Monthly Archives: oktober 2010

Red slaagt maar net voor Bechdeltest

Okee, Red is geen hoogstaande arthouse film, maar daarom des te leuker om vanuit feministisch oogpunt te bekijken. Welke ruimte krijgen vrouwen in doorsnee popcorn filmvermaak, en vooral: lukt het om de Bechdeltest te halen? Je weet wel, die test dat tenminste twee vrouwen een naam hebben en met elkaar praten over iets anders dan mannen. Nou, Red slaagt er maar net in om dit te halen. Plus: vrouwen hebben een veel grotere kans om dood te gaan dan mannen.

Parker vindt Willis niet haar beste eerste afspraakje. Maar ook niet de slechtste.

Red vertelt het verhaal van een anonieme CIA analist (Bruce Willis) die met pensioen is en zich dood verveelt. Zijn enige lichtpuntje van de dag komt als zijn pensioencheque op de mat valt. Die cheque verscheurt hij meteen, zodat hij een excuus heeft om zijn leuke vrouwelijke contactpersoon (Mary-Louise Parker) bij het pensioenfonds te bellen. Zijn saaie bestaan verandert abrupt als een zwaar bewapend team hem wil doden in een compleet belachelijke kogelregen. Hij snapt dat zijn liefje bij het pensioenkantoor het volgende doelwit zal worden, want ‘ze’ weten dat hij haar leuk vindt. Dus kidnapt hij haar, om haar te beschermen. Vervolgens zoekt hij een paar oude maten op om met zijn mede pensionado’s te achterhalen wie hem dood wil en waarom.

Meer weggeven van het plot is zonde, dus de Zesde Clan concentreert zich even op de genderaspecten van deze film. Goed: de pensioendame gaat op een verfrissend leuke manier om met daten en die vermoeiende mannetje-vrouwtje dingen. Ze leest zonder enige gène romantische boekjes met titels waar de woorden Savage en Love in voorkomen. En Willis leest diezelfde boekjes zonder zijn mannelijkheid te verliezen. Parker bijt van zich af. Als ze eenmaal bekomen is van de schrik van haar ontvoering, neemt ze een actieve rol op zich en helpt mee om het probleem van de moordcommando’s op te lossen. Helen Mirren met haar machinegeweer is even leuk en grappig als de Zesde Clan een tijdje geleden al hoopte, en Parker en Mirren wisselen zowaar twee zinnen uit die niet over een man gaan.

Minder leuk: een van de pensionado’s begluurt vrouwen alsof het stukken vlees zijn. En er vallen veel doden, maar omdat er zoveel mannen meespelen, valt het percentage dode of gewonde mannen enigszins mee. De paar vrouwen daarentegen lopen allemaal schade op. Dood, gevangen genomen, gewond. Iedere vrouw overkomt iets, de score is honderd procent. Oh, en de enige vrouw die officieel een leidinggevende positie heeft, blijkt een foute bitch te zijn. Kortom, als vrouw mag je grote wapens in je tere handjes nemen, maar wie mee wil spelen met de jongens moet daar een prijs voor betalen.

Desondanks: vrouwen mogen tenminste meespelen. De twee belangrijkste hoofdrolspeelsters komen positief in beeld en hebben heel wat in hun mars. En er zitten genoeg grappen in Red om het geheel aangenaam te houden. Dus al met al prima vermaak zo aan het begin van de donkere winternachten.

Republikeinen en media tonen vrouwenhaat in verkiezingstijd

Sinds presidentskandidate Hillary Clinton te horen kreeg dat ze overhemden moest strijken, letten mensen beter op de seksistische tendenzen bij verkiezingen in de Verenigde Staten. Die analisten kunnen hun lol op. Want steeds meer kandidaten, kranten en campagnes zijn de laatste tijd nogal heftig in hun pogingen om vrouwen onder de duim te houden. Onder andere Amanda Marcotte kan in de engelse krant The Guardian moeiteloos het ene na het andere incident opsommen waaruit vrouwenhaat blijkt. Ook campagnesite Name it Change it vult het bijbehorende blog met talloze seksistische uitlatingen in kranten en televisieprogramma’s.

Het overzicht in de Guardian richt zich vooral op standpunten van kandidaten en voorvallen tijdens politieke bijeenkomsten. Zoals conservatieve Republikeinse mannen die een tengere vrouw in elkaar meppen en daar de vrouw de schuld van geven, omdat zij de heren geprovoceerd zou hebben. Helaas is alles vastgelegd op video, dus die vlieger gaat niet op. Ook bespreekt Marcotte de standpunten van diverse kandidaten. Zo pleiten verdacht veel rechtse republikeinen voor een verbod op abortus, ook als de oorzaak is gelegen in verkrachting of incest. Terwijl ze aan de andere kant ook allerlei voorzieningen voor moeders van jonge kinderen willen afbreken. Kind of geen kind, je bent als vrouw altijd de klos.

Het overzicht van Name it Change it richt zich meer op de media. Die blijken vrouwelijke kandidaten nog steeds heel anders te benaderen dan mannelijke. Zo vindt de gezaghebbende krant New York Times de kleding van de vrouwen belangrijker dan hun politieke standpunten, en gebruikte David Letterman zijn goed bekeken talkshow om de democrate Nancy Pelosi eens even flink onderuit te halen vanwege haar vrouwzijn. Niet alleen Name It Change It stels seksisme aan de kaak. Ook traditionele media besteden steeds vaker openlijk aandacht aan dit probleem. ABCnews valt dit soort dingen op, en de Weekly Standard noemde het woord vrouwenhaar zelfs expliciet in een kop boven een artikel.

Die alertheid op seksisme is fijn, maar verklaart nog niet waarom vrouwenhaat zo’n duistere onderstroom vormt bij deze tussentijdse verkiezingen. Marcotte denkt dat de veranderende rol van vrouwen in de Amerikaanse samenleving de aanleiding is. Met name conservatieven maken zich ongerust: de toegenomen zichtbaarheid en invloed van vrouwen zou ten koste gaan van mannen, de mannelijkheid wordt bedreigd, etc. Marcotte constateert dat conservatieve kandidates zoals Palin op die onzekerheden inspelen. Ze beschuldigen hun mannelijke concurrenten ervan dat die geen ballen hebben. Kortom ‘stem op mij want die mannen zijn mietjes’. Fijn, zo’n toonzetting.

De sterke onderstroom van vrouwenhaat is niet het enige probleem waar Amerikanen mee worstelen. De gehele sfeer wordt negatief gekleurd door schreeuwlelijken, opruiende taal, verwijten en beschuldigingen die iedere grond missen. Het brulapengedrag in de politiek en de media leidde ertoe dat nota bene een komiek van de Daily Show een mars voor het herstel van het gezonde verstand organiseerde. Duizenden en nog eens duizenden mensen woonden het evenement bij, beschrijft onder andere salon.com.

De mars is niet politiek bedoeld. Op zijn website schrijft Stewart van de Daily Show dat hij het protest organiseerde omdat schreeuwen vervelend  en contraproductief is, en bovendien slecht voor je keel. Maar natuurlijk krijgt zo’n actie een politieke lading in tijden van verkiezingen. Misschien helpt het om mensen weer na te laten denken voordat ze iets roepen. Dat zou ook de vrouwen kunnen helpen, die nog steeds bloot staan aan seksistische media en standpunten die een directe bedreiging vormen voor de autonomie en het recht op zelfbeschikking van vrouwen.

Mensen en de slechte reputatie van het feminisme

‘Ik ben geen feministe, maar’…. en vervolgens komen er allemaal opmerkingen die je zonder enige moeite kunt zien als feministisch. Het gebeurt nog steeds, en vaak, en als je dan vraagt naar het waarom, komen er meteen allemaal negatieve verhalen over feministen. De beweging heeft een slechte reputatie. Mensen willen er niet mee geassocieerd worden, uit angst dat zij op dezelfde hoop geveegd worden. Dus wat moet je doen als je er achter komt dat je toch echt wel een feministe bent?

Het is een dilemma dat in Nederland en de Verenigde Staten leidde tot een aantal boeken. In Nederland was het Roos Wouters en haar boek Fuck, ik ben een feministe. Bij haar was er een psychologische crisis inclusief burnt-out episode voor nodig om erachter te komen dat het Nederlandse model voor haar niet werkte. Dat ze zich moest scharen onder de noemer feminist was voor haar een flinke schok. Want, zoals ze in tijdschrift Lover schreef, die beweging was voor haar echt een afschrikwekkend voorbeeld:

Ook ik was van mening dat het feminisme vooral stond voor manhatende vrouwen in broekpakken die op den duur veranderen in Cisca Dresselhuyzen die publiekelijk verkondigen dat een minister niet tweemaal zwanger mag zijn en dat er geen mannelijke feministen bestaan. Tot dat feminisme voelde en voel ik mij totaal niet aangetrokken.

Wouters herhaalt hier stereotypen die al vele jaren aangehaald worden in de media. Liesbet van Zoonen analyseerde de ontvangst van de tweede feministische golf in het boek Moeten strijdende vrouwen zo grof zijn. Ze laat daarin duidelijk zien dat de blanke mannelijke journalisten het feminisme vooral als een bedreiging ervoeren, en vanaf het begin negatief schreven over de doelen en ideeën van de beweging. Van recentere datum is het onderzoek van Saraswati Matthieu. Nog steeds heeft het feminisme een fors imagoprobleem, stelt de vergelijkend cultuurwetenschapster. En het vijandbeeld van humorloze mannenhaters is zó wijdverspreid dat het inmiddels vastgeroest cultureel erfgoed is geworden.

Toch weten mensen nog steeds de weg te vinden naar het feminisme. In Nederland is de polemiek springlevend, met discussies en boeken van mensen als Roos Wouters, Ascha ten Broeke, Heleen Mees, en Elma Drayer. Tijdschrift Opzij bestaat nog steeds en heeft licht stijgende oplagecijfers, behoorlijk goed in een tijd van economische neergang en dalende verkoopcijfers van tijdschriften.

Ook in de Verenigde Staten worden mensen nog steeds aangetrokken door het feminisme. In dat land verscheen Click, een bundel persoonlijke verhalen van mannen en vrouwen die op een dag iets meemaakten waardoor ze wisten: ik ben het niet eens met die rollenpatronen, ik ben een feminist. Op de kaft staat dat het vooral om vrouwen gaat, maar the F-word constateert dat ook mannen en jongens verder kijken dan hun neus lang is:

Stories that break down gender stereotypes, the click moments that say men and women can and do do the same thing. The young man, Jordan Berg Powers, who loves cross stitch and football. He was inspired by his mother who said to him, “I just had stuff I wanted to do, and I didn’t believe anyone could stand in my way.” He describes the bullying from his peers, who stole his MC Lyte record because they thought it was “pussy music”. His tale shows how hard it can be for men to step out and say they believe in equality, they believe that women should be treated with respect. It puts men at risk, to question the current rules of gender relations, just as it harms women. But his story also tells us how it is possible to overcome these prejudices, and why it is important that we do so.

De auteur van deze recensie raakte zo geïnspireerd door de verhalen uit de Verenigde Staten, dat ze voor Engeland eenzelfde soort bundel van persoonlijke verhalen wil samenstellen. Bezoekers van de site kunnen het verhaal van hun ‘klikmoment’ opsturen, en zelf wil ze ook mensen interviewen en hun ervaringen opschrijven.

Kortom, de feministische beweging is al tig keer dood verklaard, en heeft nog steeds te maken met een verschrikkelijk imago. Maar er zijn nog steeds mensen die door die verhaaltjes heen prikken. Die ontdekken dat kritisch nadenken leidt tot inzichten over wat ze het liefste willen doen, hoe ze hun leven willen leiden, en dat die wensen soms haaks staan op wat de samenleving gebruikelijk vindt.

Het is niet makkelijk om je eigen weg te kiezen – zie de cijfers van het sociaal cultureel planbureau, die aantonen dat 22% van de mannen minder uren betaald werk willen verrichten en dat slechts 9% dat ook inderdaad durft te doen. Daarom is het goed dat mensen openlijk uitkomen voor hun worsteling, met hun eigen ambities en de horrorverhalen over zeurende tuinbroekendraagsters. En anderen inspireren met het inzicht dat ze wel degelijk feminist zijn en die identiteit ook durven aannemen. Op naar de Nederlandse versie van Click!

Zonder titel

Kleitabletten onthullen mythe van Inanna

Wat een werk ging er zitten in het boek Inanna, Koningin van hemel en aarde. Drieduizend jaar v. Chr. aanbaden talloze mensen in Sumerië en omringende landen deze godin, en legden haar mythen vast op kleitabletten. Eeuwen later groeven archeologen die kleitabletten op en stuurden ze naar diverse musea in verschillende landen. Waardoor de cyclus van Inanna volkomen uit elkaar werd gerukt. Niemand wist meer van haar legendes. Totdat wetenschapper Samuel Noah Kramer aan het monnikenwerk begon om alle kleitabletten met teksten over Inanna te verzamelen en in een logische volgorde te leggen.

Het resultaat van die inspanning is dat een modern publiek voor het eerst kennis kan maken met deze godin en de aan haar verbonden verhalen. Omdat de mythes bedoeld waren om voor te dragen, schakelde Kramer de hulp in van Diana Wolkstein. Zij specialiseerde zich in folklore en de vertelkunst, en hielp Kramer om de teksten op een soepele manier te vertalen. Zodra een verhaal ‘af’ was, testte ze dit uit op het publiek, tijdens festivals en op bijeenkomsten.

Het resultaat is een bundel met liederen en verhalen die je inderdaad het beste hardop kunt voorlezen om de poëtische kracht van de woorden tot je door te laten dringen. De teksten vertonen typische trekjes die horen bij een voordracht: herhalingen, terugkerende zinnen op verschillende momenten, en gebeurtenissen die net als in sprookjes drie keer voorkomen. Inanna als jonge godin, hoe ze koningin wordt, haar afdaling in de onderwereld, alles komt aan bod. Ook Giglamesj, van het veel bekendere epos van Gilgamesj, komt even langs. Het boek sluit af met zeven hymnes, lofprijzingen, waarmee mensen vroeger Inanna aanbaden en prezen om haar hulp. 

Een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in oude beschavingen, religie en klassieke literatuur.

Amerikaans fonds helpt bij behoud van films van vrouwen

Ooit gehoord van Jessie Maple? Zij was de eerste afro amerikaanse vrouw in de Verenigde Staten die zelfstandig een film regisseerde. En zo zijn er nog veel meer Amerikaanse vrouwen die actief werden in de filmindustrie, maar daarna weer wegzakten in de anonimiteit. Onbekend maakt onbemind. Dus is de kans groot dat de fragiele originele filmrollen ergens wegrotten. Gelukkig is daar het Women’s Film Preservation Fund. Dit fonds selecteert Amerikaanse films waarbij vrouwen een belangrijke rol hadden, als regisseur of producent bijvoorbeeld, en zorgt ervoor dat hun werk behouden blijft.

Jessie Maple, een van de pioniersvrouwen in de Amerikaanse filmindustrie.

Het fonds heeft sinds 1995 tachtig films gered van de ondergang. Er is keuze genoeg, want de filmindustrie die in de Verenigde Staten ontstond, gaf vrouwen in het begin veel kansen. Zo was het een vrouw, Alice Guy Blaché, die als aller allereerste een verhalende film maakte – ook mannen hadden dat nog niet eerder gedaan. Het fonds restaureerde twee van haar films. Daarnaast houdt het fonds speciale filmfestivals om de uitverkoren en gerestaureerde films opnieuw te vertonen, voor een nieuw publiek.

En dat is hard nodig, geeft de website aan:

There isn’t enough money to save all the films that are in danger of being lost. Film archives, museums and educational educations have to make difficult decisions about which films will and will not be saved. WFPF exists to make sure that films by women are included in those that are preserved for posterity.

Volgens de website gaat het goed met het fonds: er komen steeds meer donaties binnen, de bekendheid neemt toe, en de filmfestivals trekken een geïnteresseerd publiek. Zeker in thuisbasis New York, waar mensen nieuwsgierig zijn en niet terugdeinzen voor een zwart wit film met een wat lager tempo dan Transformers 2. Top dat dit gebeurt!

Elma Drayer zet deeltijdwerkers aan het denken

Leuk, al die vrouwen met een parttime baantje van 12 uur per week. Maar ze kunnen hun eigen broek niet ophouden en als hun veelal mannelijke kostwinner wegvalt wordt het bestaan meteen zeer armoedig en beperkt. Wakker worden! Dat is de boodschap die columniste en journalist Elma Drayer meegeeft in haar nieuwe boek Verwende Prinsesjes. Vanochtend zat ze in de studio van de Tros Nieuwsshow op radio 1, en vertelde dat die alarmbel heel wisselend aankomt bij vrouwen en mannen.

Hij zal alles in orde maken, alles! Ook het geld en de boterhammen!

Zeker sinds haar optreden bij Pauw en Witteman kan ze niet meer zomaar anoniem in de tram zitten. De ‘ma-di-do’ vrouwen, die met hun parttime baan het hoofd niet financieel boven water kunnen houden, kijken haar voornamelijk sjagerijnig en vijandig aan. Verwende prinsesjes? Hoe durft ze! Maar het viel Drayer op dat jonge vrouwen van een jaar of twintig daar heel anders over denken. Die knikken goedkeurend naar Drayer, of vertellen de columniste dat ze zich ergeren aan hun schoonmoeder die niks uitvoert, ook niet thuis in de huishouding of zo. Mannen krijgen sinds de verschijning van haar boek meer discussie thuis. Want Drayer hoort van hen dat er wel een kern van waarheid zit in het hele verhaal. Maar als ze dat thuis zeggen, wordt het de mannen niet in dank afgenomen door hun echtgenote of vriendin.

Drayer ziet als kern van het probleem de lange en taaie traditie in Nederland dat vrouwen thuis het huishouden runnen en mannen buitenshuis de wereld. Ze verwees in het radio interview meteen naar het genomineerde boek van historica Els Kloek, Vrouw des Huizes, waarin die cultuur haarfijn wordt beschreven. Anno nu geeft het moeder en huisvrouw zijn vrouwen nog steeds een zekere status, terwijl buitenshuis werken lang niet altijd prettig is, zoals columnist Malou van Hintum eerder deze week benadrukte. En dan hebben we het nog niet eens over de soms ronduit vrouwvijandige werkculturen, waar je een survivalcursus voor moet volgen, of discriminatie zodra je zwanger wordt.

Maar sorry, benadrukte Drayer in het interview, tegenwoordig ligt de wereld wel degelijk open voor vrouwen. We mogen studeren, werken, allerlei beroepen die eerst verboden waren mogen vrouwen nu gewoon doen. Het is een verspilling van opleiding en talent als vrouwen binnen blijven zitten. En gevaarlijk, want wie financieel afhankelijk is van een ander komt van een kouwe kermis thuis als die kostwinner om wat voor reden dan ook wegvalt….

We Can wil geweld tegen vrouwen stoppen

Iedereen kan geweld tegen vrouwen stoppen, en daar hoef je echt niet je hele leven voor om te gooien. Alert reageren als mensen in je omgeving minachtend met vrouwen omgaan, of gerichter een buurvrouw helpen die mishandeld wordt, kan al veel schelen. Dat is het uitgangspunt van de campagne ‘We Can’.

Onder andere kenniscentrum E-Quality steunt deze campagne. We Can bestaat sinds 2004 en ontstond in Bangladesh. De campagne richt zich op gewone mannen en vrouwen die willen dat de helft van de wereldbevolking met evenveel respect wordt behandeld als de andere helft. In 2007 maakte We Can in Canada haar debuut, en na een voorbereidingstijd is nu Nederland aan de beurt. Onder andere FNV voorvrouw Agnes Jongerius en cabaretière Sara Kroos gingen je al voor, dus aarzel niet.

Op de site kan iedereen een kleine test doen om na te gaan of ook jij iemand bent die zich inzet voor verandering. Als voorstander van verandering neem je openlijk een standpunt in, accepteer je in je eigen omgeving geen geweld tegen vrouwen – ook geen verbale intimidatie of gedoe op straat – en zet je je in om bij jezelf en anderen een andere houding te bewerkstelligen. Als steeds meer mensen iets doen wanneer een vrouw in moeilijkheden verkeert, wordt het lastiger om vrouwen het leven zuur te maken, is het idee. En iedereen kan daar vandaag mee beginnen, met iets kleins.

Ben jij zo’n Changemaker? Met een korte test weet je het. De organisatie stelt allerlei materialen en ideeen voor acties ter beschikking, en houdt gratis workshops om mensen op ideeen te brengen en te helpen weerbaarder te worden. Want niet meer zwijgen maar iets zeggen als mannen luid lachend een vleeskeuring op vrouwen toepassen, vergt moed, en wat goede gesprekstechnieken. Dat valt gelukkig allemaal te leren.

Meer informatie of vragen? Neem contact op met Nicole Doornink (info@wecan.nl of  030 789 20 85).

Egypte zet internet in bij strijd tegen overlast op straat

Vrouwenorganisaties in Egypte willen een site lanceren om vrouwen meer grip te laten krijgen op de overlast en intimidatie die ze op straat ondervinden. Volgens de New York Times is het geroep en fysiek aanraken van mannen zo’n overheersend probleem dat vrouwen bijna niet meer buiten durven te komen. Vanaf volgend jaar kunnen vrouwen via Twitter of smsbericht incidenten melden. De meldingen komen op Harassmap, en op die site kunnen vrouwen dan precies zien welke straten en pleinen het ergste zijn.

De mobiele telefoon en internet als wapen tegen mannen die zich op straat misdragen.

De opzet van Harassmap lijkt op soortgelijke initiatieven die al bestaan in onder andere Engeland en de Verenigde Staten. Daar heten de sites Hollaback, en er is al een applicatie voor de I-phone voor. Behalve berichten kunnen vrouwen met hun mobieltje ook foto’s maken en op Hollaback zetten. Dan kan de hele wereld zien welke kerel zich nou weer misdraagt op straat. De opzet voor Harassmap (van harassment, het engelse woord voor lastig gevallen worden), is hetzelfde. Ook hier kunnen Egyptische vrouwen straks informatie doorsturen naar de site, desnoods via hun mobiele telefoon. 

Lastig gevallen worden op straat is in Egypte lange tijd een taboe gebleven. Als het vrouwen overkwam, schaamden ze zich en hielden ze zich stil. Dat veranderde volgens het Egyptische Centrum voor Vrouwenrechten in 2006. Een groep mannen viel toen vrouwen aan bij een bioscoop, en volgens womens news network was de mannelijke agressie zo massaal dat niemand meer vol kon houden dat het wel aan de vrouwen zou liggen.

Vanaf dat moment zette het Egyptische Centrum voor vrouwenrechten diverse acties in. Zo onderzocht het centrum de omvang van het probleem, met als resultaat dat 60 procent van de Egyptische en 98 procent van de buitenlandse vrouwen aangaf dat mannen haar een of meerdere keren hadden lastig gevallen. Het centrum begon te demonstreren, politieke druk uit te oefenen, en er bij de politie op aan te dringen het probleem serieus te nemen.

De Harassmap is een logische vervolgstap. Het geeft vrouwen een plek om stoom af te blazen, en de meldingen laten de omvang van het probleem zien. Dat maakt mensen hopelijk bewust van het feit dat het niet normaal is dat je als vrouw niet rustig over straat kunt lopen.

Volgend jaar meer hierover, als de site werkt.

Zonder titel

Bron: someecards.com

Canada eert voorvechter voor veilige abortus

Een jury in Canada is op dit moment druk bezig om de 25 Canadezen te kiezen die de meeste invloed hebben gehad op de samenleving. Dagblad Globe and Mail maakte vandaag bekend dat één van die 25 mensen Henry Morgentaler is. Deze Joodse arts overleefde Auschwitz, emigreerde naar Montreal, en begon in de jaren zestig te vechten voor het recht van vrouwen om baas te zijn in eigen buik.

Het kwam hem te staan op bedreigingen en gevangenisstraffen, maar gesteund door talloze vrouwen kreeg Morgentaler het voor elkaar dat vrouwen tegenwoordig zonder angst voor gevangenisstraf en vervolging kunnen kiezen voor een professioneel uitgevoerde abortus. Op 87-jarige leeftijd is hij daar nog even fel over als vroeger. In een interview met de Globe and Mail zegt hij:

As for his foes in the pro-life camp, he gives them no quarter. “I have nothing but contempt for people who wish to deny women one of the fundamental rights to control their reproduction,” says the 2008 Order of Canada recipient.

Het is goed nieuws dat een voorvechter voor veilige abortussen en vrouwenrechten zo geëerd wordt. Want eerder deze week kwamen er verontrustende berichten uit Engeland. Voorheen moest je helemaal naar de Verenigde Staten reizen om fanatieke fundamentalisten tegen te komen die wakes uitvoeren bij abortusklinieken, maar nu begint dit al op een half uur vliegen van Nederland vandaan. Volgens dagblad The Independent heeft een Amerikaanse anti-abortus groepering z’n activiteiten uitgebreid naar Engeland.

Volgens Engelse kranten zou het gaan om een organisatie uit Texas, genaamd ’40 days for life’.  Engelse leden van deze groep kamperen nu rond de Marie Stopes kliniek in hartje Londen, om daar dezelfde tactieken in te zetten als in de Verenigde Staten. Wat de activisten zelf omschrijven als wake klinkt erg onschuldig: ze zouden alleen willen bidden voor het welzijn van moeder en kind. Prima, maar waarom moet je dat doen voor de deur van een abortuskliniek in plaats van in je eigen huis of in een kerk?

Nou, omdat de activisten wel degelijk méér doen dan bidden. Ze roepen naar de vrouwen die de kliniek binnen willen gaan, en delen folders uit met misleidende informatie waar medisch gezien niks van klopt. Informatie van het niveau ‘van masturberen krijg je het aan je ruggemerg’. Medewerkers van de Marie Stopes kliniek vertelden The Independent dat zij zagen dat de activisten vrouwen tegen probeerden te houden als ze naar binnen wilden lopen. Ze zagen ook dat activisten de vrouwen en personeel van de kliniek filmden.

Volgens mensen betrokken bij het behoud van veilig uitgevoerde abortussen is dit nog maar het begin:

Darinka Aleksic, campaign co-ordinator at Abortion Rights, said she had been tracking a significant recent upswing in anti-abortion protests. “American-style tactics are being increasingly used in Britain, not just with pickets but with internet campaigns and the use of misleading leafleting,” she said. “We are strongly in favour of women receiving as much support, counselling and information about abortion as possible. But we’re worried about the tenor of a lot of the advice being given out by these pickets. There’s a lot of emphasis on guilt and misleading scientific information.”

De Zesde Clan verwijst graag terug naar een eerder artikel over Amerikaanse tactieken om vrouwen te weerhouden van het uitoefenen van hun recht op zelfbeschikking. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen niet in de psychologische problemen komen vanwege een abortus, maar vanwege de emotionele druk die op hen wordt uitgeoefend terwijl ze overwegen wat te doen. Hoe meer mensen hen schuldgevoelens aanpraten, misleidende informatie geven en druk uitoefenen, hoe groter het trauma. Het zijn niet alleen wetenschappers die hier op wijzen: een man die regelmatig schrijft voor het Good Men Project ondervond zelf hoe erg de acties van zulke fanatici mensen raken, toen hij met zijn vrouw naar een abortuskliniek moest. Lees zijn verhaal hier.

Naast dit type terreur richten anti abortus bewegingen hun eigen klinieken op. Die lijken precies op de ‘gewone’, maar alles staat in het teken van het behoud van het ongeboren leven. De moeder is slechts de envelop waar dat kind ongeschonden uit moet komen. Ms Magazine wijdde er onlangs een heel artikel aan. Ook hier gebruiken christenen allerlei psychologische manipulatietechnieken en foutieve medische informatie om vrouwen met een combinatie van angst en schuldgevoel te dwingen hun zwangerschap door te zetten.

Daarom is het zo erg dat deze gedwongen zwangerschapsbeweging nu ook in Engeland steeds actiever wordt. Het is te hopen dat de pro choice krachten het blijven winnen van de Texanen. En dat vrouwen baas in eigen buik kunnen blijven.

Vrouwenhatend blad wordt bedankt, hè

Tsja, tijdschriften moeten wel werken met schreeuwende koppen en opruiende taal, anders verkopen ze niet. Maar Nieuwe Revu maakt het in nummer 42, eind oktober 2010, wel erg bont. Wat denk je van de kop ‘Negers, ze kunnen het gewoon niet’. Racistisch? Ja? Nou, vul voor het woord neger het woord vrouw in en je hebt de kop op de voorpagina van het blad van deze week. Aanleiding voor het geheel is een interview met cabaretiers Theo Maassen en Jan Jaap van der Wal.

Katinka Polderman maakt deel uit van een nieuwe generatie vrouwelijke cabaretiers.

De heren praten over de comedytrain, hun loopbaan en vanalles en nog wat, en pas ergens helemaal op het laatst staat dan de gewraakte alinea over vrouwen. Het blad koos er zelf voor om juist die passages uit het lange interview te gebruiken voor kop en voorpagina. Maar laten we dan even lezen wat de heren zeggen. De Zesde Clan vat het even samen zodat je het tijdschrift niet zelf hoeft te kopen:

Maassen las een onderzoek waaruit zou blijken dat bij vrouwen in hoge functies het contrast tussen heupen en taille minimaal is, dus écht, weet je, er is iets. Ze kunnen het gewoon niet. Van der Wal signaleert dat er inderdaad weinig vrouwelijke cabaretiers zijn. Want caberetiers, tsja, die moeten volgens het duo gevoel voor humor hebben, en taalgevoel. En kritisch naar zichzelf kunnen kijken. En het draait niet alleen om kleding hè….

Dat is het. Dat zijn de argumenten op basis waarvan de heren de vrouwelijke soort verwijzen naar de uitgang. Eén of andere vage studie met argumenten die de Zesde Clan meteen doen denken aan geleerden uit de negentiende eeuw, die een universitaire studie voor vrouwen afwezen omdat hun baarmoeder zou verschrompelen door dat intellectuele gedoe. En cirkelredeneringen van het type ze kunnen het niet omdat ze het gewoon niet kunnen. En ze zijn er nauwelijks dus dat klopt dan ook wel want ze kunnen het gewoon niet.

Het is zulk onsamenhangend gewauwel dat verdere analyses geen zin hebben – geconfronteerd met zoveel domheid weet de Zesde Clan gewoon niet waar te beginnen. Maar wie zich verder wil verdiepen in vrouwen en humor verwijs ik graag naar  HP/De Tijd, die terecht constateert dat humor lange tijd een mannenbolwerk is geweest. Lees vooral alle andere artikelen van De Zesde Clan om je te verdiepen in wat dat betekent voor cultuur, normen en waarden, erkenning en waardering. Maar goed, vrouwen beginnen eindelijk op te rukken en glazen plafonds te slechten. Dus luister niet naar Maassen en Van der Wal. Ga gewoon naar het theater, naar een voorstelling van vrouwen als Katinka Polderman, Nathalie Baartman, Ellen Dikker, Lenette van Dongen, etc etc. Kun je nog eens lachen.

Formele vredesonderhandelingen? Alleen mannen aub

Een triest jubileum voor de wereld. Tien jaar geleden namen de aangesloten landen van de Verenigde Naties wereldwijd een resolutie aan met een plechtige belofte: als je land een einde wil maken aan oorlog en geweld, heb je óók de vrouwen nodig.  We spreken met elkaar af dat vrouwen erkend worden als partner in de onderhandelingen. Maar helaas, naar nu blijkt uit een studie van het MIT Center for International Studies is dat niet gelukt.

De VN liet een onderzoek doen naar de situatie in zes gebieden waar vredesonderhandelingen lopen. Zoals Colombia, Liberia en Uganda. De Washington Post citeert de onderzoekers, en die winden er geen doekjes om: bij vredesonderhandelingen gaat het vaak om machtsspelletjes en egotripperij, niet om het bereiken van echte vrede. En vrouwen worden tien jaar na het aannemen van de resolutie nog steeds stelselmatig buiten de deur gehouden.

Het MIT rapport somt vanaf pagina zeventien fascinerende redenen op waarom vrouwen geen deel uit zouden mogen maken van vredesonderhandelingen. De uit mannen bestaande groeperingen zeggen regelmatig dat vrouwen niet kunnen onderhandelen, en/of dat ze te weinig verstand zouden hebben van de kwesties waar het om gaat. Waarop MIT opmerkt dat ditzelfde vaak genoeg geldt voor de mannen, maar in hun geval is dat opeens geen enkel probleem. Een andere favoriet die de onderzoekers vaak tegenkwamen: indirect zouden vrouwen al genoeg invloed hebben, dus het is helemaal niet nodig dat ze meepraten.

De studie let op positieve uitzonderingen. In Liberia pikten de vrouwen het niet dat de krijgsheren hen negeerden.  Wekenlang staakten ze, totdat de toenmalige president Taylor eindelijk serieus wilde onderhandelen over vrede. Maar toen die besprekingen begonnen, waren vrouwen nergens te bekennen. En de onderhandelingen dreigden eveneens nergens op uit te lopen. De vrouwen gingen opnieuw tot actie over. Wat leidde tot deze situatie:

In 2003 genieten de krijgsheren daar zes weken lang van de luxe in de hotels. Op originele opnames is te zien hoe dan de in het wit geklede vrouwen de hal van het vergadercentrum zittend blokkeren. ’Generaal Leymah Gbowee en haar leger’ zijn woedend over het onnodige lijden dat maar doorgaat. „Toen een agent me wilde arresteren omdat ik ’gerechtigheid in de weg stond’, ontplofte ik”, blikt Gbowee terug.

Kortom, als vrouw moet je soms de gekste dingen uithalen om gehoord te worden. Vergeet ook de naamgeving van dit weblog niet. De Zesde Clan is een begrip in Somalië. Toen daar over vrede werd gesproken met de vijf bestaande clans, leidde dat tot louter mannen in een zaaltje. De vrouwen besloten daarop een zesde clan te stichten, voor vrouwen. Gebruikmakend van de tradities in hun land moet iedere clan vertegenwoordigd zijn, dus dankzij de vrouwenclan, de Zesde Clan, konden vrouwen eindelijk mee onderhandelen.

VN secretaris generaal Ban Ki-moon en en politici zoals Hillary Clinton hebben volgens de New York Times in ieder geval allerlei goede voornemens. Het kan niet zo zijn dat lidstaten massaal een door hen zelf aangenomen resolutie negeren en de halve wereldbevolking links laten liggen. Er moet hernieuwde druk komen om vrouwen te betrekken, ook als onderhandelingen formeel worden. De VN zelf gaat in ieder geval miljoenen uittrekken voor projecten om vrouwen weerbaarder te maken en meer zeggenschap te geven. En de nieuwe loot aan de stam, VN Vrouwen, gaat scherp in de gaten houden of de doelstellingen de komende tien jaar wél nageleefd worden.

Elma Drayer hekelt vrouwenhaat in wereldreligies

Religies uit allerlei landen zeggen vrouwen hoog te achten. Zó hoog, dat ze vooral mannen moeten gehoorzamen en stil thuis blijven zitten om schoon te maken en babyluiers te verschonen. Die seksistische houding stelt Elma Drayer genadeloos aan de kaak in een column in Trouw. De Zesde Clan verwijst je er graag naar.

Mooiste gedeelte uit het stuk van Drayer? Dat orthodoxe gelovigen net zo selectief shoppen in hun heilige teksten als andere mensen. Zo hebben we allerlei Bijbelse teksten over slaven houden en dieren offeren allang afgeschaft. Maar allerlei voor vrouwen discriminerende bepalingen zijn opeens onvermurwbaar relevant tot op de dag van vandaag??? Kortom, een heerlijk stuk.

Plaatjes van moslims die iets aan hebben

Leve Juan Williams! De voormalige NPR analist bekent dat hij een onredelijke angst voor moslims heeft en denkt dat hij moslims overal kan herkennen aan hun typische moslim gewaden. Dus begon hij een collectie met plaatjes van moslims die iets aan hebben. Je kunt foto’s opsturen naar Williams, en zelf heeft hij inmiddels ook een hele collectie. O, kijk!!! Daar loopt er weer eentje. In een spijkerbroek en een trui. Jeeeemineeeee……..

Erkenning opent de deur voor vrouwen

Erken vrouwen als werknemer en professional. Erken hun inzet, en de kwaliteiten die als ‘vrouwelijk’ worden gezien. En heb oog voor de combinatie van werk en privé. Dat zijn de belangrijkste voorwaarden die onderzoekster Riëlle Nij Bijvank van de Universiteit Utrecht ziet om vrouwen door te laten stromen in bedrijven. Zij deed onderzoek naar de situatie bij de technische onderneming DHV, omdat deze firma meer diversiteit in de top wil.

DHV gaat serieus aan de slag om ervoor te zorgen dat vrouwen ook door kunnen stromen in het bedrijf.

DHV kwam er volgens dagblad Trouw achter dat 26 procent van de werknemers vrouw is, maar dat slechts 8 procent door stroomde naar de top. Wat hield al die andere vrouwen dan tegen? DHV liet het onderzoeken door de Universiteit Utrecht, en de uitkomsten waren duidelijk. Een zeer masculiene bedrijfscultuur zorgde ervoor dat de selectie voor promoties gebaseerd was op ‘mannelijke’ eigenschappen. En vrouwen konden zich wel enigszins aanpassen, maar ze konden hun sekse niet verhullen. Ze zijn geen man. En dus vielen ze vaak buiten de boot.

Volgens Nij Bijvank zorgen masculiene normen ervoor dat alles wat gezien wordt als vrouwelijk, de neiging heeft om uit beeld te verdwijnen. Om dat automatisme tegen te gaan, zouden bedrijven gericht aandacht en erkenning moeten geven aan dat wat ‘vrouwelijk’ heet. Zodat empathisch vermogen niet als zwakte wordt gezien, maar als een kwaliteit waar je hechtere teams mee kweekt. DHW wil in ieder geval in 2013 bereiken dat eenvijfde van de top vrouw is. Het bedrijf nam om te beginnen een vrouw aan als financieel directeur. Om te laten zien dat het DHV ernst is.

Hoe belangrijk het werkklimaat in een bedrijf is, blijkt keer op keer. Zo opende het blad Accountant in maart dit jaar een artikel over de positie van vrouwen in de accountancy met de kop ‘Cultuur, cultuur, cultuur’. En vorig jaar kwam de bank ING uitgebreid in het nieuws omdat topvrouwen massaal vertrokken. De vrouwen stelden samen met de Radboud Universiteit Nijmegen een rapport op om te pleiten voor meer diversiteit en meer aandacht voor de positie van vrouwen in het bedrijf. Want dat de vrouwen stopten bij ING lag voor een groot deel aan de kille werksfeer, gebrek aan mentors, tegenwerking en het gevoel in een vacuüm te opereren.

Dat klimaat zorgde ervoor dat in twee jaar tijd, de periode 2004-2006, maar liefst één op de vijf vrouwen in de subtop ING vaarwel zeiden en hun heil elders zochten. Terwijl ze op één na graag bij ING hadden willen blijven. Ze stopten ook niet met werken: sommigen begonnen een eigen bedrijf, anderen gingen aan de slag bij de concurrent. In eenzelfde of hogere functie, en altijd met een beter salaris. De ING-vrouwen vonden dit slecht voor hun bedrijf. Daarom stelden ze hun onderzoek in.

Helaas had de Volkskrant geen positief nieuws over de ontvangst van het rapport. Ondanks de positieve insteek en de opbouwende aanbevelingen en tips deed ING volgens de krant weinig tot niks:

De afdeling personeelszaken heeft in 2008 na eerste lezing van het rapport verhinderd dat het werd doorgestuurd naar de raad van bestuur van ING Groep. De afdeling nam wel enkele aanbevelingen uit het rapport over, maar is daar door bezuinigingen inmiddels weer deels mee gestopt. De cultuur van ING is volgens de topvrouwen ‘verpolitiekt, kil, weinig menselijk en weinig open’. Er is ook weinig ruimte voor ‘kritiek, eerlijke benadering, gezonde samenwerking en authenticiteit’. ING zegt in een reactie dat het rapport een zeer eenzijdig beeld geeft over een periode van inmiddels twee jaar geleden en stelt daarna allerlei maatregelen te hebben genomen.

Zo schiet het niet op. Ook De Accountant kwam mooie staaltjes van struisvogelpolitiek tegen. Allerlei bedrijven die weinig tot niks doen voor de groep vrouwen in hun gelederen. Terwijl dat juist nodig is. Zoals Jacobina Brinkman van KPMG ondervond:

“Het was een mannenwereld. Voor mij geen punt. Met vrouwennetwerken wilde ik me niet bezighouden. Dat veranderde toen ik als partner verantwoordelijk werd voor de HR in mijn groep. Daarin zat een aantal getalenteerde vrouwen van wie ik wilde dat ze doorstroomden. Maar na een jaar waren ze allemaal weg. Pas toen zag ik hoe essentieel het is om niet alleen in de individuele begeleiding maar ook breder in de organisatie daar mee aan de slag te gaan.” In het vervolg zei ze daarom ja op ‘vrouwendingen’. Als jonge vrouwelijke partner is ze een voorbeeld voor andere vrouwen binnen KPMG.
Kortom, een brede aanpak, een cultuuromslag, en meer erkenning voor vrouwen. Als mens en als professional. Het klinkt niet moeilijk. Maar in veel bedrijven is er nog een lange weg te gaan.

Nederlandse thrillervrouwen doen het goed

Literaire thrillers van een nieuwe generatie schrijfsters verkopen als een tierelier, meldt het ANP. Niet alleen in Nederland maar ook daarbuiten. Eén van hen, Simone van der Vlugt, won eerder deze week de NS Publieksprijs. De thrillergids van Vrij Nederland nam een analyse op van het succes van de vrouwelijke auteurs, en mannelijke schrijvers zoals Charles den Tex hun boeken lijken aan te passen aan die van hun vrouwelijke collega’s. Dat uit zich met name in het feit dat ze meer psychologie verwerken in hun romans.

Simone van der Vlugt

Het is niet voor het eerst dat het de media opvalt dat schrijfsters het erg goed doen. Al in 2009 wees De Telegraaf erop dat de boeken als zoete broodjes over de toonbank gaan. En dat de Nederlandse top vijf van best verkopende auteurs gedomineerd wordt door vrouwen. Da’s niet zo vreemd, want de gemiddelde lezer van die literaire thrillers is een vrouw van tussen de 30 en 60 jaar. Naar aanleiding van de winst van Simone van der Vlugt citeert het ANP Esther Scholten van de Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek. Zij vermoedt dat vrouwen de boeken ‘vreten’ omdat de schrijfsters het dagelijks leven, het gezin en relaties opnemen in hun verhalen. De lezeressen kunnen zich zodoende met de personages identificeren.

Vreemd genoeg – of misschien juist niet – leiden de verkoopsuccessen nog niet echt tot erkenning. Zo wonnen tot nu toe slechts twee schrijfsters de Gouden Strop. De jury eerde in 2009 Marion Pauw, voor het boek Daglicht, en in 2005 Johanna Spay met Dood van een soldaat. Tomas Ross en Charles den Tex wonnen ieder al drie keer. Ondertussen laten de lezers zich niet afleiden en blijven ze vrolijk thrillers van vrouwelijke auteurs kopen. Er zijn zelfs hele sites ontstaan die niets anders doen dan geïnteresseerden wijzen op de nieuwste Vrouwenthriller. Kortom, het genre bloeit en het gaat thrillerschrijfsters voor de wind.

Kloek en Van der Zijl grijpen naast Geschiedenisprijs

Helaas. Els Kloek en Annejet van der Zijl haalden en nominatie voor de Libris geschiedenis prijs, maar de eer ging uiteindelijk naar het boek Congo van David van Reybrouck. Volgens het juryrapport viel de keuze unaniem op hem, omdat Van Reybrouck grote indruk maakte met de breedte van zijn onderwerp en omdat hij archiefmateriaal en interviews vermengde met persoonlijke impressies. Hij krijgt een bedrag van 20.000 euro.

Engelse bezuinigingen treffen vrouwen onevenredig hard

Engelse vrouwen vormen de helft van de bevolking, maar moeten opdraaien voor minstens 72% van de bezuinigingen. En dat was voordat de regering de bezuinigingen op uitkeringen en sociale zekerheid bekend maakte. Die zorgen er volgens oppositieleidster Yvette Cooper voor dat vrouwen met jonge kinderen meer pijn lijden door de bezuinigingen, dan de banken die aan de wieg stonden van de economische crisis.

Yvette Cooper en de Fawcett Society vechten tegen bezuinigingen die vrouwen onevenredig hard treffen.

Volgens dagblad The Independent zorgt het gehele pakket aan bezuinigingen en inkrimpingen er bovendien voor dat veel meer vrouwen dan mannen hun baan gaan verliezen. Met name de overheid moet afslanken. Daar werken relatief veel vrouwen, maar die vrouwen hebben ook nog eens vaker dan mannen een parttime baan. En juist daar zullen de klappen valllen. Al met al leeft breed de vrees dat de ontslaggolven en bezuinigingen de emancipatie van vrouwen voor decennia terug zullen draaien.

Onder andere oppositieleidster Cooper en de Fawcett Society pikten dit niet en stapt naar de rechter. De organisatie had in het begin wel geprotesteerd, maar had even afgewacht. De regering had namelijk beloofd een genderanalyse uit te voeren om het effect van bezuinigingen helder te krijgen. Als je namelijk bezuinigt op iets waar vooral vrouwen gebruik van maken, tref je hen harder dan mannen, en dat is indirecte discriminatie. Dat mag niet. Uit cijfers die Cooper bemachtigde, bleek echter dat dit wél dreigde te gebeuren. Dagblad The Guardian:

The Institute for Fiscal Studies (IFS) – another unimpeachable source – was impressed by Cooper’s figures. “Numbers always help, big numbers are powerful,” says IFS benefits expert Mike Brewer. “I was surprised by the scale of the difference between men and women. It was stark.” To Baird the June budget figures were so alarming that “it seemed inevitable that the Treasury had not done an Equality Impact Assessment”. And if not, “that’s unlawful. It makes the decisions invalid.”

Kortom, nu blijkt dat die gender analyse niet is uitgevoerd, handelt de regering in strijd met onder andere de in 2006 aangenomen Equality Act. En het is met die wet in de hand dat advocaten nu willen afdwingen dat de regering alsnog in kaart brengt welke groepen getroffen worden door de bezuinigingen. En of het dan nog wel eerlijk is. To be continued….

Vrouwen leiden verzet tegen ‘Mars en Venus’ denkbeelden

Túúrlijk zijn mannen en vrouwen anders, en dat begint al voor de geboorte, want dan zorgen allerlei hormonen etc ervoor dat het meisjesbrein anders is dan het jongensbrein. Dat is wetenschapelijk bewezen. Toch? Nou nee, ontdekte sociaal medisch wetenschapster Rebecca Jordan-Young. Jarenlang analyseeerde ze de onderzoeken die dit beweren, sprak met de wetenschappers die aan die studies deelnamen, en kwam erachter dat al die conclusies over aangeboren verschillen zijn gebaseerd op drijfzand.

Veel onderzoeken leden onder automatische aannames,  vooroordelen over wat mannelijk en vrouwelijk is, definities die veranderden zodra een studie een resultaat opleverde wat niet paste bij het wereldbeeld van de onderzoeker en ga zo maar door. Het leverde het boek op: Brainstorm: the flaws in the science of sex differences’. Het is de nieuwste loot van de stam, want eerder toonde Cordelia Fine al aan dat de wetenschappelijke denkbeelden over mannen en vrouwen een hele bijzondere geschiedenis hebben, en schreef wetenschapsjournaliste Ascha ten Broeke hier in Nederland een toegankelijke verhandeling over de vele manieren waarop de wetenschap blind is voor mensen.

Het is niet zo vreemd dat vrouwen een leidende rol spelen in het verzet tegen vastgeroeste Mars en Venus denkbeelden. Want wat die theoriën doen is de huidige situatie van mannen en vrouwen goedpraten, zonder te kijken naar zaken als geschiedenis, de menselijke evolutie, machtsverhoudingen tussen mensen en sociale groepsdruk. Zie voor een mooi voorbeeldje het eerdere artikel van de Zesde Clan over de zogenaamd natuurlijke drang van vrouwen om schoon te willen maken, zoals ‘bewezen’ in een onvindbaar onderzoek van een fabrikant van schoonmaakmiddelen.

Omdat vrouwen meer dan mannen geassocieerd worden met negatieve eigenschappen, vaker dan mannen afgestraft worden als ze ruimte in willen nemen in het publieke domein, en minder erkenning en loon krijgen voor dezelfde prestaties, zijn de geijkte ideeen over mannelijkheid en vrouwelijkheid het meest nadelig voor vrouwen. Vrouwen hebben iets te winnen: meer ruimte, meer zelfexpressie, een hoger inkomen.

Maar ook mannen zitten ernstig vast in denkbeelden over wat mannelijk gedrag is. In Oost-Europese landen gaan mannen veel eerder dood dan vrouwen, onder andere vanwege een macho levensstijl met veel roken en wodka drinken. Als man moet je je verre houden van emoties en altijd de strijd aan willen gaan. En je mag niet minder uren betaald werk verrichten, ook al wil je dat misschien best omdat je het vaderschap serieus neemt. Héééél erg vermoeiend allemaal. Voor een hilarisch overzicht van de diverse stereotypen verwijst de Zesde Clan graag naar het weblog van Ms Magazine en een genderanalyse van de film Iron Man 2.

Kortom, het leven is niet makkelijk als je in een keurslijf wordt geperst, en dat geldt voor mannen en vrouwen. Goed dus dat er een heel golfje is van boeken die aantonen dat mannen en vrouwen allebei van de planeet aarde komen, en dat gedrag en vaardigheden veel flexibeler zijn dan wordt beweerd. Dan kunnen we allemaal vrijer ademhalen.