Category Archives: Misdaad

Vrouwen strijden tegen de Maffia

Prachtige reportage in The New Yorker. Het blad zoomt in op het werk van Alessandra Cerreti, een openbaar aanklager die de   ’Ndrangheta vervolgt in het zuiden van Italië. Zij was lange tijd één van de weinigen die besefte wat het betekent dat de Maffia de familie gebruikt als basis voor hun cultuur en organisatie. Geen familie zonder vrouwen, en aangezien vrouwen in het traditionele Maffia-milieu een onderdrukt rotleven leiden, zou de kans groot zijn dat sommige vrouwen in ruil voor vrijheid tegen de capo’s wilden getuigen.

Alessandra Cerreti

In het begin van haar loopbaan moest Cerreti al haar overredingskracht gebruiken om haar mannelijke collega’s ervan te overtuigen dat ze zich meer op Maffiavrouwen moesten richten. De New Yorker:

Italian prosecutors conceded that ’Ndrangheta women led tragic lives. But many didn’t consider the women to be of much use in their fight; they were just more victims. “The women don’t matter,” the prosecutors told Cerreti. As a woman working for the Italian state, Cerreti knew something about patriarchies that belittled women even as they relied on them. She believed that many judicial officials missed the importance of ’Ndrangheta women, because most of them were men, and “Italian men underestimate all women,” she said.

Pas toen ze een standplaats kreeg in Calabria trof ze mannelijke collega’s aan die vrouwen serieus wilden nemen. Gesteund door haar leidinggevenden begon Cerruti gericht op zoek te gaan naar vrouwen die rijp waren voor rekrutering.

Dat was uiteraard niet makkelijk. Het tragische in de vrouwenlevens zit ‘m vooral in het feit dat ze traditioneel maar twee dingen mogen: trouwen en kinderen krijgen. Veel meisjes trouwen jong, bijvoorbeeld op hun vijftiende, en krijgen al snel kinderen. Ze moeten hun zonen opvoeden tot goede maffialeden en hun dochters klaarstomen voor het bestaan van moeder de huisvrouw. Daarbij staan ze constant onder bewaking van broers, ooms, hun echtgenoot, en andere familieleden, uit angst dat vrouwen een misstap begaan en schande over de familie brengen.

Tegelijkertijd nemen vrouwen allerlei ondersteunende klussen op zich om de ’Ndrangheta draaiende te houden. Ze smokkelen bijvoorbeeld berichten door als hun mannen in de gevangenis zitten. Sommige vrouwen zijn betrokken bij het witwassen van geld. Een enkeling neemt een leiderschapsrol op zich als de mannelijke aanvoerders gearresteerd zijn of doodgeschoten worden door concurrenten. Op die manier leren vrouwen hoe de organisatie in elkaar steekt, hoe geldstromen lopen, wie betrokken is bij de drugshandel en welke bedrijven in handen zijn van de Maffia.

Sommige vrouwen belandden in de gevangenis vanwege hun betrokkenheid bij de maffia. Op dat moment staan ze minder onder de directe controle van hun families. Ideaal voor een openbaar aanklager die criminele netwerken op wil rollen. Na veel diplomatiek zoekwerk, gesprekken en voorzichtige toenaderingspogingen tot vrouwen die in de gevangenis zaten, lukte het Cerreti om informantes te krijgen, waaronder Giuseppina Pesce. Zij wilde haar vrijheid terug en ze wilde voorkomen dat haar kinderen opgeslokt zouden worden door de georganiseerde misdaad. Cerreti en Pesce slaagden er rond 2014 in een enorme slag te slaan: de arrestatie van 42 maffialeden, waaronder enkele bazen, en de inbeslagname van allerlei bedrijven en bankrekeningen met een totale waarde van circa 260 miljoen dollar.

Alles kan als je vrouwen serieus neemt….

VERDER LEZEN: Mediabedrijf All3media America wil een dramaserie maken over het leven en werk van Cerreti. Geschiedenis: als mensen beter hadden opgelet, zouden ze geweten hebben dat vrouwen de sleutel vormen tot het aanpakken van de Maffia. Zo verenigden vrouwen zich in 1992 in Palermo en voerden actie om het geweld in hun stad te stoppen – een directe aanval op de mafia, grootleverancier van moordpartijen. Bijna een kwart eeuw later zocht fotograaf Francesco Francaviglia hen op en schreef een boek over hun protest. Tot slot: Vice magazine interviewde Anna Carrino, die naar de autoriteiten stapte om de mafia in Napels aan te pakken.

Advertenties

Trump versterkt belangstelling voor feministische analyse

Sinds de Amerikaanse president Trump Twitter gebruikte om op te scheppen over de omvang van zijn nucleaire knop, herleeft de belangstelling voor een bijna twintig jaar oud artikel. In 1987 publiceerde wetenschapster Carol Cohn een analyse van het taalgebruik en de manier van denken van de bijna geheel mannelijke groep nucleaire specialisten. Haar analyse deed mij denken aan een analyse die nog verder teruggaat, namelijk naar de manier van spreken en denken van de Oude Grieken. Ga mee op tijdreis, en huiver.

Eerst Trump. Die twitterde in de Nederlandse vertaling:

Kan iemand van zijn uitgeputte en verhongerde regime tegen hem zeggen dat ook ik zo’n nucleaire knop heb. Maar die van mij is veel groter en veroorzaakt veel meer schade, en bovendien werkt mijn knop wel!

Critici waren er (terecht) snel bij om te wijzen op het belachelijke, macho gehalte van deze uitspraak, een variant op ‘de mijne is groter’ en ‘ik kan verder plassen dan jij’.

Carol Cohn ontdekte dit soort macho taal en de bijbehorende manier van denken ook al in 1987, toen ze een jaar lang mee liep met de exclusief mannelijke specialisten die het nucleaire arsenaal van de V.S. beheerden.  In haar fascinerende verslag – serieus, lees haar volledige artikel in feministisch magazine Signs – vertelt ze hoe ze struikelde over dit soort taalgebruik, waarbij landen hard worden, de ene raket nog dieper kan penetreren dan de andere en je met het nieuwste wapen orgastische explosies kunt bereiken.

Maar ze gaat een stapje verder. Achter die eerste laag van macho taalgebruik ontdekte ze een tweede laag. Ze ontdekte dat de betrokken mannen ook beelden van huiselijkheid en vaderschap gebruiken. Raketten liggen onder een kerstboom, je kunt ze aaien alsof het onschuldige huisdiertjes zijn, in plaats van dodelijke wapens die miljoenen mensen kunnen doden. Daarnaast krijgen bommen van hun trotse pappies namen zoals Little Boy, die met hun explosie een nieuwe wereld inluiden.

Wat Cohn ontdekte was dat de wetenschappers en specialisten het scheppen van nieuw leven en het creëren van een nieuwe wereld met zulk taalgebruik symbolisch van vrouwen afpakten en zich toe eigenden. De mannen verwekken jongetjes zoals Little Boy en samen gebruiken ze agressie en vernietigingsmacht om over een als vrouwelijk geldende natuur te heersen – zo gaven de bij de kernproeven rond het atol Bikini betrokkenen mannen iedere krater een vrouwennaam, signaleert Cohn.

Op dat niveau van vaderschap en het domineren van de natuur ontstond een derde laag. Er sluipen religieuze beelden in het taalgebruik, merkte Cohn. De eerste kernproef kreeg bijvoorbeeld de naam van de Drie Eenheid, de mannelijke scheppende trits van God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest (NB mensen doen moeite om de heilige geest vrouwelijk te maken, maar de katholieke dogma’s moeten hier niets van hebben. Het is allemaal God en God is mannelijk dus de heilige geest is ook mannelijk.) Daarnaast spraken de mannen over zichzelf als priesters, The Priesthood. Zo krijgt de mannelijke kracht om te baren en die gevaarlijke vrouwen en Moeder Aarde te bedwingen religieuze ondersteuning.

Deze manier van denken – dat mannen mannelijk nageslacht voortbrengen en over het inferieure vrouwelijke heersen, desnoods met geweld – kent een zeer lange geschiedenis. Precies diezelfde gedachtengang en die manier van denken vind je bijvoorbeeld terug bij de Oude Grieken, ontdekte wetenschapster Vigdis Songe-Møller in haar klassieker Filosofie Zonder Vrouwen.

Dat boek verscheen in 1999, dus Cohn kon hier onmogelijk aan refereren toen ze haar wetenschappelijke artikel publiceerde. Maar toen ik haar originele artikel las, moest ik meteen aan de bevindingen van Songe-Møller denken.

Zij analyseerde gedichten en verhandelingen van Griekse denkers zoals Plato, Parmenides, Hesiod en Socrates, en ontdekte twee scholen die een tijdje naast elkaar bestonden. De ene betreft de hier boven beschreven macho gedachtengang. Maar er bleek ook een andere denkrichting, Eentje die er van uit gaat dat je tegengestelden hebt. Dag en nacht, nat en droog, mannelijk en vrouwelijk. Het ene is niet beter dan het andere, beiden zijn nodig en moeten in balans blijven.

Die manier van denken verdween echter uit het zicht toen mensen zoals Plato dominant werden. Plato en zijn medestanders onderschreven een ideaal wereldbeeld waarin vrouwen gemankeerde mannen zijn, mannen creatief en leven-gevend zijn en de geestelijk vader worden van allerlei zonen, die het goede werk van de mannen voortzetten en heersen over de chaotische natuur en al die passieve, enge vrouwen.

Deze denkers grepen daarbij terug op botanische metaforen. Ze zagen mannen als perfecte mensen die, net als planten, een scheut vormen. Die plantenscheut groeit uit tot een nieuwe man, een evenbeeld, uniform, heel, perfect. De ene perfecte man brengt de andere voort zonder dat er een vrouw aan te pas komt die de boel kan verzieken met haar lekkende, inferieure, dood-brengende lijf.

Die gedachtengang tref je later ook aan bij de auteurs van de Bijbel, waar God de Vader is en Sem Arpaksad verwekte, en Arpaksad verwekte Selach, en Selach verwekte Eber, man na man die mannen verwekt zonder dat er een vrouw in beeld komt. De oude kerkvaders gingen met hun hand op de Bijbel vrolijk door met het claimen van leven scheppende vermogens voor superieure mannen en het neersabelen van vrouwen.

Anno nu hebben we de nucleaire specialisten en kerngeleerden, die alles wat macho mannelijk is de hemel inprijzen en Little Boys verwekken. In dit wereldbeeld handelen en scheppen de macho mannen met goddelijke goedkeuring. Ze kunnen penetreren en de grootste hebben en andere, zwakkere mensen of landen hun wil opleggen met hun machtige fallus..eh.. raketten. Ze kunnen, zoals Trump, opscheppen dat zij de grootste (knop) hebben, eentje die wél werkt, lekker puh.

Zo’n Tweet van Trump lijkt onschuldig, maar is bij nader inzien het topje van een smerige ijsberg. En los even van die hele vrouwenhatende geschiedenis gaat het bij dit incident met Trump niet om twee jongetjes en een wedstrijdje ver-plassen, maar om mannen met macht, een president die een andere heerser wil  tonen hoe macho mannelijk hij wel niet is. Eentje die daarbij de optie heeft om de wereld in de as te leggen en miljarden mensen de dood in te jagen, op basis van zijn seksisme en zijn ‘ik als stoere macho man kan alles maken’ wereldbeeld. Laat dat even op je inwerken.

De Gereedschapskist: ”infrastructuur van onaantastbaarheid”

Handige term om bij de hand te houden in tijden van agressie tegen vrouwen, #metoo en personen zoals casting-poortwachter Job Gosschalk: infrastructuur van onaantastbaarheid. De term slaat op het stelsel van normen, waarden, machtsverhoudingen en praktijken binnen bedrijven en organisaties, die ervoor zorgen dat rotte appels jarenlang wegkomen met wangedrag jegens vrouwen.

Die infrastructuur bevat een aantal elementen: een cultuur waarin iedereen wéét dat er iets mis is, maar waar iedereen wegkijkt als mensen vrouwen behandelen als dingen. Een cultuur waarin bazen weten dat ze kunnen doen wat ze willen en omstanders vrouwen niet serieus nemen als die bezwaar maken tegen wangedrag. Een context waarbij afdelingen HR niet in staat zijn adequaat bij te sturen, of verkeerd reageren als een vrouw stappen wil ondernemen. Waar organisaties hun rotte appel de hand boven het hoofd houden omdat hij het geld binnen brengt, té belangrijk is, zorgt voor hoge kijkcijfers. Waarin anderen zijn loopbaan en reputatie belangrijker vinden dan dan de loopbanen en reputaties van zijn slachtoffers. Een cultuur van zwijgen.

Die infrastructuur hebben we ook in Nederland. Zo deed een assistent van Gosschalk een boekje open over de omstandigheden waarin deze man jarenlang acteurs seksueel kon belagen onder het mom van ‘auditie doen’. Ook in Nederland hebben we een cultuur van slachtoffers niet geloven. Zo gaf 43 procent van de mannelijke deelnemers aan een opinieonderzoek van EenVandaag te kennen dat vrouwen overdrijven als het gaat om de schandalen rond #metoo. Handige overtuiging, als je als man een groot maatschappelijk probleem weg wil wuiven en op geen enkele manier kritisch naar jezelf wil kijken. Zo houd je de problematiek in stand.

Daders krijgen in zo’n infrastructuur kans na kans om slachtoffers te maken of, als ze tegen de lamp liepen, opnieuw ergens aan de slag te komen (of te blijven). Mel Gibson kon zijn vrouw mishandelen en antisemitische taal uitslaan, maag mag nu gewoon weer prijzen ophalen in Hollywood alsof er niks is gebeurd. En de leiding van de New York Times besloot journalist Glenn Thrush aan te houden als medewerker, na gefundeerde beschuldigingen van seksuele intimidatie door meerdere vrouwen. Dit tot groot verdriet van journalistes, die de boodschap van wat zij dachten dat ook hun krant was, luid en duidelijk ontvingen: voor de krant is Thrush belangrijker dan zij.

Zo’n term als ‘infrastructuur van onaantastbaarheid’ is handig om nieuwe voorbeelden direct te herkennen. Je ziet de werking van die infrastructuur bijvoorbeeld in de manier waarop iemand als CDA-er Camiel Eurlings jarenlang aan kan blijven bij sportorganisatie NOC*NSF. Zoals dagblad AD uitlegt, was de organisatie bereid de mishandeling van zijn toenmalige partner te bestempelen tot een privékwestie en niet van invloed te laten zijn op zijn lidmaatschap. Vervolgens zit Eurlings daar als lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) en automatisch ook als bestuurslid van de  NOC*NSF. Lekker ingenesteld. Hoe kun je hem nog weg krijgen? Het AD:

NOC*NSF kan alleen in een ‘goed gesprek’ vragen of Eurlings in vredesnaam wil vertrekken, als dat de eindconclusie is. Het oud-IOC-lid, dat niet met naam genoemd wil worden: ,,Op juridische gronden kun je niets doen, in zo’n geval moet je met elkaar om tafel gaan.’’

Maar dat is dan een aan tafel gaan in de wetenschap dat Eurlings kan blijven zitten, als hij besluit zich niks aan te trekken van alle kritiek en hij zijn status als paria voor lief neemt. Lijkt me super onverstandig als hij dat doet, maar het kan en het NOC*NSF staat erbij en kijkt er noodgedwongen naar.

Wat uiteindelijk zal helpen om deze infrastructuur te doorbreken is schaamte. Zoals Kwame Appiah uitlegt in zijn boek de Erecode kunnen sociale praktijken zeer snel veranderen, zodra mensen op het gebied van status en aanzien sociale schade oplopen door hun acties. Als voorbeeld noemt Appiah duelleren. Eerst was het voor mannen uit de elite normaal om geschillen uit te vechten in een duel. Maar opeens deed niemand dat meer. De reden? De samenleving begon duellerende edelen te zien als dwaze losers, idioten. Een duel was niet eervol meer. Binnen een paar jaar was het hele fenomeen verdwenen.

Dat kan ook gebeuren met de mannen die vrouwen behandelen als dingen die moeten doen wat ze willen. Wees niet ‘die vent’. ”Echte mannen” behandelen vrouwen als mensen. Wil je je mannelijkheid bewijzen? Dan doe je dat door je maten aan te spreken als ze vrouwen op straat naroepen, vrouwen in een kroeg in hun billen knijpen, vrouwen oneerbare voorstellen doen in het kopieerhok enzovoorts. Dat doe je door vrouwen te geloven als ze vertellen over hun ervaringen met seksuele agressie en intimidatie en te doen wat je kunt om het tij te keren.

We hebben nog een lange tijd te gaan. Eurlings krijgt na zijn ”excuses” vol eufemistische kronkels weliswaar bakken kritiek maar of hij zich daardoor aangemoedigd voelt ”vrijwillig” op te stappen? De druk op hem neemt toe, maar of dat genoeg is… Of neem de situatie rond rapper Boef/Sofiane Boussaadia. Die laat zich regelmatig laatdunkend uit over vrouwen. Rond oud en nieuw ging hij weer op die toer. Hij kreeg hulp van enkele vrouwen toen hij met zijn auto strandde en maakte hen daarna als dank in een openbare video tot twee keer toe uit voor hoeren. Hij is nog steeds van harte welkom bij festivals zoals Noorderslag en Paaspop, alleen een paar DJ’s boycotten zijn platen nu. Boef kan in principe lekker door, vrouwen moeten niet zeuren.

Kortom, de infrastructuur van onaantastbaarheid. Maar zoals gezegd: niets is onmogelijk en onder grote druk kunnen veranderingen opeens heel snel gaan. (UPDATE: Eurlings, in 2013 nog door koning Willem Alexander voorgedragen, vertrok inmiddels onder zeer grote sociale druk bij het NOC*NSF. Hoera! En rapper Boef is alsnog niet meer welkom bij Paaspop). Dat de sociale omwenteling rond zich misdragende mannen maar snel moge komen.

Tot die tijd, TOEGIFT:

#Me too: aanbevolen artikelen uit buitenlandse media

Nederlandse kranten en andere media schrijven op dit moment mooie artikelen over seksuele intimidatie en de #meetoo beweging. Met dit weblog vestig ik daarnaast ook graag je aandacht op mooie analyses, essays en verhalen uit buitenlandse media. Voornamelijk Engelstalig. Warm aanbevolen!

Onder andere auteur Jim C. Hines hoort de kreet heksenjacht te vaak, nu #metoo hoog op de agenda blijft staan. Hij heeft een prachtige uitleg waarom het gebruik van die term van de pot gerukt is:

We as a society have spent decades silencing victims of sexual harassment. What the hell did you expect it to look like when the dam finally began to crumble? […] by calling it a witch hunt, they’re undermining everyone who’s been speaking out about their harassment. They’re suggesting all of these victims are lying, caught up in hysteria and publicity. If you want to say you don’t believe a particular allegation, that’s one thing. If you say it’s all a witch hunt, then intentionally or not, you’re joining everyone else who’s silenced victims and helped to perpetuate this harassment and abuse for so many decades.

SF auteur John Scalzi voert een denkbeeldig gesprek met een geschrokken man, die zich, als hij bekomen is van de fictieve heksenjacht, afvraagt wat hij moet doen nu vrouwen en enkele mannen massaal naar buiten treden met hun traumatische verhalen over machtsmisbruik en seksuele intimidatie. Maar ik herinner het me niet! Ja maar de jaren zeventig/tachtig/negentig waren een hele andere tijd! Ja maar ze liegen! Scalzi dient de denkbeeldige verwarde man op deskundige wijze van repliek. Met als uitsmijter een verwijzing naar het werk van vrouwen: ”I want to note that some of the ground I’m covering here has also been covered by women (like here and here and here), so if it sounds familiar, that’s why. And if it’s all new to you, maybe you should read and listen to more women.”

Daarbij komt dat veel mannen donders goed doorhebben wat wel en niet kan op het werk. Daders hebben geen preventieve training nodig om seksuele intimidatie terug te dringen. Ze doen wat ze willen omdat ze van de samenleving al een training gehad hebben. Namelijk eentje die hen leerde dat ze wegkomen met wangedrag. Tot voor kort dan.

Behalve daders weten ook mannelijke getuigen precies wat wel en niet gepast gedrag is. Magazine The Cut interviewde mannen die getuige waren van andere mannen die wangedrag ten opzichte van vrouwelijke collega’s vertoonden. Allemaal zaten ze met de situatie in hun maag – het was hen duidelijk dat die andere man grenzen overschreed. Alleen hadden ze moeite op te treden: de man in kwestie had de macht binnen het bedrijf en de getuige had geen zin zijn eigen loopbaan te riskeren. Dus hij zweeg en keek de andere kant op. Of de getuige was bevriend met de dader en deinsde terug voor een moeilijk gesprek met hem. Weer een andere man vond dat hij alleen op hoefde te treden als er sprake was van direct fysiek geweld, en hij wilde geen misverstand krijgen met de vrouw in kwestie (haar redden om daarna zelf een relatie met haar aan te gaan, of zoiets. Ja ja.).

Dan heb je nog de mannen die in een bubbel van privileges leven en de signalen die er waren, destijds niet oppikten. Zo steekt journalist Dana Milbank de hand in eigen boezem. Pas veel later hoorde hij dat journalistes op een van zijn oude werkplekken last hadden van wangedrag van enkele mannelijke collega’s. Milibank daarentegen genoot bescherming:

we all knew that Wieseltier was a flirt and a bit of a playboy and that he had a strong if vague reputation for being lecherous. Like many, I figured he was a harmless scamp. But here’s what I did know: I knew that Wieseltier could be a bully. At editorial meetings, he would harshly cut down those he didn’t like. I was advised before I took the job that if I wanted to get ahead at the New Republic, I needed to be on his good side. He would protect those he held in favor and sink those he didn’t. I was one of those he protected. I think he liked me. I liked, and greatly admired, him.

Als maatje van de pestkop van dienst had Milibank nergens last van en degenen die wél problemen ervoeren, hielden hun mond. Zo kon Milibank jarenlang op de redactie rondlopen in de volle overtuiging dat de wereld een en al rozengeur en maneschijn was. Fijn als je zo kunt werken, maar vrouwen en de niet-uitverkoren mannen hebben die luxe niet.

Komt er nu echt een kantelpunt, zoals diverse opiniemakers hoopvol aankondigen? Dat valt te bezien. In een mooi essay steekt feministe Rebecca Traister de hand in eigen boezem. Net zoals in Nederland auteur Sarah Sluimer deed, signaleert ze dat vrouwen een automatische neiging hebben om mannen te verontschuldigen en te beschermen met een empathie die ze niet op kunnen brengen voor seksegenoten. Mannen komen op die manier weg met wangedrag.

Daarnaast staan vrouwen onder grote druk om hun mond te houden – agressie dreigt aan alle kanten als ze #metoo willen roepen. Sociologe in opleiding Fauzia Husain signaleert dat internet / sociale media een belangrijke rol spelen in het laten zwijgen van vrouwen die over seksuele intimidatie beginnen. En dat het gedrag van zulke internettrollen opmerkelijke overeenkomsten vertoont, of het nou in de V.S. gebeurt, of in Pakistan. In beide landen slaan trollen terug met termen zoals ‘feminazi’, en krijgen vrouwen dezelfde verwijten naar hun hoofd geslingerd: ze zouden overdrijven, liegen of uit zijn op aandacht.

Daarnaast signaleert Traister in haar eerder genoemde essay dat de dominante cultuur talent in (blanke) mannen blijft herkennen, wat vrouwen ook zeggen. Dat betekent dat daders opvallend vaak nieuwe kansen krijgen als het rumoer een beetje geluwd is. Zo blijven roofdieren floreren terwijl vrouwen massaal hun beroep vaarwel zeggen, dromen en ambities opgeven, en een veilig heenkomen zoeken.

Tenslotte blijft een vrouwenhatende structuur in stand. Weblog Women&Hollywood gaf bijvoorbeeld een podium aan Mary Celeste Kearney. Zij onderzocht het curriculum en het studieklimaat in Amerikaanse filmopleidingen en concludeert dat die instituten nieuwe generaties Weinsteins opleiden. De veelal mannelijke docenten en op mannen georiënteerde studiematerialen zorgen ervoor dat studentes aan alle kanten het signaal krijgen dat zij niet welkom zijn en dat hun visie niet geldt. Daarnaast vallen mannelijke studenten vrouwen lastig, zodat zo’n beetje alle studentes óf zelf ervaring hebben met seksuele intimidatie, of nauw bevriend zijn met iemand die wangedrag ervoer. Mannen die uit zulke opleidingen rollen, hebben zodoende te vaak het idee dat ze met vrouwen kunnen doen wat ze willen, zonder dat het (ernstige) gevolgen heeft.

Kortom vele aspecten spelen een rol bij het instandhouden van een cultuur waarin rotte appels de sfeer blijven verzieken en veel vrouwen het onderspit delven. 2018 zal vrees ik weer veel van hetzelfde opleveren – net zolang tot de machtsverhoudingen en de cultuur écht kantelen en vrouwen ruimte en eerlijke kansen krijgen.

TOEGIFT: een strijdlied

Machtsongelijkheid en verongelijkte mannen

De ontwikkelingen rond seksuele intimidatie, #metoo en bekende mannen die ten val komen blijven maar komen. De lijst groeit met de dag – nu weer de Belgische tv maker Bart de Pauw en de Nederlandse casting-poortwachter Job Gosschalk. Na jaaaaaren over grijpgrage mannen geschreven te hebben kan ik alleen maar toejuichen dat dit onderwerp eindelijk breed onderwerp van gesprek is en langzaam aan pijnlijk wordt voor foute mannen. Ik voeg er graag wat achtergrond analyses aan toe. Na de analyse van groepsdynamiek, met dit soort foute mannen als ontbrekende traptrede, deze keer: machtsverschillen.

Macht lijkt voor sommige mensen moeilijk zichtbaar te zijn als het gaat om seksuele intimidatie, aanranding en/of verkrachting. Veel mensen, waaronder mannen met boter op hun hoofd, vormen verbale rookgordijnen om de blik te vertroebelen. Ze beweren dat het gaat om seks, om onschuldig flirten, ze verschuilen zich zoals Weinstein achter veranderingen in de cultuur: arme ik was een product van de jaren zeventig, toen kon alles. Eigenlijk zijn mannen de slachtoffers van dit verhaal. Ze mogen ook niks meer. Zelfs een hand op een schouder kan nu al leiden tot ontslag, huuuuuuuuu. Hoe overleven zulke verwarde mannen andere sociale situaties?

Zodra je echter kijkt naar de patronen, vallen foute mannen genadeloos door de mand en blijkt duidelijk dat het gaat om macht. En dan vooral: gebruik maken van machtsongelijkheid. Neem Job Gosschalk: hij koos als doelwit jonge, onervaren acteurs die aan het begin van hun loopbaan stonden en wisten dat hun succes afhankelijk was van de goedkeuring van zijn castingbureau. Hetzelfde geldt voor docenten van toneelscholen die ”relaties” aanknoopten met studenten. Dezelfde studenten die voor hun diploma van hun oordeel afhankelijk waren. Het gaat, kortom, om poortwachters. Mannen die zwaarwegende besluiten kunnen nemen, mannen die bepalen of je wel of geen werk hebt of krijgt. Mannen met macht.

Een ander machtsverschil zit ‘m in geld. Hij heeft geld. Zijn slachtoffers niet of nauwelijks. Gevestigde mannen met een stabiel, hoog inkomen kiezen als doelwit mensen die financieel geen stabiliteit hebben en voor hun inkomen afhankelijk zijn van zijn welwillendheid. Denk aan de baas die een vrouw met een tijdelijk contract bepotelt. De leidinggevende die een stagiair lastig valt. De poortwachters a la Weinstein die jonge, beginnende actrices in het nauw drijven. Jezelf verweren is lastig als verzet betekent dat je je toch al schamele inkomen kwijt kunt raken. Vrouwen die seksueel geïntimideerd worden op hun werk, blijven soms toch jaren in die giftige sfeer werken, omdat ze geen financiële alternatieven hebben:

“I didn’t walk out of that job because I don’t sit on a trust fund,” she told me after detailing her harassment with pointillist specificity. “I have no rich grandmother. I put out 300 résumés and waited.”

Macht kan ook immaterieel zijn en voortvloeien uit status en aanzien. Zowel over Harvey Weinstein, als de bekende komiek Louis CK, als over Bart de Pauw deden al jaren geruchten de ronde dat zij grensoverschrijdend gedrag vertoonden. In het geval van Weinstein en Louis CK waren hun daden zelfs voer voor stand up comedians, tijdens een Oscar uitreiking bijvoorbeeld. Maar de mannen konden jarenlang ongestoord doorgaan zonder dat er iets gebeurde, omdat ze golden als de succesvolle mannen met status, met privileges, de goudhaantjes, de grootverdieners. Veel mensen houden zulke mannen de hand boven het hoofd. Hij is zó goed, de anderen moeten zich maar aanpassen.

Tegenover al die vormen van macht verliest de eenling het. Maar de dynamiek verandert als mensen zich verenigen en als groep  optreden. Bij Weinstein gaat het inmiddels om 79 vrouwen. Bij Louis C.K. betreft het tenminste vijf vrouwen. Bij Bart de Pauw betreft het diverse getuigenissen, waarbij de namen bekend zijn bij zijn voormalige omroep. Bij Gosschalk gaat het om minstens drie acteurs, maar getuigenissen van anderen beginnen ook overal op te duiken. Vrouwen geven hun ervaringen ook massaal door via #metoo, een uitvinding van  Tarana Burke. Zij wilde slachtoffers een stem geven en hun isolement verminderen.

Die massale aantijgingen kun je niet meer afdoen met ‘ze liegen’. Een persoon kan uit zijn op persoonlijk of financieel gewin, maar 79? ‘k Dacht het niet. De roep om van seksuele intimidatie een mannen probleem te maken, iets waar mannen iets mee moeten, wordt steeds luider. Dat is niet fijn voor ze. Ze moeten aan het werk. Zichzelf bijsturen. Hun aso impulsen in toom houden. Dat leidt tot gemok en gepruil, maar ze moeten iets doen. Want daders krijgen steeds vaker hun ontslag, leggen zelf hun werk neer, lopen onderscheidingen mis. Ze ondervinden eindelijk negatieve gevolgen van hun daden.

Ik besluit dit stuk graag met een oproep om het werk van feministe Andrea Dworkin te lezen of nog eens te herlezen. Als het gaat om mannen, macht en seksuele intimidatie en geweld tegen vrouwen, heeft zij zeer heldere analyses gegeven die je een op een kunt terugzien in de tientallen schandalen die nu eindelijk openbaar worden. Aanbevolen om je verder in dit thema te verdiepen!

De Gereedschapskist: de ontbrekende traptrede

Wel eens gehoord van de sociologische term “de ontbrekende traptrede”? Dit beschrijft een groepsdynamiek waarbij iedereen weet welke persoon niet deugt, maar iedereen laat hem/haar ongemoeid. Het is aan de potentiële slachtoffers om te vermijden dat ze het slachtoffer worden van de rotte appel in de groep. Als ze toch ten val komen is het ‘ja duh, je wist toch dat hij zo is, kijk dan toch beter uit, wat deed je dan ook daar, op dat tijdstip, in die kleding” enz.  Deze symbolische ontbrekende-traptrede situatie zie je ook terug in de verhalen die nu naar buiten komen over mannen die jarenlang ongestraft vrouwen lastig vielen.

Bij de groepsdynamiek met de ontbrekende traptrede horen omgevingen die rotte appels de hand boven het hoofd houden, en mensen die hun uiterste best doen om te overleven. Omdat niemand de rotte appel direct aanspreekt, laat staan maatregelen neemt, kunnen mensen zoals Harry Weinstein doorgaan.

Vanwege het ontbreken van formele kanalen om het probleem aan te pakken, nemen potentiële slachtoffers hun toevlucht tot allerlei informele manieren om pijnlijke valpartijen te vermijden. Bijvoorbeeld de  zogenaamde ”fluister netwerken”, kringen van vrouwen die elkaar waarschuwen voor nare mannen. Medewerksters in de Londense politiek gebruiken een WhatsApp groep om elkaar te waarschuwen voor bepaalde grijpgrage mannen. Medewerkers in bepaalde Engelstalige media stelden een worddocument samen, met de titel Shitty Media Men. Studentes van Amerikaanse universiteiten benutten hun contacten om mede studentes te waarschuwen voor mentoren en professoren die hen aanranden tijdens veldwerk.

Zulke fluister-netwerken helpen vrouwen echter maar gedeeltelijk. De daders gaan gewoon door en maken nieuwe slachtoffers, want niemand stopt hen. Bovendien komt de informatie niet bij alle vrouwen terecht. Jonge vrouwen die net beginnen en nog niet beschikken over een goed netwerk, missen de informatie nodig om de ellendeling te ontwijken, en kunnen alsnog het slachtoffer worden.

Zelfs als de namen van seksuele roofdieren wél bekend worden, en vrouwen de openbaarheid opzoeken, blijft het voor een groep lastig om echte veranderingen door te voeren. SF-auteur Jim C. Hines publiceerde bijvoorbeeld op zijn blog een kritisch stuk over een conventie, Odyssey Con. De organisatoren besloten een bekende vrouwenhater op te nemen in hun bestuur. Een van de mensen die deze man lastig viel, was een vrouw die de organisatoren graag als eregast in hun show wilden hebben. Zij trok zich terug omdat ze zich niet veilig voelt met deze man in de buurt. ”Maar hij is zo vriendelijk! Ik zag hem nooit iemand lastig vallen! Hij is al jaren verbonden aan deze conventie!” Dat en meer waren de smoezen om deze man de hand boven het hoof te houden, ook na de onthullingen van de vrouw.

Om dieper in te gaan op mannen die andere mannen blijven beschermen, ongeacht alle bewijzen dat het grensoverschrijdende seksisten zijn, bood Hines na zijn stuk een platform aan Brianna Wu. Zij schreef een kritische overdenking over de vele mannen die vrouwen lastig vallen en de sfeer verpesten met seksistisch, handtastelijk gedrag, in de SF wereld maar ook in de ICT-sector, en daarna vrolijk een tweede, derde en vierde kans krijgen. Maakt niet uit wat de vrouwen daar van vinden. Sterker nog, die vrouwen moeten niet zeuren want mannen verdienen een nieuwe kans. Nou nee, zegt Wu: ,,You can either have a community where the Jim Frenkels are thrown out, or you can just admit all the talk about gender equality is window dressing.”

Voor die keuze staan we nu. Laten we daders vrolijk doorgaan terwijl we de slachtoffers uitmaken voor hysterische zeurpieten die beter hadden moeten weten? Of beginnen bedrijven, organisaties en politieke instanties de groepsdynamiek daadwerkelijk bij te sturen, met maatregelen, boetes en andere acties voor de daders?. Ik opteer voor deze tweede optie. Met daarbij een serieuze discussie over machtsverhoudingen, hoe mannen denken over mannelijkheid, en wat mannen doen om hun seksegenoten een halt toe te roepen. Het is de hoogste tijd.

 

Wangedrag mannen kost vrouwen hun geld en hun vrijheid

De media staan bol van de analyses rondom het wangedrag van invloedrijke poortwachters zoals Hollywoodbaas Harvey Weinstein – niks aan toe te voegen, ga zo door. Deze discussie is van groot belang, want het wangedrag van dit soort mannen kost vrouwen hun geld en hun vrijheid. Zo zetten vrouwen minder stappen buitenshuis dan mannen, omdat ze niet zeker zijn van hun veiligheid in het openbaar. En kost seksuele intimidatie op het werk vrouwen duizenden euro’s in ongewilde breuken in hun loopbaan. Daarom wordt het hoog tijd voor mannen om zich in het gesprek te mengen. Om zich fatsoenlijk te leren gedragen – doe bijvoorbeeld bij twijfel de Rock Test – en/of seksegenoten aan te spreken als die zich niet fatsoenlijk gedragen.

Om te beginnen met dit meest recente onderzoek: de Amerikaanse universiteit van Stanford onderzocht het wandelgedrag buitenshuis van mannen en vrouwen. Ze analyseerden daarvoor de data op de smartphones van 717.527 mensen in meer dan honderd landen, van Zweden tot Qatar. Het betrof in totaal 68 miljoen dagen activiteit. Uit het onderzoek bleek dat hoe meer macht mannen in een samenleving hebben, hoe vervelender ze het voor vrouwen maken om buiten rond te lopen. In Qatar liep het verschil tussen de seksen bijvoorbeeld op tot 38%.

Vrouwen wandelen niet minder buiten omdat ze lui zijn, maar omdat ze vrezen voor hun veiligheid. Buiten rondlopen verandert in spitsroeden lopen. Ook in zogenaamd beschaafde landen zoals Nederland en België:

Zaterdag 14 oktober, middernacht. Twee jonge gasten rijden me voorbij op het voetpad. “High five? Nee? Neuken dan?” Ik steek mijn middelvinger op, maar ze fietsen zo snel voorbij dat ze de “fuck off” niet meer horen. Nog geen vijfhonderd meter verder loopt een viertal mannen. “He meisje, ben je verloren? Kom bij me, ik maak het leuk tussen ons.” Als ik vraag of er iets aan hen scheelt, hoor ik geschater. Nog twee mannen roepen me die avond ongepaste dingen toe. Ik word kwaad, maar voel mij machteloos. In een kwartier tijd slagen acht mannen erin om me denigrerende voorstellen, vulgaire verwijten en voze boodschappen na te roepen. Ik loop met gebalde vuisten naar huis.

Omdat vrouwen niet zeker zijn van hun veiligheid, vermijden ze de openbare ruimte vaker en maken ze vaker kosten om ergens te komen met het openbaar vervoer.

Mannen brengen vrouwen ook schade toe in hun loopbaan, door vrouwen te dwingen van baan te veranderen wegens seksuele intimidatie. Vrouwen wéten dat het rapporteren van wangedrag van mannen niet loont. Driekwart van de vrouwen die probeerden stelling te nemen, kregen te maken met wraakacties van collega’s en leidinggevenden. Niet de man was het probleem, maar zij, de hysterische, overgevoelige bitch waar je niet mee samen kunt werken.

Veel vrouwen zwijgen daarom en zoeken hun heil elders. Ze veranderen 6,5 keer zo vaak van baan dan vrouwen die geen seksuele intimidatie ondervinden. Dat betekent vaak dat ze financieel de klos zijn. Ze geven een bepaalde loopbaan op, zitten een periode zonder betaalde baan, moeten ergens anders weer van onderaf beginnen. Dan hebben we het nog maar niet over de stress, de verloren dromen en ambities, de moeite die het kost om te solliciteren en je te bewijzen, en nog een keer te bewijzen, en nog een keer te bewijzen.

Het goede aan de hele kwestie Weinstein en soortgelijk gedoe is, dat steeds meer mensen gaan kijken naar de veroorzaker van de problemen. Nee, niet alle mannen behandelen vrouwen als een te consumeren wegwerp-product. Maar het zijn er wel zoveel dat alle vrouwen meerdere nare ervaringen hebben. Vrouwen doen al zeer veel om het wangedrag van deze minderheid bespreekbaar te maken. Feministen hebben vanaf het allereerste begin geweld en intimidatie van mannen geproblematiseerd. Sociale media leveren een nieuw kanaal op, met hashtag acties zoals #zeghet en #metoo.

De eis dat mannen hun bijdrage gaan leveren, wordt steeds luider met ieder nieuw schandaal. Iedere zwijgende man zorgt er namelijk voor dat andere mannen hun gang kunnen blijven gaan. Zoals regisseur Quentin Tarantino, die in het openbaar opbiechtte dat hij wíst van het wangedrag van Weinstein, maar dat hij zweeg en jarenlang de andere kant op keek. Daar heeft hij nu spijt van. Hij begint in te zien dat hij een onderdeel is van het probleem – hij hield roofdieren een hand boven het hoofd, waarschijnlijk op basis van de mythe van de Aardige Man en/of een of andere ons kent ons mannelijke groepscultuur

Het gaat erom dat mannen hun groepscultuur doorbreken, vrouwen als mens zien en haar met menselijk fatsoen behandelen. Er is moed voor nodig om seksegenoten aan te spreken op vervelend gedrag, maar dat is wél precies wat er moet gebeuren:

Things didn’t get this bad overnight. They’ve been bad for a long, long time, and we as men haven’t done anywhere near enough to police our own gender and make this kind of behavior wholly unacceptable. I know many men reading this will recoil to a defensive posture. I know the excuses that will pop into their heads. Knock it off. Every one of us needs to take a deep look at how we treat and have treated women, and how we react to the ways other men treat women. […] …we need to do everything we can to make it stop. Now.

Person of Interest neemt seksueel geweld tegen vrouwen serieus

Televisieserie Person of Interest (POI), bedacht door Jonathan Nolan en geproduceerd door SF grootheid J.J. Abrams,  sloot een tijdje geleden af op Net 5. Nu de finale van het laatste seizoen erop zit, wordt het tijd voor een terugblik – bezien door een genderlens, natuurlijk. Wat dan onder andere opvalt is dat de serie seksueel geweld tegen vrouwen bijzonder serieus neemt. In een cultuur waarin we dit meestal doodzwijgenweghonen of het slachtoffer de schuld geven, vind ik dat zeer verfrissend.

Marta Fernández-Morales van de University of the Balearic Islands, en María Isabel Menéndez-Menéndez, van de universiteit van Burgos (Spanje), onderzochten de manier waarop POI geweld tegen vrouwen terug liet komen in het eerste seizoen. Wat hen opviel is dat de makers geweld tegen vrouwen dezelfde relevantie toekennen als ”officiële” terroristische daden.

Om hun stelling te verhelderen kort iets over de opzet van de serie. POI speelt zich af na de aanslag op de Twin Towers van New York. De overheid van de V.S. is erop gebrand om herhaling te voorkomen en geeft opdracht om een systeem te ontwikkelen dat aanslagen kan voorspellen. Harold Finch, gespeeld door acteur Michael Emerson, krijgt dat voor elkaar. Hij ontwikkelt The Machine, een kunstmatige intelligentie (A.I.). Dankzij The Machine krijgt de overheid een ‘relevant’ sofinummer van een potentiële terrorist, en kan mensen oppakken nog voordat ze daadwerkelijk bommen laten ontploffen.

De machine ziet echter álle misdaden waarbij sprake is van voorbedachte rade. Finch ontvangt zodoende ook zogenaamde ‘irrelevante’ nummers, van mensen die slachtoffer of dader worden van gewone misdrijven.  In eerste instantie wil Finch daar niks mee. Hij stopt zelfs een goede vriend die wél met de irrelevante nummers aan de slag wil. Uiteindelijk drukken de slachtoffers te zwaar op zijn gemoed. Hij besluit op eigen houtje een operatie op te zetten om deze gewone burgers te helpen. Voor het zwaardere werk contracteert hij John Reese (acteur Jim Caviezel), een aan lager wal geraakte ex-CIA-er.

Al snel blijkt dat beide mannen iets hebben met geweld tegen vrouwen. Finch werd bijvoorbeeld achtervolgd door irrelevante nummers die bij herhaling terugkwamen en dan stopten. Opeens viel het kwartje bij hem: deze nummers behoorden bijna altijd toe aan een vrouw. Die vrouwen leefden samen met de dader, de man die hen uiteindelijk zou vermoorden. Het waren slachtoffers van huiselijk geweld. Op zijn beurt blijkt Reese achtervolgd te worden door herinneringen aan zijn ex. Hij verliet haar voor zijn werk, waarna zij met een andere man trouwde. Deze man mishandelde haar en beroofde haar uiteindelijk van het leven. Sindsdien functioneren mannen die vrouwen belagen als zijn Berserk Button .

Beide mannen nemen huiselijk geweld en breder, seksueel geweld tegen vrouwen, zeer serieus. Ze beschouwen het stoppen van mannen die agressief zijn jegens vrouwen als een topprioriteit, even relevant als politieke terreur. Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez hierover:

Within a show that portrays the post-9/11 mood of inevitability, seemingly defending the idea that the common good should always comes first and that political terrorism against the U.S. must be the number one priority, the hyper-masculine maverick John Reese thinks otherwise. In a world where gender violence is dismissed as “irrelevant” by the government and its intelligence agencies, he becomes a vigilante that exposes their priorities as unfair for the regular citizen and vindicates abuse against women as yet another form of terror. […] we argue that Nolan transplants ideas related to the War on Terror onto everyday threats including gender terrorism.

Vaak zijn het Finch en Reese die een dame in nood redden uit handen van een agressieve man. Zo pakt Reese een US Marshal aan die zijn beroep misbruikt om zijn ex op te sporen, nadat ze wegens huiselijk geweld probeerde te vluchten. In een andere aflevering draait alles om een stalker. Stalking is een moeilijk te bewijzen misdrijf, waarbij de politie niet of pas veel te laat in actie komt. De aflevering maakt voelbaar hoe stalkers het leven van een vrouw tot een hel maken. Daarna maakt POI op zijn beurt korte metten met de dader: Reese gooit de stalker een raam uit, BAM! Afgelopen met die terreur.

Regelmatig toont de serie echter ook vrouwen die het heft in eigen handen nemen. Een aflevering draait bijvoorbeeld om een arts, dokter Tillman. Ze is op zoek naar de verkrachter van haar zusje. Tevens de indirecte moordenaar, want na de verkrachting belandde haar zusje in een uitzichtloze depressie en pleegde zelfmoord. Als ze de man vindt, bedenkt ze een minutieus plan om hem te vermoorden. Reese grijpt in op het moment dat ze de dader al heeft ontvoerd en op weg is naar een geïsoleerde plek, om de moord te plegen en het lijk te laten verdwijnen.

Een ander voorbeeld is het personage Root. Deze hacker moest als meisje toezien hoe een jeugdvriendinnetje ’s avonds in de auto stapte van een dorpsgenoot. Deze man misbruikte het meisje en liet daarna haar lichaam verdwijnen. Root slaagt er later in een drugskartel op te zetten tegen de dader, zodat de mafiosi hem doodschieten.

Tot slot detective Carter (actrice Taraji P. Henson). Ze begon als vijand van hoofdpersonen Finch en Reese, maar kiest uiteindelijk hun kant en ontwikkelt zich tot een mede-hoofdpersoon. In seizoen drie blijkt dat zij ook zo haar ervaringen heeft met mannen die vrouwen belagen. Haar ex is een militair met een posttraumatische stressstoornis en losse handjes. Dat verklaart waarom ze in aflevering negen van seizoen 1 zo fel wordt als het gaat om huiselijk geweld. Ze praat in op een slachtoffer om aangifte te doen, confronteert de agressieve echtgenoot in een kroeg, en geeft de vrouw haar directe nummer om te bellen als ze in gevaar komt. Als de vrouw inderdaad belt, laat Carter letterlijk alles uit haar handen vallen om haar te redden.

Kortom, zoals de beide onderzoeksters constateren: ook al zijn het vaak de mannen (met name Reese) die de vrouwen redden, de vrouwen weten zelf wel degelijk ook van wanten:

we approach agency in the show, which fluctuates between the convention of presenting the male action (super)hero – Reese – as the savior of the damsel in distress, and portraying women as agents who can protect themselves and their peers. Although the former is more frequent, we conclude, the weight given to gender violence as a narrative and characterization device makes Person of Interest different from other post-9/11 shows; the clearest one so far in the vindication of this problem that affects millions of women as “relevant” within a media discourse dominated by the allegedly more important, macro-level fears of our time.

Toegift: Fernández-Morales en Menéndez-Menéndez benoemen dit niet in hun studie, maar uit onderzoek blijkt dat veel daders van politieke terreur begonnen met terreur tegen vrouwen, voordat ze door-evolueerden naar het plegen van aanslagen in de publieke ruimte. Nog een reden om geweld tegen vrouwen niet af te doen als een irrelevante privé aangelegenheid, maar dit geweld de status te geven van een zaak van nationale veiligheid.

India vecht tegen bruidsschat

Officieel mogen families in India geen bruidsschat eisen, maar de praktijk is weerbarstig. Vrouwen die een dochter baren krijgen er van langs, en gezinnen die een dochter uithuwelijken moeten krom liggen om geldbedragen en goederen zoals koelkasten en televisies te geven. Er komt echter steeds meer verzet tegen deze praktijk. In Moslim-kringen ontstond een nieuw initiatief, de Dahez Roko Abhiyan (DRA). Deze Stop Bruidsschat- organisatie koppelt mannen en vrouwen aan families die bewust afzien van de betaling.

De traditie van de bruidsschat verandert dochters in schadeposten. Eenmaal in het huis van de bruidegom krijgen ze vaak een slechte behandeling. Als hun familie de bruidsprijs niet kan betalen, neemt de familie van de bruidegom bijvoorbeeld wraak op haar. Jaarlijks registreert de Indiase overheid 8000 sterfgevallen, waarbij de dood van de vrouw te maken had met ruzies over de bruidsprijs. Onnodig te zeggen dat het aantal doden in werkelijkheid veel hoger ligt. Sommige deskundigen stellen dat er ieder uur een vrouw sterft vanwege toestanden rond de bruidsschat.

Omdat families zo zwaar de klos zijn als er een dochter komt, leidt de bruidsschat ook tot het aborteren van foetussen. Zodra een gezin er achter komt dat een vrouw zwanger is van een meisje, staan vrouwen onder zware druk om de zwangere naar een kliniek te brengen om het probleem op te lossen. Deze praktijk hangt samen met een algemene minachting voor vrouwen. Zonen geven status en bovendien brengen ze geld in en een gratis voetveeg en werkkracht binnen als hij trouwt.

De overheid begon het probleem van de bruidsschat serieus te nemen en lanceerde campagnes. Zo zagen bezoekers van bioscopen vorig jaar filmpjes, waarin een gemeen kijkende vrouw de kijkers eraan herinnert dat zij in feite voor hun zoon betaalde met haar bruidsschat. Ze kocht hem, hij is nu haar eigendom, ze kan met hem doen wat ze wil. Ieieieieieieiiek!!!! Daarnaast lanceerden activisten Angry Brides, een game om op je smartphone te spelen en tegelijkertijd de boodschap te krijgen dat je vrouwen niet voor een prijs moet verhandelen.

De DRA pakt de zaken op een andere manier aan. Medewerkers van deze campagne bezoeken in Moslim kringen families en bespreken de praktijk van de bruidsschat met hen. Ze proberen gezinnen ertoe te bewegen af te zien van het vragen of betalen van een bruidsprijs. Ook brengt de organisatie trouwlustigen bij elkaar. Zo ontstaan huwelijken waarbij beide families uitspreken dat ze afzien van een bruidsschat. Ook geven families soms een bruidsschat terug, als die in het verleden betaald was.

In sommige regio’s kelderde de bruidsschat-eis van bijna iedereen, naar 5%. Hindoeistische families kregen lucht van de succesvolle campagne en willen kijken of deze aanpak ook in hun milieu werkt. De DRA campagneleden hopen dat de praktijk snel verleden tijd wordt:

“Our DRA came up as an experiment among Muslims. The campaign has met with massive success. Now, we will be happier if we see it spread among Hindus as well,” he said. “We know parents of girls in Hindu society also suffer because of the pressure of dowry. How happy they would be if the practice were abolished.”

Manchester is aanslag op feministische popster en haar fans

De aanslag op Manchester is nog vers, maar als het gaat om gender vallen mij een aantal zaken op. De dader is een man. Hij koos tot doelwit van zijn aanslag een concert van Ariana Grande, een uitgesproken feministe die meeliep in de Amerikaanse Women’s March en geen geduld heeft met seksisme. Haar concert trok honderden jonge meisjes. Die dan ook domineren onder de groep slachtoffers. Onder andere Slate Magazine durft daarom de volgende stelling aan: dit was een gerichte aanslag op vrouwen en meisjes.

Bij terreur gaat het verdacht vaak om mannen. Deze mannelijke daders hebben verdacht vaak een geschiedenis van geweld tegen meisjes en vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten en aan het moorden slaan. Doden ze mensen, dan vermoorden ze opvallend vaak eerst een of meer vrouwen – vaak familieleden, zoals een moeder, zus of echtgenote. En ze kiezen voor het terrein van hun aanslag vaak plekken waar meer vrouwen dan mannen te vinden zijn. Zoals winkelcentra.

Zelfs als daders ”willekeurig” mensen op straat neerschieten, zijn die zogenaamd willekeurige slachtoffers opvallend vaak heel toevallig vrouwen. Dat gebeurde onlangs nog in Finland, waar een 23-jarige man de vrouwelijke burgemeester Tiina Wilen-Jappinen en twee vrouwelijke journalistes doodschoot in de stad Imatra.

Dan Manchester. De dader is een man. Hij koos als doelwit een concert van Ariana Grande. Zij geldt als een feministische heldin. Ze staat erop dat ze gezien wordt als een zelfstandig persoon. Ze spreekt zich luid en duidelijk uit tegen het seksisme in de muziekindustrie en seksisme in het algemeen. In interviews, in haar liedjes en in haar optredens benadrukt ze de kracht van vrouwen. Dat je sexy mag zijn en dat een sexy uiterlijk niet betekent dat mensen je ‘dus’ mogen verkrachten, of mogen reduceren tot seksobject.

Haar meest recente plaat heet Dangerous Woman. Bij de keuze voor die titel werd ze geïnspireerd door een uitspraak van de Egyptische feministe en schrijfster Nawal al Saadaawi:

Onder die titel vulde ze een album vol feministische liederen. ‘Gevaarlijke Vrouw’ werd ook de titel van haar toernee. Ze treedt regelmatig op voor uitverkochte zalen gevuld met meisjes en jonge vrouwen, de kerndemografie van haar fans. Zodoende trof de aanslag in Manchester vooral vrouwen en meisjes.

Die vrouwen en meisjes hadden in de concerthal de avond van hun leven. Totdat de bom af ging. Uitgerekend op die plek, op dat moment, met deze groep in de zaal. De Amerikaanse journalist David Leavitt, en met hem vele anderen, grepen de tragedie prompt aan om Grande en haar veelal vrouwelijke fans een trap na te geven met uitspraken zoals:

“MULTIPLE CONFIRMED FATALITIES at Manchester Arena. The last time I listened to Ariana Grande I almost died too”

Zelfs het slachtoffer worden van een aanslag, met een meisje van 8 onder de doden, kan de tweede sekse niet behoeden voor minachting, bagatellisering, sneren en erger. Want:

The impulse to hate and fear women who are celebrating their freedom—their freedom to love, their freedom to show off their bodies, their freedom to feel joy, together—is older than ISIS, older than pop concerts, older than music itself.

De 23-jarige man die de bom plaatste, behoort tot die vrouwenhatende traditie. Of hij dat nou zelf doorhad, of niet. De locatie en het doelwit van zijn bom spreken luid en duidelijk.

Meisjes sterven door zwangerschap, jongens door verkeersongelukken

Feministen zeggen wel eens dat mannen en vrouwen eigenlijk ieder in een andere wereld leven. Dat werd weer eens grimmig duidelijk uit cijfers van de World Health Organization (WHO)  naar de doodsoorzaak bij 15 tot 19-jarigen. Meisjes in die leeftijdscategorie sterven vooral door zwangerschap. Het gaat naar schatting om tien op de 100.000 meisjes. De tieners bloeden dood, sterven omdat de baby er niet uit wil komen, of bezwijken aan de gevolgen van een onveilige abortus. Ondertussen leggen jongens uit die leeftijdscategorie vooral het loodje door verkeersongevallen.

Meisjes van 15-19 jaar raken niet in hun uppie zwanger…. Foto: National Geographic

Verkeersongevallen, ja, het is natuurlijk heel verdrietig als je door zoiets om het leven komt. Maar het gaat om ‘onpersoonlijke’ ellende. Meestal zijn weggebruikers er niet op uit om één bepaalde persoon gericht dood te rijden. Het gaat om onoplettendheid, toeval, een ongeluk.

Hoe anders ligt dat bij de meisjes. Hun zwangerschap is het resultaat van een situatie, waarbij de ene persoon gericht aan de gang is gegaan met een specifieke ander. Bij meiden in de leeftijdscategorie 15-19 jaar is daarbij vaak dwang in het spel.  Seksueel geweld en kindhuwelijken brengen tienermeiden in situaties waarbij ze niet kunnen ontkomen aan een man en zijn penis. Eigenlijk sterven ze niet door de zwangerschap, maar door de acties van een man in een context (geweld, huwelijkscontract) waarbij de meisjes zelf geen zeggenschap hebben over wat er met hun leven en hun lijf gebeurt. Bovendien gaat het vaak om landen waarbij er een sterke taboesfeer hangt om vrouwen en hun reproductieve rechten. Dat uit zich onder andere in een slechte verkrijgbaarheid van voorbehoedsmiddelen en overheden abortus illegaal maakten.

Het gaat al met al om enorme aantallen. Uit onderzoek van de Verenigde Naties bleek een paar jaar geleden dat een op de tien mannen uit China, Bangladesh, Sri Lanka, Cambodja, Indonesië en Papua-Nieuw Guinea zelf toegaf dat ze seks hadden gehad met een vrouw die niet wilde. Rekende je de echtgenoten mee – verkrachting binnen het huwelijk – dan steeg het percentage verkrachtende mannen naar 25%. Uit dit en andere onderzoeken kwamen steeds dezelfde drie motieven naar voren. De mannen verkrachten omdat ze vinden dat ze het recht hebben om een vrouw seksueel te bezitten, omdat ze boos zijn op een specifieke vrouw, of omdat ze zich vervelen.

Als het gaat om kindhuwelijken berekent Plan Nederland dat 27 meisjes per minuut moeten trouwen met een vaak veel oudere man. Het gaat om meisjes onder de achttien. Volgens de dominante opvattingen van landen waar dit gebeurt, is seks daarna legaal. Maar het meisje kan geen nee zeggen. Doet ze dat wel, dan zijn een sociale dood of verder geweld (eerwraak enz.) haar deel. Kindhuwelijken en de activiteiten van hun echtgenoot zorgen er vervolgens voor dat meisjes veel te jong zwanger raken. Dat heeft ernstige medische gevolgen. De sterfgevallen zijn slechts het topje van de ijsberg. Nog veel meer meisjes raken verminkt tijdens de bevalling, of kampen algemeen met een slechte gezondheid door teveel zwangerschappen op een te jonge leeftijd, of omdat hun echtgenoot ze AIDS bezorgt.

Kortom, de misere van de meisjes tussen 15 en 19 jaar is overduidelijk het gevolg van gericht menselijk handelen en culturen waarin het leven van een meisje weinig waard is. Wát een verschil met de verkeersongelukken van de jongens…..

Gemeente Den Haag, Mexx, Heineken, allemaal benadelen ze vrouwen wegens moederschap

Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) eist van de Nederlandse regering dat er meer gebeurt om vrouwen te beschermen tegen discriminatie vanwege zwangerschap. Broodnodig. Seksistische werkgevers beroven vrouwen van hun inkomen, veroorzaken een breuk in hun loopbanen, en verpesten de arbeidsmarkt. De oordelen van het College laten zien dat deze vorm van discriminatie overal voorkomt. Zoals bij de gemeente Den Haag, Mexx, Heineken en vele anderen. Je kunt echter wat doen. Bijvoorbeeld stoppen met Heinekenbier kopen in de supermarkt. En naar het CVRM stappen.

Een greep uit recente gevallen van bedrijven die vrouwen de laan uit schoppen zodra ze zwanger raken. Het patroon: het betreft vrouwen met tijdelijke contracten en uitzendbanen. De volgende keer dat een of andere blanke man je komt wijsmaken dat flexibiliteit op de arbeidsmarkt top is, moet je die persoon maar eens met deze schaduwzijde van de vrije markt confronteren. Zo’n vrije markt is alleen top voor mensen die voldoen aan de norm van ideale werknemer. Ideale werknemers zijn jong, gezond, blank, mannelijk. De rest heeft het nakijken en dat noemen we dan een ‘banenwachtrij’. Ja ja….

Webhelp Nederland wilde volgens het College na het derde tijdelijke contract opeens niet meer verder met een medewerkster, ondanks toezeggingen dat ze een arbeidsovereenkomst bij Webhelp zou krijgen. Toevallig gebeurde dit alles nét tijdens haar zwangerschapsverlof. Het CVRM oordeelt dat het bedrijf discrimineerde op basis van geslacht, en dat dit waarschijnlijk niet voor het eerst gebeurt:

Daarnaast verklaren een oud-leidinggevende en een ex-collega dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen en uit dienst gaan. […] Het was bekend dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen.

Kortom, breed beleid om vrouwen de deur uit te schoppen zodra ze zwanger raken.

Als vrouw zou je ook kunnen besluiten geen Heineken meer te kopen in de supermarkt. Tref ze in hun portemonnee, want de bierbrouwer treft jou ook in je portemonnee door vrouwen te ontslaan in geval van zwangerschap. Zo kreeg het CVRM de zaak voorgeschoteld van een Heineken-teamleider. Die legde in een mail en in gesprekken een direct verband tussen de afwezigheid van een werkneemster in verband met haar zwangerschaps- en bevallingsverlof, en het niet voortzetten van de arbeidsverhouding. Een duidelijk geval van discriminatie.

Van detacheringsbureau’s moeten vrouwen het ook al niet hebben. Zo oordeelde het CVRM dat Adecco Nederland BV een werkneemster discrimineerde. Toen de vrouw zwanger raakte, was detachering bij een bedrijf opeens niet meer mogelijk. Het bedrijf stelde later een vacature open voor het werk wat de vrouw deed. Goh…. Discriminatie!

Ook huisartsen kunnen er wat van. Een maatschap van huisartsen, waarschijnlijk ergens in Drenthe gevestigd, sprak met een vrouw af dat zij in dienst van de praktijk zou komen na afronding van haar opleiding. Dat ging prompt niet door toen ze aan het einde van de opleiding zwanger raakte. Discriminatie, oordeelt het CVRM.

Zelfs zeggen dat je in de toekomst een kindje zou willen krijgen, kan al tot ontslag leiden. Zo stuurde Mexx Retail een nieuwe medewerkster de laan uit nadat zij collega’s vertelde dat ze over drie weken zou beginnen met vruchtbaarheidsbehandelingen. Mexx vond dat de vrouw daardoor in de toekomst minder flexibel zou zijn en minder uren inzetbaar. Dus hup, bij voorbaat al wegwezen. Het CVRM oordeelde dat de firma zodoende verboden onderscheid maakte en zich schuldig maakte aan discriminatie.

De gemeente Den Haag struikelde over borstvoeding. Volgens de wet hebben vrouwen het recht om met doorbetaling van hun salaris te kolven. Een uitzendkracht die van dit recht gebruik wilde maken, kwam echter onmiddellijk terecht in conflictieve gesprekken met haar leidinggevende terecht. Die stuurde haar naar huis. De gemeente Den Haag stelde in de zitting bij het College dat de arbeidsverhouding met de vrouw beëindigd werd omdat zij haar afspraken niet nakwam. Het College stelt dat de gemeente de wet niet naleefde en de vrouw discrimineerde.

Tot slot, bonus: een gevalletje seksuele intimidatie. Mijdt als vrouw Grondontwikkeling Nederland B.V. als de pest. Naar het oordeel van het College discrimineerde dit bedrijf een vrouw door niets te doen terwijl de directeur haar seksueel intimideerde. Uit het verslag van het CVRM stijgt een nare lucht op:

De vrouw zegt dat de directeur haar seksueel geïntimideerd heeft.Volgens de vrouw uitte de directeur dit op de werkvloer en in e-mails en Whatsapp- berichten aan de vrouw. De vrouw beantwoordde de berichten van de directeur. Volgens de vrouw uit angst voor ontslag. Het bedrijf ontkent dat sprake was van seksuele intimidatie. Volgens het bedrijf nam de vrouw zelf het initiatief tot seksueel getint contact met de directeur. Ook is het in het bedrijf gebruikelijk om mannelijke en vrouwelijke werknemers op ongebruikelijke wijze te motiveren.

‘Ze wilde zelf’ is 100% een rode vlag als het gaat om misbruiksituaties. Blijkbaar valt er iets recht te smoezen wat per definitie krom is. Als directeur berichten sturen van het type ‘kusje op je k..tje’ en ‘ben jij eigenlijk een beffer?’ zijn bijzonder ongepast binnen een machtsrelatie op de werkvloer. En medewerkers ‘op ongebruikelijke wijze motiveren’??? Dat klinkt ronduit eng. Gelukkig doorzag het CVRM de kulverhalen van Grondontwikkeling Nederland B.V. en gaf de vrouw gelijk.

Trump scoort met vrouwenhaat

Trump’s eerste honderd dagen als president van de V.S. roepen vooral hoongelach op omdat hij weinig klaar maakt. Maar dat is niet helemaal terecht. Vanaf de eerste dag in het Witte Huis is Trump buitengewoon fanatiek en effectief bezig om de (reproductieve) rechten van vrouwen te ontmantelen. Zijn vrouwenhatende beleid schaadt mensenrechten, maar wat boeit dat als je vrouwen ziet als omhulsels voor de foetus?

Het meest recente wapenfeit: Trump schrapt alle uitgaven die het zogenaamde State Department maakt om vrouwenrechten wereldwijd te versterken. Tussen nu en 2018 moet het budget van 8,25 miljoen dollar naar nul gaan. Deze nieuwste maatregel komt bovenop andere acties, zoals:

  • Herintroductie van de zogenaamde Global Gag Rule. Die houdt in dat organisaties in ontwikkelingslanden alleen Amerikaans geld krijgen als zij geen abortussen uitvoeren en zwijgen over abortus, zelfs als vrouwen vragen naar de mogelijkheid hun zwangerschap af te breken. Dat leidt tot tienduizenden gevallen van moedersterfte.
  • Trump draaide de geldkraan dicht voor een bevolkingsprogramma van de Verenigde Naties. Het VN-fonds, UNFPA, ontving jaarlijks 75 miljoen dollar van de V.S. en zette dat geld in om meisjes en vrouwen in landen als Irak, Zuid Sudan, Syrië, Yemen en Somalië te voorzien van voorlichting, voorbehoedsmiddelen, zwangerschapszorg en abortus. Als die steun weg valt, kan het fonds minder doen, blijven vrouwen verstoken van anticonceptie en hulp, met meer dode en gewonde vrouwen tot gevolg vanwege complicaties bij zwangerschap, meer onveilige abortussen, en te jonge meisjes die te jong moeder worden, met alle gevolgen van dien.
  • Plannen om fondsen te schrappen bij programma’s die geweld tegen vrouwen bestrijden. In de tien jaar nadat de V.S. de Violence Against Women Act aannam, daalde geweld tegen vrouwen met 64%. Het geweld kan weer stijgen als programma’s ter preventie van en bewustwording rond geweld stoppen. Daarnaast moeten Blijf van mijn Lijf huizen sluiten. Dit alles levert waarschijnlijk meer dode en gewonde vrouwen op.
  • Plannen om financiële steun voor de Wereldbank stop te zetten. Dat komt neer op 650 miljoen dollar minder, geld wat deels gaat naar programma’s om de economische zelfstandigheid van vrouwen te vergroten en kansarme vrouwen toegang te geven tot kleine kredieten om een handeltje op te zetten.

Dit alles in de eerste honderd dagen. Veel van dit soort aanvallen op vrouwen gingen vergezeld van foto’s waarop louter oude blanke mannen in pak glimlachend toekijken hoe Trump zijn handtekening zet onder de vrouwvijandige maatregel. Die beelden bekrachtigen de boodschap die Trump met dit beleid wil uitzenden naar het brede publiek, betoogt auteur Jil Filipovic:

Mr. Trump promised he would make America great again, a slogan that included the implicit pledge to return white men to their place of historic supremacy. And that is precisely what these photos show. The same kind of men who have been in charge of the United States since its founding, so very proud of themselves for trying to ax the rights that make it possible for women to chart their own futures — and to compete with men. If women can’t decide for themselves when and if to have children and are instead at the mercy of men and nature, there will simply never be 50 percent of us at that table, or in any halls of power. The men of the Republican Party know this just as well as women do.

Teen Vogue stelt inmiddels voor om Trump’s beleid niet pro life te noemen, zoals anti abortusfanaten graag willen, maar om te dopen tot ‘Pro Dood’. Het is vrouwen en kinderen laatst bij Trump en zijn begrotingsplannen. Geen wonder dat de televisiebewerking van Margaret Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd akelig actueel over komt:

the most frightening scenes are the ones that look like our version of the present or the near-future — days recently gone by for the woman known as Offred (Elisabeth Moss). America may not be headed to Gilead yet, but the parallels between reality and fiction do make the stomach churn.

Moordenaars beginnen vaak thuis

Massa moordenaars beginnen hun terreur-regime vaak thuis. Met die kop vestigt onder andere de Huffington Post er de aandacht op dat plegers van een aanslag meestal mannen zijn. En dat opvallend veel van hen beginnen als vrouwenmishandelaar. Zo ook de man die onlangs in Londen mensen dood reed, een agent neerstak en het Engelse parlementsgebouw binnen probeerde te dringen.

Nu de details over het leven van de aanvaller in Londen duidelijk worden, blijkt dat hij een geschiedenis had van agressie. Waaronder huiselijk geweld. Deze man belandt daardoor in de lange rij mannen die in het openbaar in het rondschieten, of mensen doodrijden, waarna in circa drie dagen duidelijk wordt dat hij daarvoor vrouwen mishandelde en terroriseerde. Vaak vermoordt de dader eerst een of meerdere vrouwen voordat hij de straat opgaat en vreemden vermoordt. Ze houden hun generale repetitie in de vorm van geweld tegen vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten.

Feministen signaleren keer op keer dat mensen deze link tussen huiselijk geweld en het plegen van aanslagen/massa-moord verdonkeremanen. Onder andere Hadley Freeman van de Engelse krant The Guardian denkt dat autoriteiten hierover zwijgen omdat er geen politieke winst te behalen valt aan het benoemen van vrouwenhaat. Ook zouden bepaalde regeringen (*kuch – Trump -*kuch) teveel sleutelfiguren verliezen als je een punt maakt van huiselijk geweld. Het is veel veiliger andere oorzaken aan te wijzen. Zoals radicale islam, psychische ziekten of ‘er was geen reden’.

Daardoor verliezen onder andere politici uit het oog wat dit soort geweld aanjaagt. Namelijk gefrustreerde, neurotische mannelijkheid:

Domestic violence is frequently a way for male abusers to try to impose so-called traditional gender roles on their female partner – beating them when the laundry isn’t done, telling them what to wear – using violence to validate their own feelings of insecurity. So it is almost inevitable that these men would then be attracted to belief systems – whether it’s Isis, evangelical Christianity or the fundamentalist version of pretty much any major religion – that advocate wildly restrictive attitudes towards gender and endorse patriarchal systems which encourage men to punish women for their own failings.

Wat niet helpt is dat we het als samenleving sowieso al lastig vinden om te praten over huiselijk geweld, laat staan huiselijk geweld door moordenaars. We noemen huiselijk geweld vaak een vrouwenprobleem. Vrouwen moeten niet zeuren. Vrouwen lokken zelf uit dat mannen agressief worden, dus ze moeten zich schamen en hun kop houden. Vrouwen zijn sterk en hoog opgeleid dus ze kunnen geen prooi worden van een mannelijke mishandelaar – zeggen rechters. Als je de politie lastig valt met je gezeur over een vervelend vriendje, kun je zelfs een boete krijgen omdat je de tijd van agenten verspilde.

Die taboes, de stilte, de schaamte, de minachtende houding die we als samenleving hebben als het gaat om ”vrouwenzaken”, maakt dat deze factor vaak uit beeld verdwijnt. Daardoor missen we oplossingen. En daardoor verliezen we agressieve mannen uit het oog die gevaar opleveren, niet alleen voor een individuele vrouw, maar voor de samenleving.

De lezing van… hoogleraar Renée Römkens

De Universiteit van Amsterdam benoemde prof. dr. Renée Römkens tot Bijzonder hoogleraar Gender Based Violence aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Om die benoeming te vieren hield ze een oratie over een actueel en relevant onderwerp: De invloed van vrouwen- en mensenrechtenbeweging op debat en aanpak gender gerelateerd geweld in Nederland. Aanbevolen!

Canadese politie wuift aangiften verkrachting weg

Canadese politieregio’s wuiven gemiddeld 1 op de 5 aangiftes van seksueel geweld weg. Volgens de agenten van dienst is er in zo’n geval niets strafbaars gebeurt, klaar. Eerder bleken politiekorpsen in de V.S. over dezelfde blinde vlek te beschikken. Door aangiftes niet te accepteren en geen onderzoek te beginnen, blijven misdaden onbestraft, kunnen daders door en blijven slachtoffers in de kou staan.

Niet zo stoer als het om seksueel geweld gaat

Niet zo stoer als het om seksueel geweld gaat

De Canadese cijfers kwamen met veel moeite boven water, nadat de krant Globe and Mail honderden verzoeken om informatie indiende. Uit het door hardnekkige journalisten verkregen overzicht blijkt dat korpsen onderling grote verschillen tonen. Zo kent de regio New Brunswick twee politieposten die ongeveer hetzelfde aantal bewoners onder z’n hoede heeft. In het ene gebied, Fredericton, komen agenten tot 16% ‘valse’ of ongefundeerde aangiften, terwijl dat in Saint John oploopt tot een bizarre 51%.

Daarnaast kwamen rare verschillen per regio naar voren. Zo zou in Mississauga een kwart van de aangiften nergens op gebaseerd zijn, terwijl de politie in een grote stad als Toronto 7% ongefundeerd vindt. In sommige regio’s loopt het percentage aangiftes die volgens de politie nergens op slaan, op tot 60%. Commentatoren wijten deze situatie aan vooroordelen tegen vrouwen, waardoor agenten onwillig zijn om vrouwen te geloven en een onderzoek te starten. Die houding verandert valse aangiften in een mensenrechten-kwestie die past in een problematisch patroon:

Systemic discrimination in policing remains a significant human-rights issue in Canada and one that the Ontario Human Rights Commission has been tackling for well over a decade. Beyond the issues of unfounded sexual-assault cases, this includes failing to properly investigate thousands of cases of missing and murdered indigenous women and girls. It includes the overpolicing of black, Middle Eastern and indigenous men based on stereotypes. And it includes excessive use of force on people with mental-health disabilities. The end result is that some groups of people are overrepresented in our criminal justice system while some criminals are free to walk our streets.

Het beeld lijkt heel erg op dat van de Verenigde Staten. Ook daar kwamen grote, onverklaarbare verschillen aan het licht tussen politieposten. Scottsdale, Arizona registreerde 46% ”valse” incidenten van verkrachting in de periode van 2009 tot en met 2014. In Grand Prairie, Texas,  36%. Pittsburgh registreerde de politie 30% ”valse” aangiftes en in Baltimore 34%. Eén korps wilde zelfs beweren dat 54% van de aangiften nergens op slaat. Ja ja….

Canadese autoriteiten dringen bij de politie aan op een grondig onderzoek naar al die zogenaamd valse of onbewezen aangiften. De politie zou zaken alsnog in onderzoek moeten nemen en excuses aanbieden aan slachtoffers die impliciet voor leugenaar uitgemaakt werden.

Ook kijken betrokkenen met veel belangstelling naar een experiment in de stad Philadelphia. Daar werken agenten al zeventien jaar samen met lokale belangenverenigingen en  vertegenwoordigers van een Women’s Law Project. Zij bestuderen aangiftes van seksueel geweld en adviseren de politie. Sindsdien daalde het aantal valse aangiften van 18% naar 4%. Ter vergelijking: deskundigen gaan bij seksueel geweld uit van 4 tot maximaal 8% ongefundeerde aangiften. Die 4% kun je zien als het ”normale” aantal.

Moet je nagaan hoeveel vrouwen de politie tot nu toe in de kou laat staan…. Ook in Nederland trouwens, waar gebrekkige praktijken bij de politie en zaken zoals een bedenktijd bij aangifte van aanranding, nog steeds kamervragen opleveren.

Waarom ik Jan Roos liet sterven

Beste Jan,

Sorry, ik heb je laten sterven. Ik zweer je, in het echte leven zou ik jou als echt mens echt wel helpen als je in nood was. Ik zou je bijvoorbeeld best te eten geven als je verging van de honger, of uit het water vissen als je spartelend lag te verdrinken in een gracht. Maar in pixelvorm, op Kamergotchi? Dag en nacht opletten of je aandacht, liefde of lekkere hapjes nodig had en dan acuut doen wat je vraagt of misschien zelfs opeist? Nee.

Waarom liet ik je genadeloos creperen? Ik denk onder andere aan:

  • Je partij wil de partneralimentatie drastisch inperken. Dat betekent in de praktijk dat mannen hooguit vijf jaar hun ex moeten ondersteunen. Dit terwijl uit harde cijfers blijkt dat mannen die dit doen, er in et slechtste geval 6% op vooruit gaan met hun netto inkomen. En in de context van een anderhalf verdienersmodel waarbij wij als samenleving alle risico’s bij de vrouw neerleggen. Deze maatregel is zodoende zeer vrouwvijandig.
  • Jij en je partij zien de gelijkwaardigheid van man en vrouw alleen in de context van radicale islam. Met dat standpunt schaar je je aan de zijde van Nederlandse mannen die vinden dat enge radicalen met hun tengels van vrouwen af moeten blijven. Die regel geldt echter niet voor jou:  op een van alcohol doordrenkt feestje liet je je omringen door halfnaakte vrouwen, en er gaan hardnekkige geruchten rond dat je vrouwen in borsten of billen knijpt.
  • Je houdt van vrouwenhaters zoals Thierry Baudet. Je zocht samenwerking met diens Forum voor Democratie. Baudet is berucht vanwege zijn lofbetuigingen aan het adres van zogenaamde ‘pick up artists’: mannen die andere mannen leren om vrouwen te belagen en koste wat kost in bed te krijgen. Volgens Baudet willen vrouwen niet gerespecteerd worden: ”de realiteit is dat vrouwen overrompeld, overheerst, ja: overmand willen worden”. Ook wel genoemd: aanranding of verkrachting. Geen probleem voor jou, Jan.
  • Je promoot jouw partij als een partij met kloten. Dat klinkt triviaal, maar taal is het venster waardoor je de wereld bekijkt. Met ‘kloten’ beroep je je op een biologisch aspect waar vrouwen niet over beschikken. Dit veelzeggende taalgebruik versterkt het machogehalte in de politiek. Je sluit vrouwen buiten en versterkt het patroon waarbij mensen politiek symbolische definiëren als iets mannelijks, van mannen.
  • Je hebt maar twee vrouwen op je kandidatenlijst. Terwijl die lijst 17 personen telt. Twee op de zeventien, dat is een verwaarloosbaar percentage. Fijn dat het duo wellicht steun kan hebben aan elkaar, maar blanke mannen domineren alles.
  • Je roept op Twitter dat vrouwen een beurt moeten krijgen. Daar mag je niks van zeggen want dan volgt een minachtend snerend ‘zoek je aandacht, mop?’ Echt, het maakt niet uit, vroeg of laat zal een malloot over een piemel beginnen, die in een vrouwenlijf moet. Ongeacht wat de vrouw daarvan vindt. Jan, je hebt blijkbaar net als Thierry niet door dat je praat over aanranding en verkrachting:

Trump vrouwenhaat-watch: Afrikaanse vrouwen abortus ontnemen

Laat de betekenis van dit beeld even op je inwerken. Omringd door blanke, welvarende mannen zette Trump zijn handtekening om een oude wet opnieuw in werking te stellen. Een wet die het internationale hulporganisaties verbiedt om informatie of ondersteuning rondom abortus te geven, zodra ze een cent van de V.S. aannemen. Met name arme vrouwen met een gekleurde huid uit de armste landen ter wereld worden naar verwachting ernstig getroffen door de effecten van deze zogenaamde Gag Rule. Mijn hoop is nu gevestigd op onze eigen minister Ploumen en haar poging geld voor abortus bij elkaar te scharrelen.

UPDATE: Marie Stopes rekende de gevolgen van Trump’s actie uit. Als deze organisatie geen alternatieve fondsen vindt (en dus met minder geld minder kan doen) leidt dat naar schatting tot 6,5 miljoen ongewenste zwangerschappen, 2,2 miljoen abortussen en 21.700 vrouwen die sterven gedurende de zwangerschap of tijdens de baring. Wat Ploumen probeert is dus letterlijk van levensbelang. België zegde al steun toe voor Ploumen’s fonds.

De maatregel staat bekend als de Global Gag Rule, de internationale knevel-regel, omdat artsen en verpleegsters letterlijk moeten zwijgen over zorg rondom het afbreken van een ongewenste zwangerschap. Ook al vragen vrouwen expliciet en gericht om informatie, ze mogen niks zeggen. De Gag Rule is ook erg strikt op andere manieren. Het maakt bijvoorbeeld niet uit of hulporganisaties alleen ‘eigen’ geld of andere donaties gebruiken voor zorg en voorlichting rondom ongewenste zwangerschappen. Zodra ze een donatie uit de V.S. ontvangen, begint het taboe rondom abortus.

Onderzoek wijst uit dat die manier van doen vrouwen in het nauw brengt. Het gaat vaak om arme vrouwen uit problematische ontwikkelingslanden. Weigeren klinieken de voorwaarden van de Gag Rule te accepteren, dan verliezen ze het Amerikaans geld. Dat leidt vervolgens regelmatig tot de sluiting van klinieken. Daardoor verliezen vrouwen toegang tot preventieve zorg en voorbehoedsmiddelen.

Met name het gebrek aan anticonceptie zorgt vervolgens voor meer ongewenste zwangerschappen en een toename van het aantal onveilige abortussen. In Ethiopië hinderde de Gag Rule bijvoorbeeld de regering om het aantal onveilige abortussen terug te dringen – in dat land een grote oorzaak van moedersterfte en chronische aandoeningen bij vrouwen.

Dat en meer is waarom media zoals Vogue de wet een ramp noemen, en Slate Magazine concludert:

If Republicans really wanted to reduce international abortion rates, they wouldn’t attach strings to federal family planning funding for NGOs providing crucial resources to impoverished areas. The Trump administration’s insistence on reinstating this disastrous rule is only further proof of its indifference to women’s health, safety, and autonomy.

Of, anders gezegd:

Vrouwen vogelvrij in nieuwe cultuur onder Trump

Donald Trump’s voorbeeld om vrouwen te behandelen als koopwaar en hen desgewenst in hun gleuf te grijpen, heeft effect. Partijgenoot Chris von Keyserling besloot op zijn beurt óók een vrouw tussen de benen te grijpen, want nu hoeft hij niet meer politiek correct te zijn. En vrouwen die werkzaam zijn binnen de hamburgerketen van de door Trump aangewezen nieuwe minister van Werk krijgen veel vaker dan gemiddeld te maken met seksuele intimidatie, mede door seksistische reclames van het bedrijf.

Von Keyserling is een Republikeinse politicus uit de staat Connecticut. Volgens de berichtgeving liet hij een politieke discussie met een werkneemster escaleren. Haar naam en functie worden niet genoemd, maar ze had een kantoor in hetzelfde pand waar Von Keyserling werkt. De discussie draaide er volgens de aangifte op uit dat hij haar uitschold voor lui, bloedzuigend vakbondslid en haar toebeet dat er een nieuwe situatie is ontstaan. Eentje waarin hij zich niet meer politiek correct hoefde te gedragen. Waarop hij haar achtervolgde tot in haar kantoor en haar, toen ze weg wilde lopen, in haar vagina greep en zei:

According to the warrant, he “looked back with a really evil look in his eyes and said, ‘it would be your word against mine and nobody will believe you.”

De vrouw diende een klacht in, mede omdat ze er achter kwam dat Von Keyserling zich vaker seksistisch en agressief gedraagt jegens vrouwen. De politie arresteerde hem. De Republikein probeert de situatie nu te herformuleren als een grap, een speels gebaar, iets wat heus niet zo erg is als overgevoelige vrouwen beweren en komop mensen, niet zo moeilijk doen. Het lukte Trump, dus waarom Von Keyserling niet?

Dat een seksistische houding jegens vrouwen gevolgen heeft voor normen en waarden, blijkt ook uit onderzoek naar de situatie in de hamburgerketen van Andrew Puzder. Trump droeg deze man voor als degene die zich over de arbeidssector moet buigen. Puzder heeft een goed gedocumenteerde geschiedenis van seksuele intimidatie en seksistische reclamecampagnes vol halfnaakte modellen.

Dat voorbeeld werkt negatief door binnen zijn onderneming. Rapporteren gemiddeld 40% van de fast food medewerksters seksuele intimidatie, bij Puzder’s bedrijven stijgt dat percentage naar 66%. Klanten beroepen zich daarbij op de seksistische reclames om hun gedrag goed te praten: in die filmpjes zijn de vrouwen gewillig en vrijelijk beschikbaar om te bepotelen, dus waarom de medewerksters dan niet? The Guardian concludeert somber:

When the person at the top of a company normalises objectification, it makes it much more socially acceptable for others to treat women in a similar way. This is one of the clearest illustrations yet of the “trickle-down” effect we see when people who themselves exhibit prejudiced views are put in positions of great power. It is a phenomenon we must prepare ourselves to see a great deal more of after Donald Trump is inaugurated as the 45th President of the United States.

Seksisme alarm: afspiegeling van de bevolking

Is het goed of juist onbelangrijk als de beoefenaars van een vak een afspiegeling van de bevolking vormen? Het antwoord van die vraag hangt af van de situatie. Versterkt het argument de positie van mannen, dan is het cruciaal dat een beroepsgroep een afspiegeling van de samenleving vormt. Gaat het om vrouwen, dan is precies datzelfde argument opeens waardeloos en onmogelijk uit te voeren.

Neem hoogleraren. Die beroepsgroep bestaat, nog steeds, voornamelijk uit mannen. Minister Bussemaker (en velen met haar) problematiseert die scheve situatie en wil dat universiteiten in 2017 honderd vrouwelijke hoogleraren aannemen. Wat vindt filosoof Sebastien Valkenberg daar van? De Volkskrant geeft deze man een podium om het volgende te zeggen:

Ik was ook niet onder de indruk van de argumentatie van de drie vrouwelijke wetenschappers binnenin de krant. Een van die hoogleraren zei bijvoorbeeld dat het goed is dat de wetenschap een afspiegeling is van de samenleving. Ik zou eerlijk gezegd niet weten waarom een universiteit een afspiegeling zou moeten zijn van de samenleving. Dat brengt grote praktische problemen met zich mee. Want hoe moet dat er in de praktijk dan uitzien? Een stad als Amsterdam heeft 188 nationaliteiten; moet dit dan allemaal vertaald worden naar de samenstelling van de onderwijspopulatie en misschien wel het curriculum?

Afspiegeling van de samenleving, waardeloos argument, niet doen! Prima als de gemiddelde hoogleraar gewoon, zoals eeuwenlang het geval was, een oudere blanke man blijft. Ook als allang duidelijk is dat die eenheidsworst de wetenschap geen goed doet.

Maar dan, als het gaat om mannen. Eeuwenlang was de rechterlijke macht ferm in mannenhanden. Tot de jaren vijftig werden vrouwen niet eens toegelaten: ”ongeschikt vanwege hun “natuurlijke aanleg en geestelijke eigenschappen”, noteert tijdschrift Opzij. De afgelopen jaren komen er echter steeds meer vrouwen bij. Ook de topfunctionarissen, de rechters, zijn steeds vaker een vrouw.

En kijk: opeens is het zeer belangrijk dat rechters een afspiegeling vormen van de samenleving:

Vrouwen vonnissen niet anders, zegt ook een woordvoerder van de Haagse rechtbank. Maar het gaat haar om de beeldvorming, nu haar rechtbank 68 procent vrouwelijke rechters heeft. „We zouden een afspiegeling moeten zijn van de maatschappij. Als een verdachte man in een verkrachtingszaak drie vrouwelijke rechters treft, kan hij denken: ik ben al veroordeeld. Dat is niet zo, maar dat gevoel kan er wel zijn.”

Over de gevoelens van vrouwen als ze, bijvoorbeeld in zaken rond alimentatie en seksueel geweld een louter mannelijke rechtbank aantreffen, natuurlijk geen woord. Waarna rechtbanken plannen opperen om het aantal vrouwen in te perken en extra hun best te doen om meer mannen aan te nemen. In 2010 zong het idee van een quotum al rond, om het aantal vrouwen te beperken, en de Haagse rechtbank wilde positieve discriminatie van en voor mannen instellen, om maar wat voorbeelden te noemen. Duidelijke effecten van een knap staaltje framing.

Kortom, ik concludeer dat de dubbele moraal in Nederland springlevend is. We meten met twee maten. Meer mannen = goed. Meer vrouwen = slecht. De argumenten daarvoor slepen we er met de haren bij, al naar gelang de situatie en om welke sekse het gaat. UPDATE: zoals weblog Stellingdames de positie van filosoof Sebastien Valkenberg verklaart (na eerst gehakt te hebben gemaakt van zijn redenaties):

Het is goed mogelijk dat Valkenberg zich wegens deze maatregel van Bussemaker bedreigd voelt in zijn eigen positie als witte man. Gelijkheid voelt voor geprivilegieerden vaak als onderdrukking. Of zoals Obama het in zijn afscheidsspeech verwoordde over antiracisme-activisten in zijn land: “They’re not demanding special treatment, but the equal treatment that our founders promised”.

Hear, hear.

UPDATE 2: dit erudiete weerwoord op het stuk van Valkenberg, door filosofe Chantal Bax.