Monthly Archives: juli 2012

Film opent debat over intimidatie op straat

Een filmpje, Femme de la Rue, over Brusselse jongens en mannen die vrouwen op straat lastig vallen, haalt een boel overhoop in buurland België. Over één ding zijn opiniemakers het eens: dat vrouwen niet rustig buiten rond kunnen lopen mag het land niet tolereren. De documentaire heeft dan ook al een eerste resultaat bereikt. Brussel wil boetes uitdelen aan mannen die zich niet kunnen gedragen.

Filmstudente Sofia Peeters maakte lastig gevallen worden op straat tot het thema van haar afstudeerproject, omdat ze het helemaal zat was. Het maakte niet uit hoe ze over straat ging, seksuele intimidatie volgde toch wel. Ze ging een paar dagen op stap met een onopvallende spycam en registreerde talloze opmerkingen van het type ‘Hoeveel moet je kosten, bitch’.

Haar film leverde veel reacties op. Honderden mensen, veelal vrouwen, vonden herkenning en erkenning en begonnen openlijk te spreken over wat hen allemaal overkwam zodra ze zich buitenshuis waagden. Ervaringsdeskundige en auteur Celia Ledoux, die in Brussel woont, heeft bijvoorbeeld sinds haar puberteit te maken met mannen die schelden en staren. Ze merkte, net als andere vrouwen, dat ze tot voor kort nauwelijks begrip ondervond  als ze haar ervaringen deelde met anderen:

Als ik de situatie aankaart, volgen drie mogelijke reacties. Eén, vrouwen (soms mannen) sympathiseren defaitistisch, twee, iets over nultolerantie en vuist maken en drie, men doet ongemakkelijk. Wat droeg ik, deed ik, wat veroorzaakte het? Zoiets komt toch niet vanzelf?

Wat Sofia Peeters deed was die patstelling doorbreken. Niemand kan om de beelden en de opgenomen scheldpartijen heen. Daarna werd het echter lastig. Omdat Peeters de opnames maakte in een achterstandswijk van Brussel. De daders hebben meestal een getinte huidskleur. Voordat je het weet wordt het een heen en weer geschreeuw van mensen die de Islam of allochtonen als groep de schuld geven. Dat kan nooit de bedoeling zijn, schrijft Bleri Lleshi in De Standaard:

Koppel het gedrag van deze mannen niet aan religie. Dit heeft niets te maken met de islam. Dergelijk machogedrag vind je helaas bij mannen ongeacht religie, cultuur, of ze leven in een grote stad, dan wel in een boerendorp. Opvoeding speelt hier een centrale rol, maar niet omdat jonge mannen dergelijk gedrag en dergelijke taal van thuis uit meekrijgen.

Ook Ledoux en Peeters zelf signaleren dat de overlast van een kleine groep jongens en mannen komt. Het gaat om een minderheid binnen een groep die kampt met werkloosheid, armoede, sociale uitsluiting, frustraties. Maar vervolgens leven zij die frustratie wel uit op vrouwen. Peeters:

Al de aandacht die er gegeven wordt aan de mannen en de oorzaken van hun gedrag, wordt niet gegeven aan de vrouwen. Hoewel zij diegenen zijn die jarenlang dit gedrag hebben moeten slikken en er niets over durfden zeggen. […] Het is blijkbaar nodig om in een zedig kleedje door de probleembuurten te wandelen en vast te leggen op tape hoe je behandeld wordt, om een maatschappij wakker te schudden. Neen, we hebben het niet zelf uitgelokt. Neen, we zijn geen overgevoelige, flauwe grietjes als we dit gedrag niet accepteren. Neen, we willen onszelf niet steeds afgebeeld zien als halfnaakte bimbo op een sportwagen.

Peeters zou daarom graag zien dat deelnemers aan het debat breder kijken, zodat zinnige maatregelen mogelijk zijn. Ze denkt dan aan sensibilisering over gelijkheid tussen man en vrouw in scholen, jeugd- en buurthuizen, strengere regels rond de alomtegenwoordige denigrerende afbeelding van de vrouw, het aanpakken van de uitzichtloze werkloosheidssituatie van kansarme groepen. Kortom, de problemen aanpakken bij de basis.

Op de korte termijn kan het vrouwen helpen het heft in eigen handen nemen. Voor Peeters was het filmen van het wangedrag bijvoorbeeld bevrijdend:

‘Die spycam was wel een beetje James Bond, ja. Het gaf ook een kick: toen die mannen weer begonnen met hun debiele commentaren, werd ik niet kwaad maar dacht ik “doe maar, jongens!” Nu, ik ben ook een namiddag gevolgd door een vriend met een camera. In een paar uur hadden we alle materiaal dat ik nodig had. Dat is eigenlijk toch heel erg? Maar het bewijst ook dat er een probleem is.’

Daarnaast beschikt Brussel sinds kort over een lokale afdeling van Hollaback. Via deze site kunnen vrouwen hun ervaringen met intimidatie op straat delen. De organisatie achter de site maakt ook een plattegrond, zodat mensen kunnen zien op welke locaties in de stad de meeste incidenten voorkomen. Zo ervaren vrouwen dat ze niet de enigen zijn, en kunnen ze zich wapenen tegen vooroordelen van het type ‘wat had je aan en waarom was je daar op dat tijdstip’. Want het moge zo langzamerhand wel duidelijk zijn dat de vrouw niet het probleem is. Kijk anders nog maar even naar het filmpje van Peeters of de inzendingen op Hollaback.

Nieuwsronde

Artsen en ziekenhuizen moeten gericht onderzoek doen naar verouderingsprocessen bij vrouwen. Zoveel vrouwen zijn slachtoffer van mensenhandel en huiselijk geweld, dat de opvang de toestroom niet meer aan kan. En als Franse minister moet je goed je best doen om boven de verbale intimidatie van je mannelijke collega’s uit te komen. Dat en meer in deze nieuwsronde.

De Franse minister Cecile Duflot had deze jurk niet aan mogen trekken volgens mannelijke ‘collega’s’.

  • De vrouwenopvang in Nederland luidt de noodklok. Zoveel vrouwen hebben hulp nodig, dat alle plekken bezet zijn. Het duurt daardoor te lang voordat slachtoffers van huiselijk geweld terecht kunnen in de opvang. Ook spelen er problemen rondom slachtoffers van mensenhandel. Deze vrouwen komen nogal eens uit het buitenland en kunnen nergens anders terecht. Daardoor houden ze ongewild te lang een noodbed bezet.
  • Vrouwen in Bolivia nemen steeds vaker deel aan de (lokale) politiek. De meesten deden eerst ervaring op bij sociale bewegingen, meldt nieuwsagentschap IPS. Daarna waren ze niet meer te houden en stroomden door naar  ‘officiële’  functies.
  • De Franse minister Cecile Duflot kon een toespraak voor het parlement niet afmaken, omdat mannelijke collega’s haar wegjoelden vanwege haar uiterlijk. De seksisten klaagden dat haar jurk hen afleidde. Normaal gesproken zwegen vrouwen over dit soort gedrag, maar sinds Dominique Strauss-Kahn werkelijk alle grenzen overschreed, staat minachtend gedrag jegens vrouwen in een slecht daglicht. Filmpjes van het incident haalden internet en veroorzaakten een schandaal. Duflot zelf hoopt dat een gelijkwaardiger aandeel vrouwen in de politiek leidt tot veranderingen ten goede.
  • Drie staten in de V.S. trokken fondsen in voor Planned Parenthood, de Amerikaanse variant van de Rutgers stichting. Gelukkig kan de organisatie laagdrempelige medische zorg blijven bieden, dankzij president Obama. Die nam de financiering over en zorgt ervoor dat kantoren open blijven en vrouwen preventief onderzoek naar borstkanker kunnen blijven krijgen.
  • Vrouw en hartklachten? Nou, dan ben je een lastige patiënt. En hoe het zit met de gevolgen van de daling van het hormoon oestrogeen na de overgang? Geen idee, want er is geen onderzoek naar gedaan. Dat moet veranderen, stelt ZonMw, de organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie, in het rapport ‘Vrouwen zijn anders’. De instantie gaat de komende maanden de boer op om iedereen te overtuigen van de noodzaak van meer onderzoek naar veroudering bij vrouwen.
  • Caitlin Moran’s boek Vrouw zijn, hoe doe je dat, komt naar de Verenigde Staten. Zo maken ze feministen tegenwoordig niet meer, verzucht Slate Magazine nostalgisch: ,,Moran calls for “zero tolerance” of “all the patriarchal bullshit”: a colleague’s crude “joke,” Disney princesses, botox. To all those women who recoil from the word feminist, she asks, “What part of  ‘liberation for women’ is not for you? Is it freedom to vote? The right not to be owned by the man you marry? ‘Vogue’ by Madonna? Jeans? Did all that good shit GET ON YOUR NERVES? Or were you just DRUNK AT THE TIME OF THE SURVEY?”’
  • Die roze en blauwe ghetto’s bij Bart Smit hoeven echt niet. Neem een voorbeeld aan het beroemde Engelse warenhuis Harrods. Daar hebben ze de speelgoedafdeling ingericht naar thema. Of je een jongetje of een meisje bent maakt niet uit. Iedereen kan vrijuit rondlopen en kijken wat hij/zij leuk vindt.
  • Meten is weten, maar informatie over de situatie van vrouwen ontbreekt nogal eens. Het zijn immers maar vrouwen. Wat zij doen maakt niet zoveel uit. Gaaaaaap, op naar belangrijkere onderwerpen. Onder andere de Wereld Bank en de Verenigde Staten willen daar verandering in brengen. Ze steken extra energie in onderzoeken naar de positie van vrouwen wereldwijd. Op basis van feiten kunnen hulporganisaties vrouwen gerichter bijstaan in het verbeteren van hun situatie.
  • Als vrouwen daadwerkelijk Hollywood zouden domineren... dan zou een totaal onbekende vrouw na het regisseren van een reclame meteen honderd miljoen dollar krijgen voor het regisseren van een superheldenfilm (over Wonder Woman bijvoorbeeld), zonder dat iemand met z’n ogen zou knipperen. Om een voorbeeld te noemen. Een vrouw mag dromen, toch?
  • Leve de Olympische Spelen, maar waag het als atlete niet om te vergeten dat je allereerst een vrouw bent, die er goed uit moet zien want anders dan.

Verkrachters vertellen hun kant van het verhaal

Waarom verkrachten verkrachters? Sociale mediasite Reddit publiceerde antwoorden op deze vraag. De forumdiscussie heeft zo’n opzienbarend karakter dat de site de internationale Engelstalige pers haalde. Ook webmagazine Jezebel besteedt aandacht aan verkrachters en hun motieven, naar aanleiding van de discussie op Reddit. De resultaten zijn soms moeilijk te verteren. Willen we als samenleving echter een stap voorwaarts zetten, dan moeten we de daders ook aan het woord laten, stelt Jezebel.

Reddit staat niet bepaalt bekend als een vrouwvriendelijke site. Toch leverde de discussie over motieven van daders verrassend openhartige, eerlijke antwoorden op. Die bovendien duidelijk maken dat je een verkrachter nauwelijks kunt onderscheiden van de niet-verkrachter:

in between the remorseful paeans and the sociopathic how-to guides, an existential truth emerged: many rapists look and act like everyone else, almost right up until the moment they start raping. It’s a truth that many sexual assault survivors have already been forced to confront, and one at least as many survivors know the rest of society hasn’t yet wrapped its head around.

Na het doorploegen van talloze antwoorden op de vraag ‘wat bezielt een verkrachter’ kan Jezebel een aantal steeds terugkerende redenen op een rijtje zetten. De inzenders waren voornamelijk mannen, en zij vertelden dat zij seksueel geweld gebruikten, meestal tegen vrouwen:

  • omdat vrouwen volgens de dader tegenstrijdige signalen afgaven over hun bereidwilligheid tot seks
  • uit verveling
  • vanwege groepsdruk (met name van andere mannen)
  • omdat vrouwen gebruiksvoorwerpen zijn
  • omdat mannen nou eenmaal mannen zijn, biologie
  • slechte invloeden, zoals nare jeugd gehad

Veel mannen gaven aan dat zij achteraf nare herinneringen over hielden aan hun acties. Sommigen betuigden zelfs spijt. De forumdiscussie gaf sommige slachtoffers daardoor een gevoel van erkenning. Want ook zij hielden er nare herinneringen aan over:

So what I remember from that night is this: he wouldn’t accept a polite “no.” When I wasn’t sure about being drunker, he decided for me. He very quickly escalated physical contact past what I’d said was my comfort zone, and I had to either go along with his advances or create an awkward situation on a first date by yelling at him. It took weeks for him to accept that I wasn’t being “stubborn,” I REALLY WANTED HIM TO LEAVE ME ALONE. The worst part was that he was a police officer. […]  I’m glad he shared this story because it legitimized my own experiences. I’ve been this girl before. I’m a little damaged and a little insecure, and until recently, I’ve been uncomfortable creating an awkward situation by saying “no” and leaving.

Vanwege deze openheid moedigt Jezebel de discussie aan, hoe vervelend sommige verhalen ook over komen. Luisteren naar wat daders over zichzelf en hun motieven vertellen, gaat vooraf aan verandering ten goede:

We have to acknowledge that the people telling these stories and making these decisions are the men (and women) next door, not necessarily inhuman savages. Otherwise, anti-rape campaigns will continue to tell victims to dress and act differently as a matter of “prevention,” college campuses will continue to report high rates of sexual assault, and people will continue to take advantage of others without even looking them in the eye while doing so.

Ook magazine Salon juicht de discussie toe:

The thread is a powerful testament to the insidiousness of sexual coercion, and of how damaging to both men and women the culture of silence can be. It’s still expected that nice girls won’t make a fuss. Females are still  raised to keep quiet and not make a scene, even when they want say no. They’re raised to keep quiet, even after they’ve been abused. And that’s nowhere more harrowingly clear than in the story of the man who claims to be “a post-colleged age male who raped several girls through use of coercion, alcohol, and other tactics over a course of 3 years.”

Verkrachters. Hoe meer we van ze weten, hoe beter we hun misdaden kunnen voorkomen, of de schade na hun actie kunnen verminderen.

De genadeloze focus op de alleenstaande moeder

Wow. Het gebeurt niet vaak dat de Zesde Clan niet weet waar te beginnen. Maar het is Steven de Jong, de conservatieve columnist van NRC Handelsblad, opnieuw gelukt. Na zijn verbijsterend wereldvreemde artikel over hoog opgeleide, single vrouwen, is het nu de beurt aan single vrouwen uit sociaal kwetsbare milieus die de wereld verpesten met hun vele baby’s. Baren en de kosten bij de belastingbetaler neerleggen? Schandalig. Dat moet onmiddellijk stoppen, vindt hij. Desnoods moet de overheid ingrijpen tussen de lakens.

Laten we de elementen van dit anti alleenstaande moeder discourse even nalopen. Dat is makkelijk, want de ‘opiniejournalist’ volgt vrij nauwkeurig Amerikaanse redeneringen die de zogenaamde Welfare Queen aanvallen. Daar stigmatiseren ze alleenstaande moeders uit slechtere milieus al sinds 1981, dus zo origineel of taboedoorbrekend is De Jong niet. Velen gingen hem voor. Alleen de beschuldiging van fraude laat hij weg.

Voor de rest is het een en al vinkjes zetten. Deze single vrouwen maken een puinhoop van hun leven. Check. Ze zitten in een uitkering, kampen wellicht met verslaving of schulden. Check. Krijgen de ene na de andere baby van allemaal verschillende mannen. Check. Maken steeds foute keuzes, zodat ze het als alleenstaande moeten zien te redden. Check. Wat niet lukt, ze houden hun handje op bij de overheid. Check. Die moet haar gezin redden. Op kosten van de belastingbetaler, uiteraard. Check. Schande. Check.

De Zesde Clan staat altijd open voor een eerlijke discussie, maar een goed debat op gang brengen wordt  lastig als je als basis dit soort broddelwerk voorgezet krijgt. Zijn redeneringen vertonen namelijk allerlei gaten. Zo ontbreekt iedere verwijzing naar de grondwet. Bemoeizorg achter de voordeur vergt al zorgvuldig maatwerk. Maar als overheid tussen de lakens van burgers komen?  Hoe stelt De Jong zich dat voor? We kennen in Nederland zoiets als de bescherming van je fysieke integriteit. Is geregeld in artikel 11 van de Grondwet. Weet De Jong dit niet? Onaantastbaarheid van het lichaam, zegt hem dat wat?

Dan de vaders. Zij komen nauwelijks aan bod in dit rondje beschuldigend met het vingertje wijzen. Als De Jong vrouwen tot de grond toe afbrandt als onverantwoordelijke broedmachines die Nederland failliet laten gaan, is de Zesde Clan erg benieuwd naar zijn mening over de verwekkers. Die mannen, die de benen nemen en niets meer van zich laten horen.

De kwestie van afwezige vaders ligt erg, erg gevoelig. In het blad Zorg&Welzijn blijkt dat het stellen van een vraag over vaders die geen kinderalimentatie betalen, dus puur en alleen het onderwerp aansnijden, al gezien wordt als ‘mannen stigmatiseren’. Terwijl vrouwen miljoenen mislopen doordat vaders geen alimentatie voor kinderen betalen. In Nederland deden in 2009 bijna 12.000 mensen, veelal vrouwen, een beroep op de overheid om namens hen kinderbijslag te vorderen. In de V.S. betaalt ruim de helft van de vaders geen alimentatie. Deze niet-betalende vaders dragen zodoende bij aan de wankele economische positie van het een ouder gezin.

Daarnaast toont De Jong zich een aanhanger van de ‘eigen verantwoordelijkheid’-gedachte. Op zich is eigen verantwoordelijkheid een goed uitgangspunt. Maar hij noemt dit in een beladen wij-zij discourse. Want ‘wij’ zijn wel verantwoordelijk, wij werken wel hard, en wij worden pissig als we op moeten draaien voor de fouten van een ander. De ander moet grrrtvrrdrie eindelijk eens door ons goedgekeurd gedrag gaan vertonen. Zo niet, dan volgen harde maatregelen.

Eigen verantwoordelijkheid komt daarmee neer op ‘eigen schuld, dikke bult, u houdt zich niet aan mijn normen en waarden dus zoek het maar uit’. De term verandert dan in een stok om minder succesvolle mensen te slaan. Waarbij de stok in dit geval eenzijdig op de rug van de vrouw neerkomt, want die is zichtbaar. Zij raakte immers zwanger en bleef alleen achter.

De Jong, een vraag. Wat maakt dat je zo afgeeft op single vrouwen? Met of zonder kind, maakt niet uit, ze krijgen er allemaal van langs. Het zijn, ondanks hun hoge opleiding, stakkers die snel een toontje lager moeten zingen, anders komen ze nooit aan de man. Of het zijn stakkers die je onder mag kotsen omdat ze teveel geld kosten. Vanwaar die haat?

En als je toch aan het nadenken bent over jezelf, neem dan deze stelling in je overwegingen mee. Om het debat te stimuleren. De stelling luidt: Alleen iemand die blind is voor zijn eigen bevoorrechte positie, kan zo minachtend uit hoogte praten over mensen die het minder goed getroffen hebben in het leven.

Succes, De Jong.

Vriendelijke groeten,

De Zesde Clan

De gereedschapskist: alles over seksobjecten

Per dag zien we duizenden beelden van vrouwen. Dit beeld in Atlantic Magazine geeft een mooi voorbeeld van de manier waarop de media vrouwen vaak toont. Inderdaad, mooie benen. Of neem bijvoorbeeld de campagne van pakkenfabrikant Suit Supply. Het hele land hing vol met vrouwen gereduceerd tot een paar billen en een stuk rug. Wat gebeurt hier? Dat kun je in kaart brengen met een test van website Sociological Images. Grote kans dat zo’n foto een vrouw als seksobject gebruikt.

Hoe herken je een seksobject

Gebruikt een beeld een vrouw als stand-in voor een voorwerp? Zie je alleen een geïsoleerd lichaamsdeel? Vrouwen zonder hoofd, of vrouwen als anonieme kudde, allemaal even slank en rank? Dat zijn enkele van de vragen om te meten of de vrouw op de foto gebruikt wordt als seksobject, ja of nee. Sociological Images wijdt een serie aan de vrouw als seksobject, en wat we hiermee moeten, want dit soort beeldvorming rukt op:

Around since the 1970s and associated with curmudgeonly second-wave feminists, the phrase “sexual objectification” can inspire eye-rolling. The phenomenon, however, is more rampant than ever in popular culture.  Today women’s sexual objectification is celebrated as a form of female empowerment.  This has enabled a new era of sexual objectification, characterized by greater exposure to advertising in general, and increased sexual explicitness in advertisingmagazinestelevision showsmoviesvideo gamesmusic videostelevision news, and “reality” television.

Schadelijke effecten

Het lijkt erop dat deze dominante beeldcultuur zowel mannen als vrouwen traint om vrouwen vooral te zien als een collectie aantrekkelijke onderdelen. Zoals een huis een mooie daklijst, schattig balkon of mooie luiken voor de ramen heeft, zien we vrouwen als een verzameling aantrekkelijke billen, borsten en benen. Nee, dat is niet genetisch:

“Our findings suggest people fundamentally process women and men differently, but we are also showing that a very simple manipulation counteracts this effect, and perceivers can be prompted to see women globally, just as they do men,” Gervais said. “Based on these findings, there are several new avenues to explore.”

De Zesde Clan hoopt dat dit snel gebeurt, want nu zijn vrouwen geen mensen maar een serie losse onderdelen. Erger nog, onderdelen waar iets aan mankeert, en dat moeten we snel fiksen. We hebben vieze vagina’s die nodig een schoonmaakbeurt behoeven. We hebben teveel haar op verkeerde plekken en nu zal iedereen ons walgelijk vinden. We kunnen pas naar het strand als we drie maanden bezig zijn geweest met onze benen, en daar voor honderden euro’s aan crèmes op hebben gesmeerd.

Pas als alle onderdelen perfect zijn kunnen vrouwen het hoogst haalbare bereiken, namelijk seksueel aantrekkelijk zijn voor mannen. (Want: seks-object.) Er komen steeds meer aanwijzingen dat die houding een negatief effect heeft op vrouwen en meisjes:

Pop culture sells women and girls a hurtful lie: that their value lies in how sexy they appear to others, and they learn at a very young age that their sexuality is for others.  At the same time, being sexual, is stigmatized in women but encouraged in men. We learn that men want and women want-to-be-wanted. The yard stick for women’s value (sexiness) automatically puts them in a subordinate societal position, regardless of how well they measure up.  Perfectly sexy women are perfectly subordinate.

Ook in Nederland maakt de overheid zich steeds meer zorgen over de seksualisering van meisjes, en de gevolgen die dat heeft voor hun ontwikkeling. Fabrikanten bieden rustig strings voor zesjarigen aan. Op een gegeven moment denken jongeren dat het volstrekt normaal is om meisjes te beoordelen op basis van hun uiterlijk en of ze seksueel beschikbaar zijn – waarbij het negatieve waardeoordeel ‘slet’ al snel volgt. Die cultuur legt een enorme druk op jonge vrouwen en ondermijnt hun zelfvertrouwen.

Veranderen

Hoe kom je af van een cultuur en mentaliteit die vrouwen reduceert tot voorwerpen die er leuk en sexy uit moeten zien? Het helpt als mannen vader worden van een dochter. Diverse onderzoeken wijzen uit dat de komst van een dochter de houding van mannen ten opzichte van meisjes en vrouwen verandert:

most male respondents with daughters replied that yes, having girls made them see ladytypes differently. Like actual humans! Humans just like men! Imagine that! One father remarked that he no longer lusts after barely legal women, because they look like girls to him. Another said that he doesn’t think it’s funny to watch strippers almost get hit by cars as they try to cross the highway on their way to work anymore. Women are people!

Als individu kun je ook iets doen. Grijp de macht terug. Sociological Images adviseert jezelf een aantal gewoontes aan te leren om de invloed van de media in te dammen. In plaats van iets waar anderen naar kijken, zouden vrouwen stil moeten staan bij het feit dat zij als persoon een lichaam hebben, en dat dit lijf een wonderbaarlijk geheel is, om te huppelen, springen, wandelen, fietsen, boodschappentassen te tillen, enzovoorts.

Tweede advies van Sociological Images: doorbreek stereotiepe verwachtingen. Hou een dagje deuren open voor mannen, eet een lekkere maaltijd en klop tevreden op je buik, alles wat je eraan doet herinneren dat je niet bestaat bij de gratie van ‘mooi’ zijn volgens rigide media normen.

Advies drie: richt jezelf op je eigen ontwikkeling als persoon. Met andere woorden, aandacht besteden aan je geest in plaats van je lichaam als collectie onderdelen die verbetering behoeven. Daarbij geeft de Zesde Clan je graag wat aanvullende leestips. Allereerst ‘Vrouw zijn, hoe doe je dat?’ van Caitlin Moran. Haar vaak hilarische analyses bieden een goed tegenwicht voor de terreur van het schoonheidsideaal. Dan The Body Project van Joan Jacobs Brumberg. Niet vertaald in het Nederlands, maar wel perfect om de ontwikkeling van het schoonheidsideaal te begrijpen. Ariel Levy’s boek over de opkomst van de bimbo cultuur is ook onmisbaar als tegengif.

Tot slot: vergeef jezelf. Vrouwen krijgen talloze keren per dag te horen dat ze niet deugen. We moeten onszelf vergeven dat we geen perfecte benen, borsten en billen hebben. Dat we er niet uitzien als zestienjarige supermodellen met kledingmaatje 34.Als je jezelf kunt vergeven, wordt het vervolgens een stuk makkelijker om je te verzetten tegen deze dominante cultuur. Kun je boos worden en in actie komen.

Bijvoorbeeld door petities naar tijdschriften te sturen, om hen te verzoeken op te houden met het bewerken van foto’s om modellen nog dunner te maken. Door Suit Supply aan te klagen voor de manier waarop ze vrouwen in beeld brengen. Of door een lied op Youtube te plaatsen om het onhaalbare schoonheidsideaal af te branden. Er is veel mogelijk als je je niet meer uren per dag zorgen hoeft te maken over je uiterlijk 😉

TOEGIFT: wat als alle sporten zo gefotografeerd werden als het vrouwen beachvolleyball?

Vrouw en vrijheidsstrijd sluiten elkaar uit

Het boek Third World, Second Sex bracht in 1984 de ervaringen van vrouwen in kaart bij nationale bevrijdingsoorlogen. Tijdens opstanden en gevechten mochten vrouwen best meedoen. Zodra de ergste strijd voorbij was, moesten ze echter snel weer thuis gaan zitten. Bijna dertig jaar later blijkt dat er weinig vooruitgang in zit: ‘als vrouw mag ik in Syrië niet echt meevechten’

Beeld ‘vrouw in het verzet’, ter ere van Hannie Schaft.

Opstanden leveren gemengde gevoelens op. Dus eerst deze disclaimer: ja, geweld is erg. We zouden liever zien dat leeuwen en lammetjes vredig in dezelfde weide zij aan zij liggen. Het echte leven verloopt echter minder idyllisch. Soms is de maat vol en ontstaat er strijd tegen een regime. Waarbij mensen de wapens oppakken en er doden vallen. Vervolgens ontstaat er vaak een ideologisch mijnenveld. De terrorist van de een is de Hannie Schaft van de ander. Wie gelijk heeft? Dat verschilt per tijdstip en per bron.

Los van die ideologische strijd blijft de kwestie echter dit. Mannen komen in opstand tegen een regime. Vrouwen komen in opstand tegen een regime. Waarom tellen vrouwen niet volwaardig mee? Waarom mogen zij niet doen wat ze doen, zonder dat allerlei mensen kritiek gaan uiten? Het interview met een Canadese Syrische die terugkeerde naar haar geboorteland en daar de wapens oppakte, licht een tipje van de sluier op.

De Zesde Clan ontwaart drie hoofdmotieven. Ten eerste godsdienst. De Syrische opstandelingen hoopten op westerse steun, kregen die niet, en accepteren inmiddels hulp van Salafistische organisaties. Deze conservatieve stroming heeft het niet op vrouwen die in de openbaarheid treden. Om sponsors te vriend te houden ontkent de commandant momenteel dat hij een vrouw in de gelederen heeft.

Ten tweede: macho eer. Wat, een vrouw die de wapens oppakt? Waren de mannen op? Zijn ze te bang om te doen wat echte mannen behoren te doen? Schande. Naast verwachtingen over wat mannen dienen te doen, bevat dit sentiment ook verwachtingen over wat vrouwen behoren te doen. Zoals zedig thuis blijven zitten. Een trend die de Salafisten mooi versterken.

Tot slot: geen zin hebben in verdeeldheid. Want als je interne spanningen krijgt, verzwak je, en als je verzwakt, verlies je de strijd. Dus een vrouw die spanningen oproept met haar aanwezigheid moet terug haar hok in. Bovendien kunnen discussies binnen het verzet, over zoiets als de rol van vrouwen binnen de revolutie, een nare richting op gaan. Als het debat bijvoorbeeld het seksisme in de maatschappij openbaart.

De collectieve minachting voor vrouwen blijkt bijvoorbeeld één van de oorzaken van de achteruitgang voor vrouwen in Egypte. Vrouwen speelden een belangrijke rol in de opstand, maar belanden nu achter in de bus omdat vrouwenzaken niet belangrijk zouden zijn. Het gaat om hét land, hét volk. Problemen zoals moedersterfte of de politieke vertegenwoordiging van vrouwen zijn in die optiek een niche markt, geneuzel in de marge van een exotisch minderheidsgroepje. Als je kritische vragen gaat stellen over die denkwijze, wordt het seksisme snel pijnlijk…. En mensen willen geen pijn lijden, of privileges opgeven. Het zou veel beter zijn als iedereen z’n mond houd.

De Arabische Lente woekert voort. De minachting voor vrouwen, de onwil om hen als volwaardig burger deel te laten nemen aan de maatschappij, ook.

NB bij de foto: het beeld Vrouw in Verzet werd gemaakt door Truus Oversteegen, zelf ook actief in het Nederlandse verzet tegen de Duitse overheersing. Over haar werk vertelde de kunstenares:

“Het symboliseert de overmacht waar tegen we vochten. Het beeld is niet alleen bedoeld om Hannie Schaft te eren, maar alle vrouwen uit het verzet, want er is haast niets om die vrouwen te gedenken, en natuurlijk is het ook voor mijn verzetsmakkers.”

Etiket ‘feministe’ omarm je vrijwillig

De grote groep ‘ik ben geen feministe, maar’ heeft er een nieuw lid bij. Marissa Mayer, de nieuwe topvrouw van Yahoo, benutte de media om publiekelijk duidelijk te maken dat zij geen feministe is. En dat is volstrekt logisch, want dat etiket levert vrouwen woede en agressie op, schrijft feministe Amanda Marcotte in webmagazine Slate. Dus waarom zou iemand als Mayer zich zo willen noemen?

Feministes zijn eng!!! Iek!!!

Mayer zei in een interview het volgende:

I don’t think that I would consider myself a feminist. I think that I certainly believe in equal rights, I believe that women are just as capable, if not more so in a lot of different dimensions, but I don’t, I think have, sort of, the militant drive and the sort of, the chip on the shoulder that sometimes comes with that. And I think it’s too bad, but I do think that feminism has become in many ways a more negative word. You know, there are amazing opportunities all over the world for women, and I think that there is more good that comes out of positive energy around that than comes out of negative energy.

Zoals zovelen schetst Mayer een negatief beeld van ‘het’ feminisme, met toon en houding-argumenten die inmiddels behoren tot ons culturele erfgoed. Je hoeft het niet eens meer uit te leggen of jezelf te verdedigen. Eén verwijzing naar harige benen is al voldoende. Marcotte verwerpt deze negatieve etiketten. Ze ziet het als een gekleurde, verwrongen omschrijving van iets wat feministen inderdaad doen. Namelijk: seksisme aan de kaak stellen, ook al betekent dit dat met name mannen tegen je gaan schreeuwen.

Tóch de strijd aangaan en de consequenties (agressie) voor lief nemen, is niet voor iedereen weggelegd. Soms lijkt het feminisme je persoonlijk niks op te leveren. Of heeft je activisme ernstige gevolgen voor je individuele kansen en welbevinden. Kijk maar naar vrouwen in Afghanistan, die opkomen voor de rechten van hun seksegenoten en vermoord worden door de Taliban. Zo extreem kan het zijn. Maar ook de ‘gewone’ haat en nijd zijn al vermoeiend en afschrikwekkend genoeg. Niet zo vreemd dat de meeste vrouwen hier geen zin in hebben.

Zelfs deze kwestie proberen te bespreken roept al agressie op. De analyse van Marcotte veroorzaakte zulke felle commentaren dat zij prompt ironisch kon twitteren:

I’d like to thank the trolls for making my point for me about how the word “feminist” invites hate.

Dat klimaat zorgt ervoor dat vrouwen wel linker uitkijken zichzelf openlijk als feministe te betitelen. Volgens Marcotte kan in de V.S. alleen een specifieke groep nog openlijk het woord feminisme in de mond nemen:

….the only prominent women allowed to call themselves “feminist” in public anymore are those who are using it as cover to attack the values of feminism.

De Zesde Clan wil daar een tweede groep aan toevoegen:  ondernemers, die een soort light variant van een soort ‘feministisch’ gedachtengoed gebruiken om hun waren te verkopen. Neem Crystal Clear, met zijn vrijheid, blijheid, women in control slogan. Waarbij die controle vooral lijkt te slaan op diëten, slank blijven en voldoen aan schoonheidsidealen (codewoord: lekker in je vel zitten, er goed uit zien. Wie wil dat nou niet.)

Volgens Marcotte zou daarnaast een psychologisch mechanisme mee kunnen spelen. Vrouwen die topfuncties in de wacht slepen, kunnen het idee hebben dat zij zeer bijzonder zijn. In tegenstelling tot andere vrouwen hebben zij wel de kennis en kunde om mee te doen met de jongens. Zij worden wél voor vol aangezien. Ze hebben er baat bij om afstand te bewaren tussen henzelf en ‘die andere vrouwen’, die vrouwen die kunnen rekenen op minachting en meewarige blikken.

Pas jaren later blijkt die acceptatie van de mannen soms vies tegen te vallen:

That’s the mentality that lingers behind young women saying, “Gosh, all my friends are men because I just don’t get along with women that well,” and that’s the incentive that will keep conservative women’s groups supplied with a steady stream of new faces. Plenty of women go through this phase and come out of it feminists when they realize the boys club they were so eager to be in is not as eager to have them.

Maar goed, tegen die tijd ben je meestal oud en toe aan het schrijven van je memoires. Blijft over, zoals Marcotte omschrijft, een vrouw die ironisch genoeg alleen kansen kreeg omdat vrouwen decennia lang vochten voor het recht op onderwijs, betaald werk, baas in eigen buik, en de juridische status van zelfstandig persoon. Dát feminisme, strijdbaar, kritisch, opkomend voor mensenrechten, verandering nastrevend, dat is het feminisme wat veel mensen eng vinden en waar je agressieve reacties op krijgt. Je kunt van niemand verwachten dat zij die positie in wil nemen. Dat feminisme omarm je vrijwillig. Omdat je het waard bent.

MKB congres roept weerstand op

Een prestigieus OndernemersCongres Stedendriehoek-IJsselland houden, en als MKB Nederland na veel gedoe niet verder komen dan één vrouwelijke spreker? Een triest moment. Janneke van Heugten, verbonden aan Vrouwen in de Media, roept via Twitter, Linked In en andere sociale media op tot actie. Een daad waarmee ze de Gendered Conference Campaign naar Nederland haalt. Hulde!

Van Heugten heeft het helemaal gehad met de mannenfeestjes in congresland:

Bij deze roep ik op om deze bijeenkomst te boycotten uit protest dat de organisatoren te lui zijn geweest om effectief op zoek te gaan naar vrouwelijke sprekers. (Ennuh…MKB-Nederland, kom niet met het excuus dat er geen interessante vrouwelijke sprekers zijn. Als jullie ZijSpreekt.nl niet kennen hebben jullie als organisatie wel een heel beperkt kringetje waar jullie in vissen. En dat getuigt niet van ondernemerschap).

En ja, natuurlijk is het fijn dat onderneemster Annemarie van Gaal zowaar ook een woordje mee mag spreken. Als je echter bedenkt dat eenderde van de onderneemsters van Nederland vrouwen zijn, wordt die groep wel heel schamel bediend. Van Heugten:

Ik vind dat MKB Nederland op het congres van donderdag 20 september een prachtige kans laat liggen om te laten zien dat zij zowel de vrouwelijke als mannelijke ondernemers van Nederland als hun doelgroep ziet. Woordvoerder Van den Broek zegt dat zijn organisatie open staat voor verbreding van het netwerk, zodat congressen met meer vrouwelijke sprekers verrijkt gaan worden. De afspraak staat. Ik vind dat wij hem kunnen en moeten helpen om die vrouwen te vinden.

Van Heugten vraagt terecht aandacht voor de schaarste aan vrouwelijke sprekers. Als mensen alleen talent en kunde herkennen in klonen van zichzelf, krijg je schrale eenheidsworst. Congressen met louter mannelijke, en veelal ook nog eens blanke sprekers, zijn problematisch. Zulke evenementen doen geen recht aan professionals met een ander geslacht of huidskleur, en missen allerlei standpunten en inzichten.

De weerstand tegen male, pale and stale groeit. In de V.S. timmeren de Feminist Philosophers daarom sinds 2009 aan de weg om organisatoren ervan te doordringen dat diversiteit een voorwaarde is voor kwaliteit. Via de Gendered Conference Campaign doen ze wat Van Heugten doet – bewustwording op gang brengen. Via Wired Magazine wil ook al iemand in kaart brengen hoe het zit met sprekers m/v. Ook de Zesde Clan besteedt regelmatig aandacht aan programma’s zonder vrouwen. Zoals laatst nog het intellectuele nevenprogramma van LowLands, Lowlands University. Daar bleek ‘geleerde’ nog steeds het synoniem voor ‘blanke man’.

Discriminatie gebeurt vaak onbewust. Je ziet het resultaat pas als je het lijstje sprekers in je hand houdt, en ziet dat de vrouwen en allochtonen voor de zoveelste keer schitteren door afwezigheid. Hoog tijd om een schijnwerper te zetten op al dit soort automatismen, patronen zichtbaar te maken, en daar zeer kritische vragen over te stellen. En MKB Nederland? Van Heugten wijst terecht op Zij Spreekt. Daar zit vast wel een interessante vrouw tussen die goed past bij het thema van volgende conferenties. Succes.

Mannen openen discussie over privileges, hadden dat beter niet kunnen doen…

O wauw, de Zesde Clan wist niet dat vrouwen zoveel privileges hadden. Het privilege om meer geld te verdienen dan mannen – in de porno industrie. Het privilege om een kroeg in te lopen en honderd procent zeker te weten dat je seks zult hebben. Het privilege om in het openbaar te breien zonder dat mensen je raar aankijken. Toe maar. Het is inderdaad oneerlijk verdeeld in de wereld…

Nog nooit meegemaakt, maar toch: nog zo’n privilege van vrouwen, waar mannen alleen maar jaloers naar kunnen kijken.

De argumenten rondom vrouwelijke privileges zijn zo belachelijk dat een reactie natuurlijk niet kon uitblijven. Weblog ‘dit zijn mannelijke privileges’ neemt ieder ingediend ‘vrouwelijk’ privilege onder de loep en maakt er terecht gehakt van. Zoals de klacht dat  bijna iedere film of serie knappe mannen in de hoofdrol heeft, zodat vrouwen zich aan hen kunnen vergapen. Inderdaad heel erg. Want dat komt voort uit een situatie waarin we met ons allen moeten leren om op te kijken naar mannen, terwijl we jongens leren dat het voor hen juist slecht is geconfronteerd te worden met een sterke vrouw. Hun gevoel voor eigenwaarde zou naar de maan gaan:

as long as it was men being awesome, parents decided that our kids could see through typical gender stereotypes. They decided, “my kid can learn something from this film even though she is a girl and that character is a boy.” But as soon as the roles are reversed everyone is up in arms about it.

Zesde Clan favoriete Amanda Marcotte bevestigde dat vrouwen inderdaad privileges hebben. Vrouwen staan aan de top als het gaat om banen in laag betaalde beroepen, en domineren in alle categorieën van armoede, analfabetisme en veroordelingen wegens misdaden tegen de zedelijkheid. We domineren als een gek. Maar het belangrijkste privilege is inderdaad naar een bar gaan en zeker weten dat je aan het einde van de avond seks hebt. Wie wil dat nou niet:

Truly, no injustice on the face of the earth has ever touched that of women getting to have non-stop offers of sexual intercourse with men who are, at best, indifferent to the concept of the female orgasm or, in many cases, seem like they can’t wait to get you alone so they can violently assault you. Men will never really understand this ultimate power and utter joy at being a woman.

En het gebeurt niet alleen in de kroeg. Als vrouw kun je ook in de sportschool, op straat, in het openbaar vervoer, op alle momenten van de dag, een aanbod verwachten. Heel erg dat mannen dit zelden meemaken. De overheid zou in moeten grijpen:

women are swimming in all sorts of privileges, but this by far is the biggest. Perhaps Congress should draft some legislation that will somehow give men a chance to have so many dangerous-seeming strangers fling themselves at you so eagerly. Why shouldn’t this female privilege be the right of all?

Inderdaad. Het enige wat de situatie nog dragelijk kan maken, is alle foto’s en grafieken over de onderdrukking van de man acuut vervangen door plaatjes van katten. Wat de ellende ook is, met een schattige kitten ziet de wereld er meteen beter uit. Leve Meowbify!

Minder privileges, meer katten!

SGP mag vrouwen niet discrimineren

Eigenlijk belachelijk dat je dit anno 2012 nog moet zeggen, maar als politieke partij mag je vrouwen niet uitsluiten van je kieslijst. De SGP doet dat wel. De christenbroeders vochten tot aan het Europese Hof van de Rechten van de Mens om politieke rechten aan vrouwen te onthouden, maar haalde daar bakzeil. Dit hof weigert de kwestie te behandelen. Daardoor blijft een uitspraak van de Hoge Raad uit 2010 overeind staan.

De Hoge Raad, zoals de naam al zegt het hoogste rechtsorgaan van Nederland, had eerder al gezegd dat de SGP vrouwen moet toelaten. Door hen te weigeren van kieslijsten handelt de partij namelijk in strijd met het VN Vrouwenverdrag en de Grondwet. Iets waar allang veel meer ophef over zou zijn geweest als de partij negers zo zou behandelen. Nu het om vrouwen gaat, is men een stuk voorzichtiger. Daarom is het goed om te lezen dat het Europese Hof niet wil tornen aan het oordeel van de Hoge Raad:

De SGP had de Nederlandse staat aangeklaagd op basis van de artikelen 9, 10 en 11 van het EVRM, over godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering. Maar het Hof vindt dat die vrijheden niet in het geding zijn door de uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad. […] Het Hof wil zich niet uitlaten over de vraag wat de Nederlandse staat verder moet doen om discriminatie bij de SGP te stoppen.

Met dat oordeel legt het Europese Hof de hete aardappel weer terug waar-ie hoort, namelijk bij de SGP en in tweede instantie bij de Nederlandse regering. Onder minister Donner probeerde de overheid nog onder acties uit te komen. Donner wilde het vonnis van de Hoge Raad niet omzetten in maatregelen zolang de zaak nog op Europees niveau in behandeling was. Een twijfelachtige houding, omdat een zaak bij het Europese Hof geen opschortende werking heeft. De regering had aan de hand van het oordeel van de Hoge Raad gewoon actie moeten ondernemen om de discriminatie te stoppen.

Nu de schaamlap van ‘o wacht ze zijn op Europees niveau nog bezig’ weggerukt is, moet er iets gebeuren. De SGP kan niet meer in beroep gaan. Dit is het. De Zesde Clan wacht het verdere verloop in deze zaak dan ook nieuwsgierig af.

Atletes moeten het doen met economy class

Betere sportieve prestaties leveren dan de mannen, en toch economy naar de Olympische Spelen vliegen terwijl de mannen comfortabel in de business class reizen. Dat overkwam het voetbalteam van Japan en de basketballers van Australië. In beide landen ontstond terecht ophef over dat verschil in behandeling. Zijn vrouwen soms tweederangs deelnemers?

WK kampioen of niet, je bent vrouw en dus zul je economy class reizen.

Het Japanse team sleepte de kampioenstitel binnen op het WK Vrouwenvoetbal vorig jaar. Ze behaalden een gouden medaille ondanks de natuurramp die het land destijds trof – u weet wel, een tsunami, gevolgd door een ernstig lekkende kerncentrale. Desondanks zaten de vrouwen opgepropt in dicht op elkaar geplaatste vliegtuigstoelen met weinig beenruimte, terwijl het mannenteam in de watten werd gelegd in de business class:

They are world champions and brought hope to a nation reeling from a natural disaster, but Japan’s female Olympic footballers had to make do with economy class seats during their gruelling flight to Europe this week, while the less celebrated men’s team relaxed in business class. “I guess it should have been the other way around,” Homare Sawa , the team’s star player, told Japanese media. “Even just in terms of age, we are senior,” she joked.

Ook de Australische basketbal bond liet zien dat vrouwen minder zijn dan mannen. Het vrouwenteam won de afgelopen drie spelen zilveren medailles, terwijl hun mannelijke collega’s nog nooit iets wonnen tijdens Olympische Spelen. Desondanks vlogen ook hier de heren business class, terwijl de vrouwen het moesten doen met economy class. De basketbal bond toont inmiddels berouw:

‘Het blijkt nu wel dat dit niet het juiste beleid is’, aldus Scott Derwin namens de basketbalbond. ‘We gaan dit op een andere manier aanpakken.’

Dat is ze geraden. Vluchten vanuit Japan en Australië naar Londen duren uuuuuren.  Het maakt verschil voor uitgerust aan de start verschijnen of je een beetje comfortabel kunt zitten en liggen, of niet. Het zegt ook iets over de status die je atleten toekent. De reisarrangementen geven wat dat betreft een verkeerd signaal af.

Olympische sporter vecht ongelijkheid aan

Waarom mogen mannen wel kanoën op de Olympische Spelen, en vrouwen niet? Waarom kunnen mannen op  de Olympische Spelen in tien gewichtsklassen boksen, en vrouwen maar in drie? Een Engelse atlete is dit soort discriminatie zat en stapt naar de rechter: ,,We gaan voor het hele Olympische programma, niet alleen kanoën. Totdat iedereen inziet dat dit niet eerlijk is.”

Samantha Rippington wil kunnen kanoën op Olympisch niveau.

De Engelse atlete heet Samantha Rippington. Ze spant een rechtszaak aan tegen de organisatoren van de Olympische Spelen in Londen, omdat die verzuimden de programmering te analyseren op gelijkheid. In Engeland is het gebruikelijk dat te doen. Bij zo’n analyse kijken onderzoekers onder andere naar de verhouding tussen de seksen, of de impact van beleid op gender. Eerder deed de Fawcett Society met betrekking tot voorgestelde bezuinigingen al een beroep op dit type onderzoek, omdat de organisatie inschatte dat vrouwen veel zwaarder getroffen werden dan mannen.

Rippington wil dat de Olympische Spelen in kaart brengen hoe zij omgaan met mannelijke en vrouwelijke atletes, en waarom zij tot op de dag van vandaag vrouwen uitsluiten van bepaalde sporten. Dat heeft in het verleden succes gehad. Op de winterspelen mochten vrouwen niet schansspringen, terwijl mannen dat wel mochten. Na een slepende rechtszaak besloot het  Olympisch comité IOC vrouwen vanaf 2014 deel te laten nemen op dit onderdeel. Die Olympische status is belangrijk voor de ontwikkeling van de sport:

Now that women are allowed to jump in the Olympics, “it will absolutely grow the sport by leaps and bounds,” said Deedee Corradini, the president of the women’s ski jumping foundation and the former mayor of Salt Lake City. “It was always a chicken-and-egg problem. Once the girls know that they’re in the Olympics, more and more want the opportunity to do better.” Corradini said their work was not done. Women will still not jump in a team event or on the large hill during the Olympics. And Nordic combined, which consists of cross-country skiing and jumping, does not allow women.

Rippington signaleert bij de kanosport eenzelfde soort kip-ei situatie:

Women’s canoeing “has been developing year on year” she said, “but it’s a chicken-and-egg situation. Until we get into the Olympics, there is no funding. We’re really, really finding that at the moment.” […] “All I am asking is that Locog answer two simple questions: is it discriminatory for there to be five men’s Olympic canoe events but none for women? And should that situation continue?”

De atlete hoopt dat de rechtszaak de druk op het IOC laat toenemen. Om allerlei vage redenen vrouwen uitsluiten kan anno 2012 echt niet meer.  Volgend jaar stelt het comité het programma voor de zomerspelen van 2016 vast. Het zou mooi zijn als de heren vrouwen dan eindelijk toelaten tot kanoën, en vrouwen in de takken van sport die al wel voor hen open staan, mee laten doen in net zoveel categorieën als de mannen.

World of Warcraft maakt vrouwtjes van vrouwen

Mannen en vrouwen MOETEN verschillend zijn, ook in fantasiewerelden. Maak je figuren teveel hetzelfde, zoals de ontwerpers van World of Warcraft (WOW) in eerste instantie deden, dan gaan mensen klagen dat de vrouwtjes zo lelijk zijn. Volgens weblog Sociological Images paste het spel zich vervolgens aan de gebruikers aan. De vrouwelijke figuren kregen een slank middel, bredere heupen en minder monsterlijke opties.

Tegenwoordig kun je het wel vergeten om als vrouwelijke trol slagtanden toe te voegen aan je arsenaal, of je vrouwelijke monster groot en gespierd te maken. Welk soort monster je ook bent, als je als vrouw wil spelen moet je bevallig en ‘mooi’ zijn. Sociologe Lisa Wade noemt de aanpassingen in het ontwerp van de figuren zeer, zeer veelbetekenend:

WoW is a great example of how gender difference is, in part, an ideology.  It’s a desire that we impose onto the world, not reality in itself.  We make even our fantasy selves conform to it.  Interestingly, when people stray from affirming the ideology, they can face pressure to align themselves with its defenders.  It appears that this is exactly what happened in WoW.

IQ test leidt meteen tot strijd der seksen

Zeg ‘IQ test bewijst voor het eerst dat vrouwen slimmer zijn dan mannen’, en je zegt ‘strijd der seksen’. Als je de Nederlandse media moet geloven. Weekblad Elsevier noemt deze strijd meteen in de titel van het verhaal. Een site zoals Welingelichte Kringen gebruikt de term al in de tweede zin van het artikel. De Zesde Clan vraagt zich af waarom het meteen zo’n of-of, strijd en vecht verhaal moet zijn. Waarom moeten mannen per se meteen afgezet worden tégen de vrouwen?

Aanleiding voor de strijd-der-seksen-retoriek vormt deze keer het nieuws dat de Nieuw-Zeelandse psycholoog James Flynn uit IQ testen haalt dat vrouwen nu slimmer zijn dan mannen. Mannen vertoonden bij deze tests jarenlang een voorsprong van vijf punten op vrouwen. Vrouwen hebben die achterstand niet alleen ingehaald, maar leiden zelfs met een paar punten verschil. En passant levert deze uitkomst ook weer een bewijs op dat neuroseksisten aan wensdromen doen, want, signaleert Elsevier:

Lange tijd suggereerden wetenschappers dat het puntenverschil tussen de seksen ‘erfelijk bepaald’ was. Nu moeten psychologen met een theorie komen om de inhaalslag te verklaren.

Blijkbaar valt het wel mee met die erfelijke bepaaldheid. Dat is schrikken! Zou dat het gedoe over een oplaaiende strijd der seksen verklaren? Vreemd, want juist intelligentie is iets waarbij het IQ van de een op geen enkele manier ten koste van het IQ van de ander gaat. Ieder mens kan zich ontwikkelen, leren, nieuwe verbindingen in de hersenen aanmaken, kennis opslaan en leren toepassen. Dat de een dit doet betekent niet dat de ander dat opeens niet meer kan. Dus waar komt dat idee van strijd dan vandaan?

Hebben we te maken met angst? Misschien kan het verleden de oplaaiende paniek verklaren. Het enige verschil tussen de seksen is dat mannen lange tijd vrouwen belemmerden in hun ontwikkeling. Universiteiten? Verboden voor vrouwen. Wetenschappelijke organisaties? Verboden voor vrouwen. Gilden? Verboden of alleen in beperkte mate toegankelijk voor vrouwen. De enige goede vrouwen waren eeuwenlang kuise nonnen of zichzelf opofferende moeders. Vrouwen die hun plaats wisten, gehoorzaamden, en braaf zorgden voor voedsel, schone kleren en hulp aan hun man zodat hij zijn doelen kon bereiken.

In dat klimaat was zelfs een boek lezen lange tijd een gevaarlijke activiteit. Mannelijke gezaghebbers zagen daar niks in. Door te lezen konden vrouwen immers kennis nemen van nieuwe ideeën en inzichten. En daar kwam volgens veel mannen alleen maar ellende van. Vrouwen die lazen, zouden zich als hoeren gaan gedragen of eisen beginnen te stellen. Dat ze recht op onderwijs zouden hebben, bijvoorbeeld. Doodeng. Terug in je hok jij.

Met zo’n geschiedenis kan de Zesde Clan zich voorstellen dat mensen, met name mannen, zenuwachtig worden bij tekenen dat vrouwen slimmer, sterker en/of invloedrijker worden. Die angst borrelt geregeld op. In mythes, in godsdienstige aangelegenheden, in uitwassen zoals de heksenvervolging, in praktische, alledaagse incidenten. Toon als vrouw kracht en intelligentie, en er staat een leger klaar om je klein te maken. Zoals de geleerde Marie Curie overkwam.

Jammer dat sommige mensen er voor kiezen die privé angst voor vrouwen zo publiekelijk van de daken te schreeuwen. Zeker omdat een hogere score op een IQ test, net zo min als betere resultaten op school, maakt dat vrouwen opeens de wereld zouden regeren. De macht ziet er wereldwijd nog steeds ‘male, pale and stale‘ uit. Dus de heren kunnen gerust zijn.

Archeologe doet unieke vondst in Vallei der Koningen

Susanne Bickel van de universiteit van Bazel (Zwitserland) geloofde er nooit iets van dat alles in de Egyptische Vallei der Koningen wel zo’n beetje opgegraven was. En terecht. Begin dit jaar groef de archeologe de graftombe op van een priesteres uit de achttiende dynastie (ruwweg 1500-1200 v. chr.). Danzij de goed bewaarde grafkist en haar mummie kwam het onderzoeksteam achter de naam van de vrouw, Nehemes-Bastet. De ontdekking is belangrijk omdat wetenschappers relatief weinig afweten van deze roerige periode in de Egyptische geschiedenis.

Susanne Bickels, archeologe.

Egypte maakte tijdens de achttiende dynastie moeilijke tijden door. Het land verkeerde in een economische crisis en er waren veel politieke onlusten en conflicten. De mensen hadden weinig tijd voor het in steen uitbeitelen van teksten, of het bouwen van monumenten. Archeologen hebben zodoende minder informatie tot hun beschikking. Het nu gevonden graf werpt een unieke kijk op het leven in die tijd en zal een schat aan nieuwe informatie opleveren, verwacht Bickel.

De afgelopen tijd werkte ze hard aan het interpreteren van haar vondst. Deze analyse begint resultaten op te leveren. Zoals de naam van de vrouw. Die geeft aan dat ze verbonden was met de cultus van de kattengodin Bastet, in haar tijd wijd verspreid in Egypte. Grafteksten vermeldden verder dat haar vader een band had met het grote tempelcomplex Karnak, bij Thebes. Het is zeer waarschijnlijk dat Nehemes-Bastet ook werkzaam was in dit complex. Ze had een belangrijke taak:

Music was a key ingredient in Egyptian religion. Teeter explains that it was believed to soothe the gods and encourage them to provide for their worshippers. Nehemes-Bastet was one of many priestess-musicians who performed inside the sanctuaries and in the courts of the temples. “The hypothesis is that these women would sing, act, and take part in festivities and big ritual processions that were held several times a year,” Bickel says.

Haar titel, zangeres van Amun, versterkt die indruk. Volgens het opgravingsteam staat ‘zangeres van Amun’ voor een erfelijk beroep, waarbij moeders het vak leerden aan hun dochters. Als priesteres en heilige zangeres bekleedden deze vrouwen een eervolle positie in de tempels. Ze deelden ook in de soms zeer behoorlijke inkomsten die de tempels verkregen uit hun bezittingen, zoals land. Vanwege die status was het ook logisch dat Nehemes-Bastet bijgezet wordt in de Vallei der Koningen. Ze genoot respect.

Bickels heeft de resten van de priesteres inmiddels overgebracht naar Luxor. Daar gaat het onderzoek verder. Op de agenda staan een röntgenfoto van de mummie en vier tot vijf jaar onderzoek naar het lichaam, de grafkist, de teksten en voorwerpen. Ook hoopt Bickels meer te weten te komen over de vorige bewoners van het graf waar Nehemes-Bastet lag. Zoals gebruikelijk in het oude Egypte waren graf en kist namelijk hergebruikt.

Dominant verhaal houdt mannen en andere alternatieven buiten beeld

Opvallend. Goede feministische analyses halen bijna nooit Nederlandse kranten. Maar als het gaat om een oerconservatief verhaal over carrièrevrouwen die niet alles kunnen hebben, haalt NRC opeens alles uit de kast om dat artikel te vertalen en onder de lezers te verspreiden. Behalve de valse voorstelling van zaken die zulke verhalen geven – zie ons vorige artikel hierover – wijst de Zesde Clan er graag op dat dit dominante discourse minstens twee belangrijke aspecten buiten beeld houdt. De rol van mannen, en de rol van kinderen. Als in: niet iedereen wil per se kinderen. Dat kan en mag anno 2012. Dan wordt het opeens een heel ander verhaal…

Hoe mannen gezin en loopbaan combineren? Meh, saaaaaai, laat maar, daar hebben we het niet over. Het gaat om vrouwen en hun  hartverscheurende of-of dilemma’s. Heel vreemd, vinden ze tot in Canada aan toe. Jongens moeten net als meisjes te horen krijgen dat ook zij niet alles kunnen hebben, vindt Jim Power, directeur van een jongensschool in Canada. Waarbij hij een journaliste van de krant Globe and Mail citeert:

it’s a disservice to us all to frame the issue with gender-polarizing questions about whether women, specifically, can have it all. As The Globe’s Elizabeth Renzetti wrote recently, “It’s not women (or men) who are to blame, but a system that is ‘time macho’ – obsessed with hours at the desk – and fails to prioritize family life.” It’s society’s issue, not a women’s issue – and needs to be addressed with utmost concern in the school system. Education is a fundamental for an evolved family unit in which both parties shoulder the parenting burden.

De enige reden dat mannen het makkelijker leken te hebben was omdat zij vroeger konden beschikken over een huisvrouw. Zolang ze zondag het vlees maar konden snijden bleef hun status als goede vader intact. Maar de tijden veranderen. Zorg voor huis en kinderen kan niet langer beschouwd worden als het exclusieve terrein van vrouwen, iets waar zij zich mee bezig houden terwijl mannen buiten de deur de wereld regeren en de economie om zeep helpen:

Once upon a time, it was the norm for a successful man to have a wife who gave up her career, if she had one to begin with, to take care of the children. Nowadays, most professional men are married to women with careers of their own. […]  there’s no reason men can’t take breaks in their careers — even just dialing it back a few notches and working from home — while their wives get back into career mode.

Dat heet het moderne leven, vooruitgang. Waarbij meer feminisme enorm zou helpen, omdat die beweging een sociale revolutie voorstaat waarbij mensen als mens centraal staan en er veel meer flexibiliteit kan komen in wie wat doet, wanneer, onder welke voorwaarden en omstandigheden.

De andere groep die niet aan het woord komt, zijn de echtparen of alleenstaanden zonder kinderen. Want het hele verhaal draait om de noden van gezinnen versus het moderne bedrijfsleven. Met de achterliggende overtuiging dat alle vrouwen altijd kinderen willen, want zonder kinderen is het leven natuurlijk niet de moeite waard. Dat is nogal een vooronderstelling. Sinds ongeveer een halve eeuw kunnen we voorbehoedsmiddelen gebruiken, zijn vrouwen niet langer willoos overgeleverd aan hun biologie, en begint de samenleving eraan te wennen dat een groep mensen andere keuzes maakt dan het klassieke hetero gezinsmodel:

Slaughter’s article is aimed in large part at twenty- and thirtysomething women who are currently facing critical decisions about careers and families — and if you’re one such woman who has kids or knows she wants them, Slaughter’s got some good advice. But for women who aren’t convinced that motherhood must be a part of their future, I have some different advice: Instead of just asking, “Can I have it all?,” start by asking, “Do I actually even want it all?” And step it back even further: “What does ‘it all’ mean for me?” […] Isn’t it time for women to feel free to choose any reproductive path, just as we’re free to pursue any career path?

Vragen, vragen…. Tsja, dan wordt het opeens een heel ander verhaal. De groep mensen die geen kinderen heeft, groeit gestaag, ondanks het sociale stigma wat hieraan vast kleeft. Mannen kunnen zich niet langer verschuilen achter het ideaal van de mannelijke kostwinner, want vrouwen breken los uit hun keurslijf en denken na over wat zij zelf willen. Veelzeggend dat het NRC die twee aspecten compleet buiten beschouwing laat. Blijkbaar is het veel leuker vrouwen onder hun neus te wrijven dat ze weer eens iets niet kunnen. Bedankt, NRC…

Als je nou toch gaat breien….

Breien? Niks mis mee natuurlijk. Maar De Zesde Clan kan zich voorstellen dat je het op een gegeven moment wel gehad hebt met de babysokjes en zuurstokroze bloemenpatroontjes. Gelukkig is er dan Brutal Knitting. Wie weet zit jouw favoriete monster er wel tussen. Enjoy!

Adopteer een vrouw

Een unieke sponsoractie brengt de uitgave dichterbij van een boek met portretten van Nederlandse vrouwen uit het verleden. Historica Els Kloek maakt gebruik van internet en sociale media om de publicatie te bekostigen door middel van crowdfunding. Veertig procent van het benodigde bedrag is al binnen. Nu de resterende zestig procent nog. Jij kunt ook meedoen. Adopteer een vrouw, wordt haar peter of meter, en draag bij aan de uitgave van het boek waar haar biografie in staat!

Judith Leyster zoekt een peter of meter… Word jij dat?

Het boek 1001 Vrouwen zou je kunnen zien als de schriftelijke weerslag van jaren historisch onderzoek voor een digitaal Vrouwenlexicon. Onder leiding van Kloek werkten 250 deskundige auteurs aan profielen van vrouwen die op de een of andere manier een rol speelden in de politiek, de kunsten en de economie en wetenschap. De website voorziet zodoende in unieke kennis over een vergeten deel van de Nederlandse geschiedenis.

Supporters die het project en het bijbehorende boek steunen, sponsorden al een aantal vrouwen. Met motivaties als:

“Zij trok zich niets aan van conventies en ging geheel haar eigen weg.”

“Het werk van haar is schitterend, leerzaam en een pioniersactiviteit.”

Zij heeft veel voor de ontwikkeling van de kinderpsychologie betekend en in de oorlog joodse kinderen verborg en daarmee bewees dat zij stond voor bepaalde principes.”

“Omdat Judith Leyster een belangrijke vrouwelijke kunstenaar uit de Hollandse 17e eeuw is en nog teveel in de schaduw staat van haar mannelijke collega-schilders.”

Kortom, allemaal vrouwen die erkenning verdienen. Je kunt de publicatie van 1001 vrouwen al steunen vanaf vijftien euro, en krijgt dan als dank een uitnodiging voor de boekpresentatie en gratis toegang tot een bijbehorende tentoonstelling.

Richardson pleit voor beeld van man en vrouw als mens

Het zoeken naar verschillen tussen mannen en vrouwen is te vaak het doel op zich van wetenschap. Vervolgens verkopen die verhalen goed, omdat ze inspelen op bestaande rolpatronen. Maar als je genen van mannen en vrouwen vergelijkt, vallen vooral de overeenkomsten op, benadrukt professor Sarah S. Richardson van de universiteit van Harvard.

Menselijke genen, het lijkt wel abstracte kunst….

Richardson houdt zich bezig met de geschiedenis van de wetenschap en Vrouwen, Gender en Seksualiteit. Terugkijkend naar het verleden valt haar op dat wetenschappers al eeuwenlang proberen om verschillen te verklaren danwel goed te praten door een beroep te doen op de biologie. De echte man heeft dit, de echte vrouw dat…Steeds opnieuw haalden nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen hen in. Geen nood, dan lokaliseerden ze de verschillen tussen de seksen gewoon in een ander lichaamsdeel:

What really determines sex? A look back in history reveals that scientific advances keep changing the answer. In the 16th century, scientists believed that differences in blood were the cause. The pelvis was the culprit in the 18th century. By the 19th century, scientists shifted focus to the skull, then to the brain and, in the 20th century, to hormones. Now, scientists believe that sex differences lie in the human genome.

Het is de vraag of dit dan het eindstation is. Misschien denken we over vijf jaar wel weer wat anders. Bestudeer je het menselijke genoom, zoals Richardson doet in haar boek “Sex Itself: Male and Female in the Human Genome”, dan vallen vooral de overeenkomsten op:

Even when sex differences are discovered in the human genome, the differences are generally extremely small and insignificant in terms of biological impact. Furthermore, findings of difference are rarely replicated more than once in  scientific research: only a handful of “sex difference” claims have met this bar. For this reason, Richardson argued that we must critically examine genetic claims of difference between women and men to avoid reproducing errors and biases of sexual science of the past.

Richardson sluit zich met dit boek aan bij een stroming die al langer protesteert tegen de manier waarop biologie misbruikt wordt om mannen en vrouwen in nauwkeurig bepaalde keurslijven op te sluiten, die toevallig bijna geheel overeenkomen met sekse stereotypen uit de jaren vijftig. Tot die stroming behoren mensen zoals Cordelia Fine en Rebecca Jordan-Young.

De Zesde Clan zou er een lief ding voor geven als mensen zoals Angela Crott, Wim Kuipers en broodschrijvers van dagblad Trouw dit soort feiten eens tot zich door zouden laten dringen. Dat deze mensen kennis zouden nemen van studies waaruit bijvoorbeeld blijkt dat meisjes net zo goed in wiskunde kunnen zijn als jongens, mits het culturele klimaat hen daar ruimte voor geeft. Misschien kan het debat dan wat meer… goh, inderdaad, wetenschappelijker en inhoudelijker gevoerd worden. Want:

While many previous scientific claims to explain sex differences were proven false, this does not imply that women and men have no meaningful genetic differences. But to produce good science, Richardson argued that scientists must critically examine their results while keeping in mind the failures of earlier work on sexual differences. In particular, she contends that by assuming an X- and Y- chromosome sex binary, we neglect the variation that occurs within each sex as well the overlap between the sexes.

Verder lezen? Ascha ten Broeke geeft een goede populair wetenschappelijke inleiding in Het Idee M/V. Dit boek van professor Deborah Cameron is ook een absolute aanrader:

Rio draait de klok terug, maar Londen doet een stap voorwaarts

Een samenwerkingsverband van het Vaticaan, Syrië, Rusland, Egypte en een paar conservatieve Latijns-Amerikaanse landen negeerde vrouwenrechten tijdens een recente  internationale VN-conferentie in Brazilië. De kongsie zorgde ervoor dat het slotdocument van de top in Rio geen recht op anticonceptie of andere reproductieve voorzieningen vastlegt. De conferentie draait daarmee de klok terug. Een top over gezinsplanning in Londen probeert nu te redden wat er te redden valt.

Melinda en Bill Gates komen op voor de keuzevrijheid voor vrouwen

Zodra je het Vaticaan in dezelfde zin tegenkomt als Syrië, zoals in de berichtgeving over de VN-top in Brazilië gebeurde, kun je op je vingers natellen dat het foute boel is:

Womens’ rights and youth campaigners were shocked that a coalition of the Holy See, Russia, Syria, Egypt and several of the more conservative states in South America were able to jettison international agreements made in the 1990s by speaking against the inclusion of reproductive rights in the final agreement. Instead, the only mention of reproductive rights in the 80-page missive was as a “health issue”. Robinson said this “failure of leadership” could have a devastating effect on some of the world’s poorest and most powerless women.

Ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton toonde zich buitengewoon teleurgesteld over de boterzachte praat in het einddocument van de VN-conferentie. Verschillende progressieve media spreken zelfs van een aanval op de rechten van vrouwen. Zij wijzen op de grote invloed van het Vaticaan:

The Holy See is a non-member-state permanent member of the United Nations that has been influential in equating women’s reproductive rights with abortion during the Rio conference.  “The Holy See has made many delegations argue that reproductive rights and health is [a] code word for abortion. It is not, never has been,” said Gita Sen from Development Alternatives with Women for a New Era, or DAWN, representing the Women’s Major Group.

De top in Londen, georganiseerd door de Engelse regering en de Gates Foundation, maakt duidelijk hoe belachelijk het is dat tegenstanders reproductieve rechten verengen tot het schrikbeeld van zo snel mogelijk zoveel mogelijk foetussen aborteren. Maar ze hebben in één opzicht gelijk: het gaat inderdaad om mensenlevens. Zwangerschap is in veel ontwikkelingslanden doodsoorzaak nummer 1 voor jonge vrouwen, vooral als het de gewoonte is meisjes al zeer jong uit te huwelijken. Ook voor volwassen vrouwen is baren een levensgevaarlijke activiteit:

Mike Egboh runs a programme called Paths 2, which is trying to improve how health systems in Nigeria function using schemes such as repairing hospitals. Mr Egboh’s motivation is highly personal – his own mother died in labour during her 11th pregnancy. He told me: “Many of us here in Africa were not planned children. “I’ve seen women being wheeled out of the labour room dead. I stayed at a hospital one day – and within three hours, there were five dead bodies. Five. I’m not kidding – I was there.”

Als moeder en kind het wel overleven, kan de volgende ronde beginnen. Maar na negen zwangerschappen wil je echt wel een keer dat het ophoudt. Volgens kenniscentrum Guttmacher instituut zouden vrouwen en hun gezinnen er enorm bij gebaat zijn als degenen die dat willen een beroep kunnen doen op anticonceptie. Vooral in ontwikkelingslanden blijft een groot deel van deze groep echter verstoken van de gewenste voorbehoedsmiddelen. Onder andere omdat conservatieven met allerlei middelen landen willen laten opereren volgens het principe ‘hou je benen bij elkaar, slet’. Een gezondheidspolitiek die aantoonbaar niet werkt.

Daarover gaat het op de top in Londen, die vandaag begint. Actrice Ashley Judd, die de internationale bijeenkomst steunt, vindt het hoog tijd dat het etiket ‘controversieel’ afgehaald wordt van anticonceptie en reproductieve rechten:

When we better support health programmes that give Therese, and millions of women like her, voluntary access to modern family planning, we help reduce the incidence of unsafe abortion, we improve her health and we enable her to better care for and educate her children. We build healthier families and communities. Where is the controversy?

UPDATE: Melinda Gates stelt 560 miljoen dollar beschikbaar om voorbehoedsmiddelen makkelijker toegankelijk te maken voor vrouwen in de armste landen.