Category Archives: Economie

Nieuwe bewijzen dat vrouwen beter moeten presteren

Seksisme betekent onder andere dat een middelmatige man het redt waar een middelmatige vrouw zonder pardon af valt. Vrouwen móeten beter zijn, het liefst perfect– het beroemde patroon van ‘bewijs het nog maar een keer’. Dat resultaat van discriminatie zie je terug in de topkwaliteit van vrouwen die het redden. Onderzoek wijst uit dat patiënten langer leven als ze vrouwelijke artsen hebben. En door vrouwen geschreven wetenschappelijke publicaties zijn leesbaarder en beter onderbouwd dan die van mannelijke wetenschappers.

Je zou de hoge kwaliteit van de vrouwen kunnen zien als de enige positieve uitkomst van systematische discriminatie. Alleen de allerbesten overleven. En dat merk je. Zo analyseerden onderzoekers van de universiteit van Harvard de administratieve stukken van 1.583.028 ziekenhuisbezoeken van patiënten die onder het Amerikaanse medicare systeem vallen. Het maakte niet uit met wat voor klacht of aandoening iemand kwam. Na 30 dagen was bij iedereen die een vrouwelijke arts trof, het dodental én het aantal nieuwe opnames significant lager dan wanneer iemand een mannelijke arts trof.

Dit effect bleef bestaan, onafhankelijk van de sekse, klacht of aandoening van de patiënt. Op basis van deze bevindingen becijferde Harvard dat het 32.000 sterfgevallen per jaar zou schelen als mannelijke artsen even goed werk zouden verrichtten als hun vrouwelijke collega’s. De onderzoekers roemen vooral de communicatieve vaardigheden van de vrouwen, hun aandacht voor preventieve zorg, en hun alertheid op psyche-sociale factoren.

Bij een ander onderzoek keek wetenschapster Erin Hegel naar publicaties van vrouwen in economische vakbladen. Het betrof papers in zogenaamde ‘peer reviewed‘ magazines, oftewel magazines waarbij de redactie bestaat uit vakgenoten, die artikelen kritisch doorlezen voordat ze besluiten of de kwaliteit goed genoeg is om in hun blad te mogen verschijnen. Wat blijkt: redacties bekijken de papers van vrouwen kritischer dan die van mannen.

Het effect is onder andere dat het langer duurt voordat een paper van een vrouw in druk verschijnt en dat er een groter verschil zit tussen de eerste versie en de uiteindelijke publicatie. Met andere woorden: vrouwen schaafden langer aan hun stukken. Dat levert papers op die aanmerkelijk prettiger lezen dan de minder kritisch bekeken stukken van mannelijke vakgenoten. Ook bleef de schrijfstijl van vrouwen vooruit gaan, terwijl mannen op hetzelfde niveau door modderen tijdens hun loopbaan.

Op zich niet negatief, dat vrouwen zulke goede prestaties leveren. Maar nogmaals: het is het effect van (onbewuste) discriminatie. Je moet als vrouw beter zijn dan een man, anders kun je het beter meteen opgeven. Ben je goed, dan dreigen de volgende obstakels. Zoals universele haat omdat we een deskundige vrouw die ambities toont, een enge bitch vinden en afstraffen. Dat is niet rechtvaardig. Dat is seksisme.

Vrouwen krijgen minder kansen en hardere straffen

Mannelijke financiële adviseurs gaan twee keer zo vaak de fout in als hun vrouwelijke collega’s. Maar als vrouwen de fout in gaan, lopen ze een 20% groter risico op ontslag. Vervolgens krijgen ze ook nog eens minder vaak dan mannelijke ‘daders’ een tweede kans in hun bedrijfstak. Dat blijkt uit een jarenlange studie naar de personeelsrapporten van 1,2 miljoen Amerikaanse adviseurs en aandelenhandelaren, die een disciplinaire maatregel opgelegd kregen.

 

Waarom zijn vrouwen toch zo perfectionistisch? Als ze ‘gewoon’ eens durfden, ‘gewoon’ genoegen namen met een zesje, komt alles goed. Zo luidt de gebruikelijke riedel in Nederlandse media. Deze riedel heet framing – de bril waardoor veel auteurs problemen bekijken. Let maar eens op hoe vaak een opinieschrijver een situatie op deze manier voorstelt. Het ligt aan vrouwen zelf. Zo ook met perfectionisme. Vrouwen, stop met alles perfect willen doen! Je verpest het voor iedereen en vooral ook voor jezelf! Geen wonder dat je loopbaan stagneert, enz.

Wat deze verhalen echter weglaten, is dat vrouwen onder zware druk staan om het perfect te doen. Wij mensen geven vrouwen namelijk veel minder kansen dan mannen, en straffen vrouwen behoorlijk hardvochtig als ze fouten maken. Zoals uit het Amerikaanse onderzoek naar financiële professionals blijkt. De wetenschappers die de 1,2 miljoen disciplinaire rapporten doorploegden, concluderen:

The authors, who teach at the University of Chicago, Stanford University and the University of Minnesota, suggested the difference represented “taste-based discrimination” in the industry.“The financial advisory industry is willing to give male advisers a second chance, while female advisers are likely to be cast from the industry,” they wrote.

Als een misstap meteen einde oefening betekent, kijk je als vrouw wel linker uit om risico’s te nemen of het rustig aan te doen.  Je ziet deze bestraffende houding overal terug. Neem de filmindustrie. Gemiddeld krijgt een ervaren, bekende regisseuse eens in de tien jaar de kans aan het roer van een grote film te staan. De banen gaan vooral naar blanke mannen, waaronder mannen met een flop op hun naam.

Geen probleem, voor een man. Krijg je als vrouw echter die ene kans en mislukt het, dan gooit Hollywood de deur dicht. Dat heet het Ishtar-effect, naar de gelijknamige film die flopte. Ijshut`r betekende het einde van de loopbaan van Elaine May. Warren Beatty en Dustin Hoffman waren medeverantwoordelijk voor de flop, maar zij hadden geen enkel probleem daarna nieuw werk te vinden.

Hetzelfde patroon duikt op in het bedrijfsleven. Als het minder gaat met een bedrijf, krijgt een vrouwelijke directeur (CEO) in vergelijkbare omstandigheden veel meer kritiek te verduren dan een mannelijke directeur. Leidde een vrouw het noodlijdende bedrijf, dan kreeg zij de schuld van de malaise in 80% van de nieuwsartikelen over de situatie. Bij een man gebeurde dat in slechts 31% van de gevallen.

De lijst onderzoeken is eindeloos lang. Overal hetzelfde meten met twee maten. Overal hogere eisen aan vrouwen, en zwaardere straffen als ze niet supergoed zijn. Dat gebeurt ook in Nederland. Mannelijke voetballers maken er een puinbak van en de enige vraag is ‘welke coach helpt hen er weer bovenop.’ Als de resultaten van voetbalsters tegenvallen, of een voetbalclub zit financieel krap, heet het meteen ‘hef vrouwenvoetbal maar op‘.

Kortom, gewone, middelmatige vrouwen redden het niet. Gewone, middelmatige mannen wél. Mannen mogen falen en krijgen daarna vaak een tweede kans. Mensen zien mogelijkheden bij mannen en geven hen promoties, terwijl vrouwen aan een plakkende vloer kleven. Vrouwen kunnen er niet van uit gaan dat zij snel kansen krijgen. En ze liggen er verdacht snel uit. Wetenschappelijk bewezen feit.

Maar er heerst een oorverdovende stilte over dit structurele seksisme waardoor vrouwen in de marge verdwijnen. Diverse mensen voeren diverse redenen aan naar het hoe en waarom van die stilte. Vrouwen komen niet vooruit omdat mensen diversiteit onbelangrijk vinden en zich niet oprecht inspannen het speelveld gelijker te maken. Of ze ontkennen dat mannen veel meer kansen krijgen dan vrouwen, omdat dit makkelijk is. Lekker wegkijken en genieten van je privileges, met als bonus dat je kunt neerkijken op al die domme vrouwen die een probleem hebben omdat ze het niet goed doen.

Vrouwen zijn echter niet gek. Wij zien de dubbele moraal wel degelijk, en ervaren de oneerlijkheid:

Why do women have to be exceptional to warrant fair treatment? If I’m a female and am pretty average at my job, I should be afforded the same luxuries as any man who is also pretty average at the same job. My biggest gripe with all of this, is that a Dud Male Boss hardly ever gets called out for being a dud. It’s almost as if being male and “ok” at your job, means that you can get away with being a terrible manager and continue to progress to a decent middle management job. But put a female in that same position and every mistake is highlighted, with the insinuation that she’s a dud because she’s female.

Als je dit stuk hebt gelezen, weet dan dat wij allen geleerd hebben vrouwen minder te vinden dan mannen. Wees je ervan bewust. Geef vrouwen bewust meer kansen. Als een vrouw het gedrag van een bepaalde man vertoonde, zouden we dat accepteren? Zo nee, waarom vinden we hem dan nog steeds ok terwijl we haar zouden uitkotsen? Hoe eerlijk is je kritiek? Op die manier kun je jezelf bijsturen en aangeleerd gedrag afleren. Probeer het maar eens. Wie weet wordt de wereld dan wat vriendelijker voor vrouwen.

Seksisme alarm: mannen praten over economie en filosofie

Een festival over economie en de filosofie! In de Westerkerk van Amsterdam! Klinkt geweldig, maar beste organisatoren, waar zijn de vrouwen?

Pas op: schijn bedriegt…..

Op de foto’s op de homepage lijkt de man-vrouw verdeling redelijk goed. Er staan foto’s van drie blanke mannen en twee blanke vrouwen, meteen bovenaan. Kijk je daarna echter naar het daadwerkelijke aanbod, dan zie je in het programma dat deze vrouwen meestal de moderator zijn, en daarnaast hooguit een inleiding verzorgen. Zoals Marjan Slob en Miriam Rasch. Ze betreden niet zelfstandig het podium met een eigen verhaal, maar ondersteunen mannelijke sprekers zoals Sheldrake en Sloterdijk.

Voor de rest is het mannen wat de klok slaat. Naast de heren van de foto’s Peter Sloterdijk, Slavoj Žižek en Rupert Sheldrake, praten Larry Siedentop, Paul Steenhuis, Peter Sloterdijk, Owen Jones, Jan Zielonka, Bas Heijne, John Gray, Dyab Abou Jahjah, Maurice Knegtel Sensei, enzovoorts. Het gaat maar door, man na man na man. De enige uitzondering lijkt Eva Rovers, wiens bijdrage plaats vindt in een groep met drie mannen en een mannelijke moderator (Boudewijn Richel).

Ik vind het compleet absurd dat een groot evenement anno 2017 zó weinig vrouwen weet te vinden om écht iets te zeggen over grote onderwerpen zoals economie en filosofie. De paar vrouwen die er zijn, treden bijna allemaal op in ondersteunende rollen om het optreden van de mannen te laten schitteren. Ik zou de organisatoren willen oproepen voortaan bewuster om te gaan met de onbewuste vooroordelen die dit soort eindplaatjes opleveren. Daarvoor verwijs ik bijvoorbeeld naar de site van de Gendered Conference Campaign, met diverse tips om dit soort eindresultaten in een vroeg stadium bij te stellen.

Vrouwen verdienen beter!

En de Oscar gaat naar….. een man

Jaarlijks reikt de Amerikaanse filmindustrie Oscars uit, en jaarlijks blijkt welke verhalen, personages en makers de dominante cultuur belangrijk vindt: het werk van blanke mannen en de verhalen van blanke mannen. Vrouwen maken slechts 20% van de genomineerden uit. Het protest groeit, onder de noemer Oscars So Male. Hollywood heeft een enorm mannenprobleem, waardoor mannen kansen en werk aan andere mannen geven en vrouwen buiten in de kou staan.

Vakblad Variety signaleert dat de diversiteit op het gebied van huidkleur een beetje toenam en, na een aantal zeer magere jaren, nu weer opklom naar het niveau van 2007. Onder andere Octavia Spencer, Denzel Washington en Viola Davis maken dit jaar kans op een Oscar en in de categorie ‘beste film’  staan Moonlight, Hidden Figures en Fences, drie films met ras en etniciteit als belangrijk thema.

Deze relatieve vooruitgang strekt zich echter niet uit tot de seksen. Als je de acteurscategorieën even buiten beschouwing laat, domineren mannen in hoge mate. Dit jaar nomineerde de Academy of Motion Picture Arts and Sciences geen enkele vrouw voor beste regisseur of cinematograaf. De categorie scenarioschrijver leverde slechts 1 vrouw op uit een groep van minstens 10 genomineerden. Bij producenten ziet het beeld er iets gunstiger uit: negen van de 30 genomineerden zijn vrouw.

Al met al komen mannen op 80% van de genomineerden. De Academy nomineert liever een jodenhater als Mel Gibson dan een vrouw, aldus actrice Lena Dunham:

“It’s so crazy that Mel Gibson gets to make those insane movies and like scream about Jewish people on the street and then he gets to make a movie and everyone’s like, ‘But he’s an artist!’” Dunham is confident that, “If a woman went on a rant about Jews she would literally be like put in a dungeon.” Robinson inserted that, adding insult to injury, Gibson was nominated for “fucking Hacksaw Ridge,” a film she places in the cinematic genre of a “white dude jerking off about the heroism of another white man—I could not be less interested in that.”

De mannelijke dominantie is hardnekkig. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen in de periode van 2005 tot 2016 gemiddeld nooit verder kwamen dan 19% van de Oscarnominaties. Dit jaar biedt meer van hetzelfde. Alleen in de categorie ‘korte documentaires’ bevat de lijst evenveel mannen als vrouwen. Heel toevallig gaat het dan om relatief goedkope films, die je zelfstandig kunt maken met weinig middelen.

Bij de acteurscategorieën kom je altijd 50-50 uit, maar ook dan zie je opvallende verschillen. Zo hebben vrouwen in de categorie ‘beste ondersteunende actrice’ opvallend vaak rollen waarin ze een mannelijke hoofdpersoon helpen. Bijvoorbeeld als loyale echtgenote van of als de moeder van. Omgekeerd gaat het bij ondersteunende acteurs meestal om schurkenrollen, of zelfstandig opererende personages die het pad van een mannelijke hoofdpersoon kruisen, signaleert website Goldderby.

Waarom zijn lof en eer voor vrouwen en ‘vrouwenverhalen’ belangrijk? Welnu:

Because what we choose to honour doesn’t only tell us who excelled; it tells us who we are. If women aren’t integral to our storytelling, it skews the perspective of which stories are “worth” hearing, and how they’re told. At this point, you’re likely smacking your head, thinking you’ve heard all this before. Listen, I would give anything not to be still writing it. But the statistics keep forcing me to, like some film-columnist Ancient Mariner with a dead Oscar hanging around my neck.

Dus is het veelbetekenend dat wij als cultuur vrouwen marginaliseren. Het ontneemt vrouwen kansen en sluit deuren voor ze. Zo pikte Steven Spielberg het werk op van Colin Trevorrow omdat hij zichzelf in deze regisseur herkende. Hij gaf hem een miljoenenbudget en de kans om Jurassic World te regisseren. Dit gebeurde in hetzelfde jaar waarin Kathryn Bigelow Zero Dark Thirty uitbracht (omzet ruim 95 miljoen dollar). Maar, zoals Johanna Schneller van dagblad de Globe and Mail constateert:

Bigelow is the only woman to have ever won a best director Oscar, for 2008’s The Hurt Locker. But if Spielberg saw himself in her, he hasn’t said so. And she’s not directing Star Wars: Episode IX, either. Colin Trevorrow is.

Zo houd je de status quo in stand en kom je vanzelf op baggercijfers zoals 7% regisseuses in de top 250 van meest succesvolle films uit 2016. En weet je vrij zeker dat Oscars naar een man gaan.

Stereotypen richten al vroeg schade aan bij meisjes

Meisjes van een jaar of zes zijn er al vast van overtuigd dat genialiteit een mannelijke kwaliteit zou zijn, waar zij als meisje en toekomstige volwassen vrouw helaas niet over beschikken. En meisjes leren al jong dat ze afhankelijk van anderen zijn voor het doen van uitgaven: ouders geven dochters 20% minder zakgeld en minder financiële vrijheid dan hun zonen. Dat blijkt uit twee recente onderzoeken naar opvattingen over mannen en vrouwen.

Ouders besluiten of hun kind zakgeld krijgt en zo ja, hoeveel en hoe vaak. Wat blijkt uit onderzoek? Ouders geven jongens 20% meer zakgeld, houden regelmaat aan, en laten hun zonen redelijk vrij in wat ze er mee doen. Meisjes daarentegen krijgen minder geld, op onregelmatige momenten, en in veel gevallen blijven ouders betrokken bij wat ze met dat zakgeld doen. Meisjes moeten bijvoorbeeld vaker aan hun ouders vragen of ze een uitgave mogen doen en als dat al mag, krijgen ze het geld niet zelf in handen maar gaan de ouders mee om de portemonnee te trekken.

Ook Nederlandse ouders doen dit:

Wie er niet van opkijkt is Joop Schipper, hoogleraar Arbeids- en Emancipatieeconomie aan de Universiteit van Utrecht en expert op het gebied van beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. “Dit is niet het eerste onderzoek waarin deze ongelijkheid wordt beschreven. Het begint bij het zakgeld, daarna krijgen jongens meer betaald voor hun eerste bijbaantje en  zo gaat het door in het hele verdere leven.

Meisjes leren op die manier al vroeg dat jongens meer verdienen, dat ze van anderen afhankelijk zijn voor geld, en dat geld niet iets is waar ze zelfstandig over te beslissen. Dat onderscheid maken niet alleen ouders, maar ook scholen. Zo krijgen meisjes in de Amerikaanse staat Utah op school te horen dat ze zich, als ze met een jongen uitgaan, ‘vrouwelijk’ moeten gedragen, hem moeten behagen en zijn geld niet mogen verkwisten,

Ook op andere manieren krijgen meisjes signalen dat ze minder zijn. De onderzoekers van de ‘wie is de slimste’ studies kwamen er bijvoorbeeld achter dat jongens en meisjes op hun vijfde nog geen verschillen zien tussen de seksen als het gaat om genialiteit. Tegen de tijd dat ze zes worden, hebben meisjes echter verinnerlijkt dat alleen jongens ‘van nature’ briljante slimheid vertonen.

Dit verschil bij zesjarigen treedt op ongeacht de opvoedingsstijl van de ouders, inkomensgroep of etnische achtergrond. De onderzoekers wijten het aan ‘de cultuur’. Die toont, op enkele uitzonderingen na, louter jongens en mannelijke figuren die geniaal zijn en allerlei problemen oplossen. Denk aan de gemiddelde door mannen gedomineerde geschiedenisles op school, Sherlock Holmes, de mannen van Star Trek, dr. Who, enzovoorts. Ook speelgoed laat niet na om meiden te vertellen dat wiskunde zo moeilijk is en dat wetenschap alleen kan met roze kleuren.

Meisjes verinnerlijken die stereotypen. Met grote gevolgen. Ze reageren minder vaak op studiebeurzen als die gepromoot worden met vragen van het type ‘ben jij slim genoeg?’ (want meisjes zijn niet slim, dus helaas). Ze achten zichzelf minder geschikt voor studies die naar verwachting grote intelligentie vereisen, en beginnen zodoende niet aan een loopbaan in de exacte vakken.

Om het schadelijke effect van dit soort overtuigingen tegen te gaan zijn voorbeelden nodig, denken de onderzoekers. Meer fictieve heldinnen die geniaal blijken. Meer aandacht voor vrouwen die, in heden of verleden, blijk gaven van genialiteit en iets uitvonden, ontdekkingen deden en/of succesvol werkzaam zijn binnen exacte beroepen. En wist je dat James Bond’s Q in werkelijkheid een vrouw is? Zulke voorbeelden kunnen als tegengif dienen voor de stereotiepe beelden waar wij als maatschappij jongens en meisjes mee overspoelen.

Mannen hebben geen trek in vrouwenwerk

Een aantal ‘typisch mannelijke’ banen verdwijnt snel, terwijl ‘vrouwelijke’ sectoren zoals de zorg juist groeien. Toch deinzen veel mannen er voor terug om vrouwenwerk te doen, blijkt uit ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De mannen voelen zich gestigmatiseerd, vrouwenwerk betaalt fors minder, en ze denken dat ze de benodigde kwaliteiten missen. Nederlandse opiniemakers spreken al van zorgelijke ontwikkelingen waarbij (jonge) mannen massaal afhaken en buiten spel staan op de arbeidsmarkt.

Mannen zouden er goed aan doen te kijken naar wat vrouwen doen, en van vrouwen te leren. De economische crisis kostte veel mensen hun baan. Vrouwen werden, volgens de New York Times, zelfs harder getroffen door werkloosheid dan mannen. De toekomst ziet er al evenmin florissant uit: zo verwacht de SER dat vooral vrouwen de dupe worden van toenemende automatisering. Zo verdwijnen talloze administratieve kantoorbanen als computers dat werk over nemen.

Vrouwen hebben veel ervaring met het opvangen van dit soort klappen. Rond de vorige eeuwwisseling maakten we een soortgelijke leegloop mee, signaleerden feministes van de eerste golf. Allerlei vrouwenwerk, zoals kaas maken, kleding naaien en kaarsen produceren, verdween met de industrialisering naar fabrieken buitenshuis. Daar gingen mannen dat werk doen. Voor vrouwen zat er niets anders op dan zich aan te passen en nieuwe wegen te zoeken.

Op dit moment doen vrouwen hetzelfde. Ze verliezen hun baan en zoeken nieuwe wegen. Ze zorgen ervoor dat ze hoog opgeleid zijn, signaleert de New York Times. Ze tonen zich flexibeler in hun gedrag dan mannen, scholen zich om, pakken aan wat ze kunnen.

Mannen daarentegen halen hun neus op voor laag vrouwenwerk. Zodoende beperken ze zichzelf en lopen ze kansen mis. Natuurlijk hebben mannen daar hun redenen voor. Naast een stigma levert vrouwenwerk minder salaris op. Een lasser (man) verdient in de V.S. 18 dollar per uur, stelt de New York Times. Zou hij in de zorg gaan werken, dan haalt hij waarschijnlijk niet meer dan tien dollar per uur. Bijna een halvering. In Nederland is het net zo: werkgevers onthouden vrouwen drie ton gedurende hun loopbaan.

Daarnaast vinden mannen zichzelf vaak niet geschikt voor vrouwenwerk:

“I ain’t gonna be a nurse; I don’t have the tolerance for people,” he said. “I don’t want it to sound bad, but I’ve always seen a woman in the position of a nurse or some kind of health care worker. I see it as more of a woman’s touch.” […]  Lawrence Katz, an economist at Harvard, has a term for this: “retrospective wait unemployment,” or “looking for the job you used to have.” “It’s not a skill mismatch, but an identity mismatch,” he said. “It’s not that they couldn’t become a health worker, it’s that people have backward views of what their identity is.”

Om het tij te keren doen werkgevers pogingen die identiteit bij te stellen. De zorg slap vrouwenwerk? Welnee. Ziekenhuizen doen hun best om de zorg als iets stoers te promoten. De adrenaline die door je heen jaagt als operatieverpleegkundige treedt ook op als je gaat bergbeklimmen, stellen pr-mensen. Bergbeklimmen is supermannelijk sportief en macho, kortom werken in een operatiekamer is macho. Ook in Nederland doen mensen hun best het vrouwelijke imago te verminderen en mannen te lokken.

Als mannen toehappen en een vrouwenbaan accepteren, belonen werkgevers hen. Mannen krijgen meer salaris. Het College voor de Rechten van de Mens kwam er bijvoorbeeld achter dat mannen, werkzaam in algemene ziekenhuizen, in alle onderzochte functiegroepen meer loon krijgen dan vrouwen. Ze nemen enkele tientjes tot tweehonderd euro per maand meer mee naar huis. Ook krijgen mannen sneller promotie dan hun vrouwelijke collega’s. Een fenomeen wat bekend staat als de ‘glazen lift’. Hoe meer mannen een beroep oppakken, hoe hoger de status (en het loon).

Het omgekeerde gebeurt niet. Als meer vrouwen mannenwerk oppakken, schieten hogere managers in de weerstand en vinden ‘we’ al die vrouwen een probleem. Bij de rechtelijke macht vinden we het bijvoorbeeld opeens belangrijk dat rechters een afspiegeling vormen van de samenleving en dan is het erg als er ‘teveel’ vrouwen komen. Ook denken mensen dat de kwaliteit zal dalen als er meer vrouwen in de beroepsgroep komen. Voordat je het weet veranderen activiteiten op die manier in vrouwenwerk met een lage status. Met de bijbehorende lagere lonen. Waarna de cyclus opnieuw kan beginnen.

Deze kloof is mensenwerk: het zijn mannen die op basis van stereotiepe veronderstellingen vrouwenwerk mijden. Het zijn wij mensen die vrouwenwerk onderwaarderen en kinderen opvoeden met allerlei rare ideeën over ‘echte’ mannen en ‘echte’ vrouwen. Zolang we vrouwen blijven zien als de minderwaardige Ander, blijft wat ze doen besmet werk waar ‘echte mensen’ hun vingers niet aan willen branden. Met alle problemen van dien. Maar het voordeel is: wijzelf kunnen die opvattingen veranderen. Als we willen.

Nieuwsronde: feestdagen editie

Van het verlies van Hillary Clinton in de V.S., de femicide in Latijns-Amerika tot aan de stagnerende emancipatie in Nederland, het was een ruw jaar voor vrouwen die als mens ruimte in willen nemen op onze planeet. Toch gaan vrouwen stug door – en die ontembare geest is een feestje waard. Daarom in deze feestdagen editie verhalen vol successen en vrouwen die blijven strijden voor een betere wereld.

  • Het Nigeriaanse voetbalteam Super Falcons won voor de achtste keer op een rij de Women’s Africa Cup of Nations. De regering beloofde de speelsters een bonus voor die historische prestatie, maar niks. Dus protesteerden de speelsters met medestanders voor het parlementsgebouw in Abuja. Betalen, pannenkoek!
  • Ondertussen schreven tienervoetbalsters in Engeland een boze brief naar de Football Association (FA) met luide kritiek op een rapport vol maatregelen om meer meisjes te interesseren voor de sport. De suggesties in dat rapport, zoals kleinere ballen gebruiken om meisjes niet af te schrikken met een normale, zwaardere bal, maken hersenloze barbies van meisjes, signaleren ze.
  • Voor het eerst wijdt een museum in de Australische stad Melbourne een grote expositie aan werken van Aboriginalkunstenaressen. De tentoonstelling is het resultaat van een snelle emancipatiebeweging. Zo gebeurde het nog in 1981 dat de Aboriginal Australia Exhibition, een prestigieus evenement met 321 werken van inheemse kunstenaars, louter mannen een podium gaf.
  • De monden vielen open van een groepje Britse tieners, toen ze in een krant lazen dat sommige vormen van vrouwenbesnijdenis ‘best moeten kunnen’. Echt niet! Ze schreven een prachtig lied tegen vrouwenbesnijdenis om te protesteren tegen deze vorm van genitale verminking.
  • In de V.S. zijn voor het eerst in de geschiedenis de meeste rechtenstudenten vrouw. In Canada maken meer vrouwen deel uit van de 1% mensen met de hoogste salarissen in het land.
  • Tegelijkertijd maken vrouwen nog steeds het grootste deel uit van de armen in de wereld. Ook in rijke westerse landen. Daarom heeft de Engelse drogisterijketen Boots nu een donatiesysteem opgezet om maandverband en tampons te schenken aan voedselbanken. Dit omdat vrouwen met een zeer laag inkomen deze essentiële producten vaak niet kunnen betalen.
  • Sinds 1990 nam de moedersterfte in ontwikkelingslanden af met 45%. Dat is goed nieuws, want een kind baren is wereldwijd doodsoorzaak nummer 2 voor vrouwen.
  • Sarah Roebuck liep in Parijs een man tegen het lijf die haar verwarde met een gebruiksvoorwerp. Een jaar later zag ze haar verkrachter terug in een Franse rechtbank. Bij die gelegenheid schreef ze een open brief aan de dader en aan mannen in het algemeen: ”“Ik wil dat mannen dit lezen en zich even misselijk voelen als de vrouwen die dit meegemaakt hebben. Ik wil dat dingen veranderen. Ik eis dat dingen veranderen.”
  • Het is niet vanzelfsprekend dat meisjes ruimte innemen op poppodia, maar een succesvol evenement probeert de drempel te verlagen. Girls Go BOOM vond plaats in de Belgische stad Gent en de Nederlandse stad Rotterdam, en bracht meiden bij elkaar die graag in een band spelen of aan de weg timmeren met slam poetry. Het initiatief kwam van Lindsi Dendauw en twee van haar vriendinnen. In de toekomst wil het trio vier keer per jaar iets organiseren. Zoals workshops over hoe je een band opstart. Of filmavonden.
  • India slaagde er twee jaar geleden in om een satelliet in een baan rond Mars te brengen. Dat zou nooit gelukt zijn zonder wetenschapsters zoals Ritu Karidhal, Nandini Harinath en Anuradha TK.

Filmstudio struikelt over het vrouwelijk talent

Actrices die beginnen te regisseren, regisseuses die eindelijk een serieuze kans maken, bergen vrouwen die mooie rollen krijgen, voor en achter de camera’s, het kan niet op bij Ryan Murphy van 20th Century Fox. De Amerikaan richtte binnen deze studio een eigen productiemaatschappij op, Half, met het vaste voornemen om voor het einde van 2016 meer diversiteit te bereiken. Dat is gelukt.

Dankzij Half kreeg de talentvolle Angela Bassett meer kansen

Vrouwen die regisseren, hebben soms moeite om gemotiveerd te blijven en kansen aan te nemen als die zich voor doen. Ze zijn net zo ambitieus als hun mannelijke collega’s, maar moeten een afweging maken:

“Lack of trust, less distribution than male directors, less P&A money than male directors combined with a massive dose of double standard on how you will be judged if any of this makes you nervous on set.” “No matter how you twist and turn it, the most likely outcome is that you will either end up with a movie that bombs, which will send you straight to director’s jail,” Alexander said. “Or you actually manage to do a good job and have a hit, but somehow all those executives who argued with you about everything now think you’re difficult.”

Zolang het werkklimaat zo giftig blijft voor ambitieuze vrouwen, is het moeilijk om als vrouwelijke professional te groeien en bloeien. Dit werkklimaat is echter een eindresultaat van menselijk handelen. Mensen kunnen die cultuur veranderen. Ten goede. Als je écht wilt en gewoon aan de slag gaat, blijkt het supermakkelijk om vrouwen te vinden en goede banen te geven. Zoals Murphy deed.

Murphy zit achter televisieseries zoals Scream Queens, American Crime Story en American Horror Story. Tot nu toe kregen blanke mannen het meeste werk. Zij regisseerden bijna alle afleveringen van deze series. Tijd voor Murphy om de hand in eigen boezem te steken en toe te geven dat dit veel beter kan. Hij beloofde via Half vijftig procent van de afleveringen door een vrouw of een andere ‘minderheid’ te laten regisseren. Hij nam die belofte zeer serieus en ging verder dan alleen regisseurstaken:

“I sat down with every department head on every show that I make and said, ‘You need to hire 50 percent women when you can,’” Murphy said. “If you don’t have them, like the grip department, train them.”

Dat lukte nog voor het einde van dit jaar in zeer ruime mate. Na tien maanden bleek 60 procent van de regisseurs vrouw te zijn, tegen een gemiddeld schamele 17 procent in de rest van televisieland. De toevloed aan medewerksters had ook effect op de actrices die in de series spelen. Zo neemt Angela Bassett nog steeds allerlei rollen aan, maar nam ook plaats op de regisseursstoel. Evenals Jamie Lee Curtis, die ontdekte dat ze talent heeft voor die baan. Naast haar rol als actrice in Scream Queens regisseerde ze inmiddels diverse afleveringen van deze show.

Andere film- en televisieproducenten volgen Murphy’s voorbeeld. Regisseuze Ava DuVernay kondigde aan dat haar drama Queen Sugar uit de koker van een vrouw komt. En Melissa Rosenberg, verbonden aan de serie Jessica Jones, maakte bekend dat alle afleveringen van het tweede seizoen geregisseerd worden door vrouwen. Daarnaast begon Mathilde Dratwa haar Wee Wagon Project, een speciale trailer om kinderopvang op de set te bieden. Zo krijgen vrouwen met een kind hopelijk ook meer ruimte om hun vak uit te oefenen.

BONUS: Een ander goed voorbeeld is Lukasfilm. Dit bedrijf, onder andere verantwoordelijk voor de nieuwste StarWars film Rogue One, wist een 50-50 man-trouwverdeling aan de top te bereiken. Vrouwelijk talent genoeg, als je oprecht de wens hebt ze volwaardig welkom te heten.

Anderhalf verdienersmodel legt alle economische risico’s bij vrouwen

Wow. Als er voor mij één ding duidelijk wordt uit de Emancipatiemonitor 2016 is het dit: het schiet niet op met de emancipatie, en uit keiharde cijfers en representatieve uitslagen van enquêtes blijkt dat ‘wij’ in Nederland, met ons anderhalf verdienersmodel, alle risico’s van die relatievorm bij de vrouw neerleggen. Naar eigen zeggen in goed vertrouwen leveren vrouwen in, maar als de relatie stuk loopt onttrekt 50% van de mannen zich aan de (financiële) gevolgen van deze manier van samenleven.

Het anderhalf verdienersmodel houdt in dat zodra er kinderen komen, de ene partner het betaalde werk drastisch inperkt, terwijl de ander de hoofdkostwinner wordt of blijft. Als samenleving zetten we vrouwen onder grote sociale druk om degene te zijn die inschikt en de onbetaalde zorgtaken in huis op zich neemt. Daardoor wordt het iets waar je niet over praat omdat het vanzelfsprekend zo hoort. Nog voordat ze een serieuze relatie krijgen zijn jongeren al diep doordrongen van deze norm, ziet het CBS.

Gegeven deze ongeschreven wet vindt er zelden een kritisch gesprek plaats over de praktische gevolgen van deze gang van zaken. In plaats daarvan signaleert de monitor automatische aannames van het type ‘als haar inkomen op gaat aan kinderopvang, kan ze net zo goed meteen stoppen met betaald werk’. En wensdenken: ”Twee op de drie vrouwen menen dat financiële afhankelijkheid niet erg is, zolang er maar goede afspraken zijn gemaakt. Nog meer vrouwen vinden dat het in een goede relatie niet uitmaakt wie het meeste geld binnenbrengt en wie het meeste doet in het huishouden.”

Zodoende houdt zij hooguit een baantje en houdt hij De Baan. Zodoende schrobt zij thuis de badkamer terwijl hij domineert op krantenredacties, in de politiek, in de top van bedrijven enz. enz. Kinderen observeren deze ouderwetse rolpatronen en leren al jong hoe het hoort. Voilà, een vicieuze cirkel.

Als het mis gaat met de relatie – het CBS becijfert dat het aantal echtscheidingen nog steeds stijgt – komen alle negatieve gevolgen bij de vrouw terecht. Cijfers staan verdeeld over pagina’s 148 tot en met 166, maar geven samengevat dit duidelijke beeld:

  • Van de mannen meent de helft dat beide ex-partners na een scheiding financieel op eigen benen moeten staan, zonder partneralimentatie. Laat dit even op je inwerken, dames. De helft. Deze mannen profiteren graag van jouw gratis werk, zodat hij ongestoord salaris kan blijven verdienen, maar als de relatie stuk loopt moet je niet bij hem aankloppen
  • Bij degenen zonder kinderen: bij mannen 11% inkomstendaling en bij vrouwen bijna 28%
  • Zijn er wel kinderen en wonen die bij de moeder, dan gaan mannen er ruim 10% in koopkracht op vooruit, terwijl vrouwen 23% verlies hebben
  • Wonen de kinderen bij de vader, dan gaan deze vaders er 1% op achteruit en moeders bijna 27%
  • Vrouwen die na de scheiding partneralimentatie ontvingen, moesten een koopkrachtverlies van 38% incasseren, tegenover 22% verlies voor vrouwen zonder partneralimentatie. Ook met kinderalimentatie blijft dit beeld overeind
  • Voor mannen die partneralimentatie gingen betalen na de scheiding, ontwikkelde de koopkracht zich met 6,4% stijging positief
  • Nieuwe relatie: zonder kinderen gingen mannen met een nieuwe partner er 1% in koopkracht op achteruit, terwijl vrouwen ruim 1% vooruitgang hadden. Met kinderen hadden beide seksen te maken met een koopkrachtwinst: mannen 13% en vrouwen 4%

Denk daar even aan als mannen weer lawaai gaan maken over alimentatie: zijn inkomen gaat er nog steeds op vooruit, als hij partneralimentatie betaalt.

Gezien de voordelige positie van mannen hoeven vrouwen van hem geen urgentie te verwachten om iets te veranderen. Hij vaart wel bij deze gang van zaken. Hij heeft geen probleem. Voor vrouwen is de urgentie daarentegen hoog. Als vrouwen niet kritisch nadenken, denkfouten ontmaskeren en hun economische zelfstandigheid bevechten, blijven ze in een systeem rollen waarbij ze uiteindelijk in armoede vervallen als het mis gaat met de relatie.

Vrouwen vinden dat kritische gesprek met een wellicht tegenstribbelende geliefde erg lastig. Slechts zelden durven vrouwen die andere dwingende norm te doorbreken, namelijk dat vrouwen vriendelijk moeten zijn, moeten zorgen, aan de ander moeten denken, de harmonie in huis moeten bewaren. Het doet zeer in jezelf als je daar tegenin gaat. Anderen kunnen je een bitch noemen. Bovendien kun je een beerput openen vol onuitgesproken verwachtingen, ingesleten gedragspatronen of onwil die niet langer verborgen kan blijven als jij als vrouw duidelijkheid eist.

Kortom, gezien bovenstaande snap je waarom de emancipatie zo hemeltergend traag verloopt. Het gaat om een taaie mentaliteit en vastgeroeste maatschappelijke normen die, hoewel ongeschreven, daarom niet minder dwingend zijn. De emancipatiemonitor maakt dat weer eens pijnlijk zichtbaar.

Nieuwsronde: de opmerkelijke editie

Rondom gender gebeuren dagelijks opmerkelijke dingen. In deze nieuwsronde een verzameling van wat er zichtbaar wordt als je let op sekse, macht en moraal.

Foto: Marie Claire, over Tanzaniaansen die de traditie van het ‘Vrouwenhuis’ omarmen en met elkaar trouwen.

  • Voortplanting: in België wordt controle over de menselijke vruchtbaarheid steeds vaker een mannenzaak. Een recordaantal Belgische mannen, 8.756 in totaal, liet zich vorig jaar steriliseren, meldt tijdschrift Knack. Nog meer goed nieuws: na gerichte acties van gewone vrouwen (en mannen) schafte de Belgische regering eindelijk de zogenaamde tampontaks af. Tot nu toe viel zoiets als chocola onder het lage BTW tarief voor basisgoederen, terwijl maandverband en tampons onder het veel hogere BTW tarief voor luxegoederen vielen. Belachelijk. En nu verleden tijd. Hoi!
  • Sinds een paar weken trekken Venezolaanse vrouwen massaal de grens met Colombia over om hun haar te verkopen. Tussenpersonen verkopen de lokken vervolgens door aan Colombiaanse bedrijfjes die haar-extensies produceren.
  • Politiek gekonkel: D’66 blies hoog van de toren. Na Pechtold drie vrouwen bovenaan de kandidatenlijst voor de komende verkiezingen! Jammer alleen dat de leden daar niets van moesten hebben. De definitieve kandidatenlijst ziet er zodoende een tikkeltje anders uit. Ingrid van Engelshoven stond op drie, maar zakte naar de vijfde plaats. In haar plaats geven partijleden de voorkeur aan een blanke man, Wouter Koolmees. Typisch….
  • Vooruitgang: stel, je bent vrouw, alleenstaand, je hebt geen bankrekening en je leeft bovendien sowieso al in een gebied zonder banken. Wat te doen als je wil sparen of tijdens het zakendoen geld over wilt maken? Voor dat dilemma stonden vrouwen in Kenia, maar ze vonden een oplossing. Ze kochten een goedkope gsm en gingen telebankieren. In zes jaar tijd zien onderzoekers in de statistieken terug dat vrouwen die dit doen, er financieel een stuk beter voor staan. Ze adviseren deze mobiele technologie ook toe te passen in andere Afrikaanse landen.
  • Opmerkelijk: de Amerikaanse ex-CIA directeur David Petraeus kan als getrouwde man vreemdgaan en opbiechten dat hij staatsgeheimen lekte, maar behoudt ondanks een veroordeling en twee jaar voorwaardelijk zijn baan en staat op een shortlist van Trump voor een post als  Ondertussen kreeg de getrouwde vrouw met wie hij een relatie had er in het openbaar van langs als een slet en een jaloers secreet, verloor ze haar baan en kan ze nergens anders werk krijgen. Dubbele moraal? Ja.
  • De Lezeres des Vaderlands attendeert haar lezers dat NPO2 bekend maakte welke DJ’s dit jaar de top 2000 presenteren: ,,Evelien de Bruijn en Marisa Heutink zijn de enige twee vrouwen (tegenover 9 mannelijke DJ’s) and guess what, ze hebben de geweldige, levendige, goed beluisterde timeslots toebedeeld gekregen van 00:00 tot 02:00 uur en van 02:00 tot 04:00. Uit solidariteit zal ik mijn best doen mijn ogen op te houden wanneer ik van onder mijn fleecedekentje de middelbare wittemannenmuziek door probeer te komen.”
  • Tijdschrift Vogue koos voor een model met een maatje meer op de cover. Hulde! Enige probleem: zeer bekende modehuizen weigerden het model te kleden, omdat ze niet voldoet aan de fysieke eisen. Heldere taal van de redactie: ,,Het is vreemd dat een aantal van onze meest bekende modemerken weigeren een poging te doen om elke vorm van fysieke schoonheid te omarmen, terwijl de rest van de wereld daar wel zijn best voor doet. Dat is volgens mij heel onverstandig.’’
  • Fixed that for you: regelmatig berichten de media in allerlei landen over politieagenten die mensen seksueel misbruiken. Dat is echter niet wat er speelt. Wat er gebeurt is dat mannen uit het politie-apparaat vrouwen seksueel misbruiken. Zo, da’s een stuk duidelijker.
  • Brexit rechtszaak: mannen hadden het woord gedurende 4 uur, 28 minuten en 39 seconden. Vrouwen spraken gedurende 1 minuut en 21 seconden. Toen iemand via Twitter deze feitelijke observatie deelde, regende het honende commentaren van het type ‘nou, da’s dan een verspilde minuut’ en ‘wat deed dat wijf uit de keuken?’
  • Tot slot. Hoe kun je geweld tegen vrouwen succesvol signaleren en bestrijden? Diverse slimme mensen kwamen met verrassende ideeën die in de praktijk prima blijken te werken. Train bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs om mensenhandel te herkennen. Of, als je Tanzaniaanse bent: maak gebruik van een tribale traditie, genaamd nyumba ntobhu, en trouw met een of meer vrouwen. Steeds meer vrouwen doen dit zodat ze sociaal geaccepteerd kunnen leven – ze zijn immers keurig volgens de eigen tradities onder dak – zonder risico op mannelijke agressie. Slim!

Nieuwsronde: de onverwoestbare editie

Vrouwen komen overal in de wereld seksisme tegen. Gelukkig staan ook overal meisjes en vrouwen op om ondanks alle tegenwind hun eigen weg te vinden en te doen wat ze zelf belangrijk vinden. Daarom een nieuwsronde helemaal gewijd aan zulke onverwoestbare vrouwen.

  • Steeds meer meisjes voetballen, maar als je voetbalplaatjes wil verzamelen heb je alleen maar mannen. Zweedse meisjes bedachten er iets op. Ze ontwierpen hun eigen voetbalplaatjes. Eindelijk kunnen ze de portretten verzamelen van beroemde voetbalsters, waaronder landgenote Lotta Schelin.
  • Als zestienjarige kreeg de Iraanse Tala Raassi veertig zweepslagen omdat ze het waagde een minirok te dragen. Voor haar familie was deze straf de aanleiding om te vertrekken naar de Verenigde Staten. Nu ontwerpt ze badkleding. En schreef een boek over vrouwen en het recht om te dragen wat je wil, zonder dat daar ellende van komt: ,,Vrijheid draait niet om hetgeen je draagt, maar om de keuze die je hebt. Als de ene aan het strand een bikini wil dragen en de andere een boerkini is dat allebei prima voor mij.”
  • Ierse vrouwen zijn op geen enkele manier baas in eigen buik, maar weten de conservatieve dogma’s in hun land te omzeilen dankzij Women on Web. Deze van origine Nederlandse organisatie geeft internetconsulten en stuurt vrouwen, waar nodig, per post de pillen mifepristone en misoprostol om een vroege zwangerschap veilig af te breken. Vrouwen rapporteren goede resultaten. Ze voelen zich dankbaar en opgelucht. Een wetenschappelijk onderzoek ondersteunt en versterkt dit feit. Ook een feit: drie op de vijf Ieren wil abortus legaliseren, zodat dit type omweg niet meer nodig is.
  • De Pakistaanse Mukhtaran Mai overleefde een groepsverkrachting. Dat niet alleen, maar ze ontwikkelde zich tot een actievoerster en hulpverleenster aan vrouwen die, net als zij, seksueel geweld meemaakten. Haar meest recente wapenfeit: ze nam deel aan een modeshow. Door zichtbaar te zijn, hoopt ze andere slachtoffers aan te moedigen om hun schaamte te overwinnen.
  • Jessica Williams begon een uitzendbureau voor administratief personeel. Prompt kreeg ze van werkgevers allerlei verzoeken van het type ‘we willen een secretaresse, ze moet blond zijn en hoge hakken dragen’. Williams schrok van dit structurele seksisme en besloot het probleem bij de bron aan te pakken. Haar gouden tip: vraag ‘waarom’. Waarom moet ze blond zijn? Waarom zoekt u een zij en geen hij? Dan is het snel afgelopen met dit type discriminatie, merkt ze.
  • Kunstenaar Dan Goldman en filmmaker Ram Devineni bevonden zich in de Indiase stad Delhi toen mannen daar in 2012 in een bus een vrouw verkrachtten en verminkten, zodanig dat ze later stierf aan haar verwondingen. Om iets te doen ontwikkelden ze de superheldin Priya. Priya vecht met de kracht van de godin Shakti tegen verkrachters en, in een tweede stripboek, tegen mannen die bijtend zuur over vrouwen heen gooien. Met de comic willen beide mannen de jeugd bereiken, de discussie over geweld tegen vrouwen op gang brengen, en de bewustwording bevorderen.
  • Vrouwen protesteren overal tegen onderdrukking en geweld. Amerikaanse vrouwen in Rhode Island hielden een demonstratieve yogabroekenparade na beledigende opmerkingen over vrouwenkleding. Indiase vrouwen weigeren nog langer een sluier te dragen. Argentijnse vrouwen staakten en demonstreerden afgelopen woensdag, nadat mannen een vrouw vermoordden met een combinatie van marteling en verkrachting. Dat was één dode vrouw teveel: de Argentijnen pikken het geweld niet meer.  Ook in Chili, Uruguay, Paraguay, Bolivia en Guatemala gingen mensen de straat op om tegen geweld tegen vrouwen te demonstreren, met de slogan ‘Ni una menos’. Oftewel geen één minder – want als je een vrouw vermoordt, is er weer eentje minder….
  • Nadat Facebook een voorlichtingsvideo over borstkanker verwijderde wegens aanstootgevend, herplaatsten de makers de gewraakte video, alleen nu met vierkante borsten. Zo omzeilen ze een systeem van censuur waarbij mannen allerlei seksistische zooi kunnen spuien terwijl je niks mag zeggen over borstvoeding geven of borstkanker voorkomen.
  • Mensen die anderen schade toe willen brengen, zetten vaak eerst deze stap: de ander reduceren tot een hatelijk doelwit, zodat het daarna ok lijkt om ze aan te pakken. Dit speelt onder andere in de V.S., waar de overwinning van Trump toegang tot een veilige abortus bedreigt. Vrouwen slaan terug door hun mens-zijn te benadrukken. Dat doen ze door hun persoonlijke abortusverhaal te delen. Niet alleen ontkracht dat vijandbeelden over vrouwen die een zwangerschap afbreken, maar het benadrukt ook de vele nuances, grijze gebieden en de dilemma’s waar vrouwen mee zitten. Of ze doneren geld aan Planned Parenthood, en laten een certificaat sturen naar Mike Pence, Trump’s vice-president en notoir vrouwenhater.

Oude mannen houden vooruitgang tegen in top bedrijven

Topmannen hebben geen zin om macht te delen met vrouwen, meldde NRC Handelsblad twee jaar geleden al. Die analyse kreeg dit jaar een wetenschappelijke onderbouwing met een internationaal onderzoek van PricewaterhouseCooper’s Governance Insights Center. Van de 884 ondervraagde topbestuurders vindt één op de tien dat het percentage vrouwen niet hoger mag komen dan tussen de 0 en maximaal 20 procent. Nog eens 43% van de ondervraagden vindt 20 tot 40% vrouwen mooi genoeg. Slechts vijf procent vindt een 50-50 verdeling van mannen en vrouwen in theorie acceptabel.

Het Governance Insights Center wijt de seksistische houding van de directeuren aan hun leeftijd. De ondervraagde groep bestaat voor het grootste deel (83%) uit blanke mannen van 63 jaar of ouder. Iets meer dan de helft van hen heeft problemen met ‘teveel’ vrouwen in de top:

This means that more than half of all board members think women deserve significantly fewer than half the seats on corporate boards. Since women make up more than half of the world’s population, this suggests that more than half of current board members think women are inherently less capable of serving in corporate leadership positions.

Deze mannen geven daarnaast blijk van een hypocriete houding. Gevraagd naar het belang van diversiteit aan de top zegt bijna iedereen (96 procent) dit belangrijk te vinden. Vraag je echter door, dan denkt slechts een kwart van de ondervraagden dat er voldoende gekwalificeerde kandidaten zijn onder vrouwen (en mannen met een gekleurde huid). Dit verklaart de hardnekkige klacht ‘we willen wel maar er zijn geen geschikte vrouwen’. Een opvatting die je ook in Nederland te vaak hoort en waar Lubach op Zondag genadeloos de spot mee dreef. 

Daarnaast blijken de seksistische heren hun vakliteratuur niet bij te houden. Studie na studie wijst uit dat diversiteit aan de top leidt tot hogere rendementen en betere beslissingen. Maar van de topmannen geeft slechts een kwart aan dat ze diversiteit belangrijk vinden omdat hun onderneming dan waarschijnlijk economisch gezien beter zal presteren.

Als je alleen de vrouwelijke ondervraagden bekijkt, zie je dat die veel meer waarde hechten aan diversiteit. 89% denkt, correct dus, dat meer diversiteit de economische prestaties van het bedrijf omhoog stuwt. 92% denkt dat meer diversiteit leidt tot betere besluiten en meer efficiency.

Enfin, lees het rapport en huiver. En weet dat we als vrouw in geen tweehonderd jaar een gelijkwaardige plek aan tafel krijgen als de huidige situatie rustig voortsuddert zoals nu. Alle Opzij top honderden van succesvolle vrouwen, alle mooie praatjes over diversiteit, alle goede voornemens, alle oproepen tot zelfregulering en ‘neem geen maatregelen, wij gaan zelf aan de slag’ gekakel ten spijt.

College voor de Rechten van de Mens tikt overheid op de vingers

Mensenrechten maken expliciet deel uit van het buitenlands beleid, maar als het gaat om binnenlands beleid schiet de Nederlandse regering tekort. Dat stelt het College voor de Rechten van de Mens in een persbericht. Dit terwijl we bergen werk hebben op dit gebied. Zo discrimineren werkgevers zwangere vrouwen stelselmatig en betalen ze mannen meer salaris dan vrouwen voor het zelfde werk. Gemiddeld gaat het om 53 euro per maand. Dat levert een leuk bedrag op, gerekend over een hele loopbaan.

Het College vindt dat de Nederlandse overheid structureel aandacht moet besteden aan mensenrechten. Een punt van zorg vormt bijvoorbeeld zwangerschapsdiscriminatie. Volgens het CVRM krijgt 43% van de aanstaande moeders daar mee te maken. Vrouwen krijgen geen verlenging van tijdelijke contracten, oftewel ontslag. Of opleidingen en promoties gaan aan hun neus voorbij.

Vrouwen lijken moedeloos te worden van die structurele, stelselmatige, al decennia durende discriminatie. Volgens het CVRM daalde onze bereidheid om zwangerschapsdiscriminatie te melden van 26% in 2012 naar 14% dit jaar, omdat ‘dit toch niets uithaalt’.

Een ander punt van zorg vormen de decentralisaties van (zorg)taken. Die zetten mensenrechten op verschillende manieren onder druk. Zo komt veel onbetaalde zorgarbeid bij vrouwen terecht. Bovendien kunnen gemeenten hun eigen beleid voeren. Dat betekent grote onderlinge verschillen tussen de zorg aan en ondersteuning van mensen, afhankelijk van hun woonplaats.

Wat betreft de onderbetaling van vrouwen voerde het College de afgelopen jaren verschillende onderzoeken uit. Waar ze ook kijken, mannen krijgen meer. Werkgevers blijken namelijk criteria te hanteren die vrouwen op achterstand zetten. Ze bepalen het aanvangssalaris bijvoorbeeld op basis van salarisonderhandeling in plaats van op relevante werkervaring, geven een vrouw wel promotie maar niet of te weinig extra salaris, en/of gaan uit van het laatst verdiende salaris, zonder te kijken naar de vorige functie of naar de huidige baan.

Dit soort praktijken zorgen ervoor dat 4301 onderzochte vrouwen bij hogescholen gemiddeld €3.798 verdienden, terwijl hun 3218 mannelijke collega’s gemiddeld €4.258 per maand mee naar huis namen. Oftewel ruwweg 10% meer. In algemene ziekenhuizen bleek de loonkloof rond de 20% te liggen. Enzovoorts, enzovoorts.

Naast de oproep aan de regering stuurt het CVRM ook een rapport naar de Verenigde Naties over het gebrek aan aandacht voor mensenrechten in het Nederlandse binnenlandse beleid. De Mensenrechtenraad van de VN bespreekt de situatie in Nederland volgend jaar. Alles om druk te zetten. Want, stelt het College:

Meer ambitie voor het creëren van een echte infrastructuur om de implementatie van mensenrechten in Nederland te bevorderen, is te verwachten van een land dat zich internationaal profileert als een voorvechter van mensenrechten.

Of, in gewone mensentaal: je kunt niet Calvinistisch je vingertje vermanend opsteken bij andere landen, terwijl je in eigen huis de zaken totaal niet op orde hebt.

Vrouwen in mannenberoep: verstop je sekse achter initialen

Wil je het als vrouw redden in een mannenberoep zoals techniek, informatica of de beurs? Laat dan aan niemand weten dat je een vrouw bent. Zet geen foto bij je LinkedIn profiel of Twitteraccount. Noem niet je volledige naam maar gebruik initialen. Alleen dan maak je kans op een gelijkwaardige behandeling. Aldus een man die ruimte kreeg in de rubriek ‘De Expert’, van het gezaghebbende Wall Street Journal, om vrouwen te vertellen hoe ze hun loopbaan aan moeten pakken.

Omdat de column van de auteur, John Greathouse, zeer beleefd geformuleerd is en vergezeld gaat van cijfers en percentages, valt het seksisme van zijn adviezen misschien niet zo op. Dus leverde magazine Jezebel de vertaling van zijn tekst, met pareltjes zoals:

“Women in today’s tech world should create an online presence that obscures their gender.” = I still cannot help myself from ogling a good pair, please help me. […]  “If you identify your team via their initials (men and women), you effectively strip out all preconceptions related to race, ethnicity and gender.” = I’d prefer to imagine my team is full of white men, the only sorts of people I trust.

Misschien had het economische vakblad behoefte aan clicks om meer adverteerders binnen te halen. Het artikel leverde in ieder geval ophef op. Commentatoren waren er snel bij om te signaleren dat dit advies gepaard gaat met een forse dosis mansplaining. Greathouse is De Man, hij weet alles beter en hij zal de dames wel even vertellen hoe ze zich moeten gedragen.

Ook andere commentatoren kotsten zijn loopbaanadviezen uit. Magazine The Verge noemt de column een monument voor het seksisme in Sillicon Valley. De Business Insider, een vakblad voor ondernemers, veroordeelde de Expert-tekst als seksistisch. Ook op Twitter stroomden de reacties binnen:

Meredith Whittaker @mer__edith @johngreathouse @WSJ Great advice! I took it a step further and wore an Elon Musk mask until safely promoted to leadership. 10:56 PM – 28 Sep 2016

Het fundamentele probleem blijft dat auteurs zoals Greathouse louter en alleen naar vrouwen kijken om systematische problemen op te lossen. Wat er ook speelt, seksisme, onbewuste vooroordelen, seksuele intimidatie van vrouwen in mannenberoepen, maakt niet uit: als vrouwen nou maar keihard werken, alles precies goed doen en zich flexibel opstellen komt alles goed. Mannen en bedrijven blijven volledig buiten schot in dit scenario en kunnen ontspannen voort met wat ze deden.

”Expert” Greathouse heeft inmiddels via Twitter zijn verontschuldigingen aangeboden voor zijn seksistische column.

Onderhandelen over salaris levert vrouwen minder op

Bij gelijke omstandigheden onderhandelen vrouwen even vaak als mannen over hun salaris. Alleen krijgen de mannen 25% vaker wat ze willen. Dat blijkt uit onderzoek van de Cass Business School en de universiteiten van Warwick en Wisconsin. Ze namen de gegevens onder de loep van 4.600 Australische werknemers. Ze kozen Australië, omdat dit land naar verluidt als enige ter wereld registreert of kandidaten onderhandelden over hun salaris, en wat het resultaat was.

De onderzoekers denken dat voorgaande studies een vertekend beeld gaven, omdat ze alle werknemers op één hoop gooiden. Het is echter bekend dat parttimers minder vaak over hun salaris onderhandelen dan fulltimers. Vrouwen werken wat vaker parttime (in Nederland zelfs zeer veel vaker) en die vrouwen drukken dan het gemiddelde. Zo kan de indruk ontstaan dat vrouwen minder zouden onderhandelen.

Niets blijkt echter minder waar. Zodra de wetenschappers dezelfde ”soort” werknemers met elkaar vergeleken, bleek dat mannen en vrouwen even vaak een poging deden een beter loon te krijgen. Alleen kregen mannen veel vaker hun zin bij de onderhandelingen dan vrouwen:

Andrew Oswald, professor gedragswetenschappen van de universiteit van Warwick, was erg verrast door de resultaten. ‘Het feit dat vrouwen geen loonopslag durven vragen is een erg populaire theorie. Veel vrouwen zeggen en denken dat dit waar is, maar het bewijs daarvoor was totnogtoe zeer anekdotisch en allesbehalve wetenschappelijk’, legt hij uit op de website van de BBC. Maar dit bewijst volgens hem dat er wel degelijk een hardnekkige vorm van loondiscriminatie bestaat tegenover vrouwen.

Het is heel erg fijn dat wetenschappers kijken naar feitelijke gegevens, want vooroordelen houden vrouwen nog steeds massaal tegen op de werkvloer. Alles wat giftige ballonnen door kan prikken is dan ook meer dan welkom:

“Having seen these findings, I think we have to accept that there is some element of pure discrimination against women,” Oswald said. Funny, that’s what I’ve thought about nearly every gender-in-the-workplace study I’ve ever read, and yet here we are, with a majority of American men believing sexism is over.

UPDATE: de discriminatie begint bij het begin. Net als eerdere onderzoeken wijst ook een recente Belgische studie uit dat mannen bij hun eerste baan gemiddeld 22% meer salaris krijgen dan hun vrouwelijke collega die in precies dezelfde baan begint.

Deprimerende shirts voor meisjes

Meisjes, opgelet. Wil je een heldin zijn en met je superkrachten de wereld redden? Dan moet jíj eerst trainen terwijl je broertje direct aan de slag mag (want hij kan automatisch alles, hij is een echte held)…

… en moet je eerst je huishoudelijke taken doen voordat je de wereld mag redden:

Shirts voor meisjes zijn soms echt té deprimerend voor woorden. Gelukkig helpt protesteren. Target, de leverancier van het ”eerst huishouden doen voordat je de wereld gaat redden” gebod, heeft dit artikel inmiddels uit de collectie gehaald na felle kritiek van ouders.

Misschien leren fabrikanten dan dat het ook anders kan. Zo bijvoorbeeld:

 

Canadese universiteit lost loonkloof op

Een Canadese universiteit heeft dé oplossing gevonden voor de loonkloof. Iedere faculteitsmedewerkster die voor 30 april 2015 in dienst kwam, krijgt een loonsverhoging van 2905 dollar. Dit was het bedrag wat mannelijke professoren en docenten jaarlijks méér ontvingen dan hun vrouwelijke collega’s.

De universiteit van Waterloo, Canada, stelde een werkgroep in om de salarisgegevens van medewerkers te onderzoeken. Uit hun rapport kwamen allerlei ‘belonings anomaliën’ naar voren. Jaarlijks bedroeg het verschil zo’n 2905 Canadese dollars, in het nadeel van vrouwen. De werkgroep spreekt van een systematische discriminatie van vrouwen, omdat alleen sekse dit nadelige verschil in beloning opleverde. Om de situatie recht te trekken, verhoogt de universiteit het salaris van de vrouwen.

Waterloo is niet de eerste Canadese universiteit die deze maatregel neemt. Eerder verhoogden ook Hamilton’s McMaster University en de University of British Columbia het salaris van werkneemsters, om een einde te maken aan de loonkloof. In die gevallen kwamen vrouwen ook jaarlijks rond de 3000 Canadese dollars tekort.

 

De Gereedschapskist: meet zelf wie praat en wie zwijgt

Wil je weten welke sekse een gesprek domineert? Je kunt nu zelf metingen verrichten met dit handige hulpmiddel. De link brengt je naar de site ‘praten mannen teveel?’, ontworpen door Cathy Deng. Je ziet twee knoppen: man of niet-man. Klik op de gepaste knop en de timer begint te lopen. Aan het eind van de paneldiscussie, vergadering of je favoriete talkshow zie je de keiharde percentages en wéét je welke sekse de meeste spreektijd claimde.

Lekker tellen…. Je kunt het! Met de zegen van Cathy Deng, die iedereen aanmoedigt dit hulpmiddel te gebruiken en te verspreiden:

She emphasized that tools like this aren’t meant to shame, but rather bring awareness. “I don’t want people to see this and go, ‘Ok, women need to talk more’ or ‘all men need to talk less,'” Deng said. “Talking time is really a symptom of deeper issues relating to privilege, comfort, norms – that’s the important stuff. I also hope that if people are surprised by the results, that it will sparks deeper conversations about bias in general – what are other ways in which our perception of social situations can be biased?”

BONUS: de loonkloof-klok. Zo kun je zelf in kaart brengen hoeveel uren jij meer moet werken dan je mannelijke collega’s, om hetzelfde salaris te bereiken.

Wilt u een kopje koffie bij het seksisme?

Een goede vriend van De Zesde Clan stuurde een nieuwsbrief door van barista en koffiebrander Matt Perger. Zijn meest recente editie van Barista Hustle is helemaal gewijd aan gelijkheid en gelijkwaardigheid. Hoognodig, want ook de wereld van koffiespecialiteiten, baristas en de perfecte espresso lijdt aan een genderprobleem. Steeds meer koffieprofessionals zien dat gelukkig in en willen er iets aan doen. Want koffie is van en voor iedereen, niet alleen van mannen…..

Perger’s nieuwsbrief bevat onder andere links naar sites waar vrouwelijke professionals en andere koffiefans seksisme in kaart brengen. Bijvoorbeeld door ervaringen te delen via The Bag of Dicks en door ‘alleen voor mannen’ reservaten aan de kaak te stellen in Douchey Dude Baristas. De koffiebar-recensies op deze site bevatten veelbetekenende observaties, zoals:

Here we have it again folks. Another “top cafe” in Melbourne with a clear gender divide between the men and women.  […] This place is a boys club, it’s thick with testosterone and the girls know their roles, which excludes them from coffee making […] Our waitress was knowledgable, interesting and worked the room with grace. Service from the men was, as usual, non-existent.

Net als in andere beroepen lijdt de koffiebranche onder het aloude vooroordeel (koffie)professional = man. Van daaruit kom je al snel terecht bij vooroordelen tegen en uitsluiting van vrouwen, met zichtbare resultaten zoals alleen mannen achter de koffiemachines, en weinig vrouwelijke deelnemers aan barista-wedstrijden. Zie hierover onder andere een goed gedocumenteerd artikel van een Nederlandse professional, Cerianne Bury. Of dit interview met haar, in koffie-vakblad Sprudge.

Als vrouw heb je in zo’n mannelijke mannencultuur weinig opties als je vooruit wil komen in het beroep. Of  je gebruikt je ‘vrouwelijke attributen’  om zodanig attractief te zijn dat mannen je leuk vinden en je mee laten spelen, óf je moet ”een van de jongens” worden. Dat betekent je vrouwelijkheid opgeven en daarmee een deel van je persoonlijkheid buitensluiten. Wil je geen van beide wegen bewandelen, dan negeert iedereen je en kun je het sowieso schudden.

Daar bovenop komen de bekende vormen van vrouwendiscriminatie, waaronder:

  • vrouwen moeten bedienen terwijl mannen een training krijgen om als barista met de koffiemachines te werken, danwel het management in te rollen
  • mannen die promoties krijgen terwijl veel beter gekwalificeerde vrouwen, met veel meer ervaring, gepasseerd worden
  • mannen die het niet accepteren als een vrouwelijke manager haar werk als manager doet – in plaats daarvan noemen ze haar een bitch en een te emotionele vrouw
  • koffie evenementen, zoals congressen, waar vrouwen te maken krijgen met seksuele intimidatie, mannen die hun beroemdheid misbruiken om jonge baristas in bed te krijgen

Ditzelfde rijtje kun  je moeiteloos opstellen voor andere bedrijfstakken.

De bewustwording neemt echter toe in koffieland. Sites als Dude Baristas en Bag of Dicks vergroten de bewustwording. Er vindt onderzoek plaats naar vrouwendiscriminatie in de sector, met aanbevelingen om verbetering te bewerkstelligen.  Vrouwen kunnen daarnaast terecht op speciale evenementen zoals The Coffeewoman in de V.S. of festival Barista Connect in Londen.

Dat zijn mooie gelegenheden om andere vrouwelijke professionals te ontmoeten, te netwerken en inspiratie op te doen. Zodat je er weer even tegenaan kunt als je dit soort café’s in loopt:

Seven Seeds, talk about a Douchey Dude Barista problem! Not only do you appear to have an all dude coffee policy, your bros are living in some alternate universe unreachable by us mere mortals. They’re switched off, intentionally so, and it’s the women who are picking up the slack.

Vrouwelijke artsen lopen 1 miljoen dollar mis

Waar is mijn 300.000 euro, vraagt Women Inc zich af. Nederland kent een behoorlijke loonkloof, maar het kan erger. In de Verenigde Staten blijken vrouwelijke artsen jaarlijks gemiddeld 20.000 dollar minder betaald te krijgen dan mannelijke collega’s die precies hetzelfde werk doen. Over een gemiddelde loopbaan gerekend kan de loonkloof oplopen tot een miljoen dollar.

Onderzoekers van Massachusetts General Hospital en Harvard Medical School gebruikten openbare gegevens over de salarissen van 10,241 artsen. Ze corrigeerden voor leeftijd, jaren werkervaring en andere factoren. Wat ze ook deden, in bijna alle medische disciplines ontving een vrouw minder salaris. Behalve sekse (vrouw = fout) speelt ook huidkleur een rol. Een mannelijke arts met een gekleurde huid levert 35% salaris in ten opzichte van zijn blanke mannelijke collega. De intersectionele ranglijst ziet er in 2016 als volgt uit:

  • blanke mannelijke arts $253,000 per jaar
  • ”zwarte” mannelijke arts $188,000 per jaar
  • blanke vrouwelijke arts $163,000 per jaar
  • ”zwarte” vrouwelijke arts $153,000 per jaar

Nogmaals, dit alles gecorrigeerd voor alle factoren die een loonverschil verklaarbaar kunnen maken. Wat je dan overhoudt zijn de zichtbare resultaten van seksisme en racisme. Het is, vertaald in harde salariscijfers, de ”banenwachtrij’‘ waar de Volkskrant een tijdje geleden zo olijk mee kopte. Werkgevers hebben het liefst een gezonde blanke man. Alle anderen zijn inferieur en moeten hun defecten compenseren, bijvoorbeeld met een lager salaris.

Deze loonkloof komt niet voor het eerst naar voren. In 2012 onderzocht de Universiteit van Michigan ook al salarisgegevens van artsen. De samenstelling van de groep kwam niet helemaal overeen met de groep van de huidige studie, maar ook hier bleek dat vrouwelijke artsen gemiddeld 12.000 dollar per jaar minder loon kregen. Gemeten over een gemiddelde loopbaan leverde dat een verlies op van 350.000 dollar. Wegmagazine Slate speculeert dat de loonkloof verergert. Bij kersverse artsen in de staat New York nam de kloof bijvoorbeeld toe van $3,600 in 1999 tot bijna $17,000 in 2008.

Wel zijn er uitzonderingen. De onderzoekers van de studie uit dit jaar ontdekten dat Radiologie geen loonkloof tussen de seksen kent. Sterker nog: vrouwelijke radiologen verdienen iets meer dan mannelijke. En twee van de onderzochte 24 universiteiten hadden ook geen probleem om mannen en vrouwen gelijk loon voor gelijk werk te betalen.

De loonkloof hoeft dus niet op te treden – het is mensenwerk. Dat blijkt ook bij onderzoeken naar de loonkloof die het College voor de Rechten van de Mens regelmatig uitvoert. Het College kwam erachter dat vooral subjectieve factoren een rol spelen. En het niet toepassen van op zich duidelijke regels. Daar kunnen werkgevers iets aan doen. Zodat vrouwelijke professionals een eerlijke behandeling krijgen.