Category Archives: Gezinsleven

Corona kan menstruatie ontregelen

Menstruaties die veel later dan verwacht komen. Veel meer, of juist minder bloedverlies. Krampen terwijl je die nooit eerder voelde. Veel vrouwen merken dat hun cyclus anders verloopt sinds ze zich in een al dan niet intelligente lockdown bevinden. Dat is niet langer een anekdote. Uit Engels onderzoek onder 5677 vrouwen, uitgevoerd door gynaecologe Anita Mitra, bijkt dat 65% van de respondenten veranderingen merkte sinds het Corona virus het openbare leven tot een halt riep.

Dokter Mitra’s vragenlijst is één van de eerste hardere, meer wetenschappelijke bewijzen dat de pandemie de menstruatie van vrouwen ontregelt. Nader onderzoek ontbreekt, maar de krant The Independent vroeg deskundigen hoe zij tegen het onderzoeksresultaat aankijken. Onder andere gynaecologe Leila Frodsham is niet verbaasd. Ze denkt onder andere aan stress en veranderingen in het levenspatroon van vrouwen sinds de lockdown:

“The coronavirus pandemic is inevitably resulting in stress and anxiety for much of the population and therefore it is possible that women may notice changes to their menstrual cycle, with stress having the potential to cause hormonal imbalances in the body,” she says.

Stress is er genoeg, merken vrouwen. Voor iedere man die een partner in een essentieel beroep heeft en thuis de handen uit de mouwen steekt, zijn er twee die hun papadag privileges niet op willen geven en hun echtgenote met de vuile was en het leeuwendeel van de zorg voor kinderen laten zitten. In extreme gevallen is niet alleen de vrouw zelf de klos, maar ook de omgeving. Zo noteerde magazine The Lily het verhaal van de Amerikaanse Aimee. Zij was eigenares van een software bedrijf met dertien medewerkers. Toen de Coronacrisis uitbrak, zat haar man werkloos thuis. Ze dacht op hem te kunnen rekenen – hij kon het thuisfront verzorgen terwijl zij dhet gezinsinkomen verdiende. Maar dat liep anders:

Her husband would plead with her to “get off the computer,” she said, teaching Ryan a trick to get her attention: When she wasn’t responding, her son would call her “Aimee” instead of “Mom.” (Aimee’s husband declined to comment for this story.)

Uiteindelijk hief Aimee haar bedrijf op, ontsloeg haar dertien medewerkers, en nam de rol van moeder de huisvrouw op in de hoop dat het gezin het een tijdje zou redden met het spaargeld.

Nu is dit een vrij opvallend voorbeeld, maar steeds meer signalen wijzen erop dat de Coronacrisis vrouwen op achterstand zet als het gaat om werk, inkomen en een gelijkwaardige situatie binnen de relatie. Vrouwen intensiveren bijvoorbeeld hun emotionele arbeid en mantelzorgtaken. In die gevallen versterkt de epidemie bestaande ongelijkheden in de verdeling van betaalde en onbetaalde arbeid thuis – zij wordt geacht te sussen, troosten en steunen, niet hij.

Veel meer vrouwen dan mannen verliezen op dit moment hun baan, omdat de bedrijven die nu over de kop gaan, zich bezighielden met terreinen waarin meer vrouwen dan mannen werkzaam zijn. Zoals kledingwinkels, de culturele sector en toerisme. In de V.S. gaat naar schatting 60% van het banenverlies naar vrouwen. Australië berekende dat de werkloosheid onder vrouwen 8,1% toenam, bij mannen 6,2%. In Engeland worden vrouwen tot 25 jaar het hardst geraakt van alle bevolkingsgroepen, als het gaat om werkloosheid. Nederland en België kwamen nog niet met harde cijfers of percentages, maar ook hier raakt werkloosheid vrouwen hard. Al was het maar omdat meer vrouwen dan mannen parttime werken en een lager loon ontvangen. Ze zijn kwetsbaar en krijgen latere ww uitkeringen dan mannen, in verband met hun lagere salaris.

Banenverlies en meer huishoudelijke taken in verband met periodes waarin kinderdagverblijven en scholen gesloten zijn of waren, worden ook op andere manieren inzichtelijk. Zo merkt wetenschappelijk vakblad Nature dat mannen in maart en april 2020 6,4% meer artikelen publiceerden, terwijl vrouwelijke auteurs van wetenschappelijke publicaties achterbleven. Nature berekende ook dat meer mannen dan vrouwen met nieuwe onderzoeksprojecten begonnen:

“The differences are modest, but they’re there,” Frederickson says. She notes that the lockdowns so far have been relatively short compared with the usual research timeline, so the long-term implications for women’s careers are still unclear.

Kortom, meer zorgtaken thuis, mannen die hun gelijkwaardige aandeel in het onbetaalde huishoudelijke werk niet willen of kunnen leveren, vrouwen die minder ruimte hebben voor hun werk, of onevenredig hard getroffen worden door de economische achteruitgang, je zou van minder stress krijgen. Om nog maar te zwijgen van een toename in huiselijk geweld, waarbij vrouwen degenen zijn die de ergste vormen van huiselijk geweld over zich heen krijgen. De stress van dit alles kan zich onder andere uiten in veranderingen in de hormoonspiegel, en de menstruatie. Dus, merk je veranderingen in de cyclus, dan ben je niet gek en je beeld jezelf niets in. Het kan zomaar kloppen.

Werkneemster mist eigen ruimte

Interessant onderzoek van Binnenlands Bestuur. Vrouwen die noodgedwongen thuiswerken in deze tijd van een epidemie, ervaren dat vaker als problematisch dan mannen. Wat blijkt? Mannen beschikken vaker over een eigen werkkamer en kunnen zich mede daardoor makkelijker afsluiten van de buitenwereld. Dat thuiswerken vrouwen zwaarder valt, komt vooral doordat zij dat privileges missen en veel vaker onderbroken worden door de noden, vragen en wensen van anderen. Daarnaast missen zij hun collega’s iets vaker dan mannelijke respondenten.

De vragenlijst van Binnenlands Bestuur ging niet expliciet in op de storende rol van huisdieren bij pogingen om thuis te werken.

Ambtenarenvakblad Binnenlands Bestuur hield de afgelopen maand maart een enquête onder abonnees en ontving 6.304 ingevulde vragenlijsten over de situatie rond thuiswerken. Dat het belangrijk is om onderscheid te maken tussen de seksen, zoals onder andere Caroline Criado Perez bepleit in haar boek Invisible Women, blijkt meteen als je kijkt naar het algemene beeld versus de situatie van de mannelijke en de vrouwelijke sekse. Over het algemeen genomen denkt slechts 5% van de ondervraagden negatief over thuiswerken. Alles gaat prima, zou je kunnen concluderen.

Al snel merkte de redactie echter dat de reactie van mannelijke respondenten verschilde van die van vrouwelijke respondenten. Hou je rekening met gender, dan blijkt dat mannen het gemiddelde percentage omhoog trekken. Zij zijn vaker positief over thuiswerken: 60 procent tegen 51 procent van de vrouwelijke respondenten. Dat blijkt volgens de redactie vooral te maken te hebben met de praktische omstandigheden waarin mannen en vrouwen thuiswerken:

Zo geven vrouwen vaker als nadeel aan last te hebben van huisgenoten bij het thuiswerken (22 versus 14 procent). Groter en opmerkelijker nog zijn de verschillen als het gaat om de fysieke werkplek thuis: ruim de helft van de vrouwen (54 procent) meldt dat hun thuiswerkplek niet ideaal is. Dat is slechts bij vier op de tien mannelijke collega’s het geval. Die blijken veel vaker over een eigen werkkamer of -plek te kunnen beschikken. Twee derde van hen kan zich daarin terugtrekken, terwijl krap de helft van de vrouwen die luxe heeft. Dat verklaart wellicht deels ook waarom vrouwen meer last hebben te worden afgeleid dan mannen (25 versus 19 procent), vooral door in huis aanwezige kinderen die vanwege het corona-virus niet naar school of de opvang kunnen. ‘Vooral de combinatie mama, juf, vrouw, werknemer, huisvrouw is in deze periode lastig’, zegt een vrouwelijke ambtenaar.

Een kamer voor jezelf.… Virginia Woolf blijft akelig actueel.

Corona: zorgen om huiselijk geweld nemen toe

Overal waar de COVID-19 epidemie aanleiding geeft tot maatregelen om mensen binnen te houden, begint huiselijk geweld op te spelen. Deze vorm van agressie kent een sterke gender-component. Het zijn in meerderheid mannen die vrouwen mishandelen, en vrouwelijke slachtoffers lijden onder ernstiger geweld dan mannelijke slachtoffers. Overal zien hulpverlenersorganisaties de problematiek toenemen. In Frankrijk stelt de regering inmiddels hotels open voor vrouwen die hun mishandelaar moeten ontvluchten.

Voor vrouwen is thuis vaak een onveilige plek. Het is de locatie waar mannen incest plegen, en vrouwen en kinderen slaan. Binnen blijven betekent voor vrouwen vaak dat ze thuis opgesloten zijn met hun mishandelaar en, in extreme gevallen, hun moordenaar. Zoiets als een epidemie vergroot spanningen. Thuis opeens je kinderen moeten scholen betekent extra spanningen. Niet even een ommetje kunnen maken als er ruzies dreigen, vergroot spanningen. In die situatie krijgen mannen die toch al gewend waren om uit te halen, nog meer dan anders de neiging zich af te reageren op de vrouwen en kinderen in hun omgeving. Niet vreemd dus dat de alarmsignalen toenemen naarmate een al dan niet ‘intelligente’ lockdown voortduurt.

In Nederland ziet de politie meer gevallen van huiselijk geweld sinds het begin van de Corona uitbraak. Cijfers zijn nog niet voorhanden, maar professionals maken zich zorgen. Slachtoffers en omstanders die zich zorgen maken kunnen bellen met Veilig Thuis (ook anoniem) via 0800-2000. Verder roept Veilig Thuis Groningen mensen op om bij twijfel een signalenkaart in te vullen, vindbaar via www.signalenkaart.nl. Op die manier kun je wat gerichter een melding doen als je het idee hebt dat het mis is bij de buren. Dat is geen klikken, dat is zorgen voor elkaar en erger voorkomen.

In andere landen houden overheden wél gericht cijfers bij. Zo kent Spanje een speciaal ministerie voor Vrouwenzaken, geldt gendergerelateerd geweld als prioriteit, en houden instanties de trend bij. Een door de overheid ingestelde hotline kreeg 270 procent meer telefoontjes over huiselijk geweld dan voor het begin van de Corona epidemie. Het percentage meldingen van huiselijk geweld steeg met 18%. Daarnaast vermoorden agressieve mannen ‘hun’ vrouwen. In 2020 betreurde het land tot nu toe 17 dode vrouwen. Spanje houdt femicide bij vanaf 2003, en vanaf dat jaar tot nu staat de officiële teller op 1050 dode vrouwen. Dat is alsof iemand iedereen op Vlieland heeft uitgemoord, zodat het eiland leeg en ontvolkt achterblijft.

Om het tij te keren proberen allerlei landen maatregelen te nemen. Volgens de Amerikaanse krant Washington Post stelde de regering van Groenland bijvoorbeeld een verbod op alcohol in, in een poging de agressie van mannen te verminderen. In Frankrijk krijgen vrouwen niet alleen een plekje in een hotel, maar zijn er ook hulpposten ingericht in supermarkten. Vrouwen die in nood verkeren, kunnen daar een wachtwoord zeggen en krijgen dan hulp aangeboden. Maar overal is de teneur hetzelfde: de beschikbare hulpverlening was ontoereikend en blijft ontoereikend:

“The supports aren’t working,” said Renata Field, a coordinator for Domestic Violence NSW in Australia. “So why would they work during a crisis?” Her organization has recorded a 40 percent increase in requests for court advocacy services in recent weeks.

Vrouwen in tijden van het Corona virus

Wat er ook gebeurt rond de Corona epidemie, één ding is zeker: de gevolgen treffen vrouwen harder dan mannen. Dat heeft allerlei oorzaken, die samenhangen met de positie die veel vrouwen in veel culturen hebben. Vrouwen zijn in meerderheid degenen die de dagelijkse praktische zorg voor zieken op zich nemen. Als kinderen thuis moeten blijven, zijn moeders als hoofdverantwoordelijke degenen die aan de bak moeten. Daarnaast bevinden vrouwen zich vaker in onveiligere situaties dan mannen. Wat als je lijdt onder huiselijk geweld, of als een mannelijke huisgenoot/gezinsgenoot zich aan de kinderen vergrijpt? Dan kan verplicht binnen blijven knap ingewikkeld worden.

Verschillende onderzoeken en reportages geven inzicht in het effect van gender op omstandigheden rond het Corona virus.

BBC journaliste Lara Owen schreef een interessant artikel over de manier waarop vrouwen in Aziatische landen getroffen worden door de epidemie. Als het gaat om China signaleert ze dat vrouwenorganisatie Weiping drie keer meer telefoontjes over huiselijk geweld ontvangt dan normaal. Daarnaast kampt verpleegkundig personeel met een groot tekort aan maandverband en tampons – er was temidden van de crisis niet aan gedacht dat vrouwen menstrueren en daarvoor hygiënische producten nodig hebben.

Hong Kong levert volgens Owen een ander probleem op: hier werken veel vrouwen uit o.a. de Filipijnen als huishoudelijke hulp. Deze migranten-werknemers hebben een onduidelijke verblijfsstatus, en de huishoudens die hen voor een mager loontje lange dagen laten doorbikkelen, voorzien hen niet van beschermende middelen of toegang tot handzeep.

Het Coronavirus levert ook extra stress op voor zwangere vrouwen. Volgens de universiteit van Harvard is er bijzonder weinig bekend over het effect van Corona op zwangerschappen – het virus is domweg te nieuw en er zijn nog geen onderzoeken op basis waarvan je iets zinnigs kunt zeggen. Je kunt hooguit terugvallen op de algemene kennis rond besmettelijke ziekten, en de ervaring uit het verleden leert dat ziekte meestal niet goed samengaat met zwangerschap. Zo kan mazelen bij zwangere vrouwen een ernstiger verloop krijgen dan gewoonlijk, en levert het zikavirus gevaar op voor de foetus – circa zes procent van de baby’s van besmette vrouwen werd geboren met afwijkingen, zoals microcefalie.

Daarnaast speelt de verdeling van betaalde en onbetaalde zorg een grote rol. In veel landen, ook Nederland, verrichten vrouwen meer huishoudelijke arbeid dan mannen en zijn ze vaker de hoofdverantwoordelijke voor het verzorgen en opvangen van de kinderen in het gezin. Als meer mensen thuis moeten blijven, maken ze meer vies en moeten vrouwen vaker wassen en poetsen. Als kinderen thuis onderwijs moeten krijgen omdat scholen sluiten, zijn het vaker de vrouwen die opeens een onderwijstaak erbij krijgen. Ms Magazine schrijft:

“The challenge of the emergency really puts additional strain on existing inequalities,” said Laura Addati, a policy specialist in women and economic empowerment for the International Labor Organization. “If there’s not already an egalitarian sharing of child care or housework, it will be women who are responsible for remote school, for ensuring there’s food and supplies, for coping with this crisis.”

Wat betreft werkgelegenheid ligt het er een beetje aan welke sekse de grootste klappen krijgt. Luchtvaartmaatschappijen hebben veel werkneemsters die nu massaal op straat komen te staan, omdat bijvoorbeeld de KLM banen schrapt. Aan de andere kant schreeuwt Nederland om verzorgend personeel, en dat zijn merendeels vrouwen. Dus daar is de vraag naar medewerkers op dit moment juist weer groter dan het aanbod. De tijd zal het leren.

Partnermoord verloopt volgens vast patroon

Huiselijk geweld treft vrouwen zes keer vaker dan mannen, en soms loopt het geweld uit op moord. Het aantal vermoorde vrouwen blijft, ondanks dalende algemene misdaadcijfers, nagenoeg stabiel. Volgens het CBS vermoordden mannen vorig jaar 43 keer hun partner of ex-partner, in 2017 gebeurde dat 46 keer. Die weg, van een slechte relatie naar moord, verloopt volgens een vast patroon, ontdekte de Engelse wetenschapster Jane Monckton Smith van de universiteit van Gloucestershire. Mannen die vrouwen vermoorden zijn geen natuurramp of onvermijdelijk verschijnsel a la de zwaartekracht. We kunnen iets doen.

Criminologe Monckton Smith analyseerde 372 moorden, waaronder ook een paar van mannen die hun mannelijke partner doodden. In bijna alle gevallen betrof het echter een man die een vrouw vermoordde. Uit de analyse blijkt dat het proces van kennismaken met een vrouw, tot aan de stap om haar te doden, in acht fasen verloopt. Dat zijn de volgende:

  • Voor aanvang van de relatie heeft de toekomstige dader al een geschiedenis van stalken, mishandeling en/of seksuele agressie
  • De romance ontwikkelt zich razendsnel tot een serieuze relatie
  • De relatie kenmerkt zich al snel door dwingende controle
  • Er komt een ‘trigger’ – een gebeurtenis die dient als katalysator voor nog meer dwang en controle. Monckton Smith noemt voorbeelden zoals de aankondiging van de partner dat hij/zij de relatie wil beëindigen. Of het stel krijgt te maken met financiële problemen
  • Escalatie – een toename in de intensiteit en frequentie van de controletechnieken van de toekomstige dader. De man gaat bijvoorbeeld dreigen dat hij zelfmoord zal plegen als de vrouw iets niet doet of juist wel doet. Of de partner begint de andere partner te stalken
  • De dader bereikt een beslissend punt. Hij verandert zijn manier van denken en slaat de weg in van wraak en/of moord
  • Planning – de dader koopt wapens, verkent het terrein, zoekt naar mogelijkheden om het slachtoffer alleen aan te treffen
  • De dader vermoordt zijn of haar partner, en kan daarbij ook anderen schade toebrengen of vermoorden, zoals de kinderen van het slachtoffer

In een interview met de BBC, op 28 augustus 2019, vertelde Monckton Smith dat ze inmiddels Engelse politieagenten traint, evenals advocaten en medewerkers van de reclassering. Ze hoopt dat meer mensen hun voordeel doen met deze kennis:

She hopes that now the study has been published in the Violence Against Women Journal, the model can be rolled out more widely. “As soon as they see it, victims and professionals are able to say, ‘Oh my God, I’ve got a case at stage three’, or ‘My relationship is at stage five’,” she said. “Police have been incredibly receptive, and recognise the steps in cases they are working on, because it speaks to their experience and makes an order out of the chaos that is domestic abuse, coercive control and stalking,” she added.

De Engelse wetenschapster ziet ook aanknopingspunten om iets te doen. Meer bewustwording bij de politie en hulpverleners helpt zulke professionals om een betere risico-inschatting te maken en sneller te herkennen dat een vrouw in gevaar verkeert. Als financiële stress kan leiden tot escalatie, helpt het bijvoorbeeld als gemeenten de schulddienstverlening goed op orde hebben en stellen sneller kunnen helpen. En als vrouwen kennis nemen van deze zogenaamde ‘homicide timeline‘ – het tijdpad naar moord- kunnen ze hulpverleners beter uitleggen wat er aan de hand is en waarom ze dringend hulp nodig heeft.

Siriz trekt zich terug uit anti abortus campagne

Omstreden ”hulpverlener” Siriz heeft zich teruggetrokken uit de Veenendaalse stichting platform Zorg voor Leven. Dit platform houdt zich onder andere bezig met de organisatie van anti abortuscampagne Week voor het Leven. Het afscheid van Siriz staat in het beleidsplan 2019 van de stichting:

De Stichting Siriz en de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind hebben per 13 februari 2019 hun deelname beëindigd.

In december 2018 kwam Siriz volgens de Groene Amsterdammer nog in opspraak ”naar aanleiding van negatieve uitingen over abortus (inmiddels verwijderd) op de website van de Week van het Leven”.

Dat Siriz zich terugtrekt, samen met zusterorganisatie VBOK, is op zich fijn. Tegelijkertijd is dit de zoveelste aanwijzing dat Siriz samen optrekt met de radicale VBOK ( beide organisaties worden in een adem genoemd). En dat Siriz zich naar buiten toe neutraal voordoet, en van de overheid nog steeds omvangrijke subsidies krijgt voor hulpverlening aan ongewenst zwangere vrouwen, maar ondertussen verstrengeld is met anti abortus initiatieven.

Dat deze verstrengeling niet anders kan dan hun “neutrale” hulpverlening aantasten, dringt steeds meer door tot de Tweede Kamer. Als het gaat om de week voor het leven:

Siriz is een van de initiatiefnemers van die campagne. Dit komt de objectiviteit en geloofwaardigheid van de door Siriz geboden keuzehulpverlening niet ten goede, vindt een meerderheid van de Tweede Kamer.

Abortus stoppen is het expliciete doel van het platform en de week durende campagne. Het beleidsplan van Zorg voor Leven omschrijft dat in diplomatieke termen als volgt:

De stichting is op 19 juli 2002 opgericht en heeft ten doel dat de beschermwaardigheid van het menselijk leven als centraal uitgangspunt wordt genomen in het bijzonder in de sector zorg en welzijn, maar ook daarbuiten, en dat deze wordt verankerd in de wetten en maatregelen van de overheid die deze sector en daarbuiten raken. […] De intentie is om in het najaar van 2019 opnieuw een Week van het Leven organiseren. Door leden van het Platform zullen er allerlei activiteiten worden georganiseerd.

Siriz heeft zich nu teruggetrokken uit de organisatie, meer vermeldt de Week van het Leven nog steeds op haar website (raadpleging 31 maart 2019) De organisatie houdt het erop dat Siriz ”via sociale media en door bijdragen in landelijke dagbladen diverse verhalen [publiceert] van vrouwen die te maken hebben gehad met een onbedoelde zwangerschap”. Klinkt neutraal, alleen spreekt Siriz van ‘onbedoeld’ zwangerschappen, veelzeggend omfloerst taalgebruik, en komt het er geheel toevallig altijd op neer dat de vrouwen in de filmpjes besluiten af te zien van abortus en/of enorm gebukt gaan onder vreselijke spijt. Dat past precies bij de insteek van andere anti abortus organisaties en platform Zorg voor Leven.

Het platform maakt in het beleidsplan 2019 verder inzichtelijk dat de SGP en de ChristenUnie meewerken aan de anti abortus campagne, samen met organisaties die trots ‘pro life‘ melden in hun naam. Zoals Stirezo Pro Life, en Pro Life Verzekeringen. Daarnaast blijkt Zorg voor Leven voornamelijk een zaak van witte mannen. Het bestuur telt slechts één vrouw, in de ondersteunende functie van secretaris/penningmeester, en bestaat uit:

  • De heer D.J.H. (Diederik) van Dijk, voorzitter
  • Mevrouw G.J. (Gerda) de Pater, secretaris/penningmeester
  • De heer A.B. (Bart) Bouter, bestuurslid
  • De heer P.C. (Peter) Hildering, bestuurslid
  • De heer S. (Sander) Luitwieler, bestuurslid

Het is niet genoeg dat Siriz zich een aantal weken geleden terugtrok uit dit platform. De organisatie ontvangt nog steeds ruim 1,5 miljoen euro per jaar om direct of indirect hun anti abortus standpunten door te drukken. Dit terwijl daadwerkelijk neutrale organisaties zoals het FIOM de (financiële) steun van de overheid juist steeds meer op zien drogen. Het kabinet doet er goed aan de subsidie af te bouwen of te stoppen, en FIOM meer armslag te geven.

Amerikaanse groepen beïnvloeden retoriek en agressie rond abortus

Baas in eigen buik is geen vanzelfsprekend recht. Iedere keer moet je als vrouw opnieuw bevechten dat je een mens bent, met gevoel en verstand, en dat je soms moeilijke keuzes moet maken. Dat geldt des te sterker nu Nederlandse organisaties termen als pro life overnemen van Amerikaanse anti keuze groepen, en hun minderheidspositie steeds luider en agressiever uitdragen op manieren die in de V.S. helaas succes hebben. Daarom ben ik als vrouw blij met iedere handreiking. Zoals die van minister De Jonge. Hij wil bufferzones rond klinieken instellen, zodat vrouwen zonder geschreeuw en stigmatisering toegang krijgen tot medische zorg.

Dat is hard nodig, want de situatie rond abortus verhardt onder invloed van fanatieke organisaties. EenVandaag ging bijvoorbeeld op bezoek bij Hugo Bos, voorman van een organisatie die demonstraties bij klinieken organiseert. De journalisten maakten pijnlijk duidelijk hoe deze christelijke man zich uit, als hij denkt dat niemand hem ziet of hoort. Journalisten brachten ook in beeld welke emotioneel beladen onzin zijn voetvolk vrouwen op de mouw spelt op weg naar hun afspraak in de kliniek. Ook RTL bracht dat in beeld. Laat de maskers maar afvallen.

Het is belangrijk om te beseffen dat de hysterie rond abortus mensenwerk is. Het begon in de V.S., waar fanatieke christenen in de jaren tachtig van mening veranderden. Onder andere Evangelische christenen vonden abortus lange tijd prima, niet onder alle omstandigheden, maar ze begrepen dat vrouwen zwangerschappen af moeten kunnen breken. Pas dertig jaar geleden namen ze, om allerlei politieke redenen, het standpunt in dat het leven begint bij de conceptie en dat abortus onder alle omstandigheden verwerpelijk is. Ze werden pro life, oftewel anti keuze, en vonden dat ze hun standpunt agressief op mochten leggen aan andere mensen.

De afgelopen dertig jaar ontwikkelden deze anti keuze groeperingen allerlei emotionele campagnes. Ze perfectioneerden technieken om zo intimiderend mogelijk rond klinieken te demonstreren, ontdekten hoe je legaal klinieken opzet, die lijken op abortusklinieken, maar dat niet zijn. En ze vonden effectieve manieren om conservatieve politici voor hun karretje te spannen om reproductieve rechten terug te dringen.

Daarna exporteerden organisaties deze tactieken naar andere landen. Engeland kende bijvoorbeeld geen structurele demonstraties rond abortusklinieken, totdat plaatselijke anti-abortusgroepen banden aanknoopten met soortgelijke groepen in de V.S. en dit in eigen land georganiseerd oppakten. Ook Nederlandse baarplicht-organisaties spelen leentjebuur bij de V.S. Deze vaak zeer fundamentalistische christenen hebben immers internet. Ze kunnen te rade gaan bij gelijkgestemden, en tactieken overnemen.

Dat ging geleidelijk. Neem het demonstreren bij klinieken. Dat gebeurde altijd wel, en zeker toen Nederland in de jaren tachtig wikte en woog om abortus legaal te maken. Toen dat was gelukt, slonken de protesten in aantal en omvang. De laatste jaren nemen de intimiderende demonstraties echter gestaag toe:

De kliniek, waar meerdere patiënten voor een zwangerschapsafbreking per dag binnenkomen, bestaat al sinds de jaren ’70. Demonstranten staan net zo lang voor de deur. Tegenwoordig staan er in verschillende samenstellingen, meerdere malen per week demonstranten voor de deur die vanuit religieuze overtuiging vinden dat er gedemonstreerd moet worden tegen abortus en opgekomen moet worden voor het belang van de ongeboren vrucht.

Die toenemende intimidatie komt gelukkig steeds meer op de radar van landelijke media en de politiek. Een kliniek in Houten kwam in 2015 en 2016 in het nieuws omdat anti abortus demonstranten zich steeds agressiever opstelden en het gebouw met verf bekladden. Toen die kliniek de deuren sloot, werd het prompt drukker bij een kliniek in Utrecht. Daar nemen de protesten inmiddels zulke intimiderende vormen aan, inclusief vrouwen insluiten en toeschreeuwen, dat er eindelijk na wordt gedacht over maatregelen om medische zorg aan vrouwen vrij toegankelijk te houden.

De invloed vanuit de V.S. wordt ook op andere manieren steeds duidelijker. Zo hanteren Nederlandse organisaties stelselmatig het woord pro life, een term die berucht is in de V.S. Daarnaast ontstond een platform, waar vanuit al drie keer een ‘week voor het leven’ georganiseerd werd. De meest recente vond plaats in 2018 en ik ben benieuwd of er dit jaar een vierde volgt. Uit de website blijkt dat het bij de campagne gaat om een samenwerking tussen politieke partijen zoals de SGP en de ChristenUnie, en fundamentele organisaties zoals Schreeuw om Leven, Stirezo Pro Life, Pro Life Zorgverzekeringen en andere religieuze organisaties.

Deze organisaties zetten hun handtekening onder een campagne, die bol staat van emotionele, stigmatiserende kreten, valse informatie, en vijandbeelden rond onverantwoordelijke vrouwen die effe snel een abortus willen voor hun vakantie. In aanpak en taalgebruik zie je duidelijke invloeden van soortgelijke Amerikaanse campagnes: dezelfde argumenten, dezelfde metaforen, dezelfde vijandbeelden rond leeghoofdige vrouwen die verantwoordelijkheid moeten nemen voor het feit dat ze seks hadden. En nogmaals, SGP en Christenunie, politieke partijen met zetels in de eerste en tweede kamer, doen hier aan mee.

Het is terecht dat Nederland hier alert op wordt. Ik schreef onder andere in 2010 en 2013 al over de toenemende invloed van fundamentalistische organisaties zoals Siriz op de hulpverlening aan ongewenst zwangere vrouwen. Vorig jaar doken journalisten van de Groene Amsterdammer eens goed in de zaak en brachten zulke onthutsende feiten aan het licht, dat hun werk leidde tot kamervragen.

Wat De Zesde Clan betreft zijn vrouwen mensen en hebben wij het recht om te beslissen wat we wel en niet willen, zeker bij zoiets ingrijpends als een zwangerschap. De huidige wetgeving werpt nog altijd barrières op tegen ‘de vrouw beslist‘. We zijn nog lang geen baas in eigen buik, en zolang iedere stap op weg daar naartoe leidt tot felle verwijten en hatelijk optreden van anti abortus activisten, hebben we beschermende maatregelen zoals de bufferzones De Jong die voorstelt, heel hard nodig.

Stalkende mannen gaan door tot het gaatje

Nederlands onderzoek naar stalkers en de link met moord heb ik niet gevonden (tips welkom) maar uit Engels onderzoek blijkt dat de afgelopen drie jaar 49 vrouwen aangifte deden van stalking en daarna door de stalkende man werden vermoord. Deze cijfers kwamen alleen naar boven doordat VICE Magazine een beroep deed op de Engelse variant van de wet op de openbaarheid van bestuur, en politiekorpsen dwong hun archief in te duiken.

Uit de opgevraagde Engelse politiecijfers blijkt dat agenten de dader in veel van de 49 gevallen een waarschuwing gaf. Af en toe kreeg de man zelfs een straat- of contactverbod opgelegd. Maar daar bleef het bij. Totdat het wangedrag van de man in kwestie escaleerde en hij de vrouw vermoordde.

Cijfers uit de V.S. bevestigen dat het gaat om een groot probleem: ruim de helft van vrouwelijke slachtoffers stapte voor hun dood een of meerdere keren naar de politie wegens stalking. In Nederland maakten we een soortgelijk scenario nog zeer kort geleden mee in Utrecht. Sam G. stalkte zijn ex. De vrouw had de politie bij leven gewaarschuwd en Sam kreeg een contact- en straatverbod opgelegd. Dat mocht niet baten. Sam drong in juli haar woning binnen en ging over tot moord.

Gezien de voor vrouwen vaak dodelijke gevolgen van mannelijke geweld en agressie is het niet zo vreemd dat Engelstalige magazines zoals VICE Broadly oproepen tot effectiever beleid. Stalking en mishandeling verdwijnen niet, en als daders geen serieus teken krijgen dat hun gedrag voor henzelf vervelende gevolgen krijgt, gaan ze ongestraft door totdat weer een vrouw sterft. Een slachtoffer van een stalker ervoer dit van nabij:

“His behavior escalated over time with different relationships because there was no accountability for his actions. In his eyes, he was above the law.” […] Dronfield had previously reported Smith to police for stalking, but says she felt ignored. “In my case, police officers would make jokes while Smith was stalking me and making my life a misery,” she tells Broadly. “They’d say things like, ‘Why don’t you find yourself a nice boyfriend?’”

In Engeland voert Paladin National Stalking Advocacy actie om een register te openen met de namen van mannen die zich bij herhaling schuldig maakten aan misdaden zoals huiselijk geweld en stalking. Dit register zou besloten moeten zijn, alleen toegankelijk voor bevoegde politie-agenten. Als een vrouw dan voor de eerste keer aangifte doet, kan de politie zien dat het gaat om een recidivist. Agenten kunnen de vrouw waarschuwen en nemen haar signalen hopelijk serieuzer.

In Nederland is René Römkens een van de weinigen die de losse incidenten met elkaar verbindt, het probleem van mannelijke agressie expliciet benoemt en pleit voor hardere maatregelen. Bij haar aantreden als bijzonder hoogleraar constateerde zij dat geweld van mannen tegen vrouwen een epidemisch probleem vormt. Ze wijt gebrek aan actie aan massaal wegkijken, onder andere door seksisme te negeren of door net te doen alsof alleen mannen uit bepaalde culturen vrouwen slaan en vermoorden.

In het zicht van de massale agressie van mannen schiet de wet vaak tekort, aldus Römkens. Preventie en effectief optreden kan volgens haar alleen als de overheid de situatie als een schending van mensenrechten ziet:

In relaties kunnen andere normen gelden: ‘als je getrouwd bent, moet je me gehoorzamen’ of: ‘als man heb ik hier recht op’. Daar kan het strafrecht vaak niet tegenop. Daarom gaat Römkens seksueel geweld de komende jaren bestuderen vanuit genderperspectief. Omdat het véél vaker vrouwen dan mannen treft, kan het worden opgevat als een schending van een mensenrecht: het recht om vrij te zijn van discriminatie. “Dus rust er een plicht op de overheid om seksueel geweld te voorkomen. Om dat te bereiken moet ze de positie van vrouwen versterken, op alle terreinen, ook op de arbeidsmarkt en in het onderwijs.”

Over een register heeft ze het niet. Maar het is duidelijk dat er meer moet gebeuren dan nu. Preventie, hardere maatregelen, vaker betere bescherming voor vrouwen. Wat er ook nodig is, ruim voordat zo’n man overgaat tot seksueel geweld, moord en doodslag:

Laura Richards, the founder of the anti-stalking charity Paladin, says of the 49 deaths: “These figures are unacceptable. Many of the men identified through these figures will be serial abusers who target multiple victims, over time escalating to murder. These are the most dangerous of cases—they are murders in slow motion”

De genderpolitiek van de barbecue

Lente en zomer, dat betekent onder andere dat we met ons allen weer overspoeld worden door artikelen en beelden van mannen rond de barbecue. Deze mannen voelen zich mannelijk en sexy achter de barbecue en gooien “vanuit hun oergevoel “grote lappen vlees op het vuur. Maar deze overtuiging gaat veel verder dan dat, betoogt Carol J. Adams in haar klassieker ‘The Sexual Politics of Meat’. Deze macho mannelijke vleeseter heeft een grote, veelal negatieve invloed op de positie van vrouwen en dieren, betoogt ze.

Toen Adams haar boek over vlees eten en gender publiceerde, sloeg haar theorie in als een bom. In een patriarchale cultuur waarin mannen de baas zijn en het beste eten krijgen, te weten vlees, nemen vrouwen en dieren nagenoeg dezelfde plek in, signaleert ze. Het zijn beiden inferieure wezens die je kunt reduceren tot een al dan niet geseksualiseerd ding, een consumptiegoed.

Beiden worden daarbij gereduceerd tot onderdelen. Dieren veranderen in kippenvleugels en sukadelapjes, soms als vrouwelijk voorgesteld. Vrouwen veranderen in sexy torso’s zonder hoofd, losse billen en benen, en worden regelmatig geassocieerd met het dierlijke.

Deze fragmentatie en reductie tot consumptiegoed gaat vaak gepaard met agressie. Als vrouwen en dieren veranderd zijn in een ding, kun je doen met ze wat je wil. Vastzetten, doden, verkrachten, mishandelen, maakt niet uit. Omgekeerd wen je door jagen en dieren doden aan het opjagen en doden van mensen, zag Adams terug bij het gedachtengoed van feministen uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog. Het slachten van dieren gaat over in het slachten van mensen, onder het toeziend oog van agressieve viriele patriarchen.

Adams wijst erop dat opvallend veel proto-feministen dit verband zagen, tussen mannelijke macht, viriele agressie en de tweederangs status van dieren en henzelf. Naast vrouwenrechten streden ze regelmatig ook voor het dierenwelzijn.Nog steeds houden veel meer vrouwen dan mannen zich bezig met dierenrechten. Daarnaast stonden opvallend veel feministische denkers een vegetarische levensstijl voor: ze wilden als vrouw niet geëxploiteerd worden en wilden op hun beurt geen dieren exploiteren.

Ruim 25 jaar later sturen lezers Adams nog steeds krantenknipsels, foto’s en reclames die haar theorie illustreren, schrijft ze in de jubileumuitgave van haar klassieker. Propaganda die stelt dat vegetarisch leven iets is waar je je als man verre van wilt houden. Echte mannen eten vlees, drinken bier, scheuren rond in grote auto’s, geven scores aan de borsten en billen van vrouwen, doen wat ze willen, lekker stoer, boys will be boys, zonder nare betutteling van bitcherige schooljuffen.

Mensen stuurden ook foto’s van reclameposters waarop grote garnalen met benen, hoge hakken en tuitende lipjes klanten verleidelijk aankijken en vragen om opgegeten te worden. Omgekeerd veranderen vrouwen regelmatig in prooidieren die na de ‘jacht’ klaar liggen voor mannelijke consumptie.

Niet verassend borrelt die man = vlees cultuur extra opvallend op in het barbecue seizoen. De praktijk rond de barbecue draait om vlees, bevestigt een stereotiep beeld van mannelijkheid en versterkt oude rolpatronen. In 2014 en 2016 hield Trendbox bijvoorbeeld een nationaal BBQ onderzoek en kwam tot de volgende conclusies. Vrouwen doen de boodschappen en maken de salades. Mannen braden het vlees op de barbecue. Meer dan de helft van de mannen vindt dat mannen beter zijn in het grillen dan vrouwen. De meeste ondervraagden vinden het schoonmaken en opruimen na afloop een vervelend karweitje. Vervolgens blijkt dat mannen zich massaal aan dat nare werk onttrekken en het opruimen en schoonmaken overlaten aan vrouwen.

NRC Handelsblad recenseerde The Sexual Politics of Meat ten tijde van de publicatie voornamelijk positief:

Dat er in de hoofden van mensen, zowel bij daders als slachtoffers, altijd verband is geweest tussen de schending van de integriteit van dieren en die van vermeende tweederangs mensen, in het bijzonder vrouwen, maakt Adams volgens mij aannemelijk. De historische en literaire beelden en volkse uitdrukkingen die slaan op zowel dieren als vrouwen, en die beide categorieen wezens plegen voor te stellen als consumeerbare en exploiteerbare objecten, zijn onmiskenbaar legio. Volgens Adams autoriseert en legitimeert de dominante patriarchale cultuur niet alleen de symbolische consumptie van vrouwen, maar ook de letterlijke consumptie van dieren. Het is allemaal verrassend en uitdagend leesvoer.

Warm aanbevolen, dit boek. En wat de barbecue betreft: vrouwen, claim je plek achter de barbecue. Leg er eens iets vegetarisch op. Mannen, maak die salade lekker zelf en druk je niet als het tijd wordt om schoon te maken. Andere rolpatronen beginnen bij jezelf, in kleine stapjes. Succes!

Ierse vrouwen maken eindelijk kans op baas in eigen buik

Eén van de meest fundamentele mensenrechten is het recht om over je eigen lijf te beschikken. Kan dat niet, dan sterven vrouwen of komen ze ernstig in de problemen. Daarom is het goed nieuws dat Ierse politici eindelijk luisteren naar vrouwen. Ieren mogen over enkele maanden naar de stembus voor een referendum over abortus. Als een meerderheid instemt, krijgen vrouwen meer rechten en mogelijkheden een ongewenste zwangerschap af te breken. Vrouwen dwongen deze stap af. Hulde!

Foto: The Independent. Demonstratie in Dublin voor baas in eigen buik.

Vorig jaar kondigde de Ierse premier Varadkar de volksstemming al aan, maar het Parlement moest nog toestemming geven. Dat deden de leden deze week. Het referendum komt nadat met name vrouwen in het algemeen, en feministische groepen in het bijzonder, jarenlang campagne voerden voor het recht van baas in eigen buik. Het land vormt daarmee opnieuw een bevestiging van een Duitse studie, die aantoonde dat de kracht van de vrouwenbeweging bepaalt of onderwerpen zoals abortus of huiselijk geweld op de agenda komen. En of het daaropvolgende debat leidt tot meer rechten voor vrouwen.

In Ierland won de vrouwenbeweging steeds meer aan kracht, onder andere omdat de situatie rond abortus onmenselijk wordt. Ierland heeft in de grondwet opgenomen dat het leven van een vrouw en het leven van een foetus gelijk zijn. In de praktijk betekent dit dat artsen en andere autoriteiten de foetus voorrang geven.

Dit leidde onder andere tot de compleet vermijdbare, schandalige dood van Savita Halappanavar. Haar zwangerschap liep mis in de zeventiende week en ze kreeg bloedvergiftiging. Een abortus had haar kunnen redden, maar artsen deden niets omdat ze meenden dat de foetus nog een hartslag had. Ze stierf. Niet voor niets stelde Amnesty International dat de overheid vrouwen reduceert tot de status van willoze baarmoeder waar een baby uit moet komen, of anders….

De bepaling in de grondwet heeft ook bizarre juridische gevolgen. Stel, een man verkracht een vrouw. Zij wordt ongewenst zwanger en regelt een abortus. Ze kan in dat geval een langere celstraf krijgen dan haar verkrachter. Om nog maar te zwijgen over alle vrouwen die lijden onder het stigma en in de illegaliteit proberen een zwangerschap te beëindigen met pillen of door naar Engeland te reizen, waar abortus wél mogelijk is. Zo’n vierduizend vrouwen maken jaarlijks die reis, maar dat is geen optie voor vrouwen die geen geld hebben.

Na talloze demonstraties, campagnes enzovoorts zijn Ierse politici nu zo ver dat ze een referendum toestaan. De stemming gaat over het al dan niet handhaven van die toevoeging aan de grondwet dat foetussen dezelfde rechten moeten hebben als mensen. Als die bepaling uit de grondwet gaat, wordt het mogelijk vrouwen meer rechten te geven. Volgens peilingen zou 56% van de bevolking abortus tot in de twaalfde week ok vinden. Van de jongeren tot 24 jaar zou zelfs driekwart daar mee instemmen.

Vrouwen strijden tegen de Maffia

Prachtige reportage in The New Yorker. Het blad zoomt in op het werk van Alessandra Cerreti, een openbaar aanklager die de   ’Ndrangheta vervolgt in het zuiden van Italië. Zij was lange tijd één van de weinigen die besefte wat het betekent dat de Maffia de familie gebruikt als basis voor hun cultuur en organisatie. Geen familie zonder vrouwen, en aangezien vrouwen in het traditionele Maffia-milieu een onderdrukt rotleven leiden, zou de kans groot zijn dat sommige vrouwen in ruil voor vrijheid tegen de capo’s wilden getuigen.

Alessandra Cerreti

In het begin van haar loopbaan moest Cerreti al haar overredingskracht gebruiken om haar mannelijke collega’s ervan te overtuigen dat ze zich meer op Maffiavrouwen moesten richten. De New Yorker:

Italian prosecutors conceded that ’Ndrangheta women led tragic lives. But many didn’t consider the women to be of much use in their fight; they were just more victims. “The women don’t matter,” the prosecutors told Cerreti. As a woman working for the Italian state, Cerreti knew something about patriarchies that belittled women even as they relied on them. She believed that many judicial officials missed the importance of ’Ndrangheta women, because most of them were men, and “Italian men underestimate all women,” she said.

Pas toen ze een standplaats kreeg in Calabria trof ze mannelijke collega’s aan die vrouwen serieus wilden nemen. Gesteund door haar leidinggevenden begon Cerruti gericht op zoek te gaan naar vrouwen die rijp waren voor rekrutering.

Dat was uiteraard niet makkelijk. Het tragische in de vrouwenlevens zit ‘m vooral in het feit dat ze traditioneel maar twee dingen mogen: trouwen en kinderen krijgen. Veel meisjes trouwen jong, bijvoorbeeld op hun vijftiende, en krijgen al snel kinderen. Ze moeten hun zonen opvoeden tot goede maffialeden en hun dochters klaarstomen voor het bestaan van moeder de huisvrouw. Daarbij staan ze constant onder bewaking van broers, ooms, hun echtgenoot, en andere familieleden, uit angst dat vrouwen een misstap begaan en schande over de familie brengen.

Tegelijkertijd nemen vrouwen allerlei ondersteunende klussen op zich om de ’Ndrangheta draaiende te houden. Ze smokkelen bijvoorbeeld berichten door als hun mannen in de gevangenis zitten. Sommige vrouwen zijn betrokken bij het witwassen van geld. Een enkeling neemt een leiderschapsrol op zich als de mannelijke aanvoerders gearresteerd zijn of doodgeschoten worden door concurrenten. Op die manier leren vrouwen hoe de organisatie in elkaar steekt, hoe geldstromen lopen, wie betrokken is bij de drugshandel en welke bedrijven in handen zijn van de Maffia.

Sommige vrouwen belandden in de gevangenis vanwege hun betrokkenheid bij de maffia. Op dat moment staan ze minder onder de directe controle van hun families. Ideaal voor een openbaar aanklager die criminele netwerken op wil rollen. Na veel diplomatiek zoekwerk, gesprekken en voorzichtige toenaderingspogingen tot vrouwen die in de gevangenis zaten, lukte het Cerreti om informantes te krijgen, waaronder Giuseppina Pesce. Zij wilde haar vrijheid terug en ze wilde voorkomen dat haar kinderen opgeslokt zouden worden door de georganiseerde misdaad. Cerreti en Pesce slaagden er rond 2014 in een enorme slag te slaan: de arrestatie van 42 maffialeden, waaronder enkele bazen, en de inbeslagname van allerlei bedrijven en bankrekeningen met een totale waarde van circa 260 miljoen dollar.

Alles kan als je vrouwen serieus neemt….

VERDER LEZEN: Mediabedrijf All3media America wil een dramaserie maken over het leven en werk van Cerreti. Geschiedenis: als mensen beter hadden opgelet, zouden ze geweten hebben dat vrouwen de sleutel vormen tot het aanpakken van de Maffia. Zo verenigden vrouwen zich in 1992 in Palermo en voerden actie om het geweld in hun stad te stoppen – een directe aanval op de mafia, grootleverancier van moordpartijen. Bijna een kwart eeuw later zocht fotograaf Francesco Francaviglia hen op en schreef een boek over hun protest. Tot slot: Vice magazine interviewde Anna Carrino, die naar de autoriteiten stapte om de mafia in Napels aan te pakken.

Ngoni chief maakt einde aan kindhuwelijken

Geef een vrouw macht en ze kan het verschil maken, op een zeer positieve manier. Een voorbeeld van dat feit is Theresa Kachindamoto, een traditionele leider van de Ngoni in Malawi. Vorig jaar ontving ze een onderscheiding van de Verenigde Naties voor haar inzet. Als Chief maakte ze onder andere een einde aan kindhuwelijken in haar regio. Ze zet zich voortdurend in om jonge meisjes op school te krijgen en te houden en de algemene positie van haar volk te verbeteren.

Foto Berge Arabian/New African Woman magazine

In een reportage van AlJazeera vertelde ze dat ze nooit gedacht had Chief te zullen worden. Kachindamoto maakt deel uit van de familie die traditionele leiders levert, maar er waren twaalf anderen vóór haar. Ze vertrok naar het zuiden van Malawi en werkte daar ruim een kwart eeuw als secretaris op een school. Totdat ze opeens een telefoontje kreeg: de Ngoni kozen jou, jij bent de nieuwe senior Chief van een bevolkingsgroep van 900.000 mensen.

Kachindamoto keerde terug naar haar geboortestreek en schrok zich rot. Ze trof kinderen van 12 aan die al een baby gebaard hadden. De mensen hielden ook vast aan de gewoonte meisjes naar speciale kampen te sturen om hen seksueel in te wijden en klaar te stomen voor een huwelijk. Kinderen van zeven moesten daar soms al naar toe.

Als nieuwe Senior Chief besloot Kachindamoto in te grijpen, maar wel op een zodanige manier dat ze haar mensen bij zich hield. Ze zet zowel in op preventie, zoals voorlichting over de medische en sociale gevolgen als meisjes zo ongelofelijk jong moeten trouwen, en initiatieven voor verbetering op de langere termijn. Zoals meer en beter onderwijs voor jongens, maar in het bijzonder ook voor meisjes. Omdat dát volgens haar de sleutel is voor de toekomst:

“When girls are educated, everything is possible.”

Daarnaast beëindigt ze bestaande kindhuwelijken waar ze maar kan. Toen vier andere chiefs niks deden tegen dit maatschappelijke probleem, ontsloeg ze deze mannen. Pas toen de lager in rang staande ex-chiefs alsnog maatregelen namen en de betrokken meisjes weer naar school stuurden, nam ze hen weer aan.

Chief Kachindamoto heeft inmiddels haar eigen Wikipedia pagina, ontving bezoek van Emma Watson, de actrice en eveneens Goodwill ambassadrice voor UN Women en kreeg de stoere bijnaam The Terminator, omdat ze zoveel kindhuwelijken beëindigde. Vorig jaar riep New African Woman Magazine haar bovendien uit tot winnaar in de categorie openbaar bestuur.

Ook in 2018 valt er genoeg te doen voor deze traditionele leider. De klimaatveranderingen zorgen onder andere voor toenemende droogte. Arme gezinnen zien vee sterven en oogsten mislukken. Ze hebben in die situatie de neiging hun zonen te beschermen en hun dochters op te offeren. Bijvoorbeeld door ze als kindbruid weg te sturen. Als het ‘huwelijk’ mislukt lopen de meisjes daarna een groot risico in de prostitutie te belanden – het alternatief is verhongeren.

Kachindamoto kan niet alle problemen van het hele land aanpakken. Maar in haar eigen regio is ze de baas, en dat zullen de mensen wéten. Ook in 2018.

VERDER LEZEN: Joop.nl noemt Kachindamoto de heldin die Malawi nodig heeft. De StarFish organisatie zamelt geld in, zodat de chief en haar team een busje kunnen aanschaffen om dorpen te bezoeken en voorlichting te geven. Ook de overheid van Malawi staat achter haar werk: de regering benoemde haar als World Vision Malawi’s ‘End Child Marriages’ brand ambassador, en schonk fietsen zodat Kachindamoto’s medewerkers zich makkelijker kunnen verplaatsen.

Person of Interest neemt seksueel geweld tegen vrouwen serieus

Televisieserie Person of Interest (POI), bedacht door Jonathan Nolan en geproduceerd door SF grootheid J.J. Abrams,  sloot een tijdje geleden af op Net 5. Nu de finale van het laatste seizoen erop zit, wordt het tijd voor een terugblik – bezien door een genderlens, natuurlijk. Wat dan onder andere opvalt is dat de serie seksueel geweld tegen vrouwen bijzonder serieus neemt. In een cultuur waarin we dit meestal doodzwijgenweghonen of het slachtoffer de schuld geven, vind ik dat zeer verfrissend.

Marta Fernández-Morales van de University of the Balearic Islands, en María Isabel Menéndez-Menéndez, van de universiteit van Burgos (Spanje), onderzochten de manier waarop POI geweld tegen vrouwen terug liet komen in het eerste seizoen. Wat hen opviel is dat de makers geweld tegen vrouwen dezelfde relevantie toekennen als ”officiële” terroristische daden.

Om hun stelling te verhelderen kort iets over de opzet van de serie. POI speelt zich af na de aanslag op de Twin Towers van New York. De overheid van de V.S. is erop gebrand om herhaling te voorkomen en geeft opdracht om een systeem te ontwikkelen dat aanslagen kan voorspellen. Harold Finch, gespeeld door acteur Michael Emerson, krijgt dat voor elkaar. Hij ontwikkelt The Machine, een kunstmatige intelligentie (A.I.). Dankzij The Machine krijgt de overheid een ‘relevant’ sofinummer van een potentiële terrorist, en kan mensen oppakken nog voordat ze daadwerkelijk bommen laten ontploffen.

De machine ziet echter álle misdaden waarbij sprake is van voorbedachte rade. Finch ontvangt zodoende ook zogenaamde ‘irrelevante’ nummers, van mensen die slachtoffer of dader worden van gewone misdrijven.  In eerste instantie wil Finch daar niks mee. Hij stopt zelfs een goede vriend die wél met de irrelevante nummers aan de slag wil. Uiteindelijk drukken de slachtoffers te zwaar op zijn gemoed. Hij besluit op eigen houtje een operatie op te zetten om deze gewone burgers te helpen. Voor het zwaardere werk contracteert hij John Reese (acteur Jim Caviezel), een aan lager wal geraakte ex-CIA-er.

Al snel blijkt dat beide mannen iets hebben met geweld tegen vrouwen. Finch werd bijvoorbeeld achtervolgd door irrelevante nummers die bij herhaling terugkwamen en dan stopten. Opeens viel het kwartje bij hem: deze nummers behoorden bijna altijd toe aan een vrouw. Die vrouwen leefden samen met de dader, de man die hen uiteindelijk zou vermoorden. Het waren slachtoffers van huiselijk geweld. Op zijn beurt blijkt Reese achtervolgd te worden door herinneringen aan zijn ex. Hij verliet haar voor zijn werk, waarna zij met een andere man trouwde. Deze man mishandelde haar en beroofde haar uiteindelijk van het leven. Sindsdien functioneren mannen die vrouwen belagen als zijn Berserk Button .

Beide mannen nemen huiselijk geweld en breder, seksueel geweld tegen vrouwen, zeer serieus. Ze beschouwen het stoppen van mannen die agressief zijn jegens vrouwen als een topprioriteit, even relevant als politieke terreur. Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez hierover:

Within a show that portrays the post-9/11 mood of inevitability, seemingly defending the idea that the common good should always comes first and that political terrorism against the U.S. must be the number one priority, the hyper-masculine maverick John Reese thinks otherwise. In a world where gender violence is dismissed as “irrelevant” by the government and its intelligence agencies, he becomes a vigilante that exposes their priorities as unfair for the regular citizen and vindicates abuse against women as yet another form of terror. […] we argue that Nolan transplants ideas related to the War on Terror onto everyday threats including gender terrorism.

Vaak zijn het Finch en Reese die een dame in nood redden uit handen van een agressieve man. Zo pakt Reese een US Marshal aan die zijn beroep misbruikt om zijn ex op te sporen, nadat ze wegens huiselijk geweld probeerde te vluchten. In een andere aflevering draait alles om een stalker. Stalking is een moeilijk te bewijzen misdrijf, waarbij de politie niet of pas veel te laat in actie komt. De aflevering maakt voelbaar hoe stalkers het leven van een vrouw tot een hel maken. Daarna maakt POI op zijn beurt korte metten met de dader: Reese gooit de stalker een raam uit, BAM! Afgelopen met die terreur.

Regelmatig toont de serie echter ook vrouwen die het heft in eigen handen nemen. Een aflevering draait bijvoorbeeld om een arts, dokter Tillman. Ze is op zoek naar de verkrachter van haar zusje. Tevens de indirecte moordenaar, want na de verkrachting belandde haar zusje in een uitzichtloze depressie en pleegde zelfmoord. Als ze de man vindt, bedenkt ze een minutieus plan om hem te vermoorden. Reese grijpt in op het moment dat ze de dader al heeft ontvoerd en op weg is naar een geïsoleerde plek, om de moord te plegen en het lijk te laten verdwijnen.

Een ander voorbeeld is het personage Root. Deze hacker moest als meisje toezien hoe een jeugdvriendinnetje ’s avonds in de auto stapte van een dorpsgenoot. Deze man misbruikte het meisje en liet daarna haar lichaam verdwijnen. Root slaagt er later in een drugskartel op te zetten tegen de dader, zodat de mafiosi hem doodschieten.

Tot slot detective Carter (actrice Taraji P. Henson). Ze begon als vijand van hoofdpersonen Finch en Reese, maar kiest uiteindelijk hun kant en ontwikkelt zich tot een mede-hoofdpersoon. In seizoen drie blijkt dat zij ook zo haar ervaringen heeft met mannen die vrouwen belagen. Haar ex is een militair met een posttraumatische stressstoornis en losse handjes. Dat verklaart waarom ze in aflevering negen van seizoen 1 zo fel wordt als het gaat om huiselijk geweld. Ze praat in op een slachtoffer om aangifte te doen, confronteert de agressieve echtgenoot in een kroeg, en geeft de vrouw haar directe nummer om te bellen als ze in gevaar komt. Als de vrouw inderdaad belt, laat Carter letterlijk alles uit haar handen vallen om haar te redden.

Kortom, zoals de beide onderzoeksters constateren: ook al zijn het vaak de mannen (met name Reese) die de vrouwen redden, de vrouwen weten zelf wel degelijk ook van wanten:

we approach agency in the show, which fluctuates between the convention of presenting the male action (super)hero – Reese – as the savior of the damsel in distress, and portraying women as agents who can protect themselves and their peers. Although the former is more frequent, we conclude, the weight given to gender violence as a narrative and characterization device makes Person of Interest different from other post-9/11 shows; the clearest one so far in the vindication of this problem that affects millions of women as “relevant” within a media discourse dominated by the allegedly more important, macro-level fears of our time.

Toegift: Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez benoemen dit niet in hun studie, maar uit onderzoek blijkt dat veel daders van politieke terreur begonnen met terreur tegen vrouwen, voordat ze door-evolueerden naar het plegen van aanslagen in de publieke ruimte. Nog een reden om geweld tegen vrouwen niet af te doen als een irrelevante privé aangelegenheid, maar dit geweld de status te geven van een zaak van nationale veiligheid.

Emma Watson en Margaret Atwood praten over boeken, macht en feminisme

Geweldig! Actrice Emma Watson en schrijfster Margaret Atwood spreken elkaar voor vakblad Entertainment Weekly. De twee heldinnen wisselen onder andere van gedachten over ‘het’ feminisme en Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd. Watson koos die roman uit om in mei en juni gezamenlijk te lezen bij haar feministische boekclub, Our Shared Shelf. Het hele interview is de moeite waard, dus gebruik de link en ga je gang.

Mooie quotes:

Watson: Misogyny has no gender.

Atwood: If voting rights were determined on all men behaving well, they wouldn’t have any. Rights as citizens are quite apart from individual behavior.

Atwood: I usually say, “Tell me what you mean by that word [feminism] and then we can talk.” If people can’t tell me what they mean, then they don’t really have an idea in their heads of what they’re talking about. So do we mean equal legal rights? Do we mean women are better than men? Do we mean all men should be pushed off a cliff? What do we mean? Because that word has meant all of those different things.

Ondertussen blijft de roman mensen bezig houden. Het Verhaal van de Dienstmaagd speelt zich af in een gedeelte van de V.S. waar fundamentalistische Christelijke mannen de macht grepen en vrouwen reduceerden tot brave echtgenotes, onderdanige werkbijen of gedwongen draagmoeders van hun kinderen. Vrouwen verloren de macht over hun lichaam.

Met de opkomst van Trump, inclusief de vrouwenhaat van zijn regeringsploeg en zijn pogingen de reproductieve rechten van vrouwen te ondermijnen, krijgt dat verhaal een nieuwe urgentie. Het personage van de dienstmaagd, die kinderen van haar verkrachter moet baren zodat hij een gezinnetje kan vormen met zijn ‘echte’ echtgenote, leidt bijvoorbeeld tot een nieuwe vorm van politieke protesten. Vrouwen verkleden zich als dienstmaagden en zitten zwijgend in zalen waar mannen het nieuwe abortusbeleid van de V.S. bespreken. Beveiligers kunnen hen niet de zaal uit smijten, want ze doen niks, maar iedereen begrijpt de boodschap – deze politici reduceren vrouwen tot fokvee. Schande! Trump kwam als dienstmaagd verklede vrouwen ook tegen toen hij een staatsbezoek bracht aan Polen, nog zo’n land waar vrouwenrechten onder zware druk staan.

India vecht tegen bruidsschat

Officieel mogen families in India geen bruidsschat eisen, maar de praktijk is weerbarstig. Vrouwen die een dochter baren krijgen er van langs, en gezinnen die een dochter uithuwelijken moeten krom liggen om geldbedragen en goederen zoals koelkasten en televisies te geven. Er komt echter steeds meer verzet tegen deze praktijk. In Moslim-kringen ontstond een nieuw initiatief, de Dahez Roko Abhiyan (DRA). Deze Stop Bruidsschat- organisatie koppelt mannen en vrouwen aan families die bewust afzien van de betaling.

De traditie van de bruidsschat verandert dochters in schadeposten. Eenmaal in het huis van de bruidegom krijgen ze vaak een slechte behandeling. Als hun familie de bruidsprijs niet kan betalen, neemt de familie van de bruidegom bijvoorbeeld wraak op haar. Jaarlijks registreert de Indiase overheid 8000 sterfgevallen, waarbij de dood van de vrouw te maken had met ruzies over de bruidsprijs. Onnodig te zeggen dat het aantal doden in werkelijkheid veel hoger ligt. Sommige deskundigen stellen dat er ieder uur een vrouw sterft vanwege toestanden rond de bruidsschat.

Omdat families zo zwaar de klos zijn als er een dochter komt, leidt de bruidsschat ook tot het aborteren van foetussen. Zodra een gezin er achter komt dat een vrouw zwanger is van een meisje, staan vrouwen onder zware druk om de zwangere naar een kliniek te brengen om het probleem op te lossen. Deze praktijk hangt samen met een algemene minachting voor vrouwen. Zonen geven status en bovendien brengen ze geld in en een gratis voetveeg en werkkracht binnen als hij trouwt.

De overheid begon het probleem van de bruidsschat serieus te nemen en lanceerde campagnes. Zo zagen bezoekers van bioscopen vorig jaar filmpjes, waarin een gemeen kijkende vrouw de kijkers eraan herinnert dat zij in feite voor hun zoon betaalde met haar bruidsschat. Ze kocht hem, hij is nu haar eigendom, ze kan met hem doen wat ze wil. Ieieieieieieiiek!!!! Daarnaast lanceerden activisten Angry Brides, een game om op je smartphone te spelen en tegelijkertijd de boodschap te krijgen dat je vrouwen niet voor een prijs moet verhandelen.

De DRA pakt de zaken op een andere manier aan. Medewerkers van deze campagne bezoeken in Moslim kringen families en bespreken de praktijk van de bruidsschat met hen. Ze proberen gezinnen ertoe te bewegen af te zien van het vragen of betalen van een bruidsprijs. Ook brengt de organisatie trouwlustigen bij elkaar. Zo ontstaan huwelijken waarbij beide families uitspreken dat ze afzien van een bruidsschat. Ook geven families soms een bruidsschat terug, als die in het verleden betaald was.

In sommige regio’s kelderde de bruidsschat-eis van bijna iedereen, naar 5%. Hindoeistische families kregen lucht van de succesvolle campagne en willen kijken of deze aanpak ook in hun milieu werkt. De DRA campagneleden hopen dat de praktijk snel verleden tijd wordt:

“Our DRA came up as an experiment among Muslims. The campaign has met with massive success. Now, we will be happier if we see it spread among Hindus as well,” he said. “We know parents of girls in Hindu society also suffer because of the pressure of dowry. How happy they would be if the practice were abolished.”

Meisjes sterven door zwangerschap, jongens door verkeersongelukken

Feministen zeggen wel eens dat mannen en vrouwen eigenlijk ieder in een andere wereld leven. Dat werd weer eens grimmig duidelijk uit cijfers van de World Health Organization (WHO)  naar de doodsoorzaak bij 15 tot 19-jarigen. Meisjes in die leeftijdscategorie sterven vooral door zwangerschap. Het gaat naar schatting om tien op de 100.000 meisjes. De tieners bloeden dood, sterven omdat de baby er niet uit wil komen, of bezwijken aan de gevolgen van een onveilige abortus. Ondertussen leggen jongens uit die leeftijdscategorie vooral het loodje door verkeersongevallen.

Meisjes van 15-19 jaar raken niet in hun uppie zwanger…. Foto: National Geographic

Verkeersongevallen, ja, het is natuurlijk heel verdrietig als je door zoiets om het leven komt. Maar het gaat om ‘onpersoonlijke’ ellende. Meestal zijn weggebruikers er niet op uit om één bepaalde persoon gericht dood te rijden. Het gaat om onoplettendheid, toeval, een ongeluk.

Hoe anders ligt dat bij de meisjes. Hun zwangerschap is het resultaat van een situatie, waarbij de ene persoon gericht aan de gang is gegaan met een specifieke ander. Bij meiden in de leeftijdscategorie 15-19 jaar is daarbij vaak dwang in het spel.  Seksueel geweld en kindhuwelijken brengen tienermeiden in situaties waarbij ze niet kunnen ontkomen aan een man en zijn penis. Eigenlijk sterven ze niet door de zwangerschap, maar door de acties van een man in een context (geweld, huwelijkscontract) waarbij de meisjes zelf geen zeggenschap hebben over wat er met hun leven en hun lijf gebeurt. Bovendien gaat het vaak om landen waarbij er een sterke taboesfeer hangt om vrouwen en hun reproductieve rechten. Dat uit zich onder andere in een slechte verkrijgbaarheid van voorbehoedsmiddelen en overheden abortus illegaal maakten.

Het gaat al met al om enorme aantallen. Uit onderzoek van de Verenigde Naties bleek een paar jaar geleden dat een op de tien mannen uit China, Bangladesh, Sri Lanka, Cambodja, Indonesië en Papua-Nieuw Guinea zelf toegaf dat ze seks hadden gehad met een vrouw die niet wilde. Rekende je de echtgenoten mee – verkrachting binnen het huwelijk – dan steeg het percentage verkrachtende mannen naar 25%. Uit dit en andere onderzoeken kwamen steeds dezelfde drie motieven naar voren. De mannen verkrachten omdat ze vinden dat ze het recht hebben om een vrouw seksueel te bezitten, omdat ze boos zijn op een specifieke vrouw, of omdat ze zich vervelen.

Als het gaat om kindhuwelijken berekent Plan Nederland dat 27 meisjes per minuut moeten trouwen met een vaak veel oudere man. Het gaat om meisjes onder de achttien. Volgens de dominante opvattingen van landen waar dit gebeurt, is seks daarna legaal. Maar het meisje kan geen nee zeggen. Doet ze dat wel, dan zijn een sociale dood of verder geweld (eerwraak enz.) haar deel. Kindhuwelijken en de activiteiten van hun echtgenoot zorgen er vervolgens voor dat meisjes veel te jong zwanger raken. Dat heeft ernstige medische gevolgen. De sterfgevallen zijn slechts het topje van de ijsberg. Nog veel meer meisjes raken verminkt tijdens de bevalling, of kampen algemeen met een slechte gezondheid door teveel zwangerschappen op een te jonge leeftijd, of omdat hun echtgenoot ze AIDS bezorgt.

Kortom, de misere van de meisjes tussen 15 en 19 jaar is overduidelijk het gevolg van gericht menselijk handelen en culturen waarin het leven van een meisje weinig waard is. Wát een verschil met de verkeersongelukken van de jongens…..

Gemeente Den Haag, Mexx, Heineken, allemaal benadelen ze vrouwen wegens moederschap

Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) eist van de Nederlandse regering dat er meer gebeurt om vrouwen te beschermen tegen discriminatie vanwege zwangerschap. Broodnodig. Seksistische werkgevers beroven vrouwen van hun inkomen, veroorzaken een breuk in hun loopbanen, en verpesten de arbeidsmarkt. De oordelen van het College laten zien dat deze vorm van discriminatie overal voorkomt. Zoals bij de gemeente Den Haag, Mexx, Heineken en vele anderen. Je kunt echter wat doen. Bijvoorbeeld stoppen met Heinekenbier kopen in de supermarkt. En naar het CVRM stappen.

Een greep uit recente gevallen van bedrijven die vrouwen de laan uit schoppen zodra ze zwanger raken. Het patroon: het betreft vrouwen met tijdelijke contracten en uitzendbanen. De volgende keer dat een of andere blanke man je komt wijsmaken dat flexibiliteit op de arbeidsmarkt top is, moet je die persoon maar eens met deze schaduwzijde van de vrije markt confronteren. Zo’n vrije markt is alleen top voor mensen die voldoen aan de norm van ideale werknemer. Ideale werknemers zijn jong, gezond, blank, mannelijk. De rest heeft het nakijken en dat noemen we dan een ‘banenwachtrij’. Ja ja….

Webhelp Nederland wilde volgens het College na het derde tijdelijke contract opeens niet meer verder met een medewerkster, ondanks toezeggingen dat ze een arbeidsovereenkomst bij Webhelp zou krijgen. Toevallig gebeurde dit alles nét tijdens haar zwangerschapsverlof. Het CVRM oordeelt dat het bedrijf discrimineerde op basis van geslacht, en dat dit waarschijnlijk niet voor het eerst gebeurt:

Daarnaast verklaren een oud-leidinggevende en een ex-collega dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen en uit dienst gaan. […] Het was bekend dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen.

Kortom, breed beleid om vrouwen de deur uit te schoppen zodra ze zwanger raken.

Als vrouw zou je ook kunnen besluiten geen Heineken meer te kopen in de supermarkt. Tref ze in hun portemonnee, want de bierbrouwer treft jou ook in je portemonnee door vrouwen te ontslaan in geval van zwangerschap. Zo kreeg het CVRM de zaak voorgeschoteld van een Heineken-teamleider. Die legde in een mail en in gesprekken een direct verband tussen de afwezigheid van een werkneemster in verband met haar zwangerschaps- en bevallingsverlof, en het niet voortzetten van de arbeidsverhouding. Een duidelijk geval van discriminatie.

Van detacheringsbureau’s moeten vrouwen het ook al niet hebben. Zo oordeelde het CVRM dat Adecco Nederland BV een werkneemster discrimineerde. Toen de vrouw zwanger raakte, was detachering bij een bedrijf opeens niet meer mogelijk. Het bedrijf stelde later een vacature open voor het werk wat de vrouw deed. Goh…. Discriminatie!

Ook huisartsen kunnen er wat van. Een maatschap van huisartsen, waarschijnlijk ergens in Drenthe gevestigd, sprak met een vrouw af dat zij in dienst van de praktijk zou komen na afronding van haar opleiding. Dat ging prompt niet door toen ze aan het einde van de opleiding zwanger raakte. Discriminatie, oordeelt het CVRM.

Zelfs zeggen dat je in de toekomst een kindje zou willen krijgen, kan al tot ontslag leiden. Zo stuurde Mexx Retail een nieuwe medewerkster de laan uit nadat zij collega’s vertelde dat ze over drie weken zou beginnen met vruchtbaarheidsbehandelingen. Mexx vond dat de vrouw daardoor in de toekomst minder flexibel zou zijn en minder uren inzetbaar. Dus hup, bij voorbaat al wegwezen. Het CVRM oordeelde dat de firma zodoende verboden onderscheid maakte en zich schuldig maakte aan discriminatie.

De gemeente Den Haag struikelde over borstvoeding. Volgens de wet hebben vrouwen het recht om met doorbetaling van hun salaris te kolven. Een uitzendkracht die van dit recht gebruik wilde maken, kwam echter onmiddellijk terecht in conflictieve gesprekken met haar leidinggevende terecht. Die stuurde haar naar huis. De gemeente Den Haag stelde in de zitting bij het College dat de arbeidsverhouding met de vrouw beëindigd werd omdat zij haar afspraken niet nakwam. Het College stelt dat de gemeente de wet niet naleefde en de vrouw discrimineerde.

Tot slot, bonus: een gevalletje seksuele intimidatie. Mijdt als vrouw Grondontwikkeling Nederland B.V. als de pest. Naar het oordeel van het College discrimineerde dit bedrijf een vrouw door niets te doen terwijl de directeur haar seksueel intimideerde. Uit het verslag van het CVRM stijgt een nare lucht op:

De vrouw zegt dat de directeur haar seksueel geïntimideerd heeft.Volgens de vrouw uitte de directeur dit op de werkvloer en in e-mails en Whatsapp- berichten aan de vrouw. De vrouw beantwoordde de berichten van de directeur. Volgens de vrouw uit angst voor ontslag. Het bedrijf ontkent dat sprake was van seksuele intimidatie. Volgens het bedrijf nam de vrouw zelf het initiatief tot seksueel getint contact met de directeur. Ook is het in het bedrijf gebruikelijk om mannelijke en vrouwelijke werknemers op ongebruikelijke wijze te motiveren.

‘Ze wilde zelf’ is 100% een rode vlag als het gaat om misbruiksituaties. Blijkbaar valt er iets recht te smoezen wat per definitie krom is. Als directeur berichten sturen van het type ‘kusje op je k..tje’ en ‘ben jij eigenlijk een beffer?’ zijn bijzonder ongepast binnen een machtsrelatie op de werkvloer. En medewerkers ‘op ongebruikelijke wijze motiveren’??? Dat klinkt ronduit eng. Gelukkig doorzag het CVRM de kulverhalen van Grondontwikkeling Nederland B.V. en gaf de vrouw gelijk.

Trump scoort met vrouwenhaat

Trump’s eerste honderd dagen als president van de V.S. roepen vooral hoongelach op omdat hij weinig klaar maakt. Maar dat is niet helemaal terecht. Vanaf de eerste dag in het Witte Huis is Trump buitengewoon fanatiek en effectief bezig om de (reproductieve) rechten van vrouwen te ontmantelen. Zijn vrouwenhatende beleid schaadt mensenrechten, maar wat boeit dat als je vrouwen ziet als omhulsels voor de foetus?

Het meest recente wapenfeit: Trump schrapt alle uitgaven die het zogenaamde State Department maakt om vrouwenrechten wereldwijd te versterken. Tussen nu en 2018 moet het budget van 8,25 miljoen dollar naar nul gaan. Deze nieuwste maatregel komt bovenop andere acties, zoals:

  • Herintroductie van de zogenaamde Global Gag Rule. Die houdt in dat organisaties in ontwikkelingslanden alleen Amerikaans geld krijgen als zij geen abortussen uitvoeren en zwijgen over abortus, zelfs als vrouwen vragen naar de mogelijkheid hun zwangerschap af te breken. Dat leidt tot tienduizenden gevallen van moedersterfte.
  • Trump draaide de geldkraan dicht voor een bevolkingsprogramma van de Verenigde Naties. Het VN-fonds, UNFPA, ontving jaarlijks 75 miljoen dollar van de V.S. en zette dat geld in om meisjes en vrouwen in landen als Irak, Zuid Sudan, Syrië, Yemen en Somalië te voorzien van voorlichting, voorbehoedsmiddelen, zwangerschapszorg en abortus. Als die steun weg valt, kan het fonds minder doen, blijven vrouwen verstoken van anticonceptie en hulp, met meer dode en gewonde vrouwen tot gevolg vanwege complicaties bij zwangerschap, meer onveilige abortussen, en te jonge meisjes die te jong moeder worden, met alle gevolgen van dien.
  • Plannen om fondsen te schrappen bij programma’s die geweld tegen vrouwen bestrijden. In de tien jaar nadat de V.S. de Violence Against Women Act aannam, daalde geweld tegen vrouwen met 64%. Het geweld kan weer stijgen als programma’s ter preventie van en bewustwording rond geweld stoppen. Daarnaast moeten Blijf van mijn Lijf huizen sluiten. Dit alles levert waarschijnlijk meer dode en gewonde vrouwen op.
  • Plannen om financiële steun voor de Wereldbank stop te zetten. Dat komt neer op 650 miljoen dollar minder, geld wat deels gaat naar programma’s om de economische zelfstandigheid van vrouwen te vergroten en kansarme vrouwen toegang te geven tot kleine kredieten om een handeltje op te zetten.

Dit alles in de eerste honderd dagen. Veel van dit soort aanvallen op vrouwen gingen vergezeld van foto’s waarop louter oude blanke mannen in pak glimlachend toekijken hoe Trump zijn handtekening zet onder de vrouwvijandige maatregel. Die beelden bekrachtigen de boodschap die Trump met dit beleid wil uitzenden naar het brede publiek, betoogt auteur Jil Filipovic:

Mr. Trump promised he would make America great again, a slogan that included the implicit pledge to return white men to their place of historic supremacy. And that is precisely what these photos show. The same kind of men who have been in charge of the United States since its founding, so very proud of themselves for trying to ax the rights that make it possible for women to chart their own futures — and to compete with men. If women can’t decide for themselves when and if to have children and are instead at the mercy of men and nature, there will simply never be 50 percent of us at that table, or in any halls of power. The men of the Republican Party know this just as well as women do.

Teen Vogue stelt inmiddels voor om Trump’s beleid niet pro life te noemen, zoals anti abortusfanaten graag willen, maar om te dopen tot ‘Pro Dood’. Het is vrouwen en kinderen laatst bij Trump en zijn begrotingsplannen. Geen wonder dat de televisiebewerking van Margaret Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd akelig actueel over komt:

the most frightening scenes are the ones that look like our version of the present or the near-future — days recently gone by for the woman known as Offred (Elisabeth Moss). America may not be headed to Gilead yet, but the parallels between reality and fiction do make the stomach churn.

Verzetsheldin verandert in ‘de vrouw van’

De vrouw van de dierentuin-houder. Als je de filmtitel ‘The Zookeeper’s Wife‘ naar je eigen taal omzet, voel je pas goed wat er gebeurt. Een Poolse verzetsheldin, die in de tweede wereldoorlog enorme risico’s nam door Joden te redden via de dierentuin die zij en haar echtgenoot samen hadden, verandert in het wormvormige aanhangsel van een man-met-een-functie. Dit incident staat niet op zichzelf.

De echte Antonina Zabinski, met olifant

Zoals gewoonlijk zijn het kritische feministische denkers die afstand nemen van situaties die iedereen normaal vindt, vragen stellen en lekker gaan tellen. Zoals Shana Mlawski van website Overthinking It. Zij trof in boektitels vele dochters en vrouwen van aan. Uit haar analyse van boektitels op Amazon blijkt dat ‘dochter van’ het meest populair is, gevolgd door ‘de vrouw van’. Als het gaat om een mannelijke echtgenoot in de titel, heeft een vrouw meestal de hoofdrol. De verhalen draaien vooral om het krijgen van een man – de plicht van iedere vrouw zodat ze braaf kan trouwen en ‘vrouw van’ kan worden – of om een vrouw die wraak wil nemen op ‘haar’ man.

Niet alleen in boeken, ook in films wemelt het van ‘vrouw van‘/’echtgenote van’ in de titel. Met als belangrijke subgroep films waarbij deze echtgenote het aanlegt met een andere man. Het omgekeerde komt nauwelijks voor. Als het woord echtgenoot al in de filmtitel voorkomt, staat de relatie tussen man én vrouw centraal. Eigenlijk draait het in die gevallen nog steeds om een man en zijn vrouw.

Of het nou gaat om dochters of echtgenotes van, zulke titels definiëren volwassen vrouwen in termen van hun relatie met een man. Het zijn geen zelfstandige individuen, maar onderdelen van een relatie. In het geval van een verzetsheldin zoals Antonina Zabinski is die afhankelijke status nog eens extra irritant. Zabinski leidde met haar man een dierentuin in de Poolse stad Warsaw. Bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog wist ze circa 300 joden via de dierentuin naar de vrijheid te smokkelen. Toen de Duitsers haar echtgenoot arresteerden, ging zij door met Joden redden. Maar haar huwelijkse staat is in de film- en boektitel belangrijker dan haar daden. Ze is de zoveelste ‘vrouw van’.

Dit soort patronen geven een blik in het onbewuste van ons mensen.  Het gaat om taal, en om de beelden en associaties die deze woorden volautomatisch oproepen. De woorden vormen dan de bril waardoor we naar de wereld kijken. Dat heeft gevolgen in de echte wereld. Zo praten mannelijke politici in de V.S. routinematig over vrouwen in de zin van ‘dochter/echtgenote van’. Ze reduceren vrouwen tot een onderdeel van een relatie met een man. Alleen als het gaat om een dochter of vrouw van, kunnen deze mannen zich voorstellen dat het erg is als deze vrouw het slachtoffer wordt van een misdaad of in de knel komt door hardvochtig beleid. Ben je als vrouw geen familie van ze? Dan maakt het blijkbaar niet uit.

Dit soort denkbeelden scheppen afstand tussen zulk soort mannen en vrouwen in het algemeen. Zolang hun dochter of hun echtgenote het goed heeft, mogen andere vrouwen verrekken. Zo’n houding leidt ertoe dat mannen belangen van vrouwen makkelijk weggeven aan de onderhandeltafel. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de nieuwe ziektewet, die de Republikeinen door hun versie van de tweede kamer wilden loodsen. Mannen spraken over specifieke zorg voor vrouwen, bijvoorbeeld rondom zwangerschap, abortus en geboorte. En besloten daarna dat vrouwen wel zonder konden.

Dus, praten over vrouwen alsof we alleen bestaan in relatie tot een man lijkt onschuldig, totdat je ziet wat dat wereldbeeld doet in de ”echte” wereld. Hopelijk stopt de trend snel. Je kunt ook boeken en films verkopen zonder te vervallen in makkelijke cliché-titels met de dochter/vrouw van X in de titel. Hopelijk helpt dat om vrouwen vaker te zien als mensen, met eigen levens, meningen, gevoelens en behoeftes.

De lezing van… hoogleraar Renée Römkens

De Universiteit van Amsterdam benoemde prof. dr. Renée Römkens tot Bijzonder hoogleraar Gender Based Violence aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Om die benoeming te vieren hield ze een oratie over een actueel en relevant onderwerp: De invloed van vrouwen- en mensenrechtenbeweging op debat en aanpak gender gerelateerd geweld in Nederland. Aanbevolen!