Author Archives: idamels

Vrouwen worden zichtbaar als je goed kijkt

Women Inc lanceerde onlangs de campagne ‘Beperkt Zicht’. Kern van het verhaal: als je uitgaat van stereotiepe beelden over mannen en vrouwen, sla je vaak de plank mis. Je ziet niet wat er is. Voorbeelden te over. Zo classificeerden archeologen een Vikinggraf bij de Zweedse plaats Birka als de laatste rustplaats van een mannelijke krijger, gezien de zwaarden, paarden en andere ”mannelijke” grafgiften. Onderzoek wijst nu echter uit dat die stoere Vikingman een stoere Vikingvrouw is.

Het graf bij Birka was al bekend sinds 1880. De mensen die destijds betrokken waren bij de vondst, concludeerden dat de aanwezigheid van een zwaard duidde op een man. Niet zomaar een man, maar een groot militair leider. Het graf bevatte namelijk ook andere rijke giften, en de skeletten van twee paarden.

De botten van het lichaam verdwenen in een archief en niemand keek er meer naar. Totdat moderne wetenschappers de ontdekking opnieuw onderzochten en iets vreemds opmerkten aan de botten. Ze waren iets te verfijnd en te dun om toe te behoren aan een man. Na verder onderzoek bleek de belangrijke militaire leider inderdaad het vrouwelijke geslacht te hebben.

Deze her-identificatie past in een breder patroon. Er lopen al langer onderzoeken naar de resten van lichamen in Vikinggraven. In 2014 werd bijvoorbeeld bekend dat het bij graven, waarvan wetenschappers eerst zeiden ‘allemaal mannen’, in de helft van de gevallen ging om een vrouw. Ook in deze gevallen zorgden grafgiften voor verkeerde identificaties. Zwaard = man, luidde de regel. Alleen begroeven de Vikingen vrouwen ook met hun zwaarden.

Zelfs als echter duidelijk is of het graf een vrouw of een man bevat, kan het mis gaan. Zo vonden archeologen twee graven met een identieke opzet. De ene, in Gokstad (Noorwegen) bestond uit een schip met daarin allerlei grafgiften en het lichaam van een man. Dat moest een Vikingleider van ongekende statuur zijn, nam men aan. Twintig jaar later vonden mensen in Osburg een ander scheepsgraf, met daarin de lichamen van twee vrouwen. Nu spraken wetenschappers echter niet van een groot leider. Nee, het zou gaan om een koningin die haar status dankte aan haar huwelijk, en die waarschijnlijk met een slavin begraven was.

Oeps, wetenschap, your bias is showing….

Mooi dat wetenschappers vaker terug naar de tekentafel gaan. Botten opnieuw onderzoeken, feiten achterhalen, en minder snel een aanname doen. Want die schoten uit de heup raken meestal kant noch wal.

Advertenties

Person of Interest neemt seksueel geweld tegen vrouwen serieus

Televisieserie Person of Interest (POI), bedacht door Jonathan Nolan en geproduceerd door SF grootheid J.J. Abrams,  sloot een tijdje geleden af op Net 5. Nu de finale van het laatste seizoen erop zit, wordt het tijd voor een terugblik – bezien door een genderlens, natuurlijk. Wat dan onder andere opvalt is dat de serie seksueel geweld tegen vrouwen bijzonder serieus neemt. In een cultuur waarin we dit meestal doodzwijgenweghonen of het slachtoffer de schuld geven, vind ik dat zeer verfrissend.

Marta Fernández-Morales van de University of the Balearic Islands, en María Isabel Menéndez-Menéndez, van de universiteit van Burgos (Spanje), onderzochten de manier waarop POI geweld tegen vrouwen terug liet komen in het eerste seizoen. Wat hen opviel is dat de makers geweld tegen vrouwen dezelfde relevantie toekennen als ”officiële” terroristische daden.

Om hun stelling te verhelderen kort iets over de opzet van de serie. POI speelt zich af na de aanslag op de Twin Towers van New York. De overheid van de V.S. is erop gebrand om herhaling te voorkomen en geeft opdracht om een systeem te ontwikkelen dat aanslagen kan voorspellen. Harold Finch, gespeeld door acteur Michael Emerson, krijgt dat voor elkaar. Hij ontwikkelt The Machine, een kunstmatige intelligentie (A.I.). Dankzij The Machine krijgt de overheid een ‘relevant’ sofinummer van een potentiële terrorist, en kan mensen oppakken nog voordat ze daadwerkelijk bommen laten ontploffen.

De machine ziet echter álle misdaden waarbij sprake is van voorbedachte rade. Finch ontvangt zodoende ook zogenaamde ‘irrelevante’ nummers, van mensen die slachtoffer of dader worden van gewone misdrijven.  In eerste instantie wil Finch daar niks mee. Hij stopt zelfs een goede vriend die wél met de irrelevante nummers aan de slag wil. Uiteindelijk drukken de slachtoffers te zwaar op zijn gemoed. Hij besluit op eigen houtje een operatie op te zetten om deze gewone burgers te helpen. Voor het zwaardere werk contracteert hij John Reese (acteur Jim Caviezel), een aan lager wal geraakte ex-CIA-er.

Al snel blijkt dat beide mannen iets hebben met geweld tegen vrouwen. Finch werd bijvoorbeeld achtervolgd door irrelevante nummers die bij herhaling terugkwamen en dan stopten. Opeens viel het kwartje bij hem: deze nummers behoorden bijna altijd toe aan een vrouw. Die vrouwen leefden samen met de dader, de man die hen uiteindelijk zou vermoorden. Het waren slachtoffers van huiselijk geweld. Op zijn beurt blijkt Reese achtervolgd te worden door herinneringen aan zijn ex. Hij verliet haar voor zijn werk, waarna zij met een andere man trouwde. Deze man mishandelde haar en beroofde haar uiteindelijk van het leven. Sindsdien functioneren mannen die vrouwen belagen als zijn Berserk Button .

Beide mannen nemen huiselijk geweld en breder, seksueel geweld tegen vrouwen, zeer serieus. Ze beschouwen het stoppen van mannen die agressief zijn jegens vrouwen als een topprioriteit, even relevant als politieke terreur. Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez hierover:

Within a show that portrays the post-9/11 mood of inevitability, seemingly defending the idea that the common good should always comes first and that political terrorism against the U.S. must be the number one priority, the hyper-masculine maverick John Reese thinks otherwise. In a world where gender violence is dismissed as “irrelevant” by the government and its intelligence agencies, he becomes a vigilante that exposes their priorities as unfair for the regular citizen and vindicates abuse against women as yet another form of terror. […] we argue that Nolan transplants ideas related to the War on Terror onto everyday threats including gender terrorism.

Vaak zijn het Finch en Reese die een dame in nood redden uit handen van een agressieve man. Zo pakt Reese een US Marshal aan die zijn beroep misbruikt om zijn ex op te sporen, nadat ze wegens huiselijk geweld probeerde te vluchten. In een andere aflevering draait alles om een stalker. Stalking is een moeilijk te bewijzen misdrijf, waarbij de politie niet of pas veel te laat in actie komt. De aflevering maakt voelbaar hoe stalkers het leven van een vrouw tot een hel maken. Daarna maakt POI op zijn beurt korte metten met de dader: Reese gooit de stalker een raam uit, BAM! Afgelopen met die terreur.

Regelmatig toont de serie echter ook vrouwen die het heft in eigen handen nemen. Een aflevering draait bijvoorbeeld om een arts, dokter Tillman. Ze is op zoek naar de verkrachter van haar zusje. Tevens de indirecte moordenaar, want na de verkrachting belandde haar zusje in een uitzichtloze depressie en pleegde zelfmoord. Als ze de man vindt, bedenkt ze een minutieus plan om hem te vermoorden. Reese grijpt in op het moment dat ze de dader al heeft ontvoerd en op weg is naar een geïsoleerde plek, om de moord te plegen en het lijk te laten verdwijnen.

Een ander voorbeeld is het personage Root. Deze hacker moest als meisje toezien hoe een jeugdvriendinnetje ’s avonds in de auto stapte van een dorpsgenoot. Deze man misbruikte het meisje en liet daarna haar lichaam verdwijnen. Root slaagt er later in een drugskartel op te zetten tegen de dader, zodat de mafiosi hem doodschieten.

Tot slot detective Carter (actrice Taraji P. Henson). Ze begon als vijand van hoofdpersonen Finch en Reese, maar kiest uiteindelijk hun kant en ontwikkelt zich tot een mede-hoofdpersoon. In seizoen drie blijkt dat zij ook zo haar ervaringen heeft met mannen die vrouwen belagen. Haar ex is een militair met een posttraumatische stressstoornis en losse handjes. Dat verklaart waarom ze in aflevering negen van seizoen 1 zo fel wordt als het gaat om huiselijk geweld. Ze praat in op een slachtoffer om aangifte te doen, confronteert de agressieve echtgenoot in een kroeg, en geeft de vrouw haar directe nummer om te bellen als ze in gevaar komt. Als de vrouw inderdaad belt, laat Carter letterlijk alles uit haar handen vallen om haar te redden.

Kortom, zoals de beide onderzoeksters constateren: ook al zijn het vaak de mannen (met name Reese) die de vrouwen redden, de vrouwen weten zelf wel degelijk ook van wanten:

we approach agency in the show, which fluctuates between the convention of presenting the male action (super)hero – Reese – as the savior of the damsel in distress, and portraying women as agents who can protect themselves and their peers. Although the former is more frequent, we conclude, the weight given to gender violence as a narrative and characterization device makes Person of Interest different from other post-9/11 shows; the clearest one so far in the vindication of this problem that affects millions of women as “relevant” within a media discourse dominated by the allegedly more important, macro-level fears of our time.

Toegift: Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez benoemen dit niet in hun studie, maar uit onderzoek blijkt dat veel daders van politieke terreur begonnen met terreur tegen vrouwen, voordat ze door-evolueerden naar het plegen van aanslagen in de publieke ruimte. Nog een reden om geweld tegen vrouwen niet af te doen als een irrelevante privé aangelegenheid, maar dit geweld de status te geven van een zaak van nationale veiligheid.

Jemisin wint tweede Hugo met apocalyptische trilogie

SF auteur N.K. Jemisin begint een fenomeen te worden. Het lukte haar om twee jaar achtereen een Hugo Award te winnen voor haar romans. De vorige keer dat iemand dat voor elkaar kreeg, was 25 jaar geleden. Dat betrof Lois McMaster Bujold. Jemisin won de onderscheidingen voor beste SF roman voor The Fifth Season en het vervolg, The Obelisk Gate. (Het slot van de trilogie, The Stone Sky, kwam net uit.) Nederlandse uitgeverijen, noteren jullie deze prijzen? Zet de vertalers maar aan het werk!

Schrijfsters deden het dit jaar geweldig bij de Hugo Awards, dé onderscheidingen voor publicaties op het gebied van Science Fiction. Vrouwen wonnen in bijna alle categorieën, van korte verhalen en grafische romans tot aan de beste redacteur – Liz Gorinsky – en de beste secundaire literatuur – Ursula Le Guin met essays over haar schrijverschap en de diepere lagen in haar romans. Maar Jemisin spande de kroon met haar tweede Hugo in twee jaar.

Ze maakt op lezers en jury’s grote indruk met haar meest recente trilogie. Die speelt zich af op een planeet waar vulkaanuitbarstingen, aardbevingen en andere natuurkrachten voor grote problemen zorgen. Om de zoveel tijd ontploft de boel en krijgen winter, lente, zomer en herfst er een Vijfde Seizoen bij. Eentje met aswolken die jarenlange winters veroorzaken, zure regens die landbouw onmogelijk maken, tsunami’s, enzovoorts.

Alleen mensen met een bepaalde aanleg kunnen dit soort geologische krachten beheersen en bijvoorbeeld voorkomen dat een vulkaan uitbarst. Geweldig, zou je zeggen, want dat redt levens. Maar mensen zijn doodsbang voor deze zogenaamde Orogenes. Iedereen die dit talent heeft geldt als een niet-mens, een gevaarlijk monster, en loopt het risico om gelyncht te worden.

In die setting volgt Jemisin de levens van een Orogene vrouw, haar partners en kinderen. Ze moeten zien te overleven op het moment dat een nieuw Vijfde Seizoen uitbreekt – door toedoen van een mannelijke Orogene, die om zijn moverende redenen besluit een continentale plaat in tweeën te breken.

Meer vertellen zou zonde zijn. Ik wil geen plotwendingen verraden of verrassingen verpesten. Laat ik het hier op houden. Ik schreef al eerder een lovend stuk over haar werk en blijf bij mijn advies: lees haar romans. Ze zijn geweldig. En hopelijk binnenkort ook eindelijk beschikbaar in een Nederlandse vertaling. Tot die tijd moet je het doen met het originele Engels, of de Spaanse vertaling. Of wachten op de televisieserie op basis van The Fifth Season.

Emma Watson en Margaret Atwood praten over boeken, macht en feminisme

Geweldig! Actrice Emma Watson en schrijfster Margaret Atwood spreken elkaar voor vakblad Entertainment Weekly. De twee heldinnen wisselen onder andere van gedachten over ‘het’ feminisme en Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd. Watson koos die roman uit om in mei en juni gezamenlijk te lezen bij haar feministische boekclub, Our Shared Shelf. Het hele interview is de moeite waard, dus gebruik de link en ga je gang.

Mooie quotes:

Watson: Misogyny has no gender.

Atwood: If voting rights were determined on all men behaving well, they wouldn’t have any. Rights as citizens are quite apart from individual behavior.

Atwood: I usually say, “Tell me what you mean by that word [feminism] and then we can talk.” If people can’t tell me what they mean, then they don’t really have an idea in their heads of what they’re talking about. So do we mean equal legal rights? Do we mean women are better than men? Do we mean all men should be pushed off a cliff? What do we mean? Because that word has meant all of those different things.

Ondertussen blijft de roman mensen bezig houden. Het Verhaal van de Dienstmaagd speelt zich af in een gedeelte van de V.S. waar fundamentalistische Christelijke mannen de macht grepen en vrouwen reduceerden tot brave echtgenotes, onderdanige werkbijen of gedwongen draagmoeders van hun kinderen. Vrouwen verloren de macht over hun lichaam.

Met de opkomst van Trump, inclusief de vrouwenhaat van zijn regeringsploeg en zijn pogingen de reproductieve rechten van vrouwen te ondermijnen, krijgt dat verhaal een nieuwe urgentie. Het personage van de dienstmaagd, die kinderen van haar verkrachter moet baren zodat hij een gezinnetje kan vormen met zijn ‘echte’ echtgenote, leidt bijvoorbeeld tot een nieuwe vorm van politieke protesten. Vrouwen verkleden zich als dienstmaagden en zitten zwijgend in zalen waar mannen het nieuwe abortusbeleid van de V.S. bespreken. Beveiligers kunnen hen niet de zaal uit smijten, want ze doen niks, maar iedereen begrijpt de boodschap – deze politici reduceren vrouwen tot fokvee. Schande! Trump kwam als dienstmaagd verklede vrouwen ook tegen toen hij een staatsbezoek bracht aan Polen, nog zo’n land waar vrouwenrechten onder zware druk staan.

Mannen trappen elkaar niet tegen de ballen om mythe van sterke man intact te houden

Waarom zie je maar zo zelden dat mannen elkaar tegen de ballen trappen? Sociologe Lisa Wade lanceerde in een essay de hypothese dat mannen dit vermijden, om samen de mythe van de sterke, stoere man intact te laten. Wat er daarna gebeurde was fascinerend. In het openbaar ontkenden mannen deze theorie in alle toonaarden. Ze trappen elkaar niet in de ballen omdat dat een moeilijke manoeuvre is. Privé stuurden ze echter berichten naar Wade om te bevestigen dat ze helemaal gelijk heeft.

Wade vond die kloof tussen openbaar en privé fascinerend. Ze schrijft:

I expected a reaction, but I was genuinely surprised at what transpired. In public — in the comments — men debated strategy, arguing that men don’t kick each other in the balls because it’s actually a difficult blow to land or would escalate the fight. But in private — in my email inbox — men sent me hushed messages of you-are-so-right-though. This is interesting because people rarely bother to go to the trouble of googling me, finding my email address, and writing me a note. […] Moreover, the emails have never stopped coming.

Belangrijk om te weten: Wade’s wetenschappelijke website heeft een commentaar functie, dus mensen hoeven haar geen mails te sturen. Ze kunnen gewoon onder aan een artikel hun mening ventileren. Maar dat deden mannen niet. Ze zochten gericht naar haar mail-adres om aan haar persoonlijk toe te geven dat ze de spijker op z’n kop sloeg. Mannen houden elkaar een hand boven het hoofd en ontzien elkaars ballen.

Uit die berichten van mannen blijkt dat jongens tijdens hun opvoeding massaal de boodschap meekrijgen dat ze beter zijn dan meisjes. Sterker, stoerder, weerbaarder. De wereld ligt voor hen open. In die kijk op de werkelijkheid heb je als jongen en als man een groot probleem als die stoere kracht met één gerichte trap tegen hun ballen uit elkaar kan spatten. Die zwakke plek bedreigt niet alleen het beeld van sterke man, maar kan ook de angst opwekken dat mensen je gaan zien als een fraudeur. Je bent geen Echte Man. Je faalt. De horror!!!

Wade concludeert:

This is telling us something profound about what it feels like to be a man in America today. Told to live up to an impossible standard of invulnerability; they inevitably feel like failures. Told specifically to be more invulnerable than (and not vulnerable to) women, by biological accident, they’re not. What a cruel twist of the testicles. It hurts. And I wonder how much of what men do in their lives is a response to this psychic injury. How many of Donald Trump’s shenanigans, for example, have to do with the fact that he knows, and he knows that everyone knows, that someone could just drop him with a kick to the balls at any time?

Nederland neemt vrouwenvoetbal eindelijk serieuzer

Normaal gesproken schrijf ik op dit weblog zelden over nieuws waar Nederlanders sowieso al makkelijk toegang toe hebben. Maar de ontwikkelingen rond het vrouwenvoetbal zijn gewoon té leuk. De leeuwinnen haalden de finale van het EK. Het zal me worst wezen of ze morgen winnen of niet …. ehm.. of toch, om eerlijk te zijn…. ZE MOETEN WINNEN!!! Maar toch, dat ze in de finale staan is geweldig. Zelfs verzuurde mannelijke poortwachters stelden hun mening bij en praten tegenwoordig lovend over het vrouwenvoetbal. Nederland lijkt de sport eindelijk serieuzer te nemen. Geweldig!

Laten we om te beginnen hier naar kijken:

Superleuk, wat een enthousiasme van zoveel mensen! Dat ze zo enthousiast zijn is niet voor niets. Het oranje elftal trakteerde toeschouwers op prachtige staaltjes voetbal en hard bevochten overwinningen:

Met deze serie successen verandert ook het discourse over vrouwenvoetbal langzaam maar zeker. Mannelijke poortwachters zoals Johan Derksen sabelden de sport jarenlang neer. Maar Derksen veranderde radicaal van mening. Na het zien van een geweldig potje vrouwenvoetbal in de V.S. begon hij het vrouwenvoetbal in Europa te volgen en ging hij alsnog om. Hij is niet de enige. Ook fossielen zoals Leo Beenhakker gaven toe dat ze in eerste instantie de sport niet volgden (en dus, voeg ik er expliciet aan toe, niet gehinderd door kennis vooral vooroordelen spuiden) maar dat inmiddels wel doen. En verroest, dan blijkt dat de dames een plezier zijn om naar te kijken. Wie had dat ooit gedacht?????

Het succes van de leeuwinnen zorgt voor meer mijlpalen. Eindelijk vrouwelijke sporters op de cover van Voetbal International. Een primeur, want ”’Er waren al eens eerder vrouwen te zien op de voorpagina, maar die waren meestal schaars gekleed of getrouwd met David Beckham”.  Vrouwenvoetbal vormt het onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. Met bijbehorende publicaties. Voor het eerst ligt er een boek over de sport in de winkels, Vrouwenvoetbal in Nederland. De huidige EK wedstrijden trekken bovendien record aantallen kijkers. Nog nooit verkochten stadions zoveel kaartjes, en daar moet je dan nog de ruim drie miljoen kijkers voor de buis bij optellen.

Niet zo vreemd dat mensen aarzelend beginnen te speculeren over een doorbraak. Zal dit EK succes dan eindelijk de verlossing bieden en van vrouwenvoetbal een geaccepteerde, gerespecteerde sport maken? Kenners zoals Mayke Wijnen van Voetbal International hopen er het beste van, maar kunnen niet om de harde werkelijkheid heen:

Als de Oranje mannen zich met afgrijselijk voetbal alsnog voor het WK in Rusland weten te plaatsen, sta ik vooraan te springen. Maar zo ver zijn de vrouwen nog niet. In een blijvende acceptatie ligt voor onze Oranje Leeuwinnen een loodzware opdracht: flitsend spelen én winnen. Want zelfs een halve finale-plek in 2009 heeft alsnog geen écht fundament gelegd voor het vrouwenvoetbal […] Ga er maar aanstaan.

De Belgische Hugo Camps is optimistischer en verwacht dat de wal het schip uiteindelijk zal keren:

De reacties op het coververhaal van VI waren vernietigend. Hoe bestaat het dat een mannenblad vrouwenvoetbal propageert? Ga dan bij Libelle weken! Voetbal hoort een mannensport te blijven. Dat soort braakteksten, aangevuld met badinerende en seksistische grappen. Het is een stuitend anachronisme, maar zo zijn er wel meer in de machocultuur van het voetbal. Het achterhoedegevecht zal trouwens niet helpen. Damesvoetbal zit in de lift. De Nederlandse stadions zullen vollopen voor de EK-wedstrijden. Het enthousiasme zal niet onderdoen voor wedstrijden van de Rode Duivels en Oranje.

 Enfin. Op naar morgenmiddag en duimen dat de leeuwinnen zegevieren!

 

 

 

Televisie, film en theater: stapje vooruit, stapje achteruit…

Emancipatie is een zaak van de lange adem. Stapje vooruit, stapje achteruit. Dat geldt ook voor visuele kunsten zoals film, televisie en theater. Neem een serie zoals Doctor Who: de hoofdpersoon is een onsterfelijke alien die iedere menselijke vorm aan kan nemen. De fantasie van de makers bleef echter 53 jaar en twaalf Doctors lang stagneren op de vorm van een blanke man. Pas de dertiende Doctor wordt een vrouw: Jodi Whittaker. Eindelijk. Feest! Maar in reactie op dat nieuws publiceerde de Engelse roddelpers meteen naaktfoto’s van de actrice en kregen fans op internet een publiekelijke zenuwinzinking.

De nieuwe Doctor Who is een vrouw….

De structurele discriminatie van alles wat niet blank en mannelijk is, komt behalve in dit soort anekdotes ook steeds terug in onderzoeken. Zo analyseerde de Amerikaanse vakbond Equity alle theaterproducties van 2013 tot 2015. Bij Broadway-stukken, de producties met de hoogste status, krijgen vrouwen en mensen met een gekleurde huid veel minder werk in het theater dan blanke mannen. Vaak kwamen vrouwen niet verder dan 35% van alle rollen op het toneel. Achter de schermen kwam het percentage uit op 37% stagemanagers. Heb je een gekleurde huid, dan hield het nagenoeg op. Slechts vijf (5) van de 226 stage managers had een gekleurde huid. Deze groep kreeg ook slechts 11% van de grote rollen op het toneel.

De dominante positie van blanke mannen komt ook terug in televisieseries. Amerikaanse zenders presenteerden het aanbod voor het seizoen 2017-2018. Vakblad Variety zag meteen dat het wemelde van de shows met blanke mannen in de hoofdrol. Vrouwen kregen bij de 39 nieuwe series 35% van de hoofdrollen, terwijl het wemelt van de actrices en vrouwen de helft van de bevolking uit maken.

Aan de aanbod kant ligt het niet. Eén oorzaak van de achterstand van vrouwen ligt bij de mensen die personeel aannemen. Vaak zijn dat mannen, en vaak kiezen zij voor mannen die ze kennen. Zo koos Chris Carter, de grote man achter de X-files en andere series, voor de X-files doorstart alleen mannelijke schrijvers. Drie daarvan hebben nooit eerder scripts geschreven, maar Carter kent en vertrouwt hen. Zo werkte een van de mannen jarenlang voor hem als zijn persoonlijke assistent. Hij opereert bovendien in een traditie van vrouwen uitsluiten. Weblog Nerdist becijferde dat bij de tot nu toe 202 episodes van de serie, twee X-files films en de reboot van zes afleveringen alles bij elkaar slechts negen keer een schrijfster betrokken was.

Mannen maken de dienst uit bij de serie, en de eenzame schrijfsters merkten dat aan alles:

When you’re in an environment that isn’t like a team-environment, more of a ‘survival-of-the-fittest’ environment, it’s a real challenge … On the day-to-day, you are always feeling like your job is at risk.” All of the women enlisted to write for The X-Files were relatively new in comparison to the male writers who were hired, according to Newton. Each female writer left after only one year working there — “[some] probably happily, and some probably hoping to come back, but [were] not invited back,” said Newton.

Toch komt er gelukkig ook steeds meer goed nieuws. De organisatie die voor de Oscars stemt, nam 774 nieuwe leden op. Van die instromers is 39% vrouw. Dat zorgt er voor dat het totale aandeel vrouwen in totaal op 28% uit komt. Bovendien heeft 30% een gekleurde huid. Die instroom van niet-blanke leden zorgt ervoor dat hun aandeel stijgt van 11 naar 13%. Vooruitgang! 

Bovendien beloont het publiek diversiteit en grote rollen voor vrouwen. Films met een vrouw in de hoofdrol halen bijvoorbeeld meer omzet. Zo liep Wonder Woman blockbuster The Mummy onder de voet – Tom Cruise was nergens in de strijd om de gunst van de bioscoopganger. Mensen omarmden Hidden Figures, een biografische film over de zwarte vrouwelijke wiskundigen van NASA. De musical Wicked staat inmiddels tweede op de lijst van meest succesvolle Broadway producties ooit. Daarnaast nam Netflix de categorie ‘sterke vrouwelijke personages’ op in het rubriceringssysteem, zodat kijkers makkelijker een serie vinden waarin vrouwen duidelijk hoor-en zichtbaar zijn. Kortom, succes, vooruitgang, meer kansen voor vrouwen. Super!

Vrouwen vooruit: waar een wil is, is een weg

Mensen en organisaties die meer diversiteit willen bereiken, kunnen verschillende dingen doen. Twee strategieën hebben hun effectiviteit bewezen: hardop de duidelijke wil uitspreken om meer vrouwen te krijgen, zoals mijnbouwbedrijf Billiton onlangs deed. En sollicitatieprocedures anoniem maken.

Onbetaald werk eerlijk verdelen, helpt ook 😉

Duidelijk de wil uitspreken om meer vrouwen in de gelederen te krijgen, en daar vervolgens gericht aan werken. Het lijkt zo simpel, maar het gebeurt zelden. Zeker bij grote ondernemingen. Billiton nam recent die handschoen op. Het bedrijf heeft op dit moment 17% vrouwen in het personeelsbestand.  In 2025 moet dat 50% zijn. Omdat het bedrijf dan beter zal presteren – iets wat de directeuren goed zien, want diverse onderzoeken tonen dat aan.

Zo’n stevig voornemen is goud waard. Het hielp Steven Weiss, presentator van literatuurprogramma Up Close, om significant meer schrijfsters aan tafel te krijgen. Het helpt organisatoren van congressen en conferenties om meer vrouwelijke sprekers op te nemen in hun programma’s. Het helpt om écht te willen analyseren wat vrouwen tegen houdt en op zoek te gaan naar effectieve maatregelen. Die zijn er:

 Er kan geconcludeerd worden dat drie typen interventies effectief lijken te zijn: (1) interventies die bias in HR-procedures proberen te voorkomen, (2) interventies die de sociale integratie van minderheidsgroepen verbeteren en (3) interventies die de kennis van diversiteit in de organisatie vergroten.

Eén van de manieren om vooroordelen in  procedures te voorkomen, is sollicitatieprocedure anoniem maken. Dat bleek eerder bij Amerikaanse symfonieorkesten, die musici anoniem achter een gordijn auditie lieten doen. Prompt nam het aandeel van vrouwen in orkesten toe van 25 naar 46%.

In als mannelijk gecodeerde beroepen zoals ICT bleek dit effect in nog sterkere mate op te treden. Speak with a Geek, een uitzendbureau voor technisch personeel, stuurde onlangs dezelfde groep werkgevers bij twee verschillende gelegenheden dezelfde CV’s. In het ene geval met alle persoonlijke gegevens erbij, in het andere geval geanonimiseerd.

Wat bleek? Als werkgevers de sekse van de kandidaat kenden, nodigden ze in slechts 5% van de gevallen een vrouw uit. Wisten ze de sekse niet, dan sleepten vrouwen op basis van hun prestaties en kwalificaties opeens 54% van de sollicitatiegesprekken in de wacht. Volgens Speak with a Geek toont dit voor de zoveelste keer aan hoeveel vooroordelen er bestaan tegen vrouwen in technische mannenberoepen:

Removing traces of gender or race may prevent employers from basing interview decisions on a conscious or unconscious bias, Speak With a Geek said. The former would be an outright belief that women, for instance, aren’t as good at coding as men are. The latter would be more subtle and might mean a company picks the man because he better fits that employer’s unexamined idea of who a coder is.

Die vooroordelen bestrijd je echter effectief, door te erkennen dat ze op allerlei manieren, ook onbewust en onzichtbaar vanwege de alledaagse vanzelfsprekendheid, doorwoekeren in je organisatie. En door er vervolgens alles aan te doen, van het veranderen van procedures tot elkaar aanspreken op uitkomsten die discriminatie doen vermoeden, zoals een compleet mannelijke top. Dan boeken we vooruitgang.

Inspirerend voorbeeld: ”Laat haar spreken!”

Net als je denkt ‘ de praktijk om vrouwen te onderbreken woekert zo volautomatisch door, daar kun je niks aan doen’ blijkt het tegendeel. Alles wat je nodig hebt is één persoon die de sociale normen durft te doorbreken en mensen ter plekke aanspreekt op hun seksistische gedrag. ”Laat haar spreken’ roepen, da’s alles.

Dat het zo simpel kan liggen, bleek onlangs tijdens een wetenschappelijk seminar. Het betrof een activiteit tijdens het World Science Festival, een internationaal congres waarvan de seminars online wereldwijd uitgezonden worden. Een panel van allemaal mannen en één vrouw, Professor Veronika Hubeny, besprak onder leiding van een mannelijke moderator ingewikkelde astronomische theorieën.

Tijdens de paneldiscussie probeerde de wetenschapster verschillende keren het woord te nemen, maar ze kwam er niet tussen. Na een uur bracht de moderator het onderwerp eindelijk op de theorieën van Hubeny. Je zou denken dat ze dan eindelijk wat mocht zeggen. Maar nee. De moderator vroeg naar haar werk, en begon vervolgens haar eigen theorie aan haar uit te leggen.

Dit was teveel voor Marilee Talkington. Ze zat zich in de zaal op te vreten van frustratie omdat mannen alle ruimte innamen. En omdat het gedrag van de moderator zo’n schoolvoorbeeld is van mansplaining, de praktijk waarbij een man een vrouw uitleg geeft over een onderwerp waar hij veel minder vanaf weet dan zij, maar heeeej, hij is De Man in de conversatie.

Talkington schaamde zich aan de ene kant dood om in een volle zaal het woord te nemen, maar deed het toch en riep ‘laat haar spreken! Asjeblieft!’: Volgens de video opnames kreeg Talkington applaus. En kreeg Hubeny na die interventie eindelijk de kans iets te vertellen over haar werk. Succes!

Wat er na afloop van de paneldiscussie gebeurde, was echter nog mooier. Via Facebook laat Talkinton weten:

My hands are still shaking. I’m still upset by the incredible sexism that has been demonstrated this afternoon. But I also realize that I just spoke up in an auditorium full of people that are listening to people that are considered gods in the international science world. I was just overwhelmed by it all.  We get up to leave. And then it happens. Person after person come up to me. Both men and women. The first woman, right behind me, reaches over and embraces me and says, “Oh my god. what you said was the most important thing that was said all day. Thank you. Thank you.” And then people start filing out of their aisles and wind their way over to me: “Was that you? Thank you so much for speaking up. Thank you.” “Was that you? Oh god, what he was doing was horrific. Thank you. I wanted to do something but didn’t know how” “Was that you? I wish I had the courage to say something, thank you! Thank you so much”

Het vergt moed om je eigen socialisatie te doorbreken, de ”normale” gang van zaken tijdens een seminar te verstoren (panel praat, publiek luistert), en in het openbaar luid en duidelijk een standpunt in te nemen. Maar je bent waarschijnlijk niet de enige die zich irriteert aan seksistische praktijken. En de beloning is groot. Zo vinden revoluties plaats: als het ”normale” gedrag, in dit geval mannen die over vrouwen heen praten, zoveel weerstand oplevert en schaamte veroorzaakt, dat mensen het voortaan uit hun hoofd laten zoiets te doen. Zie hierover ook het boek The Honor Code.

Hulde dus voor mevrouw Talkinton (wat een prachtige achternaam trouwens, in dit verband 😉 )

De moderator heeft inmiddels excuses aangeboden voor zijn gedrag:

“I talked too much,” Holt said in an email to Mic. “The reproach from the audience was well-merited. I apologize to Dr. Hubeny and salute her for her stellar contribution to the discussion.”

Volgende mijlpaal: dat organisatoren van congressen zorgen voor evenwichtig samengestelde panels. Ook daar hoef je geen moeite voor te doen. Er zijn vrouwen genoeg. Om bij de wetenschap te blijven: je laat de mannen links liggen die vijf jaar geleden hun laatste wetenschappelijke werk publiceerden, en in plaats daarvan nodig je hun vrouwelijke collega’s uit, die recent nog een goede bijdragen aan de wetenschap leverden. Op die manier bewust omgaan met de samenstelling van de groep levert snel resultaten op. Zo wisten microbiologen het percentage vrouwelijke sprekers in een paar jaar tijd omhoog te krijgen van een kwart naar bijna de helft. Het kan, als je maar wil.

India vecht tegen bruidsschat

Officieel mogen families in India geen bruidsschat eisen, maar de praktijk is weerbarstig. Vrouwen die een dochter baren krijgen er van langs, en gezinnen die een dochter uithuwelijken moeten krom liggen om geldbedragen en goederen zoals koelkasten en televisies te geven. Er komt echter steeds meer verzet tegen deze praktijk. In Moslim-kringen ontstond een nieuw initiatief, de Dahez Roko Abhiyan (DRA). Deze Stop Bruidsschat- organisatie koppelt mannen en vrouwen aan families die bewust afzien van de betaling.

De traditie van de bruidsschat verandert dochters in schadeposten. Eenmaal in het huis van de bruidegom krijgen ze vaak een slechte behandeling. Als hun familie de bruidsprijs niet kan betalen, neemt de familie van de bruidegom bijvoorbeeld wraak op haar. Jaarlijks registreert de Indiase overheid 8000 sterfgevallen, waarbij de dood van de vrouw te maken had met ruzies over de bruidsprijs. Onnodig te zeggen dat het aantal doden in werkelijkheid veel hoger ligt. Sommige deskundigen stellen dat er ieder uur een vrouw sterft vanwege toestanden rond de bruidsschat.

Omdat families zo zwaar de klos zijn als er een dochter komt, leidt de bruidsschat ook tot het aborteren van foetussen. Zodra een gezin er achter komt dat een vrouw zwanger is van een meisje, staan vrouwen onder zware druk om de zwangere naar een kliniek te brengen om het probleem op te lossen. Deze praktijk hangt samen met een algemene minachting voor vrouwen. Zonen geven status en bovendien brengen ze geld in en een gratis voetveeg en werkkracht binnen als hij trouwt.

De overheid begon het probleem van de bruidsschat serieus te nemen en lanceerde campagnes. Zo zagen bezoekers van bioscopen vorig jaar filmpjes, waarin een gemeen kijkende vrouw de kijkers eraan herinnert dat zij in feite voor hun zoon betaalde met haar bruidsschat. Ze kocht hem, hij is nu haar eigendom, ze kan met hem doen wat ze wil. Ieieieieieieiiek!!!! Daarnaast lanceerden activisten Angry Brides, een game om op je smartphone te spelen en tegelijkertijd de boodschap te krijgen dat je vrouwen niet voor een prijs moet verhandelen.

De DRA pakt de zaken op een andere manier aan. Medewerkers van deze campagne bezoeken in Moslim kringen families en bespreken de praktijk van de bruidsschat met hen. Ze proberen gezinnen ertoe te bewegen af te zien van het vragen of betalen van een bruidsprijs. Ook brengt de organisatie trouwlustigen bij elkaar. Zo ontstaan huwelijken waarbij beide families uitspreken dat ze afzien van een bruidsschat. Ook geven families soms een bruidsschat terug, als die in het verleden betaald was.

In sommige regio’s kelderde de bruidsschat-eis van bijna iedereen, naar 5%. Hindoeistische families kregen lucht van de succesvolle campagne en willen kijken of deze aanpak ook in hun milieu werkt. De DRA campagneleden hopen dat de praktijk snel verleden tijd wordt:

“Our DRA came up as an experiment among Muslims. The campaign has met with massive success. Now, we will be happier if we see it spread among Hindus as well,” he said. “We know parents of girls in Hindu society also suffer because of the pressure of dowry. How happy they would be if the practice were abolished.”

Engelse politiek wint aan diversiteit

Meer vrouwen. Meer mensen met een gekleurde huid. Meer homoseksuele en lesbische parlementsleden. Dat en meer leverden de Engelse verkiezingen op. Zo kwam het aantal vrouwelijke politici op het hoogste niveau ooit. De toegenomen diversiteit hangt samen met de opkomst van de jonge kiezer en de winst van Labour. Deze partij schoof op naar links en hecht meer waarde aan diversiteit dan de conservatieven.

Foto: The Mirror

Nu de rook van de recente verkiezingen een beetje is opgetrokken, wordt duidelijk hoe zeer het politieke landschap veranderde. Vrouwen komen van ver. Begin vorige eeuw behaalden Engelse vrouwen het kiesrecht. In 1918 volgde daarna de eerste vrouw in het parlement, Constance Markievicz. Zij speelde een grote rol in de Ierse strijd voor onafhankelijkheid. Als lid van de partij Sinn Fein lukte het haar niet haar zetel ook daadwerkelijk te benutten. Zodoende zagen de heren pas een jaar later, in 1919, voor het eerst een vrouw in de politieke bankjes. Dat was Nancy Astor, voor de conservatieven.

Daarna begonnen vrouwen aan een gestage opmars. In 2015 bereikten vrouwelijke politici een voorlopig hoogtepunt. Ze kwamen met z’n 191-en in het parlement. Nu, twee jaar later, stijgt dat getal naar 207. Aangezien het parlement 650 zetels telt, komen vrouwen uit op 32 procent van het totaal.

Ook op andere fronten nam de diversiteit toe. Zo steeg het aantal mensen met een gekleurde huid van 41 naar 51. Onder hen diverse vrouwen, zoals Kemi Badenoch, Fiona Onasanya, Eleanor Smith en Marsha de Cordova. Slechts één van hen behoort tot de conservatieve partij, de andere drie zijn allemaal van Labour. Preet Grill en Tanmanjeet Singh Dhesi, ook van Labour, worden bovendien de allereerste Sikhs in het parlement. De politici die zichzelf zien als homoseksueel, lesbisch of transgender kregen ook versterking. Hun aantal steeg van circa 32 naar circa 40.

Al met al kun je dus zeker stellen dat de groep politici een veel diversere samenstelling krijgt dan voorheen. Of dit zich ook vertaalt in concrete politieke macht, is nog onzeker. Voorlopig houdt de conservatieve Theresa May de touwtjes stevig in handen. Ze onderhandelt op dit moment voor politieke steun met de Ierse Democratic Unionist Party (DUP). Deze partij heeft zeer conservatieve standpunten. Zo wil de DUP abortus blijven verbieden. De partij moet ook niks hebben van homoseksualiteit en denkt dat klimaatverandering een mythe is.

 

 

Hillary Clinton moet kop houden, blijft strijdbaar

Auteur en journaliste Rebecca Traister interviewde politica Hillary Clinton voor New York Magazine. Het resultaat is een prachtig portret van een vrouw die bijna presidente van de V.S. werd, inclusief een eerlijke analyse van haar verkiezingscampagne en alles wat er na haar verlies gebeurde. Clinton hield een mooie toespraak voor afstuderende studenten van haar oude universiteit, schrijft een boek en richt een stichting op, Onward Together. De reactie op die strijdbare houding? Clinton, hou je kop, trek je terug en wordt onzichtbaar.

Die ‘zwijg, trut’ reacties zijn opvallend omdat Clinton niet zoveel anders doet dan voorgaande kandidaten die presidentsverkiezingen verloren:

Her boiling anger at the press and at various out-of-nowhere campaign developments doesn’t make her worse than Gore, Kerry, Romney, and McCain — it makes her one of them. And that really only leaves one thing that is just so very different about Hillary Clinton. Let’s see if you can guess what it is.

Niet alleen Clinton moet haar kop houden, dat geldt ook voor haar aanhangers. Al die miljoenen vrouwen (en mannen) die hoopten op een verandering ten goede, kwamen nauwelijks in beeld tijdens Clinton’s campagne en daarna al helemaal niet. Ook hier speelt een dubbele moraal: iedereen moet wel de woede en het verdriet van Trump aanhangers begrijpen, maar de woede en het verdriet van Clinton aanhangers vegen de V.S. het liefst onder het tapijt.

Dat mensen iedere dialoog zo woest de grond in willen trappen, heeft echter een reden. Clinton de schuld geven van alles en haar daarna manen op te rotten, leidt de aandacht af van alle problemen die de V.S. op dit moment in hun greep houden. De werking van de journalistiek, beeldvorming rond ambitieuze vrouwen, de invloed van Rusland, Republikeinen die de stem van alles wat niet blank en mannelijk is proberen te onderdrukken, bijvoorbeeld door kiesdistricten anders te begrenzen, er speelt vanalles. Clinton’s verlies was niet ‘normaal’, en vanwege die buitengewone problemen is het juist van het grootste belang wél na te praten over wat er gebeurde.

De manier waarop mensen met Clinton om gaan, toont daarnaast aan hoeveel zaken rondom rolpatronen nog onopgelost voortwoekeren. Da’s Ook Traister besteedt daar aandacht aan in haar interview. Zo mogen vrouwen nog steeds niet openlijk streven naar macht en invloed. Clinton:

Sandberg predicted to Clinton that her reception during the campaign would be very different from the 69 percent approval rating she’d gained as secretary of State. “Sheryl was right-on,” says Clinton. “Once I moved from serving someone — a man, the president — to seeking that job on my own, I was once again vulnerable to the barrage of innuendo and negativity and attacks that come with the territory of a woman who is striving to go further.”

Clinton probeerde zichzelf te blijven, maar ze kon niet hetzelfde politieke spel spelen als de mannen. Zo kon ze niet expliciet woede tonen – veel mensen zouden haar dan meteen neersabelen als boze bitch. Het inhouden van emoties, zelfbeheersing toen, kende echter weer het nadeel dat mensen haar kil en niet authentiek vonden.

Dit is die beruchte ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet’ dynamiek die vrouwen in netelige situaties brengt. Zo had Clinton moeite met het intimiderende gedrag van Trump tijdens de drie debatten. Vooral de tweede, waar Trump als een stalker achter haar aan liep op het podium. Ze kon hem geen klap voor z’n kop verkopen of gaan schreeuwen ‘ga weg’. Dus hield ze zich in en kwam presidentieel over – op zich positief en winst. Maar haar zelfcontrole had een ander nadeel:

 “So I ended up with another ‘win,’ ” she says. “But I also ended up with him really satisfying a lot of his potential voters.

Nu de verkiezingen voorbij zijn, valt op dat veel mensen Clinton en haar naaste medewerkers persoonlijk de schuld geven van haar verlies. Ze was een slechte kandidaat, haar campagne stapelde fout op fout, sjonge jonge, wat een nutteloze trut, dat ze niet eens kon winnen van de allerslechtste, meest incompetente seksistische idioot in mensenheugenis:

When I ask Clinton about the eagerness to blame her and her alone for the election result, she gets impatient. “Oh, I don’t know, you’d have to talk to a psychologist about it. There’s always, what’s that word … Schadenfreude — ‘cut her down to size,’ ‘too big for her own britches’ — I get all that. But I don’t see this being done to other people who run, particularly men. So I’m not going to engage in it. I take responsibility, I admit that I’m not a perfect candidate — and don’t know anybody who was — but at the end of the day we did a lot of things right and we weathered enormous headwinds and we were on our way to winning. So that is never going to satisfy my detractors. And you know, that’s their problem.”

Met die houding stoomt ze door. Zo hield ze recent een zeer positief ontvangen toespraak tijdens de buluitreiking van studenten van Clinton’s oude Alma Mater, Wellesley College. Net als in de toespraak waarin ze haar verkiezingsnederlaag toegaf en Trump feliciteerde, legde ze de nadruk op de positie van meisjes en vrouwen, hun kansen en hun toekomst. Wel verdorie, ‘waar was die Clinton tijdens de door haar schuld verloren verkiezingscampagne?’ heet het nu. Onder andere Melissa McEwan van weblog Shakesville heeft een duidelijke mening over die dynamiek:

Following Clinton’s address, a number of Important People wondered: “Where was this Hillary Clinton during the election?” There is, perhaps, no more dishonest or self-serving musing anyone could make in response to that address, which was classic Clinton. It is a musing that is naught but rank victim-blaming and gaslighting. A rhetorical device meant to absolve oneself of having failed to see who she really is. She was right in front of our faces, all along. I spent the entirety of the campaign writing about “this Hillary Clinton,” which was one of the great privileges and highlights of my professional life. She was there to behold, for anyone who was not busy instead being enchanted by Trump’s empty podium or four decades of misogynist filth. The difference between now and the campaign is not in Clinton: The difference is that she is no longer seeking power. The terrifying threat of female power is gone. (For now.)

Hoe dan ook, Clinton zorgt ervoor dat ze zelf aan het woord blijft. Ze werkt onder andere aan haar memoires, met uiteraard veel aandacht voor haar ervaringen gedurende de verkiezingen. Melissa McEwan heeft alvast een titel bedacht voor dit vooralsnog titelloze manuscript:

Wonder Woman boekt grote overwinning

Actrice Jessica Chastain toonde zich geschokt nadat ze, als lid van de jury bij het festival van Cannes, in tien dagen twintig films zag waar vrouwen nauwelijks in voor kwamen als zelfstandig denkende personages. Kunnen we aub meer vrouwelijke verhalenvertellers een kans geven, vroeg ze. Dan krijgen we misschien een betere beeldvorming rond vrouwen. Cue Wonder Woman. Een film van regisseuse Patty Jenkins, met een heldin die moeiteloos het verhaal draagt, zelf nadenkt, zelf handelt, de vloer aanveegt met schurken, en lovende kritieken oogst. Sommige kijkers plengen zelfs tranen van ontroering.

Wonder Woman gooit hoge ogen in de bioscopen. Ze is de superheldin waar we al die decennia op wachten, vat website Jezebel samen. Tijdens het openingsweekeinde in de V.S. boekte de film een omzet van ruim negentig miljoen dollar. UPDATE: ruim 100 miljoen dollar in de V.S., boven de 200 miljoen internationaal. De film boekte daarmee het hoogste openingsweekeinde ooit voor een vrouwelijke regisseur.

De zalen zaten vol met een gemengd publiek, ongeveer 50-50 mannen en vrouwen. Professionele recensenten zoals Dana Stevens schrijven publiekelijke bekentenissen. Eindelijk snappen ze waarom het, na een dieet van blanke mannen genaamd Chris, zo belangrijk is dat vrouwen een superheldin in de bioscoop aantreffen waar ze tegen op kunnen kijken en waar ze zich door kunnen laten inspireren:

I’ve never considered myself someone who’s been waiting around drumming my fingers for the emergence of a female superhero. […] But the moment Gadot first stripped down to her nonsexist skivvies and started beating the hell out of those civilian-targeting no-goodniks, I was shocked to find my eyes welling with tears and my mind toggling between the Great War and the Women’s March. I suddenly glimpsed the value of our ongoing cultural debate about representation, even in genres one doesn’t necessarily cherish. Why shouldn’t women grab our glowing lassos of truth and choke the hell out of some latter-day incarnations of Ares? God knows the bastards are asking for it.

Dat dit alles zo bijzonder aanvoelt is, omdat dit soort kansen voor vrouwen zich zelden voordoen. Studio’s herkennen mannelijk talent en geven hun seksegenoten veelvuldig de kans om in één keer door te stoten naar de producties met de budgetten van honderd miljoen dollar en meer. Niks bijzonders. Hij is de ontdekking van talent. Zij daarentegen? Een risico. Voor iedere 24 mannen krijg je zodoende slechts 1 filmregisseuse. Mannelijke regisseurs blijven bovendien aan het werk totdat ze er bij neervallen. Vrouwen daarentegen krijgen vooral klussen tussen hun 30ste en hun 60ste. Daarna houdt het meestal op.

Dat Jenkins een hit scoort, dat Wonder Woman zulke lovende kritieken krijgt, vatten insiders op als een mogelijke doorbraak om die dubbele moraal eens en voor altijd bij het grof vuil te zetten en de filmindustrie te veranderen. Ten goede.

Ondertussen genieten liefhebbers van goede, spannende verhalen volop van Wonder Woman. Omdat het zo zelden voorkomt dat vrouwen ongehinderd en als vanzelfsprekend sterk mogen zijn, barstten nogal wat vrouwelijke kijkers zelfs in tranen uit (net als Dana Stevens, hierboven geciteerd):

my two coworkers reported the same phenomenon and we spent the entire walk to the subway listing all of the scenes where we were in danger of busting out the waterworks. It’s possible that we got so weepy because we were all just super emotional this week or something, but I want to believe it was because Wonder Woman, though not flawless, was not only fun and well-made, but inspiring. Watching it felt like breathing out a sigh of relief. Finally, someone — a female director, to be specific — made a female superhero movie that’s actually good, and maybe a lot of people will go see it, so we don’t have to wait so long for the next one. […] It felt damn good to see an adult woman, played by a 32-year-old adult woman, doing the kind of stuff that Ben Affleck (44) and Robert Downey Jr. (52) get to do all the time. Maybe it does get better! Maybe I too can learn to deflect bullets with my cool bracelets!

Vanaf 15 september in Nederlandse bioscopen…..

Meer lezen? Flops rond Elektra en Catwoman brachten een dubbele moraal aan het licht – ”superheldinnen verkopen niet”, heette het meteen, terwijl niemand mannen afrekende op flops zoals Daredevil. Het duurde mede daardoor 75 jaar voordat Wonder Woman haar eigen film kreeg. De productie moet veel verwachtingen waarmaken – de gehele vrouwelijke sekse vertegenwoordigen, alle flops rond vorige superheldinnen goedmaken, vooroordelen ontkrachten, enzovoorts. Het is een beladen project en waarschijnlijk zijn daarom zoveel mensen zo boos over de film.

Wonder Woman komt eraan en mannen zijn nu al boos

Uh ooh, een bioscoopketen in de V.S. viert de premiere van de film Wonder Woman op 2 juni met speciale vertoningen waar alleen vrouwen welkom zijn. Prompt barstte via sociale media zoals Twitter de hel los. Mannen of zij die zich met hun Twitternaam als mannelijk identificeren, schreeuwen moord en brand. Deze filmvertoningen vinden zij seksistisch en een teken dat vrouwen mannen op de kop zitten.

De Alamo Drafthouse Cinema in Austin, een progressieve stad in Texas, verkocht binnen een paar uur alle kaarten voor de Wonder Woman premiere van 2 juni. De bioscoopketen organiseert inmiddels tweede en derde vertoningen. Tijdens deze speciale avonden is al het personeel van de bioscoop vrouw of identificeert zich als vrouw. Op die manier willen ze vieren dat de Amazone prinses – als in: van een eiland waar alleen vrouwen wonen – eindelijk haar blockbuster Hollywood debuut maakt.

De alleen voor vrouwen-vertoning was tegen het zere been van allerlei mannen. Massaal togen ze naar sociale media en de Facebook pagina van de bioscoop om hun ongenoegen te uiten. Seksistisch! Mannen verdienen ook toegang! Heej, komen er voor mannen nu speciale alleen-voor-mannen vertoningen als de nieuwste Thor-film in premiere gaat?

Dit soort mannen kunnen niet rekenen op begrip van de bioscoopketen:

“This has zip to do with equality,” the theater commented. “This is a celebration of a character that’s meant a great deal to many women since 1940.”

Even voor de context: Sinds 1920 telde Hollywood circa 130 superheldenfilms, berekende io9.com. Van deze 130 films met één duidelijke held (dus geen ensemble films zoals de X-Men) kenden er slechts acht een vrouwelijke hoofdrol. Acht. Als in 8. De andere 122 gingen over Batman, Iron Man, Superman, Spiderman, enz enz enz, man na man na man. Ook de recente golf superheldenfilms kent vooral blanke en mannelijke helden. Het zijn er zodanig veel dat volgens io9.com ieder meisje, geboren in 2005, nog nooit de kans kreeg om een heldin uit haar eigen superhelden-stripserie op het witte doek te zien.

Wonder Woman is zodoende de eerste film met een superheldin sinds járen. Daarna moeten vrouwen weer wachten tot circa 2019, als Captain Marvel haar debuut maakt. Wonder Woman is ook een van de weinige blockbuster superhelden film met een vrouw aan het roer, regisseuse Patty Jenkins. In alle andere gevallen werd de regisseur een man. Zelfs mannen die nul ervaring met blockbusters hadden en voor het eerst een miljoenen dollar kostende productie moesten leiden.

In zo’n door mannen gedomineerd landschap zou je zeggen: gun vrouwen een avond. Eentje maar. Zelfs zakenblad Forbes, bepaalt geen progressief bolwerk, kan weinig begrip opbrengen voor de protesten. De Austin Chronicle maakt het nog duidelijker: dit zijn de internet-trollen die vrouwen niks gunnen terwijl ze ondertussen alle privileges voor zichzelf opeisen. io9.com heeft ook weinig begrip voor de klagers die de Wonder Woman filmavond seksistisch vinden:

to all the men complaining that a couple screenings of Wonder Womanexclude them, I say this: just shut up. Women have had to deal with the bullshit of non-representation for generations, and we will probably keep having to deal with it for generations to come. Wonder Woman is the first blockbuster comic book film starring a woman in American history, and it happens to star comics’ biggest female icon. At the very least, women deserve to have a space—even if it’s just a single screening of a movie that’s going to open in literally thousands of theaters across America—where they can celebrate that together.

Want wat valt er te vieren? Zoals Julia Alexander van Polygon uitlegt:

when I watch Gal Gadot save Steve Trevor while taking down an army of enemies in the trailers, I get excited. It’s the rare time in superhero movies that I’m seeing a woman not take a backseat to a male character. It’s the rare time that I feel like a woman’s story isn’t being told to supplement a male character’s. It’s the rare time I can look at a heroine on screen and think “I want to be her.”

2 juni…. Wonder Woman komt eraan!

Manchester is aanslag op feministische popster en haar fans

De aanslag op Manchester is nog vers, maar als het gaat om gender vallen mij een aantal zaken op. De dader is een man. Hij koos tot doelwit van zijn aanslag een concert van Ariana Grande, een uitgesproken feministe die meeliep in de Amerikaanse Women’s March en geen geduld heeft met seksisme. Haar concert trok honderden jonge meisjes. Die dan ook domineren onder de groep slachtoffers. Onder andere Slate Magazine durft daarom de volgende stelling aan: dit was een gerichte aanslag op vrouwen en meisjes.

Bij terreur gaat het verdacht vaak om mannen. Deze mannelijke daders hebben verdacht vaak een geschiedenis van geweld tegen meisjes en vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten en aan het moorden slaan. Doden ze mensen, dan vermoorden ze opvallend vaak eerst een of meer vrouwen – vaak familieleden, zoals een moeder, zus of echtgenote. En ze kiezen voor het terrein van hun aanslag vaak plekken waar meer vrouwen dan mannen te vinden zijn. Zoals winkelcentra.

Zelfs als daders ”willekeurig” mensen op straat neerschieten, zijn die zogenaamd willekeurige slachtoffers opvallend vaak heel toevallig vrouwen. Dat gebeurde onlangs nog in Finland, waar een 23-jarige man de vrouwelijke burgemeester Tiina Wilen-Jappinen en twee vrouwelijke journalistes doodschoot in de stad Imatra.

Dan Manchester. De dader is een man. Hij koos als doelwit een concert van Ariana Grande. Zij geldt als een feministische heldin. Ze staat erop dat ze gezien wordt als een zelfstandig persoon. Ze spreekt zich luid en duidelijk uit tegen het seksisme in de muziekindustrie en seksisme in het algemeen. In interviews, in haar liedjes en in haar optredens benadrukt ze de kracht van vrouwen. Dat je sexy mag zijn en dat een sexy uiterlijk niet betekent dat mensen je ‘dus’ mogen verkrachten, of mogen reduceren tot seksobject.

Haar meest recente plaat heet Dangerous Woman. Bij de keuze voor die titel werd ze geïnspireerd door een uitspraak van de Egyptische feministe en schrijfster Nawal al Saadaawi:

Onder die titel vulde ze een album vol feministische liederen. ‘Gevaarlijke Vrouw’ werd ook de titel van haar toernee. Ze treedt regelmatig op voor uitverkochte zalen gevuld met meisjes en jonge vrouwen, de kerndemografie van haar fans. Zodoende trof de aanslag in Manchester vooral vrouwen en meisjes.

Die vrouwen en meisjes hadden in de concerthal de avond van hun leven. Totdat de bom af ging. Uitgerekend op die plek, op dat moment, met deze groep in de zaal. De Amerikaanse journalist David Leavitt, en met hem vele anderen, grepen de tragedie prompt aan om Grande en haar veelal vrouwelijke fans een trap na te geven met uitspraken zoals:

“MULTIPLE CONFIRMED FATALITIES at Manchester Arena. The last time I listened to Ariana Grande I almost died too”

Zelfs het slachtoffer worden van een aanslag, met een meisje van 8 onder de doden, kan de tweede sekse niet behoeden voor minachting, bagatellisering, sneren en erger. Want:

The impulse to hate and fear women who are celebrating their freedom—their freedom to love, their freedom to show off their bodies, their freedom to feel joy, together—is older than ISIS, older than pop concerts, older than music itself.

De 23-jarige man die de bom plaatste, behoort tot die vrouwenhatende traditie. Of hij dat nou zelf doorhad, of niet. De locatie en het doelwit van zijn bom spreken luid en duidelijk.

Meisjes sterven door zwangerschap, jongens door verkeersongelukken

Feministen zeggen wel eens dat mannen en vrouwen eigenlijk ieder in een andere wereld leven. Dat werd weer eens grimmig duidelijk uit cijfers van de World Health Organization (WHO)  naar de doodsoorzaak bij 15 tot 19-jarigen. Meisjes in die leeftijdscategorie sterven vooral door zwangerschap. Het gaat naar schatting om tien op de 100.000 meisjes. De tieners bloeden dood, sterven omdat de baby er niet uit wil komen, of bezwijken aan de gevolgen van een onveilige abortus. Ondertussen leggen jongens uit die leeftijdscategorie vooral het loodje door verkeersongevallen.

Meisjes van 15-19 jaar raken niet in hun uppie zwanger…. Foto: National Geographic

Verkeersongevallen, ja, het is natuurlijk heel verdrietig als je door zoiets om het leven komt. Maar het gaat om ‘onpersoonlijke’ ellende. Meestal zijn weggebruikers er niet op uit om één bepaalde persoon gericht dood te rijden. Het gaat om onoplettendheid, toeval, een ongeluk.

Hoe anders ligt dat bij de meisjes. Hun zwangerschap is het resultaat van een situatie, waarbij de ene persoon gericht aan de gang is gegaan met een specifieke ander. Bij meiden in de leeftijdscategorie 15-19 jaar is daarbij vaak dwang in het spel.  Seksueel geweld en kindhuwelijken brengen tienermeiden in situaties waarbij ze niet kunnen ontkomen aan een man en zijn penis. Eigenlijk sterven ze niet door de zwangerschap, maar door de acties van een man in een context (geweld, huwelijkscontract) waarbij de meisjes zelf geen zeggenschap hebben over wat er met hun leven en hun lijf gebeurt. Bovendien gaat het vaak om landen waarbij er een sterke taboesfeer hangt om vrouwen en hun reproductieve rechten. Dat uit zich onder andere in een slechte verkrijgbaarheid van voorbehoedsmiddelen en overheden abortus illegaal maakten.

Het gaat al met al om enorme aantallen. Uit onderzoek van de Verenigde Naties bleek een paar jaar geleden dat een op de tien mannen uit China, Bangladesh, Sri Lanka, Cambodja, Indonesië en Papua-Nieuw Guinea zelf toegaf dat ze seks hadden gehad met een vrouw die niet wilde. Rekende je de echtgenoten mee – verkrachting binnen het huwelijk – dan steeg het percentage verkrachtende mannen naar 25%. Uit dit en andere onderzoeken kwamen steeds dezelfde drie motieven naar voren. De mannen verkrachten omdat ze vinden dat ze het recht hebben om een vrouw seksueel te bezitten, omdat ze boos zijn op een specifieke vrouw, of omdat ze zich vervelen.

Als het gaat om kindhuwelijken berekent Plan Nederland dat 27 meisjes per minuut moeten trouwen met een vaak veel oudere man. Het gaat om meisjes onder de achttien. Volgens de dominante opvattingen van landen waar dit gebeurt, is seks daarna legaal. Maar het meisje kan geen nee zeggen. Doet ze dat wel, dan zijn een sociale dood of verder geweld (eerwraak enz.) haar deel. Kindhuwelijken en de activiteiten van hun echtgenoot zorgen er vervolgens voor dat meisjes veel te jong zwanger raken. Dat heeft ernstige medische gevolgen. De sterfgevallen zijn slechts het topje van de ijsberg. Nog veel meer meisjes raken verminkt tijdens de bevalling, of kampen algemeen met een slechte gezondheid door teveel zwangerschappen op een te jonge leeftijd, of omdat hun echtgenoot ze AIDS bezorgt.

Kortom, de misere van de meisjes tussen 15 en 19 jaar is overduidelijk het gevolg van gericht menselijk handelen en culturen waarin het leven van een meisje weinig waard is. Wát een verschil met de verkeersongelukken van de jongens…..

Geen Stijl botst tegen grenzen aan

Wat een heerlijke discussie in de Nederlandse media, de afgelopen week. Website Geen Stijl biedt al jaren een podium voor iedere vrouwenhater die vrijuit met bedreigingen met verkrachting wil strooien. Bijna honderd vrouwelijke journalistes pikken dit seksisme niet meer en benaderden adverteerders met de vraag of ze hun product aan deze site willen koppelen. Hun oproep tot nadenken over normen en waarden heeft effect (zich terugtrekkende adverteerders) en zorgt voor rumoer. Censuur! Feministen willen een medium doodknuppelen! Alarm!

Bij veel commentaren over deze kwestie blijft de discussie enigszins steken in een stand van zaken verhaal en daarna een standpunt voor of tegen een boycot van Geen Stijl. Ik plaats deze kwestie graag in een bredere context: de precieze oproep die de vrouwen deden, de historische context, de aard van journalistiek en de genderdynamiek in deze kwestie.

De precieze oproep: honderd bekende media-vrouwen (journalisten, redacteuren, mediapersoonlijkheden) vragen of bedrijven, en organisaties zoals de Belastingdienst en Defensie, zich bewust zijn van de digitale locaties waar hun advertenties opduiken. Nuttig, want organisaties besteden de plaatsing van advertenties vaak uitaan gespecialiseerde bureau’s en internetveilingen. Ze weten niet precies waar hun banners staan.

Dat betekent dat je als adverterende organisatie met je product of dienst verschijnt naast oproepen tot verkrachting en aanzetten tot haat jegens vrouwen. Dat kan een dubieus effect krijgen – als Defensie roepen dat je seksuele intimidatie in het leger aan wil pakken terwijl je tegelijkertijd adverteert op Geen Stijl. Vervolgens concluderen de vrouwen:

U betaalt mee aan een site waar vrouwenvernedering en racisme de norm is, niet de uitzondering. Donderdag besloot Defensie om zich voorlopig terug te trekken als adverteerder. Wij hopen dat meer bedrijven kritisch gaan nadenken over de vraag of hun advertentiebeleid overeenkomt met de waarden van hun onderneming.

Het was dus geen directe oproep tot boycotten – al kan nadenken over normen en waarden bij adverteerders natuurlijk wel het gevolg zijn van deze oproep tot nadenken, zeker als ze slechte pr krijgen vanwege hun aanwezigheid op Geen Stijl.

Dan de historische context. Een probleem aanpakken via de portemonnee kent een lange geschiedenis. In Nederland boycotten mensen in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw Chileense producten, om te protesteren tegen de dictatuur van Pinochet. Hedendaagse consumenten mijden soms de kiloknallers in de supermarkt. Zo maken ze duidelijk dat ze geen geld willen steken in een diervijandige bio-industrie. Rusland besloot Europese groentes en fruit te boycotten. NS-communicatiemanager Joost Ravoo riep adverteerders in 2006 op tot een boycot van Geen Stijl, omdat de site hem stelselmatig vergeleek met nazi-iconen Goebbels en Mussert. GeenStijl deed zelf een poging om de HEMA te boycotten en riep in 2010 op tot een boycot van NRC Handelsblad.

Maar, zult u zeggen, een platform zoals Geen Stijl kan toch niet vergeleken worden met een land, een bedrijf, dictator of een problematische landbouwsector? Het gaat om de journalistiek en de persvrijheid!

Dat valt te bezien. De intimidatie leidt tot zelfcensuur onder journalistes en andere opiniemaaksters, blijkt uit onderzoek. Vooral vrouwen worden buitensporig vaak het doelwit van seksistische trollen. Sommigen moesten zelfs onderduiken of lezingen afzeggen. ‘Laat ik uitkijken wat ik schrijf, anders krijg ik de volle laag van seksistische internettrollen’ is een logisch gevolg van zulke terreur. In die zin is het Geen Stijl zelf, die de vrijheid van meningsuiting aantast.

Sommige meningen zijn bovendien juridisch strafbaar. Zo mag je het Koningshuis niet beledigen en niet aanzetten tot haat. De oproep van de honderd mediavrouwen komt nadat Geen Stijl journaliste Loes Reijmer op de korrel nam en mensen opriep aan te geven of ze de Volkskrant-columniste zouden ‘doen’. Vervolgens benutten talloze anonieme trollen de site om openlijk te fantaseren over de verkrachting en mishandeling van Reijmers – een soort digitale aanranding. Zoals:

‘Met haar armen op haar rug gebonden en een stevig stuk grijze tape over haar mond geplakt zou ik haar zeker doen!’ Of deze: ‘Ik zou zaad in haar gezicht spuiten. Eventueel anaal erin raggen.’ Sorry, nog eentje: ‘Ik zou mijn harde klaargekomen lul weleens aan haar neus willen afkloppen.’

Dat is mogelijk strafbaar, volgens advocaat Christiaan Alberdingk Thijm. De oproep van Geen Stijl is volgens hem ”overduidelijk een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van Reijmer. Haar goede naam en eer worden moedwillig door het slijk gehaald en dat is strafbaar.”

Wat voor vrouwen geldt, geldt ook voor andere minderheden. Bestuurskundige Nourdine Tighadouini riep bijvoorbeeld in 2014 op om Geen Stijl onder de loep van Justitie te leggen vanwege de racistische inhoud van de site. Als Geert Wilders strafbaar is omdat hij minder Marokkanen wil, loopt Geen Stijl ook risico’s als de site Marokkanen en andere medelanders stelselmatig wegzet als tuig wat naar het eigen land terug moet.

Volgens Damian Trilling, van de Universiteit van Amsterdam, is het aardige aan de kwestie GeenStijl bovendien, dat de site eindelijk expliciet positie moet bepalen als het gaat om het bedrijven van journalistiek:

De lijfspreuk van GeenStijl is ‘tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend’. Dat staat allemaal haaks op wat journalistiek is. Van de andere kant miepen ze als ze worden aangepakt. Dan is opeens de persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in het geding. Laat GeenStijl eens kiezen. Willen ze journalistiek zijn, dan horen daar spelregels bij.

Spelregels van de journalistiek betreffen onder andere de plicht tot hoor en wederhoor, alleen anonieme bronnen in uitzonderlijke gevallen en voor de rest alles met naam en toenaam, je feiten goed op een rij hebben, niet aanzetten tot haat, en een duidelijke scheiding aanbrengen tussen enerzijds zo objectief mogelijk gebracht nieuws, en anderzijds opiniestukken, analyses en columns waarbij de lezer weet dat hij of zij een mening krijgt te horen. Geen Stijl doet dit alles niet.

Waarmee we komen op de gender aspecten van deze kwestie. Ravoo’s oproep tot een adverteerdersboycot leidde destijds niet tot enorme drama’s rondom censuur en vrijheid van meningsuiting. Nu vrouwen adverteerders oproepen tot nadenken, met wellicht een boycot tot gevolg, ontstaat echter ophef. Specialistische uitgaven zoals Adformatie noemden de oproep ‘belachelijk en gevaarlijk’, zonder verder te komen dan ‘aaaargh censuur, kan niet!” Feministen doen weer eens alles fout en zouden met de Geen Stijl zaak de klok dertig jaar terugzetten. Metro publiceerde een column met de boodschap dat de boycot typisch wijvengedrag is. Vrouwen moeten de modderstroom van Geen Stijl accepteren en klaar.

Het zijn allemaal varianten van ‘niet zeuren’, ‘hou je kop’ en ‘don’t feed the trolls‘, stellingen waar feministen al jarenlang tegen ageren, omdat vriendelijke bescheidenheid, zwijgen en incasseren de vrouwenhaat in de media niet doen stoppen. Bovendien leidt het tot een dubbele moraal. Geen Stijl mag openlijk vrouwenhaat etaleren, maar als vrouw moet je vervolgens zwijgen? Geen Stijl wil het NRC boycotten, maar anderen mogen op hun beurt niet Geen Stijl aanpakken? Wie heeft dat bedacht?

Wie zich kwetsend en aanvallend opstelt, dat stoer noemt en haat wil verkopen onder het mom van verzet tegen politiek correct gedoe (zie hier), moet daarna al even stoer kritiek kunnen incasseren. Dat hoort bij persvrijheid, bij journalistiek, bij vrijheid van meningsuiting. Hoor en wederhoor op bredere schaal. Nu zijn het vrouwen die iets terug zeggen. Dat is schrikken voor Geen Stijl. De neukpoppen blijken opeens mensen met een mening en een platform om die mening kracht bij te zetten.

Vrouwen die succesvol actie voeren via de portemonnee, inderdaad, reuze bedreigend. Maar het is wel de realiteit:

Gisteren zag ik René van Leeuwen (zou u hem doen?) met overslaande stem roepen dat het ze allemaal om de lol gaat en niet om de centen. Nou schattepoppeke, dat komt dan toch prima uit? Dan ga je toch fijn door? Lekker geinen, vrij je mening uiten. Grolschje erbij… oh wacht. Niemand die je tegenhoudt, alleen niet iedereen wil het bekostigen. Marktwerking, lieverdjes. Vrouwen hebben helaas eindelijk ook de knopjes van het internet gevonden. Of je het nou wel of niet met ze eens bent, ze zijn er en ze hebben geen zin om mee te betalen aan het digitale ducttape om ze de mond te snoeren.

Wen er maar aan, Geen Stijl.

Nieuwsronde: moederdag editie

Moederdag! Oorspronkelijk, in 1907, wilde de Amerikaanse activiste Ann Jarvis dit feest benutten om de emancipatie van vrouwen te bevorderen. Daarna raakte de revolutionaire betekenis van moederdag bedolven onder het roze suikergoed, chocolade in hartvorm, parfum en cadeausets met zeepjes. Maar er valt nog steeds genoeg feministisch nieuws te ontdekken:

  • Vaders doen één keer een kind in bad en kunnen gloriëren in een zee van complimenten, terwijl moeders het nooit goed genoeg kunnen doen. Doorbreek die complimentenkloof deze moederdag, luidt de oproep van de Canadese publicist Dave McGinn. Vaders mogen echt wel wat beter hun best doen voordat ze complimenten krijgen, en moeders zouden veel vaker welgemeende complimenten mogen krijgen. Ook voor en na moederdag.
  • Historica Gerda Lerner schreef een magistraal boek over de ontwikkeling van een feministisch bewustzijn. Zij ziet in het moederschap één van de vroegste bouwstenen voor vrouwenemancipatie. De gedeelde ervaring van zwangerschap, baren en de zorg voor kinderen verenigde vrouwen die door de samenleving verdeeld werden op basis van de sociale klasse waar hun echtgenoot toe behoorde. Het moederschap stelde vrouwen daarnaast ook in staat zichzelf autoriteit te geven. Wel kinderen opvoeden maar geen politiek stemrecht hebben? Ja doei! Onrecht! Wij vrouwen eisen!
  • Die stroming is er nog steeds. Lees bijvoorbeeld deze bundel vol artikelen over feministische organisaties die iets met/voor moeders doen, en vanuit die invalshoek alle vrouwen een stapje verder willen brengen. Of lees deze toespraak: ”We will take the mother from the private to the public sphere, and we will be heard. A mother’s place is in the revolution! As Angela Davis famously said, “I’m no longer accepting the things I cannot change – I’m changing the things I cannot accept
  • Er valt genoeg strijd te leveren, want de samenleving gebruikt het moederschap nog te vaak om vrouwen te discrimineren. Bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt. Wil je als vrouw je eigen inkomen verdienen, je identiteit als mens behouden, en op je eigen voorwaarden leven, dan moet je een sterke wil hebben. Dat ontdekte onder andere Sarah Sluimer, de seksismecorrespondent van De Correspondent. Maar het kán wel, als je bewust omgaat met consultatiebureau’s, goedbedoelende buren en familieleden, en het goede gesprek met de vader blijft voeren.
  • Wil je dit jaar ver weg blijven van de roze suikerhartjes? Cool mom picks zet de beste feministische cadeautjes voor moeders op een rij. Stuur je een kaartje, dan zijn er ook in die categorie geweldige feministische boodschappen die je moeder kan sturen.
  • Enneh, wist je dat moeders de motor zijn achter het schoolsucces van meiden? Het gaat dan vooral om betaald buitenshuis werkende moeders, die in de afgelopen decennia een steeds krachtiger rolmodel zijn geworden voor hun dochters. Tijdschrift Sociale Vraagstukken signaleert dat meisjes, geboren in 1980, bijna een jaar langer op school blijven dan meiden met een thuismoeder. Het effect is alleen zichtbaar bij moeders en dochters. Vaders hebben dat positieve effect niet op hun zonen.

Briljante parodie toont wat privilege is

Saturday Night Live is een betrouwbare leverancier van briljante satire. Deze parodie op de nieuwe televisie hitserie The Handmaid’s Tale is er ook zo eentje. Acteur Chris Pine, bekend van Star Trek, gedraagt zich met zijn maten als een vrolijke, onbekommerde man – een staat die hij kan behouden dankzij zijn privileges. Hij en zijn vrienden geven slechts vluchtig aandacht aan de onhoudbare situatie waarin vrouwen moeten overleven. Daarna gaat hij weer gezellig zijn eigen gang:

Zelfs Wonder Woman dient als wapen tegen vrouwen

Nog een paar weekjes slapen en dan is het zover: Wonder Woman in de bioscoop! Maar zelfs deze heldin ontkomt niet aan minachting. Eerst moesten we decennia wachten op de film. Daarna bleef het bijzonder stil om de film te promoten. Nu de p.r. eindelijk tekenen van leven toont, blijkt Wonder Woman gekoppeld te worden aan dieetproducten. Wonder Woman verandert zo in een wapen tegen vrouwen – je moet perfect zijn, val af, anders kotsen we je uit.

Gal Gadot, die Wonder Woman speelt,  kan er niets aan doen dat ze bijna voldoet aan het dominante schoonheidsideaal. Ze werd geboren met bepaalde fysieke kenmerken die onze cultuur waardeert. Ze werkte hard om in 2004 de kroon van Miss Israel te winnen. Ook voor haar filmrollen moet ze er perfect uit zien – Hollywood ziet actrices alleen staan als ze jong, bloedmooi en sexy zijn, anders kun je fluiten naar een inkomen. Op je 23ste ben je al over je hoogtepunt heen, lijkt het. Kortom, ze moet wel hard aan haar uiterlijk werken, anders krijgt ze geen klussen.

Het wordt nog vervelender als anderen aan de haal gaan met Gadot’s bijna perfecte uiterlijk en vrouwen allerlei gekkigheid voorschrijven. Journalisten publiceren clickbait over een ‘Gal Gadot dieet plan‘. Daarin staan vermaningen dat je als vrouw voedsel moet vermijden waar je opgeblazen van raakt. Geen groenten eten, meisjes! Een banaan mag nog net, maar echt, je wil geen vet zwijn worden, toch? En blijven scheren, vrouwen. Haar in oksels of op benen vinden we alleen prima als het gaat om mannen. Vrouwen moeten met dure producten en door pijn te lijden die natuurlijke begroeiing verwijderen. Levenslang.

De huidige dieet pr-campagne, rijkelijk gelardeerd met foto’s van Gadot als Wonder Woman, heeft de slogan ‘denk dun’. De kritiek was al snel niet van de lucht. Eindelijk een grote Hollywood productie over en rondom Wonder Woman. De eerste productie uit de huidige superhelden-golf waarin een vrouw centraal staat als heldin. Maar nee, krijg je weer gezeur over het uiterlijk van vrouwen. Je zou er depressief van worden. Zoals website The Mary Sue samenvat:

 “Think thin” is not a slogan we need associated with a fierce warrior. […] This cross-promotion is full of the mixed messages of unrealistic standards women have forced upon them their whole lives. We’re supposed to be as strong as Wonder Woman but also expected to “think thin,” to keep our bodies small and unimposing, preferably to the point of having no body at all. Hopefully the movie itself does a better job of promoting representation of a stronger, unapologetically impressive sort of woman.

Ik hoop het ook. De trailers beloven in ieder geval veel goeds: