte het me bijvoorbeeld de grootste moeite om dat artikel te publiceren. Wie was ik om over dit onderwerp te schrijven? Ik wikte, woog, schrapte, voegde toe, streepte weg, en drukte uiteindelijk op de publiceer-knop omdat het er anders nooit van zou komen.

Eén van de redenen waarom ik schrijven over zelfhaat destijds zo moeilijk vond, was omdat het een kwetsbaar onderwerp is en er een harde geluidsband meeliep met ‘niet zeuren, huuuuh negatieve energie, je moet je met positieve dingen bezig houden, je bent toch een sterke moderne vrouw, nou dan, doe niet zo slap!’ Met als extra bonus de slechte beeldvorming rondom feministen. ‘Komen ze weer hoor, die verzuurde zeurpieten. Wat hebben ze nou weer te zeiken? Ach gut, lijden ze weer eens ergens aan?’

Zelftwijfel en het maatje zelfhaat komen ergens vandaan. Eén hele duidelijke reden voor zelfhaat zijn de vele ondermijnende situaties waarin vrouwen te vaak verzeild raken. Denk aan seksueel geweld, mishandeling, problematische bevallingen, structurele discriminatie van het type onderbetaling en ontslag na de aankondiging dat je zwanger bent (vaak met de smoes dat je niet goed zou functioneren).

Mensen zouden van minder van slag raken. Het enige voordeel is dat dit soort misstanden wat makkelijker zichtbaar kunnen worden. Ze zijn duidelijker. Ik denk dat naast dit type traumatisering twee sluipmoordenaars een rol spelen bij de ontwikkeling van zelftwijfel en zelfhaat. Voortdurende micro-agressies, en het ontbreken van een vrouwvriendelijke omgeving waarin je, als ‘tweede sekse’, je eigen ervaringen gespiegeld ziet zodat je weet dat je waarnemingen kloppen.

Ik begin met het laatste en verwijs je graag naar het werk van professor Saba Fatima. Als immigrantenvrouw met een gekleurde huid vertegenwoordigt zij een duidelijke minderheid in academische kringen. Ze merkte dat ze, als enige Ander in een ruimte, haar eigen ervaringen nauwelijks een plek kon geven. ‘Ze beeldt het zichzelf in’, heet het al snel. In haar eigen woorden:

As women of color, we are greatly underrepresented in academia. This adversely impacts our ability to speak about our experiences with an expectation of understanding such encounters by our allies. And when one is constantly given alternate banal explanations for their ‘overly-sensitive’ perceptions, one loses the epistemic ground they stand on. They cease to give credibility to their own perceptions.

Pas met de komst van internet, weblogs en digitale fora kwam ze in contact met vrouwen die in dezelfde positie verkeerden, die dezelfde ervaringen hadden, en die haar geleefde werkelijkheid konden bevestigen en van een context voorzien. Opeens kreeg ze benen om op te staan. Het ging niet om incidenten, waar ze ‘te overgevoelig‘ op reageerde. Het gaat om vele incidenten die samen een patroon van uitsluiting en marginalisering vormen, en die haar treffen omdat ze niet voldoet aan de standaard norm van heteroseksuele blanke academische man.

Toen ze dat inzag, kon Fatima zich weer ”normaal” voelen. Let wel: je kunt daarna nog steeds gelden als de enige hysterica in de kamer (met dank aan Masha Gessen voor die omschrijving), maar je begrijpt in ieder geval waar dat vooroordeel vandaan komt en kunt besluiten of je je erdoor laat beïnvloeden, of niet.

Bij dit alles spelen machtsrelaties een grote rol. Wie heeft het voor het zeggen? Wie wordt automatisch gelooft en wie niet? Wie kijkt, wie wordt bekeken? Filosofe Sandra Lee Bartky, die in 2016 helaas overleed, schreef belangrijke stukken over de situatie van vrouwen, de moeilijkheid van bewustwording, en de gevoelens van zelfhaat en minachting voor jezelf die het gevolg zijn van de situatie waarin we als samenleving vrouwen als mens onzichtbaar maken. Die situatie voorzien van context en gedeelde ervaring uitwisselen is van levensbelang, zeker voor een geminachte groep als feministen. Het persoonlijke is politiek…..

Wat me brengt op de tweede sluipmoordenaar: de micro agressies. Micro agressie staat voor op het oog kleine voorvallen. Van die speldenprikken die je in eerste instantie zelf nauwelijks opmerkt, laat staan anderen in je omgeving. Maar er volgt een tweede speldenprik, en een derde. De tiende voel je. De twintigste doet pijn. Tegen de tijd dat de dertigste komt krimp je bij voorbaat al in elkaar.

Micro agressie is één van de manieren waarop een samenleving vrouwen in een bepaalde hoek drijft. Kom uit je hok en je krijgt gedonder. Blijf in je hok, want elders is er geen plek voor je. Zo ontbreken we bijvoorbeeld in schoolboeken, worden we onderbetaald en moeten we in vergaderingen aparte technieken aanwenden om gehoord te worden.

Micro-agressies woekeren op allerlei manieren door in vrouwenlevens, maar zodra vrouwen over dit soort situaties beginnen tekent zich een tweedeling af. Herkenning van veel vrouwen, maar minstens de helft van de mannen ziet het probleem niet. Zelf zouden ze vrouwen nooooit zo respectloos behandelen. Vaak ontstaat ook verontwaardiging bij de not my Nigel-groep. Deze mannen en vrouwen zeggen maar wat vaak dat vrouwen niet moeten zeuren of overdrijven. We moeten vooral positief blijven en hooguit een vorm van ‘gezellig’ feminisme uitoefenen, anders schrikken we potentiële medestanders af.

Netwerken, online en offline, beginnen langzaam voor een kanteling te zorgen. Zoals Fatima merkte kun je als vrouw via die wegen herkenning en erkenning voor onze ervaren werkelijkheid vinden. Daardoor neemt de zelftwijfel af. Nee, wij zeuren niet, wij overdrijven niet. Wij benoemen een probleem, we verzamelen feiten en uit die stapel studies en ervaringen komt vanzelf een patroon naar voren. Wie zijn die anderen, om te zeggen dat het geen probleem zou zijn? Wiens belang dient ontkennen? Voor wie werkt stilte positief, omdat ze dan ongestoord door kunnen met wat ze doen?

Collectief kunnen vrouwen de stilte doorbreken en de status quo aanpakken, die hen tot voor kort dwong om zichzelf te verloochenen en zich bescheiden terug te trekken. Ik probeer daar met dit weblog een klein steentje aan bij te dragen. Door problemen te benoemen, door patronen zichtbaar te maken, door te verwijzen naar het vele werk van vele vrouwen, die ieder op hun manier feminisme uitdragen en thema’s aansnijden die belangrijk zijn voor ons.

Maar het begint bij het ontwikkelen van genderbewustzijn en een gezond gevoel van eigenwaarde. En het lezen van feministische vakliteratuur, want kennis is een vorm van macht en als vrouw kunnen we ieder sprankje macht goed gebruiken.

Lezeressen, ik sluit af met een wens. Een gezond, bezield 2017 vol moed, kracht en inspiratie! 

De Gereedschapskist: de Latte-aanval

Wat maakt dat de standpunten van mensen zoals Donald Trump en Geert Wilders zoveel effect hebben? Waarom kan een populistische partij met aantoonbare leugens een Brexit voor elkaar krijgen, terwijl linkse kandidaten het onderspit delven? Dat zou zomaar het gevolg kunnen zijn van de zogenaamde ”Latte libel”, oftewel Latte aantijgingen, betogen enkele politieke commentatoren. Zolang links daar geen antwoord op heeft, kunnen demagogen er met de macht vandoor gaan, vrezen ze.

Alex Frankel vat de theorie prachtig samen. Ik zie dit als een must-read, omdat het artikel goed uitlegt waarom types zoals Trump en Wilders scoren, terwijl met name vrouwelijke kandidaten extra kwetsbaar zijn in een strijd met zo’n rechts-autoritaire populist.

Hoe gaat het in zijn werk: de rechtse populist, meestal een blanke man, bestijgt een podium, grijpt een microfoon, en steekt ongeveer dit verhaal af. ‘Wij weten dat hardwerkende mensen zoals jullie lijden. Net als jullie hebben we genoeg van die grote stads-elite die niet luistert. Die bende multi-etnische feministen, salonsocialisten, betuttelende verzorgingsstaat-aanhangers, goddeloze pro-abortus kindermoordenaars, homo’s en quinoa-vretende grachtengordeltypes kijken op je neer. Ze minachten jullie. Ze vernielen onze normen en waarden, pakken onze banen af en verpesten onze normen en waarden met hun genderneutrale toiletten. Wij zijn de echte Nederlanders. Zij niet. Wij zijn boos en we staan aan jullie kant. Het land moet weer van ons worden!”

In Nederland krijgt dit verhaal een uniek eigen tintje met het verhitte zwarte pietdebat, waar mensen roepen dat ‘onze’ cultuur en ‘onze’ tradities onveranderlijk zijn en beschermd moeten worden. Het is ‘ons’ kinderfeest. Als anderen dat niet zint, rotten ze maar op, terug naar hun eigen land. Wat je er ook van vindt, het is een verhaal, het wekt emoties op, het is simpel, en het geeft mensen toestemming om te rellen tegen feministen, buitenlanders, minderheden en andere makkelijke doelwitten.

Volgens commentatoren zoals Frankel en journalist Thomas Frank hebben linkse partijen geen effectief antwoord kunnen vinden op deze tirade van populistisch rechts. Ze komen met rationele argumenten en boodschappenlijstjes. Maar daar win je de harten van mensen niet mee.

Als een vrouwelijke democrate terecht komt in een verkiezingsstrijd met zo’n type rechtse populist, zoals in de V.S. gebeurde, wordt de situatie nog moeilijker. Vrouwelijke politici moeten aan onmogelijke normen voldoen en worden sowieso al afgerekend op hun sekse. Demagogen zoals Trump maken handig gebruik van dit ongelijke speelveld. Frankel:

university educated women in politics will often be more measured and less theatrical because in their professional experience, women venting is seized upon as a sign of weakness. This can leave women on the centre and left – who find themselves in a tussle against an entitled man firing off the latte libel rhetoric – looking either somewhat disarmed, as in the case of Gillard, or looking more clinical, as in the case of Clinton. For women to lead parties like Labor and the Greens and be successful, they’ll need to challenge neoliberalism, do it with a powerful narrative, and to have the support of a large enough cohort of their colleagues and the media to withstand the shitstorm of hostility.

Die randvoorwaarden zijn er meestal niet. Dus kan een Trump winnen met een combinatie van leugens, seksistische aanvallen en loze beloften waar racisten blij van worden. Daarna gaan dit type rechtse populisten meestal hakken in sociale voorzieningen, reproductieve rechten van vrouwen inperken en hun vriendjes belonen. Kwetsbare mensen die op zo’n populist stemden in de hoop dat dit hun (financiële) positie zou verbeteren, komen bedrogen uit. Waarna ze zich nog wrokkiger voelen en nog gevoeliger worden voor de emotionele retoriek van rechtse populisten. De cirkel is rond.

Als partijen zoals de PVV bij de volgende verkiezingen in Nederland groter worden, komt dat onder andere door de Latte-aantijging. Je herkent het verhaal zo. Let op stereotypering van liberale elites – signaalwoorden onder andere ‘grachtengordel’, etenswaren zoals quinoa, incabessen, glutenvrij, beladen retoriek rondom buitenlanders, en woorden zoals ons land, onze cultuur, onze traditie, zonder expliciet uit te leggen wie bij ‘ons’ horen en aan te geven wat je precies bedoelt als je ‘de’ traditie aanhaalt.

Benieuwd of centrum- en linkse partijen een weerwoord vinden…. Ze hebben tot maart 2017. Succes!

 

Zaak Simons staat niet op zichzelf

De zaak Sylvana Simons houdt de gemoederen bezig. Gelukkig beginnen er in de media analyses te komen die haar situatie voorzien van een bredere context. Want wat haar overkomt, staat niet op zichzelf. Het hangt samen met bekende patronen rondom seksisme en racisme, en met territoriumdrift van de groep die het openbare debat gewend was te domineren. Een overzicht van de betere artikelen:

Bron: Joop.nl

Slechts een paar bronnen halen de analyses uit het niveau van persoonlijke anekdotes en inzichten, en plaatsen de woede tegen Simons in een bredere context. Zo haalde tijdschrift Linda een onderzoek aan van het Britse dagblad The Guardian. Deze krant analyseerde tienduizenden commentaren op opiniestukken van verslaggevers, en toonde keihard aan dat mensen de standpunten van hun gekleurde, vrouwelijke medewerksters met de meeste haat neersloegen. Van de top tien doelwitten vielen er acht in die categorie. De andere twee plekken gingen naar mannen met een gekleurde huid.

Wie leveren al die haat? Veel commentaren zijn anoniem. Her en der duiken echter wel degelijk namen op. Linda noemt radio dj Giel Beelen en voetbalcommentator Johan Derksen als expliciete leveranciers van haat tegen Simons. Een 37-jarige man uit Kudelstaart bekende de maker te zijn van bewerkte beelden waardoor het lijkt alsof mensen Simons lynchen.

Ziet u het patroon? Blanke mannen. Het NRC ging te rade bij kinderpsychiater Glenn Helberg:

Het zijn opvallend veel witte mannen die zich aangevallen voelen, zegt Glenn Helberg, kinderpsychiater en voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN). „Zij voelen de drang de eigen groep waarmee jij je identificeert, te verdedigen tegen de ánder. Dat is een heel primitief gevoel. Sylvana Simons is niet alleen de ánder omdat ze zwart is, ze is ook nog vrouw. Seksisme, racisme én islamofobie spelen een rol. Want ze zit nu bij een partij die opkomt voor moslims. Zij symboliseert die drie angsten.”

Webmagazine Vileine schreef hier trouwens in mei dit jaar al over, al die blanke mannelijke opiniemakers die steigeren zodra Simons in beeld komt en hele columns wijden aan hun weerzin tegen haar.

Dat duidt op nog iets anders. Radio, debatprogramma’s op de televisie, het politieke debat, kranten, tijdschriften, op een paar uitzonderingen en niche-genres na domineren blanke mannen. Dat vond iedereen lange tijd normaal, totdat de tweede feministische golf losbrak, emancipatiebewegingen aan kracht wonnen en allerlei groepen meer diversiteit eisten. Deze ontwikkeling leidt ertoe dat blanke mannen nog steeds domineren, maar daar steeds minder vaak mee weg komen. De Correspondent:

…de man die dacht machtig en onaantastbaar te zijn, niet langer wegkomt met gedrag wat tot in het recente verleden geaccepteerd of geslikt werd. Witte mannen moeten een toontje lager zingen, omdat ook vrouwen, minderheden en mensen met een lagere sociale klasse hun plek opeisen. Daarom roeren veel van dit soort mannen zich. Door zich te beklagen dat hun grappen niet meer geaccepteerd worden of hun woorden altijd verkeerd uitgelegd worden. Door een seksistische, badinerende tweet de wereld in te slingeren.

Of een lynchfoto van Sylvana Simons te maken, zodat ”die bitch” haar plek weer weet. Zelfs het ‘daar moet een piemel in’ komt weer langs, want als mannen een vrouw klein willen maken doen ze dat het liefst door middel van dreigen met haatseks. Zie ook de walgelijke reactie van Quote op een al even walgelijk artikel in Esquire, waar een journalist seksueel geweld tegen dronken, bewusteloze vrouwen aanmoedigde – en daar mogen wij vrouwen niks van zeggen, anders volgt haatseks.

Seksisme, racisme, islamologie en de woede van blanke mannen omdat ze niet meer als vanzelfsprekend het openbare debat domineren, het is een krachtige cocktail. Simons is niet de eerste of de enige die met die giftige cocktail in aanraking komt. Velen gingen haar voor. Hoogleraar Gloria Wekker, die aangevallen wordt op haar toon omdat mensen de uitkomsten van haar wetenschappelijke onderzoek naar racisme niet pruimen. Mannen en een enkele vrouw die moslima’s verbaal aanvallen op straat en in het openbaar vervoer. De haat tegen Ayaan Hirsi Ali. Het gaat door totdat we inzien wat er achter ligt….

Bonus: reacties op uitspraken over racisme en seksisme van Sylvana, bewijzen haar gelijk. Zie ook Lewis’ Law: commentaren over ieder artikel over feminisme rechtvaardigen het feminisme. Later iets aangepast zodat de wet beter aansluit bij andere internet-wetmatigheden (zoals Godwins Law):

As the comment section of any article about feminism grows, the probability of someone saying something utterly vile, stupid and/or ignorant about women – something that justifies the existence of feminism – approaches one.”

Verander ‘feminisme’ in ‘racisme’ en je bent er.

Hoe houd je als vrouw je interesse voor Nederlandse politiek levend?

Denkend aan vrouwen, macht en de situatie in de Nederlandse politiek, denk ik dat we sinds de zogenaamde Gouden Eeuw geen stap verder zijn gekomen. Nog steeds zijn het de mannen die aan tafel de macht verdelen, terwijl ze vriendelijk gedogen dat twee echtgenotes (= vrouwen die steunen en redderen voor hun man of De Zaak) aan de zijlijn toekijken. Mijn neiging om op die stoel in te dommelen en de boel de boel te laten is groot. Maar de gevolgen daarvan kunnen te erg voor woorden zijn. Hoe blijf je als vrouw wakker en geïnteresseerd in de Nederlandse politiek?

Nederland lijkt, als het gaat om genderbewustzijn, blind lijkt te zijn voor de vele belemmeringen die vrouwen ondervinden om van die stoelen af te komen en een plek aan tafel te veroveren. We zijn daar niet uniek in, zie dit stuk van Jane Caro, maar het niveau van het seksedebat is hier echt om te huilen. We blijven steken in de riedel dat mannen domineren, maar da’s geen punt want het is vanzelfsprekend dat het zo gaat en als vrouwen echt willen kunnen ze ook meedoen, dus wat zeuren we.

Het eindresultaat is dat mannen het debat bepalen. Dat heeft gevolgen voor mijn mate van betrokkenheid – en ook bijvoorbeeld die van jongeren en iedereen met een niet-blanke huidkleur, zoals hoogleraar Albert Meijer terecht opmerkt. Maar dit weblog stelt vrouwen centraal. Vrouw = mens = wordt beïnvloed als blanke mannen het debat domineren en alles een ver-van-je-bed-show lijkt. Als vrouw heb ik een grote neiging om te denken: ‘het zal me worst zal wezen of Samson of Asscher partijleider bij de PvdA wordt. Het is hetzelfde laken een pak. Het gaat niet over mij. Gaaaaap!’

Toch is die neiging toto desinteresse gevaarlijk. Het speelt de mannen in de kaart die het debat graag blijven domineren en die de macht stevig in handen houden. Het zorgt ervoor dat de status quo gehandhaafd blijft. Je moet hoop houden om de passiviteit van je af te werpen, stelt Rebecca Solnit:

The status quo would like you to believe it is immutable, inevitable, and invulnerable, and lack of memory of a dynamically changing world reinforces this view. […] One of the essential aspects of depression is the sense that you will always be mired in this misery, that nothing can or will change. … Things don’t always change for the better, but they change, and we can play a role in that change, if we act. Which is where hope comes in, and memory, the collective memory we call history.

Of, als hoop niet helpt, boos worden, adviseert journaliste Masha Gessen. Redenen genoeg om boos te worden en verandering te eisen. Zo ijvert PvdA-leider Samson opeens voor een vrouwelijke premier. Bart Zuidervaart wijst er in dagblad Trouw fijntjes op dat hij daar een beetje laat mee is:

In 2012 had Samsom ook de kans om de nummer twee op de lijst, Jetta Klijnsma, voor te dragen als vice-premier. Hij koos voor Asscher. De partijtop bestaat al vier jaar lang uit enkel mannen, onder leiding van diezelfde Samsom.

Andere partijen bewijzen niet eens die vriendelijke, galante lippendienst door, zoals weblog Powervrouwen dat zo mooi samenvat, een vegenpiet in te vliegen om te verdoezelen dat mannen de lakens uitdelen. Neem de SGP, waar vrouwen bewust ontbreken en de kieslijst dezelfde mannen als altijd bevat. De meeste andere partijen doen alsof gender niet bestaat, zwijgen over macht, zetten een paar vrouwen bij de eerste tien namen. Als iemand zo onaardig is om een probleem te signaleren wijzen mensen met het vingertje naar vrouwen zelf. Moeten ze maar ambitie tonen, of kunnen ze het niet.

Die vrouwen bij de eerste tien kandidaten lijken niet serieus mee te tellen. Een vrouwelijke nummer twee betekent bijvoorbeeld niet dat die vrouw meegaat naar formatiebesprekingen. Net als bij de keuze van een vice-premier gaan de topmannen bijna altijd voor een mannelijk maatje. Vrouwen zijn op die manier in Nederland al decennia de grote afwezigen bij formatiebesprekingen, waar de toekomst van de politiek voor vier jaar wordt vastgelegd.

Bovendien zou het zomaar kunnen dat de winst van Trump types zoals Geert Wilders en Jan Roos steun en moed geeft. Als dat soort Trump-light mannen en hun rechts populistische partijen aan invloed winnen, kunnen vrouwen het schudden. Stel dat veel kiezers in maart 2017 naar de PVV overlopen. Die partij wil abortus moeilijker maken. Weet dat partijen als CDA, ChristenUnie en SGP van harte mee zullen werken aan zulke maatregelen. Inclusief dezelfde minachting en hardvochtige stellingnames, gebaseerd op de mythe van de frivole abortus en onverantwoordelijke, domme vrouwen.

Jan Roos op zijn beurt kiest met de VNL de weg van de gepikeerde mannenrechtenactivisten. Neem een kijkje bij Wij joegen op Mammoeten om een idee te krijgen van die wereld. Roos’ VNL kraait bijvoorbeeld dat blanke mannen worden gediscrimineerd. Ze moeten onterecht het veld ruimen omdat de overheid vrouwen en allochtonen positief discrimineert. Opstand! Weg met die politieke correctheid, alle hens aan dek om de man te redden! Geloof maar dat VNL hier werk van maakt, hoe idioot je hun standpunt ook vindt:

Asserting that programs designed to counteract decades of systematic discrimination are proof that Straight White Males are not operating on the lowest difficulty setting in the game of life is not the winning argument you apparently believe it is. I’ll let you try to figure out why that is on your own.

Dan hebben we nog Thierry Baudet, die van zijn denktank Forum voor Democratie een politieke partij maakt en in maart mee wil doen aan de verkiezingen. Baudet toont zich al jaren een groot fan van de ‘dating’adviezen van Julien Blanc en pleit openlijk voor verkrachting, signaleerde HP/De Tijd in 2014:

In zijn laatste opiniestuk ‘Julien Blanc heeft volkomen gelijk,’ woensdag verschenen op The Post Online, stelt Baudet dat vrouwen in bed niet met respect behandeld willen worden. Jonge vrouwen, volgens Baudet de wreedste diersoort op aarde, bedoelen eigenlijk ‘ja’ als ze ‘nee’ zeggen. Ze willen overrompeld, overheerst en overmand worden. In Nederland noemen we dit overigens, tenzij er sprake is van een erotisch machtsspel, gewoon verkrachting.

Inderdaad. Willen we zulke seksistische mannen stemmen en macht geven  in de tweede kamer? Willen we mannenrechtenactivisten zoals Roos en Baudet de kans geven in Nederland te doen wat Trump en consorten voor de V.S. in petto hebben?

Enfin. Maart 2017. Verkiezingen. Lees de standpunten van de partijen. Breng je stem uit, ook als je denkt dat er weinig te kiezen valt. Stem als het kan op een vrouwelijke kandidaat, om in ieder geval een voet tussen de deur te houden. En mannen, stop met vrouwen afdoen als een wrede diersoort of handige opklapstoel, en maak eens écht ruimte aan die tafel van jullie.

De winst van Trump bekeken door een genderbril

Wow, de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is binnen, en het is zoals ik gevreesd had. President Trump. Sorry, ik moet er even aan wennen, maar om eerlijk te zijn had ik dit artikel in de kern al klaar staan sinds eergisteren. Dit vanwege een analyse van filmmaker Michael Moore uit juli 2016. Hij legde destijds haarfijn uit waarom Trump zou winnen, en alles wat hij toen schreef, gebeurde in de nacht van 8 op 9 november. Hieronder meer, maar eerst even een plaatje van een schattige kitten. Want hoe de situatie ook is, met een schattig katje erbij wordt alles per definitie beter. Kijk!

Ze kreeg uiteindelijk de meerderheid van de kiezers achter zich, maar verloor vanwege het Amerikaanse systeem tóch hele staten, waardoor de kiesmannen naar Trump gingen. Moore beschrijft precies de reden waarom ik zijn correcte analyse over deze uitkomst destijds even liet voor wat het was, en misschien tegen beter weten in hoopte dat Clinton het glazen plafond zou doorbreken:

you listen to Hillary and you behold our very first female president, someone the world respects, someone who is whip-smart and cares about kids, who will continue the Obama legacy because that is what the American people clearly want! Yes! Four more years of this! You need to exit that bubble right now. You need to stop living in denial and face the truth which you know deep down is very, very real. Trying to soothe yourself with the facts – “77% of the electorate are women, people of color, young adults under 35 and Trump cant win a majority of any of them!” – or logic –“people aren’t going to vote for a buffoon or against their own best interests!” – is your brain’s way of trying to protect you from trauma. Like when you hear a loud noise on the street and you think, “oh, a tire just blew out,” or, “wow, who’s playing with firecrackers?” because you don’t want to think you just heard someone being shot with a gun.

Maar het is gebeurd, ze verloor, en de gevolgen zijn te erg voor vrouwen. Republikeinen hebben nu de president, met een tweede man die zo mogelijk nog erger is dan Trump. Republikeinen domineren de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Ze traineerden de benoeming van een nieuwe rechter in het hoogste Gerechtshof en hebben nu alle kans om daar conservatieve rechters te benoemen. Daarna is het een kwestie van tijd voordat onder andere de reproductieve rechten van vrouwen zodanig teruggedraaid worden dat er geen verschil meer is tussen ons en koeien of kippen.

Moore beschreef in juli precies waarom het toch zo zou lopen:

  1. Trump had genoeg aan het traditionele Republikeinse gebied plus de zogenaamde Rustbelt staten Michigan, Ohio, Pennsylvania en Wisconsin. Staten waar de blanke middenklasse ernstig leed onder het verlies van werkgelegenheid, en waar Trump handig op inspeelde. ”Dat zal in november gebeuren”, schreef Moore, en dat gebeurde.
  2. Blanke mannen en hun frustraties en woede over het verlies van privileges
  3. Clinton die geen enthousiasme op weet te roepen, mede vanwege seksisme en weerzin tegen ambitieuze vrouwen (zie punt 2), dus het wordt een kwestie van ‘de kandidaat met de meest fanatieke aanhang wint’. Combineer dit met wetgeving die niet-blanke kiezers weghield van het stemhokje, en voilà, winst voor de Republikeinen
  4. Depressieve Bernie aanhangers, die óf niet gaan stemmen of zich wel naar het stemhokje slepen, maar niemand enthousiast meeslepen om óók te stemmen. Zie verder punt 3
  5. De privacy van het stemhokje. In Moore’s woorden: ”There are no rules. And because of that, and the anger that so many have toward a broken political system, millions are going to vote for Trump not because they agree with him, not because they like his bigotry or ego, but just because they can. Just because it will upset the apple cart and make mommy and daddy mad”.

Hoe lang moeten we wachten voordat een vrouw opnieuw kans maakt op de hoogste machtspositie in het land? Het seksisme is zo structureel dat het slechts af en toe iemand van de verkeerde sekse lukt om ergens te geraken waar ze een gooi naar het presidentschap kan doen. Met Clinton was er een kans:

“There’s a saying, the first into battle needs to wear the most armor,” said Adrienne Kimmell, executive director of the Barbara Lee Family Foundation, which studies women running for executive office. She continued: “Because women have higher and harder barriers to clear the path to executive office, the women that win need to exceed expectations – so by comparison they tend to be more qualified than their opponents.”

Kwalificaties, veel ervaring, moed en een ijzeren wil wegen echter duidelijk niet op tegen een giftige cocktail van angst voor je inkomen, racisme en vrouwenhaat. Moore vatte dat als volgt samen:

There is a sense that the power has slipped out of their hands, that their way of doing things is no longer how things are done. This monster, the “Feminazi,”the thing that as Trump says, “bleeds through her eyes or wherever she bleeds,” has conquered us — and now, after having had to endure eight years of a black man telling us what to do, we’re supposed to just sit back and take eight years of a woman bossing us around? After that it’ll be eight years of the gays in the White House! Then the transgenders! You can see where this is going. By then animals will have been granted human rights and a fuckin’ hamster is going to be running the country. This has to stop!

En zo geschiedde. Je moet de kracht van het patriarchaat, het effect van op leugens gebaseerde campagnes (Brexit en de Superbrexit in de V.S.)  en de rol van basale emoties zoals angst nooit onderschatten.

Progressieve vrouwen, zoals de leden van dit panel, hebben het nakijken. Die (veelal vrouwelijke?) kiezers leverden allerlei ontroerende anekdotes op. Zo lieten mensen bloemen en briefjes met ‘ik stemde’ achter bij de graven van vrouwen die streden voor het kiesrecht. Dit gebeurde onder andere bij de grafsteen van Susan B. Anthony. Ook trokken veel vrouwen witte kleding aan als ze stemden. Dit deden ze ter herinnering aan diezelfde voormoeders, die tijdens demonstraties en campagnes voor het vrouwenkiesrecht bij voorkeur wit droegen. En wat te denken van een vrouw van negentig, die vroeg haar stem uitbracht op Clinton en daarna in vrede stierf, voordat de officiële verkiezingsdag aanbrak.

Wat fijn voor haar dat ze de uitslag niet meer mee hoefde te maken.

Nederland kan eeuwen wachten op vrouwelijke premier, als de genderdiscussie zo primitief blijft

De verkiezingen in de V.S. leveren scherpe analyses over gender op, vanwege het seksistische gedrag van Donald Trump en het feit dat de strijd om het hoogste ambt gaat tussen een man en een vrouw. Hoe zit het in Nederland met het emancipatoire bewustzijn? Niet goed, blijkt uit allerlei incidenten. Dat is vervelend, want inzicht in de situatie rondom gender is cruciaal om te begrijpen waarom mannen in de politiek de macht blijven houden. Zonder kritische discussies over die situatie kunnen we nog eeuwen langer wachten op een vrouwelijke premier in Nederland.

Politiek in Nederland blijft, praktisch en symbolisch, iets van blanke mannen. Vrouwen zijn een minderheid in de politiek. Als het er echt op aan komt houden mannen de touwtjes strak in handen. Zo lieten twee mannelijke partijleiders bij de vorige formatiebesprekingen hun vrouwelijke nummer twee thuis. In plaats daarvan namen ze blanke mannelijke vertrouwelingen mee naar de onderhandelingen. Ook blijven de zwaarste/machtigste posten stevig in het mannelijk kamp, inclusief het premierschap.

Na de verkiezingen in maart 2017 is de kans op herhaling groot. Ten eerste omdat alleen al het constateren van het feit dat vrouwen ontbraken bij de vorige formatie, destijds zorgde voor een golf van vijandige ‘terug in je hok’ reacties. Mensen wilden er niet over praten. Vrouwen moesten niet zeuren. Met zo’n houding leer je niks en doen mannen bij de volgende formatie weer hetzelfde.

Ten tweede omdat alle berichten over werving en selectie rieken naar een verkokerde blik, waarbij mannen in eigen kring op zoek gaan naar soortgelijke mannen, middels een proces waar Marieke van den Brink uitgebreid promotie-onderzoek naar deed. Het veld van partijleiders zal in 2017 opnieuw bijna geheel blank en mannelijk zijn, zelfs als nog niet duidelijk is hoe de strijd uitpakt, zoals bij de PvdA. Uit een opinieonderzoek van EenVandaag blijkt dat vrouwen zulke praktijken eerder signaleren en problematisch vinden dan mannen. Maar dat mannen vooral naar vrouwen wijzen als schuldige:

Onder mannen is een derde het eens met de stelling dat partijen liever mannen dan vrouwen kandideren, onder vrouwen de helft. En misschien gaat het verder: met de stelling dat vrouwen worden gediscrimineerd door partijen is 30 procent van de mannen het eens, maar een grotere groep van 44 procent van de vrouwen vermoedt discriminatie. […] het ligt, zo is de indruk, ook aan wat vrouwen zelf zouden doen en laten, al zijn het vooral mannen die het antwoord op de schuldvraag bij de vrouwen zelf zoeken. [vetgedrukt door red.]

Die blindheid voor het structurele machtsvoordeel van mannen maakt dat allerlei mechanismen onzichtbaar blijven, die ervoor zorgen dat de hiërarchie tussen de seksen intact blijft. Kiezers beginnen bijvoorbeeld de man over- en de vrouw onder te waarderen.  Wint een vrouw alsnog, dan gebeurt dat vaker in situaties waarbij een partij er slecht voor staat en laten partijgenoten haar bij tegenslag sneller vallen. De vrouwelijke partijleider ruimt zodoende eerder het veld dan mannelijke collega’s.

Ten derde omdat het mannelijk overwicht een machocultuur in stand houdt. Het problematische haantjesgedrag van mannelijke parlementariërs was al in 1997 onderwerp van kritische stukken in de kranten. Ruim tien jaar later schreef Femke Halsema over dat machogedoe in haar politieke memoires en anno nu vertonen de heren nog steeds masculien machtsvertoon op een apenrots vol alfamannetjes.

Deze machocultuur koppelt mee met algemeen onbehagen zodra een vrouw té zichtbaar wordt in een mannenbolwerk. Dat onbehagen over een verstoring in de hiërarchie zorgt voor weerstand. Die weerstand uit zich onder andere in taalgebruik en ‘grapjes’ met een snijdende ondertoon. Zo heeft de vooral uit vrouwen bestaande Commissie Zorg de bijnaam ‘de commissie van de kijvende wijven’. En als twee politici met elkaar in debat gaan, kopt een landelijk dagblad ‘Bitchfight in de ministerraad’.

Al deze factoren leiden tot een seksistisch denkraam waarbinnen mannen gelden als de stevige debaters en vrouwen hysterisch zijn. Vervolgens wordt het logisch dat mannen voor mannen kiezen en dat vrouwen denken ‘ik kan het niet, ik maak geen kans’ en het niet eens meer proberen. Vervolgens kun je vrouwen daar dan op afrekenen en is de vicieuze cirkel weer rond.

Het kritische debat over dit seksistische klimaat staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Analyses blijken steken op een  neerbuigend ‘zie je wel, vrouwen willen niet, ze liggen te slapen’. Zie hier voor een voorbeeld van zo’n analyse, waarbij vrouwen niet alleen verantwoordelijk gesteld worden voor hun eigen marginalisering, maar ook nog de veeg uit de pan krijgen dat ze sowieso niet goed genoeg zijn.

Een ander voorbeeld: vrouwen krijgen in ons land, nota bene van collega’s zoals Kamerlid Marith Volp, nog steeds het advies wat Margaret Thatcher al kreeg (en wat niet werkte want je ontkomt niet aan je sekse): zacht en laag praten. Ja, doei! Het probleem is meestal dat de omgeving meer waarde hecht aan wat een man zegt. Hoe hij het zegt maakt niet uit. En zij? Zij moet haar kop houden. Zegt of doet ze toch iets, dan is ze een bitch of een manwijf of een kenau of, zoals Trump uitriep, een nasty woman.

We horen steeds ‘het komt wel goed’. ‘We moeten geduld hebben’. ‘Hopelijk meldt zich op een gegeven moment een vrouw’. Als de feministische analyse blijft steken op het niveau ‘vrouwen willen niet‘ (maar waaróm ”willen” ze niet?), of ‘we moeten geduld hebben, dan komt het vanzelf goed’, blijven mannen aan de macht in de Nederlandse politiek omdat we vrouwen buiten sluiten.

Willen we dat echt?

Dat soort complimenten zijn helemaal geen complimenten

Bij dit geweldige artikel van Laura Bates van het Everyday Sexism Project moest ik meteen denken aan een recent incident bij de NS. Een vrouw meldde dat een conducteur in de trein ongewenst achter haar aan zat, naast haar ging zitten en aandacht wilde. Een anonieme klantenservice medewerker was niet onder de indruk van haar klacht. Zie het maar als een compliment, kreeg ze te horen. Beetje flirten, moet kunnen, en als het echt vervelend wordt kun je er zelf iets van zeggen.

Jahaaa…. alleen het probleem is: dit soort gedrag van mannen is geen compliment. Het is niet ‘een beetje flirten’. En de circa 90% vrouwen die erg zenuwachtig worden van zulke mannen hebben volkomen gelijk, want als ze laten merken niet van zulk gedrag gediend te zijn, breekt de hel verrassend snel los. Zoals Laura Bates analyseert: situaties escaleren in een oogwenk, met zeer negatieve gevolgen voor de vrouw die een grens stelde:

Women who have shared their experiences with the Everyday Sexism Project, which I founded, have variously described being chased, hit by cars, punched, spat on, having bricks and bottles thrown at them, and being subjected to sexual assault – all after rejecting unwanted male advances. Yet, had they reported the initial ‘compliment’ that began the interaction, many would have told them to be grateful, to smile, to enjoy it.

Precies de eerste reactie van de NS-medewerker. Compliment! Doe niet zo moeilijk! Maar deze complimenten die geen complimenten zijn, gebeuren in een context van mannen die een instrumentele kijk hebben op vrouwen. Vrouwen verdienen alleen ”respect” in de mate waarin ze voldoen aan zijn behoefte, inclusief het beschikbaar stellen van haar lijf. Dat lijf is niet van haarzelf, maar van hem, om te bekijken, te beoordelen en desgewenst te bepotelen.

Het is de kijk op vrouwen die je tegen komt bij intellectuele auteurs die belangrijke maatschappelijke misstanden aan de kaak stellen. Het is de blik die je tegenkomt bij de studenten die een bangalijst van sexy studentes samenstellen en rondmailen. Het is de blik die je tegenkomt bij hoog opgeleide consultants van internationale accountantsbureau’s. Het is de blik die naar voren komt in rap- en hiphopvideo’s, bij presidentskandidaten voor wie zelfs een Miss Universe niet knap en aantrekkelijk genoeg is en bij journalisten die astronautes vragen hoe dat zit met hun lippenstift in de ruimte.

Het is een blik die vrouwen reduceert tot gebruiksvoorwerp en seksobject. Je hebt als man het recht dat voorwerp te gebruiken, want daar is het voor. Dat voorwerp moet niet opeens amok maken, aldus Bates:

There is a power dynamic at play here – a hierarchy that dictates whose body belongs to whom. Violence is the price for those who dare to break these unwritten rules.

Daarom is het volstrekt terecht dat de politie in Engeland een hatecrime maakt van straatintimidatie en andere vormen van agressie tegen vrouwen in de openbare ruimte. Dat nafluiten, toeroepen, jezelf opdringen en vrouwen achtervolgen, schoppen en slaan, komt voort uit haat en minachting van vrouwen. Je moet zulk gedrag aanpakken voordat het escaleert. Zie voor ons land: stop straatintimidatie. En de Nederlandse tak van Hollaback, waar vrouwen incidenten kunnen melden en steun krijgen om standvastig te blijven. Want, zoals Laura Bates zegt:

We will never fully address the harassment and violence women face unless we begin at its roots, by tackling the underlying idea that women are second class citizens, that their bodies are fair game for male comment and touching, and that men have an inherent ‘right’ to expect a sexual response from a woman. This is a problem that can only be solved by disrupting that sense of entitlement that some men believe holds true.

Debat Clinton-Trump gezien door een genderbril

Nederlandse media publiceerden allerlei analyses over het debat van Amerikaanse presidentskandidaten Clinton en Trump. Dit weblog stelt vrouwen en gender centraal, en daar berichtten veel media niet of nauwelijks over. Gelukkig wemelt het in de Engelstalige pers van de reacties waar dit aspect wél aan de orde kwam. Een selectie:

De BBC analyseerde de vier manieren waarop gender een rol speelde tijdens het debat. Wie onderbrak wie het meest? Het gebruik van namen – Trump had het over Clinton, terwijl Clinton Donald zei en bleef zeggen. De uitwisseling rondom uithoudingsvermogen, waarbij Clinton meteen duidelijk maakte uit welke koker aantijgingen rond een zogenaamd gebrek aan uithoudingsvermogen stammen. En vier, glimlachen. Eerst kreeg Clinton kritiek omdat ze te weinig glimlachte, nu omdat ze teveel zou glimlachen.

Die laatste kritiek ziet Amanda Marcotte, van webmagazine Salon, als één van de manieren waarop commentatoren opvallend seksistisch uit de hoek kwamen na het debat. Behalve het ‘ze glimlacht te weinig, o nee teveel’ gedoe stelden andere commentatoren dat Clinton hen deed denken aan hun zeurende moeder. Of bekritiseerden Clinton omdat ze te goed voorbereid was op het debat. Echt, als vrouw met ambitie kun je niet winnen, als het gaat om onzekere vijandige mannen, stelt Mascotte. Zie ook de rubriek Double X op webmagazine Slate, met een inventarisatie van alle mannen die aan Clinton mansplainden hoe ze zou moeten glimlachen en met welke houding ze moet debatteren.

Wat betreft wie onderbreekt wie signaleerde website Vox dat Clinton Trump 17 keer onderbrak, terwijl Trump 51 keer over haar heen praatte. Met de moderator erbij kwam de totaalscore op 47 interrupties voor Trump en 70 voor Clinton.  Het is een subtiele vorm van seksisme. Vrouwen krijgen minder ruimte en moeten harder vechten om gehoord te worden. Maar je mag niet te openlijk vechten want dan ben je een bitch die dingen op een negatieve manier op wil eisen of af wil dwingen, huuuuuuu.

Website Mic doopte het seksisme van Trump zelfs als het overheersende element in het debat. Zijn neerbuigende houding, waar Clinton vaak interrumperen slechts een onderdeel van vormt, kwam zo duidelijk naar voren dat het alles kleurde.

Dat het goed kwam wijt het Engels dagblad The Guardian aan de prestaties van Clinton. Analisten bejubelden haar manieren om de seksistische uitspraken van Trump in zijn gezicht op te laten blazen. Zo maakte ze zijn strategie rondom uithoudingsvermogen expliciet. Het ging niet om stamina, maar om minachting over het uiterlijk van een vrouw ombuigen naar kritiek op haar uithoudingsvermogen. Wie trapt daar in? Niet Clinton en na haar rake analyse, het publiek ook niet meer.

Website The Hill zag deze ‘strijd der seksen’ ook en noteerde dat Trump na een half uurtje totaal de kluts kwijt raakte, omdat hij Clinton niet van haar stuk kon brengen. Ze bleef kalm, ze glimlachte, ze gebruikte Trump’s woorden tegen hem, en Trump kon alleen maar harder brullen. Tussen het snotteren door. Aan het slot van de avond was de dominante twitterhashtag over het debat ‘sniffles’, omdat Trump zo vaak snoof en snotterde tijdens het debat. De grappen daarover rolden al snel over elkaar heen. Niet goed voor Trump…

UPDATE: een post-debat analyse van Soraya Chemaly van de Huffington Post. Een analiste van The Guardian doet graag een gedachtenoefening met je: wat als Trump een vrouw zou zijn? Zelfde houding, zelfde uitspraken, maar dan door en van een vrouw. En, opmerkelijk: conservatieve kranten die in hun meer dan honderd jarige bestaan altijd steun verleenden aan de Republikeinen, spreken nu openlijk hun steun uit voor Clinton, de Democratische kandidaat.

Kleding: laat vrouwen met rust deel 2

Vrouwen, wat ze dragen, wat ze niet dragen, wat ze niet mogen dragen, wat ze wel moeten dragen, het blijft maar komen. Zoals de Belgische organisatie Vrouwen Overleg Komitee (VOK) vaststelt: kledingvoorschriften van een echtgenoot vervangen door die van de overheid veranderen nul komma niks. En het blijft wringen dat mannen nergens last van hebben – niemand legt hun outfit onder een vergrootglas en adviseert dringend beperkingen in hun bewegingsvrijheid.

De ongezonde obsessie met vrouwenkleding kent geen grenzen. Meest recente ontwikkelingen: De staat Israël legt vrouwen zedelijkheidsregels op. Tijdens gesubsidieerde evenementen mogen vrouwen geen bikinitop dragen. Wil je tijdens het Cannes filmfestival naar een film, dan moet je hoge hakken dragen. Anders word je eruit gegooid.  Oh, en wil je als toeriste naar India, dan kun je beter geen rokken dragen.

Soms zijn de makers van de ge- en verboden opvallend eerlijk over de reden waarom vrouwen vanalles moeten en niet moeten doen. Als vrouwen zich bijvoorbeeld verplicht moeten hullen in een jute zak, zit er vaak achter dat zij de last draagt omdat hij zijn lusten niet in toom zou kunnen houden:

Pentecostal churches encourage women to dress modestly defined by each denomination or church. For example, the United Pentecostal Church International defines modesty as a refusal to wear any clothing or accessory that might incite a man to lust. This includes low-cut shirts, makeup and jewelry with the exception of watches — and wearing pants — as the rule declares that pants make the contours of a woman’s lower body clearly visible.

Dit is een seksistisch standpunt. Daarom protesteren feministen hier heftig tegen. Mannen zijn mensen, zij kunnen nadenken, zij zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen gevoelens, inclusief lustgevoelens. Feministen krijgen vaak het verwijt dat zij mannenhaters zouden zijn, maar de ergste mannenhaters zijn conservatieven en fundamentalisten die mannen ontslaan van iedere verantwoordelijkheid voor wat er gebeurt en hen reduceert tot een hersenloos primitief wezen – rhaah, VROUW, daar moet een piemel in!!

Bovendien duurt dit preutsheidsgebod net zolang totdat mannen seksueel geprikkeld dienen te worden met wat sexy eye-candy. Dan móet je opeens aan de korte rokjes en hoge hakken. Niet alleen op het filmfestival van Cannes, maar ook op het werk. Draag hoge haken of de onderneming ontslaat je.

Voeg daar de lange, tegenstrijdige geschiedenis aan toe van alles wat vrouwen in de geschiedenis ooit moesten doen en laten op kledinggebied, en het is helder: dit gaat niet over vrouwen en wat ze aantrekken. Dit gaat over machtsverhoudingen, om wat mannen willen, om onzekerheid over je identiteit als land, angst voor de Ander. Steeds opnieuw kiezen machtigen ervoor om ‘de vrouw’ als strijdtoneel te nemen voor allerlei spanningen die op andere gebieden liggen.

Met vrouwen zelf heeft het nauwelijks iets te maken. Zij zijn alleen de zichtbare bliksemafleider voor alles wat in het verborgene broeit. Dus, slaat de vlam weer eens in de pan rondom vrouwenkleding? Negeer het gezeur over de vrouwenkleding en kijk wat er achter zit. Dan heb je de échte oorzaak van de obsessie met vrouwenkleding te pakken.

Olympische Spelen bieden podium voor feminisme

De Olympische Spelen domineren op dit moment het nieuws, waarschijnlijk wereldwijd, en dus krijgen allerlei acties van vrouwen extra impact. Zoals feministische actiegroep Safai, die opkwam voor de rechten van Iraanse vrouwen, met een spandoek: ‘Laat Iraanse vrouwen hun stadions betreden’. Vrouwen mogen in Iran namelijk niet naar een stadion. Alleen mannen kunnen live een voetbal- of volleybalwedsdtrijd bekijken. Andere vrouwen doorbraken op andere manieren sociale taboes.

Alleen al jezelf zijn, als vrouw, kan een daad van feministisch activisme worden. Chinese zwemster Fu Yuanhui haalde met ploeggenoten een vierde plek. Na de race sprak ze met journalisten over haar eigen aandeel. Ze zei dat ze last had van haar menstruatie. Yuanhui voegde er expliciet aan toe dat dit geen excuus is, en ze zwom gewoon haar wedstrijd, maar ze vermoedt wel dat ze daardoor niet op de toppen van haar kunnen kon presteren.

Het was een factor, en ze benoemde het op dezelfde manier zoals een sporter andere lichamelijke factoren meeneemt in reacties op een optreden in een wedstrijd. Onder andere in Yuanhui thuisland China is in het openbaar spreken over menstruatie echter taboe. Door er zo openlijk over te praten, doorbrak Yuanhui die sociale norm en gaf ze vrouwen moed om er zelf ook wat meer ruchtbaarheid aan te geven. Niet alleen dat: tampons zijn vrijwel onbekend in China, maar dankzij Yuanhui’s openheid en eerlijkheid hoorden vrouwen opeens dat dit middel er is, dat je het kunt gebruiken, en dat je dan gewoon het zwembad in kunt duiken. Revolutie….

Rio levert ook zichtbare, expliciete voorbeelden op van de haat die vrouwen naar hun hoofd geslingerd krijgen. Onder andere Twitter biedt allerlei verbitterde trollen een platform, Atletes komen in het geweer tegen de agressie, en krijgen steeds vaker hulp. Zo maakten Twitteraars Gabby Douglas uit voor rotte vis, omdat de Amerikaanse turnster minder hoog scoorde dan gehoopt. Onder andere actrice Leslie Jones organiseerde een campagne om haar te steunen.

Jones was kort gelden nog zelf het mikpunt van een haatcampagne op Twitter, omdat ze de euvele moed had een van de hoofdrollen in de film Ghostbusters te spelen. Dus ze weet hoe het voelt om zoveel zooi over zich heen te krijgen. Hopelijk maakt het mensen bewust van de aparte behandeling die vrouwen krijgen, en voelen platforms zoals Twitter zich meer verantwoordelijk om dit soort haat te bestrijden. Het bedrijf heeft inmiddels zelf toegegeven dat Twitter tekort schiet en dat de onderneming meer en effectievere maatregelen moeten nemen.

En dan zijn er nog de vrouwen die, puur door te sporten en mee te doen aan de Olympische Spelen, taboes doorbreken en het sociaal geaccepteerde speelveld voor vrouwen verruimen. Zoals drie Indiase worstelaars uit de staat Haryana. Dit gebied is berucht vanwege talloze moorden op vrouwen (”eerwraak”), het aborteren van foetussen als het een meisje dreigt te worden, en in het algemeen een k-behandeling van vrouwen omdat het tweederangs wezens zouden zijn. Dat drie vrouwen worstelen? Dat ze zich kwalificeerden voor Rio? Dat ze daar volwaardig meedraaien in de competitie? Ongehoord, en een klap in het gezicht van iedereen die wil beweren dat vrouwen niks kunnen.

Leve Rio, en feminisme? We kunnen er niet genoeg van hebben, want los van sport valt er overal nog een wereld te winnen voor vrouwenrechten….

 

 

Lees dit geweldige opiniestuk over natuurlijk bevallen

In Nederlandse media verschenen de afgelopen periode allerlei artikelen voor en tegen een ”natuurlijke bevalling”. Dit debat blijft echter niet beperkt tot Nederland. Ook in de V.S. staan vrouwen onder druk om af te zien van allerlei moderne hulpmiddelen, zoals de ruggeprik. Dit leidde tot een geweldig opiniestuk van Jessi Klein, auteur en zelf zeven maanden zwanger. Zij signaleert iets waar ik in Nederland tot nu toe niemand over gehoord heb, een missend element in ‘ons’ debat:

how often do people really want women to be or do anything “natural”? It seems to me the answer is almost never. In fact, almost everything natural about women is considered pretty horrific. Hairy legs and armpits? Please shave, you furry beast. Do you have hips and cellulite? Please go hide in the very back of your shoe closet and turn the light off and stay there until someone tells you to come out. (No one will tell you to come out.) It’s interesting that no one cares very much about women doing anything “naturally” until it involves their being in excruciating pain. No one ever asks a man if he’s having a “natural root canal.” No one ever asks if a man is having a “natural vasectomy.”

Zo, die zit.

Compromisloze feministen omarmen? Misschien in sprookjes…

Mooi opiniestuk in De Volkskrant van gastcolumnist Sarah Sluimer. In ‘‘De maatschappelijke eis om lekker te zijn” schetst ze een beeld van een spagaat waar veel vrouwen in belanden. Je wil niet onzichtbaar zijn, dus voeg je je naar beelden van de ideale (mooie) vrouw. Maar je wil ook niet alleen als lijf beoordeeld worden. Zo ontstaan volgens Sluimer vreemde tegenstrijdigheden. ”Ja, we verafschuwen het seksisme waar vrouwen dag in dag uit slachtoffer van zijn. Maar dat doen we wel terwijl we er beschikbaar uit zien. Er wordt immers alleen maar naar je geluisterd als je leuk bent om naar te kijken”.

Achter die Bonte Was gingen compromisloze vrouwen schuil. Omhelzingen? Ver te zoeken….

Sluimer besluit haar stuk met een verzuchting:

Ik kan alleen maar mededogen met ons voelen, maar verlang zo erg naar de eerste uitgesproken feministe van nu die iedere ijdelheid trots overboord zet, omdat ze weet dat ze zichzelf daarmee in deze wereld uiteindelijk genadeloos in eigen voet schiet. Compromisloos, losgezongen van iedere houdbaarheidsdatum, onverschillig marcherend door het grimmige landschap van seksualiteitsstress. Iemand die vindt dat mannen zoveel mogen praten als ze willen. Ze kiest zelf wel of ze luistert. In andere woorden: een vrouw. Ik zou mezelf onmiddellijk in haar armen werpen.

Zou het? De paar vrouwen die dat compromisloze pad kozen, kregen geen omhelzingen maar eindigden steevast als paria. De belangrijkste vraag ten tijde van de tweede feministische golf was namelijk niet ‘wat hebben feministen te zeggen’ maar moeten strijdende vrouwen zo grof zijn? In Nederland vonden mensen de vrouwen van uitgeverij De Bonte Was behoorlijk enge mannenhaters. Betrokkenen zoals Eén Anneke van Baalen kregen steevast te maken met hoon:

Van Baalen werd door mensen die haar niet goed kenden vaak afgeschilderd als een dogmatische activist die altijd en eeuwig doordramde. Wie haar leerde kennen, was verbaasd over haar humor, moed en het vermogen haar eigen leven te relativeren.

In het buitenland ondervonden compromisloze vrouwen diezelfde reacties. Neem Andrea Dworking, een Amerikaanse feministe die geen seconde van haar tijd wilde verspillen aan het schoonheidsideaal of door-ouwehoerende mannen in de zendstand. Mensen die haar niet goed kenden schilderden haar af als een mannenhater die porno af wilde schaffen, de horror!

In werkelijkheid toonde ze enorme moed, onder andere door geweld tegen vrouwen bespreekbaar te maken en daarbij mannen aan te spreken op hun aandeel. En nee, da’s geen mannenhaat. Dat is feiten benoemen en daar logische consequenties aan verbinden.

Tegenwoordig moet je nog steeds glimlachen en buigen om gehoord te worden. Zelfs als je kiest voor humor, korte puntige stukjes, afwisseling en allerlei andere manieren om mensen voor je in te nemen, dan nog motten mensen je boodschap niet. Vooral niet als je tot de dominante groep blanke mannen behoort. Voor een voorbeeld, zie deze analyse van een recensie van Ewout Klei, over het boek ‘Vrouwen schrijven niet met hun tieten’.

Kortom, waren er maar meer mensen die compromisloze vrouwen inderdaad met open armen zouden ontvangen. Zulke weldenkende mensen waren er nauwelijks in de tweede feministische golf, en ik vrees dat die er ook nu nog veel te weinig zijn.

Gloria Wekker: lief zijn aub, anders maak je geen vrienden

Je kon er op wachten. Hoogleraar Gloria Wekker schreef een boek over racisme en de bochten waarin blanke mensen zich wringen om hun eigen racisme te ontkennen. Prompt volgt een opiniestuk in De Volkskrant met een tut-tuttend ‘Zo krijgt Wekker geen bondgenoten’. Het is een reactie die veel feministen bekend voor zal komen. Want ook wij krijgen dat regelmatig te horen. Niet zo naar doen feministen, anders krijgen jullie geen bondgenoten, en zeker geen mannelijke bondgenoten. Steun je bondgenoten, geef ze een pluim in plaats van zo kritisch te doen!

In het geval van de kwestie racisme neemt lector burgerschap en diversiteit aan de Haagse Hogeschool, de niet-jouw-bondgenoot-als-je-zo-naar-doet rol op zich. Na veel heen en weer gedoe komt er dit:

Door ‘witte’ antiracisten te verwijten dat ze de vermoorde ‘witte’ onschuld spelen, vervreemden ‘zwarte’ activisten veel potentiële bondgenoten van zich. […] In het streven naar een minder racistische, meer rechtvaardige samenleving kunnen bondgenootschappen alleen ontstaan voor zover we, voorbij de onschuld van ontkenning van een problematische geschiedenis en nog steeds bestaande privileges, bereid zijn om te geloven dat we tegenwoordig wel degelijk bepaalde belangen en waarden met elkaar delen.

Van iemand die openlijk zegt dat-ie geen zwartjes mot, weet je tenminste waar je aan toe bent. Het venijn zit ‘m bij de mensen die blinde vlekken hebben. Bonuspunten als ze daar bovenop expliciet zeggen dat ze anti-racist zijn en die ”bepaalde belangen en waarden” delen met Gloria Wekker. Dan kunnen de resultaten extra pijnlijk zijn.

Zo kende de top honderd van machtige vrouwen van tijdschrift Opzij nauwelijks niet-blanke vrouwen. Onder andere Hasna el Maroudi protesteerde – iemand die wél alert is, want zij heeft dagelijks te maken met grote en kleine vormen van racisme. Pas daarna organiseerde Opzij ijlings een alternatieve lijst vol vrouwen met een gekleurde huid.

In het zicht van dit soort veel voorkomende feitelijke situaties vind ik het nogal veel gevraagd om mensen van gediscrimineerde groepen op te roepen de dominante groep te vertrouwen, in het bijzonder zij die zichzelf progressief noemen en daarom per definitie vertrouwd zouden moeten worden als vanzelfsprekende bondgenoot. Het is niet vanzelfsprekend. Gloria Wekker is terecht kritisch. Wij zouden allemaal kritisch moeten zijn.

Juist als je jezelf als bondgenoot beschouwt (de blanke anti racist, de mannelijke feminist, enzovoorts), zou je beter de volgende stappen kunnen zetten:

  • erkennen dat onze Nederlandse samenleving doordrenkt is van seksisme en racisme
  • dat wij als mens deze fenomenen helaas verinnerlijkt hebben en niet altijd zien wanneer we ons schuldig maken aan racisme en seksisme
  • erkennen dat we blinde vlekken hebben
  • alert zijn, luisteren, observeren wat er gebeurt, kritisch onszelf bevragen
  • handelen naar onze nieuwe inzichten, onszelf actief bijsturen

Als je dat doet hoef je geen bezorgde opiniestukken te tikken van het type ‘Gloria Wekker zal geen bondgenoten krijgen’ als ze zulke nare dingen schrijft over anti racisten. Dan probeer je elke dag een beter mens te zijn, in plaats van te wachten op een uitnodiging van Wekker. Dan laat je je bondgenootschap niet afhangen van de vraag of  Wekker’s toon en gedrag wel ok zijn. Dan bén je haar bondgenoot. Gewoon. Uit jezelf.

Vrouw levert sportcommentaar: daar moet een piemel in

Waag het niet om als vrouw het commentaar te geven bij een EK voetbalwedstrijd. Want dan krijg je een shitstorm over je heen. Meest recente voorbeeld: Claudia Neumann, van de Duitse zender ZDF. Opmerkingen van het type “Hoe kan men een vrouw laten presenteren? ZDF merkt het niet eens. Ze willen cool zijn en onze kritiek negeren. Die teef heeft gewoon een piemel nodig” en erger worden haar deel.

Claudia Neumann becommentarieert het mannenvoetbal voor de ZDF.

Neumann past in een lange rij. De Australische Caroline Wilson kreeg van een man te horen dat ze maar beter kon verzuipen in ijskoud water. ESPN’s Sarah Spain en Julie Dimaro van Sports Illustrated ontvangen zulke afgrijselijke commentaren dat mannelijke collega’s er van gingen stotteren. Lorenzo Jansen van Thought Catalog kon moeiteloos 23 typische reacties op vrouwelijke sportcommentatoren verzamelen. Sportcommentator Erin Andrews kreeg bewaking nadat onbekenden haar met de dood bedreigden en een naaktfilmpje van haar op internet publiceerden.

Sowieso krijg je als vrouw vaak de boodschap dat je je niet met sport hebt te bemoeien. Dat is iets van mannen, waar jij als vrouw vanaf moet blijven want anders dan. Zo legde voetbalcommentator Leo Driessen actrice Hadewych Minis onlangs hardhandig het zwijgen op, toen zij het waagde een opmerking te maken over een voetballer. Hij stond daarin niet alleen:

Roelof @Rovalo57 Die Hadewych, de vreselijkste reclamestem, zegt eerst dat ze weinig van voetbal afweet, maar gaat Manchester United analyseren

Het vergt veel van vrouwen om zich niet uit het veld te laten slaan door die haat en vast te blijven houden aan het positieve. José Been, de eerste wielrencommentator, zegt daarover:

Ik krijg ook wel negatieve reacties. Dat is heel raar. Dan lees je op een of ander forum de meest vreselijke dingen over jezelf. ‘Wat een trut’ of ergere dingen. Ik heb moeten leren daar niet meer naar te kijken. Een collega van me vertelde me dat ik het zo moet zien: negentig procent van de kijkers vindt het best dat je commentaar geeft, vijf procent vindt het fantastisch en vijf procent vindt het verschrikkelijk. Zo is het denk ik ook, en dat is prima”

Zoals hierboven al bleek gaan de reacties vooral over vrouwelijkheid. Naast gezeur over het uiterlijk komt kritiek op de stem veel voor. Vrouwen hebben irritante stemmen, vindt een vocale minderheid, en ”dus’ moeten ze hun kop houden.

Het is duidelijk dat die volautomatische weerzin niets te maken heeft met de vakinhoudelijke kwaliteiten van de vrouwelijke professional in kwestie. Dat geven de haters zelf ook toe:

 “Her knowledge, her nous, her skills, her technique of calling and commentating is as good as any man, but I don’t want to hear her calling footy.”

Als de haters eerlijk zijn, beseffen ze zelf ook dat ze seksistisch gedrag vertonen. Alleen doen ze niets met dat inzicht. Tot voor kort werden ze daarbij geholpen door een diepgaande onverschilligheid. Iemand zet een vrouw weg vanwege haar vrouwzijn? Gaaaaaap… Mocht er al iemand wakker schrikken, dan volgden tot voor kort vooral krampachtige reacties om het probleem zo snel mogelijk weg te moffelen. Liefst met aanvallen op degene die het seksistische voorval aan de kaak stelde.

Deze onverschilligheid begint echter langzaam te veranderen. Waarom zou je als vrouw moeten leren niet meer te kijken of luisteren naar seksisme, terwijl je mannelijke collega’s ongestoord hun werk kunnen doen? Waarom pikken we racisme en jodenhaat niet, maar kun je vrouwen zonder pardon afserveren op basis van hun sekse? Wat voor dubbele moraal is dat? Steeds vaker stellen mensen die kritische vragen. En leveren seksistische uitlatingen terechte woede en kritiek op. Die niet meer verstommen als mensen aankomen met varianten van ‘hou je kop’. Nee, wij houden onze kop niet 😉

Ondertussen werken de vrouwelijke sportcommentatoren gewoon door en doen dat werk goed. Dione de Graaff weet zich al jaren te handhaven in het mannenbolwerk van het Nederlandse sportcommentaar. Voetbalster Imke Courbois schoof vorig jaar voor het eerst aan bij een analistenpanel voor het Belgische voetbal, en kreeg veel complimenten voor haar optreden.

En Claudia Neumann, met wie ik dit artikel begon? Televisiezender ZDF steunt haar en zelf trekt ze zich niets aan van de haat. In interviews spreekt ze de hoop uit dat vrouwen na haar het makkelijker zullen krijgen dan zijzelf. Want Neumann is een pionier. De eerste Duitse vrouw ooit die op een nationale zender het mannenvoetbal becommentarieert. Da’s schrikken. Daar moeten kijkers aan wennen. Maar als er na Neumann vele anderen komen, wordt het vanzelf gewoon. Hopelijk laten vrouwen zich dus niet afschrikken. En leren wij als samenleving om hen hartelijker te ontvangen dan we nu doen.

Middeleeuwse praktijk Qatar schokt Nederland

Een man verkrachtte een Utrechtse vrouw in Doha, de hoofdstad van Qatar. Ze deed aangifte, maar belandde zelf achter de tralies wegens ‘buitenechtelijke seks’. Dat is een misdaad in Qatar. Nederlandse media reageren verbijsterd en spreken van een weerzinwekkend verhaal of een nachtmerrie. De familie heeft een advocaat in de arm genomen. Hopelijk verdiept hij zich goed in de situatie die in Qatar geldt, want zijn opmerkingen over de zaak maken op mij tot nu toe geen goede indruk.

qatar_seafront_g

Qatar, Getty Images.

Zaterdagochtend vertelde advocaat Brian Lokollo op radio 1 dat de dader inmiddels heeft aangeboden met de Utrechtse te trouwen, mede op aandringen van zijn familie. Of dat de misdaad van buitenechtelijke seks met terugwerkende kracht opheft wist hij niet. Ook zei hij dat hij geen idee had over de gevolgen van een huwelijk:

“Ik heb Laura afgeraden dat te doen. Afgezien van het feit dat het weerzinwekkend is, weet ik niet welke andere consequenties een huwelijk in Qatar heeft. Ik noem maar wat, maar misschien heeft ze straks geen vrije beschikking meer over haar paspoort.”

Komop zeg, met twee muisklikken weet je al meer dan dit. Lokollo kan kiezen uit allerlei informatiebronnen, waaronder sites voor expats in Qatar. De Shariawet geldt. De man is het onbetwiste hoofd van het gezin. Verkrachting binnen het huwelijk bestaat niet. Wil híj scheiden dan is dat zo gepiept, terwijl zíj naar een rechtbank moet voor een langdurig bureaucratisch proces. Komen er kinderen, dan zijn die van hem. Als scheiden lukt moet de vrouw dus afscheid nemen van haar kinderen.

Lichtpuntjes? Je mag als vrouw je eigen naam houden. Je mag een clausule in het huwelijkscontract laten opnemen, waarin staat dat je man geen tweede vrouw mag huwen. Hare Hoogheid Sheikha Moza bint Nasser zet zich in voor vrouwenrechten en zorgde er mede voor dat je als vrouw tegenwoordig het recht hebt om auto te rijden, te stemmen in lokale verkiezingen, naar de universiteit te gaan en uit verschillende soorten betaald werk kunt kiezen. Hoera! Maar zelfs zulke juichverhalen sluiten af met waarschuwingen:

Those things taken into account, both men and women should realise that Qatari society is engaged in a constant balancing act between the traditional and modern. This means that old-world values, such as gender segregated schooling environments, are still upheld and considered core to national identity. Similarly, males are considered the natural head of the family, and Western expats should be prepared for a typically patriarchal society.

Wat betreft verkrachting deed Doha News in 2013 al uit de doeken hoe het zit in Qatar, mede naar aanleiding van een soortgelijk geval. Een Noorweegse vrouw werd verkracht en belandde achter de tralies toen ze aangifte deed. Ze kreeg zestien maanden cel wegens buitenechtelijke seks en het drinken van alcohol. Gelukkig kreeg ze gratie, zodat ze niet de hele straf uit hoefde te zitten.

causes of rape

Zoals Doha News het uitlegt is Qatar een schoolvoorbeeld van een verkrachtingscultuur. Vrouwen zijn bij voorbaat verdacht, tenzij. Daders weten

  • dat getuigen niet nodig zijn om tot veroordelingen te komen
  • dat rechters hun vonnis vaak af laten hangen van fysiek bewijs. De vrouw moet zich verweerd hebben en dat moet zichtbaar zijn. Geen wonden = die vrouw liegt: ”She could push him (or) resist the movement by moving her hands – that would show a mark or scratch, which proves that she was under a physical struggle,” he said. “But if that doesn’t show, she’s lying. That’s clear for any investigator.”
  • dat het vaak tegen het slachtoffer werkt als ze dronken was – ook dan zal ze wel liegen
  • dat je het risico loopt op extra straf als je dronken was of loog. En nogmaals, de criteria voor liegen zijn zeer snel bereikt in Qatar
  • dat Qatar geen cijfers heeft over seksueel geweld. Deskundigen zeggen dat het nauwelijks voorkomt, maar dat ook angst bij slachtoffers een rol kan spelen. Bijvoorbeeld angst om zelf gestraft te worden, en angst dat de politie je verhaal niet gelooft

Dat laatste punt, in Doha News uitgesproken door strafadvocaat en voormalig minister van Justitie Dr. Najeeb al-Nuaimi, is gewoon té cynisch voor woorden. Goh, terughoudendheid bij vrouwen om seksueel geweld te melden in Qatar, zou je denken joh?

Ik duim voor de Utrechtse. Ik hoop dat ze snel terug kan naar Nederland en dat ze daar met compassie ontvangen wordt. Want ook Nederland kent een verkrachtingscultuur, zij het in een iets mildere vorm dan in Qatar, en de jonge vrouw maakt zich terecht nu al zorgen over negatieve reacties:

De Nederlandse advocaat Brian Lokollo is benaderd door de moeder van de vrouw, omdat De B. in Qatar tot voor kort geen juridische bijstand kreeg. „Ze klinkt monter, maar schaamt zich enorm”, vertelt hij aan Metro. „Ze heeft het idee dat als ze terug naar Nederland komt, iedereen haar met de nek aan zal kijken, terwijl zij zelf het slachtoffer is.”

Want het slachtoffer van verkrachting minachten of zelfs de schuld geven van haar eigen verkrachting, dat kunnen wij mensheid wereldwijd als de beste. Ook in Nederland.

UPDATE van Twitter:

 21 u21 uur geleden Ronald Giphart heeft geretweet RTV Utrecht 

“Utrechtse Laura werkt niet als escortdame”
En wat als ze dat wel was geweest? Mag ze dan verkracht worden?

Teksten analyseren: jij kunt het ook

Als vrouw de krant volgen resulteert regelmatig in een onbehagelijk gevoel. Er is iets mis en het komt door die vervelende vrouwen. Lang niet altijd is meteen duidelijk waar dat aan ligt. Hoe maak je zichtbaar wat een tekstschrijver je voorschotelt? Door nauwkeurig te lezen wat er staat en te letten op bijvoeglijke naamwoorden en netwerken van associaties. Jij kunt het ook. Voorbeeld: ‘Mannendingetje in een verweekte samenleving’ van Frans van Deijl. Lees en denk je mee?

Van Deijl schreef een boek en mag nu in De Volkskrant zijn opinie geven over D-Day of, breder, oorlog. Een mannendingetje volgens de vrouw van Van Deijl, zegt Van Deijl. Onderstaande tekstdelen komen uit zijn opiniestuk. De vetgedrukte woorden en frases komen van mijzelf. Lees even mee:

Welke jongen loopt er tegenwoordig op het schoolplein nog met een blauw oog? Ruzie wordt onmiddellijk in de kiem gesmoord, omdat leerkrachten veelal vrouwen zijn en zij propageren – nog steeds en ondanks alles – het harmonie- boven het conflictmodel. Lange tijd vormde dat ongetwijfeld een noodzakelijk contragewicht tegen een al te masculiene samenleving, maar inmiddels zijn we daarin doorgeslagen.

Voor de ‘vaderloze samenleving’ van de Duitse socioloog Alexander Mitscherlich en later de ‘verweesde samenleving’ van Pim Fortuyn, waarin de spreekwoordelijke vader-figuur als steller van normen en waarden uit beeld was verdwenen, is de ‘verweekte samenleving’ in de plaats gekomen. De plek van de afwezige vader is ingenomen door een dubbel aanwezige moeder, die mannen, jongens, onwillekeurig een overdaad aan vrouwelijke waarden bijbrengt.

[…] Het keerpunt heeft zich aangediend. Mannen lachen niet langer besmuikt om mannetjesputters als Johan Derksen of Maxim Hartman. Misschien is zelfs het succes van Donald Trump te verklaren uit een hang naar ouderwets mannelijk chauvinisme.

[…]Als ik dan weer thuiskom, voel ik me heel even een krijger. Born to kill. Totdat moeders beneden komt en mij maant de groenbak buiten te zetten.

Wat de auteur hier doet is etiketten plakken en die koppelen aan een groep. Aan de ene kant mannen/vaders, aan de andere kant vrouwen/moeders. Pel je de tekst op die manier af, dan zie je de volgende zaken:

Vrouw of vrouwelijk = in de kiem gesmoord, harmoniemodel, leerkrachten, propageren, ondanks alles (= hint van irrationaliteit], doorgeslagen, vaderloze/verweesde/verweekte samenleving, dubbel aanwezige moeder, die een overdaad aan vrouwelijke waarden bijbrengt, moeders die een ander maant de groentebak (=triviaal rotklusje) buiten te zetten.

Man of mannelijk =  als jongen met een blauw oog rondlopen, vaderfiguur als steller van normen en waarden, conflictmodel, mannen lachen niet langer besmuikt, mannetjesputters, succes van Donald Trump, ouderwets mannelijke waarden, krijger, born to kill.

Dit alles in de bredere context van oorlog als mannendingetje. De inleiding van Van Deijl – niet hierboven geciteerd – wemelt van de positieve termen: D-day, de bevrijding van Europa (=goed), heroïsche films over deze gebeurtenis (heroïsch =goed), aantrekkingskracht (=goed), grootste invasie aller tijden (niet alleen goed maar zelfs indrukwekkend!), vergoten bloed, de brandende voertuigen, het zweet en de tranen (=heroïsch = goed). Kom daar maar eens aan, verweking-veroorzakende vrouwtjes met je harmoniemodel en je groentebak!

Uit dit alles stijgt op: man is goed, vrouw is slecht. Hij is de steller van normen en waarden. Als hij niet domineert resulteert dat in slechte dingen: vaderloosheid, verweesdheid, verweektheid. Zij wil misschien ook iets met normen en waarden, maar dat zijn”vrouwelijke” waarden, waarin zij doorslaat, maant, propageert en in de kiem smoort, zonder dat daar nog goede redenen voor zijn. En aan het einde moet je de groentebak buiten zetten. Brrrrrr!

Gezien de plaats in de tekst krijgen sommige zinnen een positieve of een negatieve kleur. Neem bijvoorbeeld het woord ”keerpunt”. Dat betekent dat iets van het een naar het ander gaat. Of dat goed of slecht is, hangt af van wat de schrijver stelt. In dit geval is de riedel: vrouwen zijn te dominant, vrouwen slaan door, smoren in de kiem met hun harmoniemodel, maar nu lachen mannen eindelijk niet langer besmuikt. Ze durven openlijk succes te vieren. Welk succes? Dat van Donald Trump en andere mensen die hangen naar ouderwets mannelijk chauvinisme.

Kortom, het keerpunt gaat van negatief naar positief. Onderdrukte mannen komen terug in hun succesvolle strijd tegen die dubbele aanwezige moeders met hun gemaan en gepropageer.

Voor vrouwen heeft Van Deijl weinig positiefs in petto. Jij, vrouw, neemt teveel ruimte in, je gedraagt je vervelend, en wat jij vertegenwoordigt zijn geen normen en waarden maar iets naars, waar keerpunten voor nodig zijn om weer de goede kant op te kunnen. Oh, en leve Donald Trump, vrouwenhater pur sang overigens. En ouderwets mannelijk chauvinisme, wat goed is want man = goed en vrouw = slecht.

Snap je nu waarom je een rotgevoel aan dat soort teksten overhoudt? Van Deijl kotste zojuist over je heen. En dat is weerzinwekkend.

 

Kwestie Simons: gesprek moet van twee kanten komen

Sylvana Simons deed een aantal dingen echt helemaal verkeerd. Ten eerste is ze een vrouw. Foute sekse, foei! Ten tweede heeft ze een gekleurde huid. Foute kleur, foei! Ten derde uitte ze een politiek standpunt. In het openbaar. En voegde ze de daad bij het woord door zich bij partij Denk aan te sluiten. Foei! Dat leverde zo’n stortvloed aan racistische en seksistische uitingen op, dat antidiscriminatiebureau’s inmiddels verschillende klachten ontvingen en het OM een onderzoek in stelt.

not-listening-o

Wat adviseert hoogleraar immigratierecht Peter Rodrigues in deze situatie?

Ook slaan mensen vaak dicht als je ze beticht van racisme, dan bied je ze weinig ruimte op herstel. Als we willen dat mensen gaan inzien dat ze zich discriminerend uiten, moet je ze de ruimte bieden en ze vragen: wat is je grief?

Mijn wedervraag is: hoe moet je zo’n gesprek in hemelsnaam voeren met al die gastjes die Simons nu door de modder sleuren? Want de mensen die van leer trekken, zijn al bijzonder duidelijk over hun grieven.  Lees maar mee met deze greep uit representatieve uitlatingen:

Alles wat door Nederlanders is gemaakt, of wat een traditie is, dat haat Mevrouw Simons, dus bij deze wij hebben jou niet meer nodig in Nederland, ondankbaar persoon. wij zeggen Zwarte Piet is wel WELKOM, en wij zwaaien mevrouw Simons graag uit op 6 December. doe jij mee?

Fuck Sylvana Simons… dramaqueen en aandachtshoer! (Fatwabuster | 19-05-15 | 22:31)

lijkt wel of wij Nederlanders steeds meer als racisten worden neer gezet!! 40 jaar geleden was het hier ontzettend anders met onze tradities normen en waarden!! Wij Nederlanders zijn zo gastvrij geweest om anderen op te nemen in onze samenleving. Maar van hun kant aanpassen ho maar!! En nu kunnen wij een trap na krijgen!! Sylvana je bent echt in en in triest en nee ben geen racist! het wordt eens tijd dat wie dan ook hier komt zich gaat aanpassen aan onze normen en waarden en tradities. Als ik naar het buitenland zou gaan pas ik mij ook aan!! Vind dit echt stank voor dank bah!! (natas74 | 18-05-16 | 14:49 | niet ok!)

Sylvana is een hypocriete, zelfingenomen, aandachtsverslaafde, beperkte begaafde zwarte vrouw die de defecten van haar persoonlijkheid buiten zichzelf zoekt en haar kleur gebruikt om dat te legitimeren. Dat ze daarvoor in plaats van een deugdelijke trap onder haar hol een podium krijgt, is bizar. (vaas klaak | 19-05-15 | 22:50)

Had ik al gezegd wat een ontzettend kudtwijf ik haar vind? (EXIT_FAILURE | 18-05-16 | 13:54 | niet ok!)

En zo gaat het maar door. Ongenuanceerde, niet onderbouwde uitroepen, vol emotie, vol beladen taal van het type ”kudtwijf” (knap trouwens, om kut verkeerd te spellen), en framing van het type eng wijf komt met haar tengels aan onze hoogstaande Nederlandse tradities, oprotten met haar.

nick-not-listening

Hoe moet je een gesprek voeren met dit soort brulapen? Op de vraag ‘wat is je grief’ volgt steevast geen zelfinzicht. Er volgt slechts meer van dezelfde bagger:

Sylvana is hier dan eindelijk op haar plaats aangekomen! Het is jammer dat Prince niet meer leeft, want dan had hij getwitterd: thats the black bitch I wanted for my gang-bang after party…. (jan de patatboer | 18-05-16 | 15:48 | niet ok!)

Aan alle buitenlanders die zich ergeren aan het leven in Nederland of de rest van Europa; ga terug naar waar je vandaan komt. We zullen jullie niet missen. (Manus Olie | 18-05-16 | 15:10 | niet ok!)

Dit soort blinde haat is geen basis voor een gesprek. Of, anders gezegd: je kunt geen gesprek voeren met iemand die zijn/haar vingers in de oren stopt en termen als aandachtshoer, jankneger enz. enz. in het rond slingert. Een gesprek moet van beide kanten komen en ik zie geen enkele bereidheid tot dialoog bij de mensen die de sociale media bestormen met dit soort taalgebruik.

Geconfronteerd met zoveel racisme en seksisme past alleen het stellen van grenzen. Precies om die reden begint het OM een onderzoek naar de uitlatingen tegen Simons. Want wat hier, nu, gebeurt, bevat hoogstwaarschijnlijk strafbare elementen.

Brazilië krijgt 100% mannelijke regering

Voor het eerst sinds 1979 heeft Brazilië een regering zonder vrouwen. De gevarieerde, linkse ploeg van presidente Dilma Rousseff is vervangen door een rechts, voornamelijk blank en geheel mannelijk  bolwerk. De campagne die leidde tot deze eenheidsworst stond bol van seksisme en hypocrisie. De op Rousseff’s vrouw-zijn gerichte haat was zo intens, dat zelfs de Verenigde Naties protest aantekende.

BRAZIL ROUSSEFF IMPEACHMENT BYE DEAR 0511_standard

Rousseff maakte in 2011 furore toen ze het land ging leidde. Ze beloofde destijds een links beleid te voeren, met vrouwenrechten als speerpunt. In de jaren die volgden gooiden corruptieschandalen en een diepe economische crisis echter roet in het eten. Bovendien had en heeft Rousseff sterke vijanden die een diepe haat koesteren voor alles waar ze voor staat. Ze begonnen een campagne om haar ten val te brengen.

Dat lukte, zoals lezers van dit weblog in de Nederlandse media konden volgen. In de analyses van haar val gaat het vooral over de beschuldigingen van corruptie aan het adres van Rousseff, de slechte economie en andere ellende. Maar wat je niet leest is dat de campagne tegen Rousseff,  volgens onder andere New York Magazine, bol stond van het seksisme. De berichtgeving gaat niet verder dan dat Rousseff zelf zegt dat seksisme een rol speelt bij haar afzetting.

Voor een indruk van de totale hetze tegen haar, moet je naar buitenlandse media:

Crude, grotesque images of Rousseff have long circulated online and have been turned into car stickers that fit around the gas tank, depicting Rousseff with legs splayed and inviting drivers to penetrate her every time they fill up. One blogger, meanwhile, photoshopped an image of her covered in mud, emerging from the depths of the earth. The post called her “The Lying Prostitute of the Planalto (Brazil’s presidential palace),” a particularly ironic label given recent revelations of male politicians using state money to hire actual prostitutes.

De aanvallen op Rousseff’s vrouw-zijn nam zulke vormen aan dat de Verenigde Naties in maart dit jaar een persbericht rondstuurde om het seksistische politieke geweld tegen Rousseff aan de kaak te stellen. Vorig jaar deed een Braziliaanse vrouwenorganisatie hetzelfde – ook zij herkennen een heksenjacht als ze er eentje zien.

Dat vrouwenhaat een belangrijke rol speelt blijkt ook uit het eindresultaat. De nieuwe regering heeft een samenstelling die sinds de militaire dictatuur niet meer voor kwam – allemaal mannen, en ook nog eens blanke mannen uit zeer rechtse milieus. Dat riekt naar backlash, een vijandige tegenreactie op ieder teken dat vrouwen teveel macht zouden krijgen. Je herkent die backlash  ook aan het gejuich van de mannen en de plakkaten die ze omhoog houden met, in snerend BraziliaansTchau Querido, oftewel ‘doei, schatje’.

Vanwege de hypocrisie en de aard van de mannen die Rousseff opvolgden, identificeren steeds meer mensen en media de val van Rousseff inmiddels als een staatsgreep. Eentje zonder fysiek geweld en met zogenaamd legale middelen, maar ondertussen. Na een vrouwelijk linkse onderbreking heeft mannelijk rechts en extreem corrupt de teugels weer in handen, op zeer dubieuze gronden.

Of deze mannenploeg het beter zal doen dan Rousseff? Gezien de staat van dienst van de leden, de vele corruptieschandalen waar deze heren zelf in zijn verwikkeld, en hun hatelijke uitlatingen, vrees ik het ergste.

Verder lezen over seksisme in de politiek: de situatie in Nederland mag vriendelijker lijken, maar is beslist niet gunstiger voor vrouwen. Mannelijke voorzitters nemen hun vrouwelijke nummer twee niet mee naar formatiebesprekingen, we hebben maar 1 vrouw aan het hoofd van een partij, en we coderen politiek als iets van mannen, voor mannen, door mannen. Ook in andere landen nemen politici vrouwen op seksistische wijze onder vuur. Zie verder ook de speech van de Australische premier Julia Gillard, het initiatief van zeventien hooggeplaatste vrouwen om seksisme in de Franse politiek te bestrijden, negen standaard manieren waarop de media en collega’s politici naar beneden halen op grond van hun sekse – zie voor de situatie in de V.S. Name it, Change it en vele studies, onderzoeken en analyses over de manieren waarop we vrouwen in de politiek marginaliseren. Rousseff staat niet op zichzelf…..

Vrouwen en het collectieve vergeten

Vrouwelijke SF schrijfsters, bestaan die? De canon bestaat uit blanke mannen, dus… Striptekenaars? Sorry, mannen tekenen comics, dus nomineren we alleen mannen voor een oeuvre-prijs. Huh?!? Enneh, concept muziekalbums zijn uitgevonden door blanke mannen. Evenals computers en internet. De voorbeelden blijven maar komen, met als rode draad: vrouwen (en niet-blanken) worden vergeten en hun bijdragen uitgewist door de poortwachters van de canon.

we are all wonder women

Het meest rigoureuze wapen, namelijk 1. botweg ontkennen dat vrouwen iets deden, maakten of bedachten, begon al bij de oude Grieken. Mannelijke Grieken hadden de macht en zij definieerden vrouwen als primitieve, gebrekkige niet-mannen, die onheil en verdeeldheid brachten. De beschaving en de vooruitgang bestonden uit mannen die stambomen maakten van mannen die aan elkaar de geschiedenis doorgaven, aldus Vigdis Songe-Møller, filosofieprofessor aan de Universiteit van Bergen.

Dit door Vigdis Songe-Møller geïdentificeerde patroon zie je tot op de dag van vandaag overal opduiken. Kookkunst? Een stamboom van blanke mannelijke chefs die op elkaar succes voortborduren. Conceptuele muziekalbums? Vooruit, we noemen in de laatste vijf minuten twee vrouwen die hier ook iets in deden, maar voor de rest zijn het blanke mannen die op elkaars succes voortborduren. En bier? Wie heeft het nou over al die eeuwen van bierbrouwende vrouwen. Dit is de man! Dit is zijn bier!

Mocht je al plek in willen ruimen voor vrouwen, omdat je anders echt weggehoond wordt, dan is de volgende tactiek: 2. anders interpreteren, waarbij ‘anders’ staat voor inferieur en niet de moeite van het onthouden of behouden waard. Want man = universele kwaliteit, vrouw = uitzondering, huuuuuuh. Neem Lemonade van Beyoncé:

It’s no coincidence that Lemonade, which would have been considered an abstract conceptual album from a male artist, was immediately regarded as a confessional piece by most tabloids. This issue extends far beyond one documentary, embedded in the fabric of music writing even today.

Je moet het als vrouw ook niet wagen om samen te werken met een man, want 3. dan krijgt hij alle lof en eer en ben jij opeens zijn hulpje. Om even in muzieksferen te blijven het voorbeeld van Björk. Voor haar albums werkt ze regelmatig samen met mannen. Vervolgens merkt ze, net als voorgangsters zoals Joni Mitchell, dat deze mannen alle krediet krijgen voor de artistieke genialiteit van de muziek:

 I did 80% of the beats on Vespertine and it took me three years to work on that album, because it was all microbeats—it was like doing a huge embroidery piece. Matmos came in the last two weeks and added percussion on top of the songs, but they didn’t do any of the main parts, and they are credited everywhere as having done the whole album. [Matmos’] Drew [Daniel] is a close friend of mine, and in every single interview he did, he corrected it. And they don’t even listen to him. It really is strange.

Gelukkig beginnen steeds meer mensen zich te verzetten tegen dit soort eenzijdige beeldvorming die vrouwen laat verdwijnen:

Mensen, vrouwen voorop, vragen op al dit soort manieren aandacht voor de andere kant van de gebruikelijke verhalen. Je kunt geen blanke mannelijke stamboom van chefkoks maken zonder daar meteen terechte kritiek op te krijgen, inclusief verwijzingen naar seksisme. Dat is een goed teken: wie vrouwen vergeet, kan dat niet meer zomaar ongestraft doen. Steeds vaker corrigeren mensen de eenzijdige beeldvorming. Vooruitgang! Maar zoals de vele recente voorbeelden tonen hebben we helaas wel nog een lange weg te gaan op het gebied van bewustwording.

BONUS: Voor de literatuur zette Joanna Russ de gebruikelijke methoden om vrouwen te vergeten prachtig op een rijtje. Wat voor romans geldt, geldt zoals hierboven beschreven ook voor allerlei andere terreinen. Haar Andere Levens, Andere Letteren is een klassieker. Van harte aanbevolen!

Vrije tijd studie toont resultaat van ongelijkheid

Lieve mensen. Natuuuuuurlijk blijkt uit een studie naar vrije tijd dat mannen veel relaxter leven dan vrouwen. Eerst conditioneren we vrouwen vanaf hun nulde jaar tot hoedster van eenieders emotionele en sociale welzijn. En daarna kijken we verbaasd op als vrouwen hun vrije tijd nauwelijks als vrije tijd ervaren, en het huis moeten ontvluchten willen ze een keertje aan zichzelf toekomen? Duh, wat had er anders uit dat onderzoek moeten komen?

Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en kenniscentrum Atria deden onderzoek naar vrije tijd. Kort samengevat komen de conclusies er op neer dat mannen en vrouwen ongeveer evenveel vrije tijd hebben. De kwaliteit van die vrije tijd verschilt echter drastisch. Bij vrouwen gaat het vaak om versnipperde momenten. Ze brengen hun vrije tijd vaak door met kinderen (die alertheid en zorg behoeven, dus hoe vrij is je vrije tijd dan nog).

Bovendien draaien veel vrouwen een ”derde dienst”. Ze doen betaald werk buitenshuis, onbetaald werk thuis, en leveren daarnaast werk om het emotionele welzijn van kinderen, familieleden, vrienden en collega’s op peil te houden. Internationaal onderzoek vat dat laatste samen onder de noemer ‘emotional labour’ . Zowel thuis als op het betaalde werk zien mensen dit volautomatisch als iets wat vrouwen behoren te doen. Alleen als ze stoppen met verjaardagen regelen, luisterende oren bieden, raadgeven, troosten en sussen, valt het op – in negatieve zin.

In het SCP/Atria onderzoek komen al deze factoren terug. Als de man en de vrouw in een gezamenlijk huishouden evenveel betaald werk verrichten, heeft de man meer vrije tijd dan de vrouw, omdat zij meer doet in het huishouden. In interviews geven vrouwen aan dat zij zich zeer verantwoordelijk voelen voor man, kinderen en huishouden, terwijl mannen de boel vaker de boel laten. De onderzoekers konden ook die verborgen emotionele arbeid van vrouwen traceren:

De interviews en focusgroepen laten zien dat wanneer de meer verborgen inspanningen van emotion work als uitgangspunt worden genomen, er wel aanwijzingen zijn voor een verband tussen de kwaliteit van vrije tijd en algemeen ervaren tijdsdruk.

Mannen leven wat dat betreft veel relaxter dan vrouwen. Oei! Niet eerlijk!

Om dit pijnlijke feit op te vangen zie je twee typen reacties. Aan de ene kant oproepen aan mannen om meer verantwoordelijkheid te nemen voor het emotionele en sociale welzijn van anderen. Veel vaker wijzen mensen echter met het vingertje naar vrouwen. Die pakken het niet slim aan, die moeten meer overleggen, meer delegeren en loslaten. Op die manier verandert de definitie van het probleem in ”vrouwen willen alles zelf doen”. En alles zelf willen doen, da’s dom, mevrouwtje, heel dom.

Wat dit ‘vrouwen willen alles zelf doen’ standpunt vergeet, is dat wij als samenleving iets anders van vrouwen verwachten dan van mannen. Vrouwen ”kiezen” bijvoorbeeld onder zware druk voor een anderhalf verdienersmodel, waarbij zij de halve zijn. Ze kampen met een omgeving die hen scheef aankijkt als het huis rommelig is of de kinderen diep in de middag nog in hun pyjama rondlopen. Zij moet aan de bak, niet haar man. Die kan lekker relaxt met vrienden op wintersport terwijl vrouwlief het huishouden draaiende houdt.

Kortom, deze vrije tijds situatie is een resultaat van een systeem waarbij vrouwen structureel zwaarder belast worden dan mannen. Ook een instantie als het College voor de Rechten van de Mens constateert dit. Op diplomatieke wijze stelt dit instituut dat structureel seksisme in combinatie met een individualistische ideologie een verrotte combinatie oplevert:

Het gaat in de eerste plaats om de stereotiepe opvattingen en houdingen over de rollen van mannen en vrouwen in de maatschappij. In de tweede plaats is er een tendens om individuele oplossingen te zoeken voor structurele oorzaken die de positie van de vrouw mede bepalen. Deze combinatie is bepaald niet ideaal.

Willen we de status quo doorbreken, dan hebben we altijd iets aan individueel handelen. Maar we hebben nog veel meer aan collectieve actie. Mannen, werkgevers, reclamemakers, speelgoedproducenten met hun roze en blauwe ghetto’s, de regering, iedereen moet aan de bak. Het zou al veel schelen als we mantelzorg beter verdelen tussen de seksen. Alleenstaande vrouwen serieuzer nemen. En vrouwen fatsoenlijk betalen voor hun werk, zodat mannen minder vanzelfsprekend de fulltime werkende kostverdiener worden.