Houtense kliniek kampt met Amerikaanse toestanden

Voor Amerikaanse toestanden rondom abortusklinieken hoef je niet meer ver te reizen.  Acties met foetuspoppetjes. Geschreeuw. Fanaten die vrouwen lastig vallen. Het gebeurt allemaal in de gemeente Houten, bij een kliniek van CASA. (Die overigens ook allerlei andere medische zorg biedt aan meisjes en vrouwen.) De protestacties van groepen zoals Schreeuw om Leven beginnen zulke vormen aan te nemen, dat CASA inmiddels bezwaar maakt bij de gemeente.

De enige reden waarom een krant het woord ‘omstreden’ op kan nemen in een kop over de komst van een abortuskliniek in Houten is, omdat sommige mensen nog steeds niet willen accepteren dat vrouwen beslissen over wat er met hun eigen lijf gebeurt. Deze types gillen, dreigen, en bedienen zich van emotionele taal over ‘moord’. Bovendien vergeten deze mensen dat een pro-abortus standpunt hen vrij laat in een besluit om geen zwangerschap af te breken. Omgekeerd willen zij zelf wél over het lot van een ander beslissen. Foute boel…

De gemeente Houten hield gelukkig het hoofd koel. De kliniek mocht zich twee jaar geleden in het centrum van de gemeente vestigen, omdat het afbreken van een ongewenste zwangerschap legaal is in Nederland. Er gebeurt niets verkeerds. Daarnaast mogen mensen in Nederland protesteren. De gemeente gaf twee groepen toestemming om tegen abortus te ageren: Schreeuw om Leven, en Ook Jezus Leeft, (een partij van Joop van Ooijen, deed mee aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten in Utrecht.)

Allemaal mooi en aardig, maar al snel werden de demonstranten lastig. In juli 2014 schreef de cliëntenraad van CASA een brandbrief. De raad maakte melding van verschillende demonstranten die dezelfde vrouw meermalen aanspreken, demonstranten die vrouwen volgen van de parkeerplaats tot aan de voordeur van de kliniek, en andere acties die drempels opwerpen voor cliënten.

In augustus 2014 stelde de Houtense PvdA-fractie vanwege deze brandbrief vragen over demonstranten die de hulpverlening belemmeren. De fractie vond dat demonstranten de fatsoensnormen overschreden, en pleitte voor maatregelen. Zoals het aanpassen van de voorwaarden voor de vergunning om te demonstreren, en een demonstratieverbod in een straal van 300 meter rondom de kliniek.

Burgemeester De Jong zag echter weinig reden tot ongerustheid. Verder dan een gesprek met Schreeuw om Leven en extra alertheid van wijkagenten wilde hij niet gaan. Dit alles leidt ertoe dat de directeur van de kliniek nog steeds te kampen heeft met hinderlijke protestacties. Die zijn lastig aan te pakken, omdat de demonstranten slim opereren:

Van Herk zegt dat het regelmatig gebeurt dat er individueel gedemonstreerd wordt. ,,Als iemand tegen de afspraken in met een cliënt mee naar de deur loopt en wij zeggen daar wat van, dan wordt er gezegd dat ze daar niet staan in naam van Schreeuw om Leven. Dan kunnen we niets.”

Wie weet ziet het Houtense college eindelijk het licht en nemen ze nu wel maatregelen. Een groenstrook, extra fysieke afscheidingen en/of een straatverbod voor een paar honderd meter rondom de kliniek, allemaal relatief kleine ingrepen die het recht op demonstreren intact laten, zonder het recht op seksuele gezondheidszorg te schaden. Moet kunnen, toch?

Vrouwen voeren actie met #wijoverdrijvenniet

Straatintimidatie? Komop zeg, als vrouw moet je toch tegen een lolletje kunnen? Als een man je naroept of nafluit is dat juist een compliment. Waar hebben we het over?!? Aldus de gangbare reactie als vrouwen aangeven waar ze in de openbare ruimte tegenaan lopen. Om tegengas te geven delen vrouwen nu hun ervaringen op Twitter en in blogs, onder de hashtag #wijoverdrijvenniet.

Die Twitteractie leidde uiteraard tot kritiek:

 2 u2 uur geleden Mensen vinden het irritant om constant te zien, wij vinden het irritant constant lastig gevallen te worden.
De campagne begon in België. Journaliste Inke Hutse besloot een artikel te wijden aan de vele incidenten van seksuele intimidatie die ze meemaakte.  Daarna publiceerde Yasmine Schillebeeckx een opiniestuk over haar ervaringen op straat. Mijn naam is niet Hey Sexy, verklaarde ze. Ze deed een oproep om straatintimidatie te stoppen. Omdat het vrouwen een rotgevoel bezorgt:
Het zijn mannen als deze die je als vrouw het gevoel geven dat je lichaam aan hen toebehoort. Dat jij als vrouw alleen op de aarde gezet bent om er mooi uit te zien. Dat je bloedeigen lichaam altijd onderworpen zal zijn aan de mening en de blikken van mannen. Van onbekende mannen.
En omdat je als vrouw nooit weet wanneer ‘hey sexy’ overgaat in dreigen en vormen van (seksueel) geweld. Veel vrouwen willen terecht geen risico nemen met hun veiligheid en hun gezondheid.
Natuurlijk doken na deze opiniestukken meteen een man op, Marc Diddens, die vond dat vrouwen niet zo moesten zeuren. Hij was niet de enige die verklaarde niet te snappen waar die vrouwen het over hadden. Mag je dan geen man meer zijn? Mag je niks meer zeggen? Wat een overdreven gedoe!
Waarna vrouwen besloten tot de campagne #wijoverdrijvenniet. Behalve een Twitter hashtag bestaan er inmiddels een website en een Facebookpagina.
Nederland staat overigens niet stil. Het burgerinitiatief tegen straatintimidatie loopt nog steeds, en Amsterdam beschikt binnenkort over een Hollaback site. Ook haalde Bart Smit gluurspiegels uit de handel – de verpakking, met een foto van een jongen die de spiegel gebruikt om onder de rok van een meisje te gluren, wekte teveel weerstand op. (Terecht.)
Hoognodig, die acties, want Diddens en andere mannelijke opiniemakers passen  in een lange, zeer lange traditie van mannen die niet willen horen wat vrouwen zeggen. Veel mannen wantrouwen het andere geslacht. Ze geven dat zelf ook toe, als ze eerlijk zijn:

What I’ve never actually trusted with any women I’ve been with? Her feelings. If she approaches me pissed about something, my first reaction is “What’s wrong?” My typical second reaction? Before she even gets the opportunity to tell me what’s wrong? “She’s probably overreacting.” My typical third reaction? After she expresses what’s wrong? “Ok. I hear what you’re saying, and I’ll help. But whatever you’re upset about probably really isn’t that serious.”

 

Contractbreuk

Het OM is bezig met een heksenjacht op mannen die in een Limburgs hotel seks hadden met een 16-jarig tienermeisje. Het is hún schuld dat nu al twee mannen zelfmoord pleegden. Justitie had nooit zo hard mogen roepen dat ze de klanten van het meisje rigoureus op zouden sporen, want dat leidt tot een ondraaglijke druk bij deze mannen. Bovendien, dat meisje wilde zelf seks hebben met al die mannen. Dus het is een schande dat Justitie die mannen opeens als criminelen ziet. Erger nog: het is contractbreuk, en dat moet stoppen.

Als samenleving hebben we ongeschreven regels. Regel 1: je moet jongens en mannen accommoderen. Willen ze hun vrouw slaan? Een privé aangelegenheid waar je je niet mee moet bemoeien. Willen ze meisjes en vrouwen naroepen en nafluiten op straat? Geen probleem, gun ze dat lolletje. Willen ze hun ex stalken? Gewoon doen, er kraait geen haan naar:

Hij dreigde haar te verkrachten en dood te maken, soms tientallen keren per week. Haar belager brak tweemaal in in haar huis en vernielde haar woning volledig. De man werd enkele keren opgepakt maar steeds weer op bevel van de rechter-commissaris na een paar uur vrijgelaten. Deze vrouw deed talloze malen aangifte en had in totaal veertig keer contact met de politie. Tot haar verbijstering adviseerde de politie haar al snel om onder te duiken.

Willen jongens en mannen seks? Dan moeten ze seks kunnen hebben. Betaald of onbetaald, maakt niet uit. Vrijwillig of onvrijwillig? Tsja, mensen, communicatie is zó ongelofelijk lastig…  als het gaat om een meisje of vrouw, waar je als man seks mee wilt hebben, dan is het net alsof je met buitenaardse wezens probeert te communiceren. Wanneer is nee echt nee? Hoe moet je herkennen of ze zin heeft of niet? Een mijnenveld, waarbij we mannen altijd het voordeel van de twijfel moeten geven. Komt het onverhoopt toch tot vervolging, dan is 4 tot 6 procent veroordelingen al erg genoeg. Mannen behoren vrijuit te gaan.

Oh, en praat niet over leeftijden. Zo’n sluwe verleidster doet make-up op en knoeit wat met haar kapsel, en ze ziet er opeens meerderjarig uit. Hoe moet je als man dan weten dat ze eigenlijk 16 was, of 14 of 15 jaar? Soms zijn mannen bovendien een beetje dom en naïef. Eigenlijk aandoenlijk. Ze plaatsen geen vraagtekens bij het feit dat er mannen omheen cirkelen. Vage figuren die je met zo’n jonge vrouw in contact brengen, of achteraf het geld komen innen. Niks mis mee, toch?

Kortom, de deal was: je kunt doen wat je wilt. En opeens kan dat niet? Oneerlijk!

Daarom ‘heksenjacht’. Daarom die ondertoon van ‘wat overkomt ons nu’. Daarom uitroepen van het type ‘Justitie is bezig met straffen zonder schuld‘. Daarom die plotselinge paniek over huwelijken, banen, hun sociale aanzien en status in de groep. Stoere taal over boeven vangen is prima, maar het kan niet zo zijn dat zíj opeens als boef gelden. Je ziet waar het toe leidt als het OM opeens deze mannen óók serieus wil vervolgen: zelfmoorden van mannen die hun hele leven in duigen zien vallen. Triest. In- en in triest.

Om dit onrecht goed te maken kan slechts deze actie nog helpen:

Het lijkt mij dat er vooral sprake is van een heksenjacht en dat justitie dit in ieders belang ook buiten de publiciteit had kunnen afwikkelen.

Inderdaad. Buiten de publiciteit. Discreet. In ieders belang. Vooral in het belang van deze goedbedoelende mannen die geen enkele misdaad pleegden. Die gewoon effe lekker van bil wilden met een strak jong ding. Net zoals al die andere mannen eeuwenlang deden. Ongestraft. Uit het zicht. In stilte. Zoals het hoort. Dus: stop Justitie, maak een einde aan deze contractbreuk van het OM, en red de mannen!

Nog even en we mogen stemmen

…En dan kan een lied natuurlijk niet ontbreken. Uit de strijd voor het vrouwenkiesrecht in Engeland verrees dit stuk van componiste Ethyl Smith:

Geniet ervan op deze mooie dinsdag!

De lezing van…Aletta Jacobs

Aletta Jacobs mag natuurlijk niet ontbreken in de rubriek ‘de lezing van’. Bijna honderd jaar geleden hield deze Nederlandse feministe in Amsterdam een toespraak over het vrouwenkiesrecht. Zij riep een bomvolle zaal op: Vreest niet de Vrouw der toekomst, Broeder!” 

Een oproep die nog steeds actueel is, gegeven alle weerstand tegen en ophef over de verschrikkelijke ‘feminisering’ van de overheid, het onderwijs, de rechtspraak, de medische zorg, nou ja, iedere sector waar vrouwen enigszins voet aan de grond beginnen te krijgen. Atria heeft de link naar het oorspronkelijke krantenartikel met de volledige tekst.

Enneh, vrouwen, maak op 18 maart gebruik van je hard bevochten democratische recht. Eer Aletta Jacobs, breng je stem uit!

Gastbijdrage: De nieuwe feministen, deel 2

Deel 1 vind je hier.

Door Lonneke van der Ark

De speech van actrice Emma Watson op 22 september 2014, werd met groot applaus ontvangen bij de Verenigde Naties en ging binnen no time viraal. In haar toespraak benadrukt Watson dat mannen naar voren moeten stappen in de strijd tegen ongelijkheid.

Feministen wereldwijd leken even opgelucht adem te halen: nu een publiek figuur als Emma Watson – overal bewonderd en gewaardeerd – zo haar mening verkondigde, moest er wel wat gaan veranderen. ‘Ik weet alleen niet echt wat ik er van moet vinden,’ zegt Pajor. ‘Het is echt goed wat ze gedaan heeft, maar ik twijfel aan de campagne HeforShe. Ze heeft volkomen gelijk dat mannen ook bij het gesprek betrokken moeten worden, maar het stuit me tegen de borst dat ze zegt dat we het zonder mannen niet zouden kunnen. HeforShe geeft me het idee dat we als vrouwen alleen niet succesvol kunnen zijn. De reactie erop maakt echter wel meteen duidelijk dat we nog steeds in een patriarchale maatschappij leven.’

Na haar speech ontving Watson niet alleen gejuich, maar ook doodsbedreigingen. Hackers dreigden ook naaktfoto’s van de actrice te lekken, hoewel dat waarschijnlijk een bluf was: de foto’s zijn nooit naar buiten gebracht. ‘Dat is een typische, veelvoorkomende reactie,’ vertelt Pajor. ‘Een vrouw komt op voor haar rechten en spreekt zich erover uit en dan is er een groep mensen die vindt dat ze naar beneden moet worden gehaald. Alsof ze terug op haar plek moet worden gezet, zoals zij het zien.’

Van Amelsfort ziet vooral problemen in de manier waarop media over de speech berichtten. Na de toespraak schreef ze een uitgebreid stuk over de manier Watson na afloop door de media werd neergezet. ‘Ze reduceren vrouwen tot hun emoties en hun lijf. Emma Watson kan zelfs de VN toespreken, maar dat maakt niet uit. Haar emoties en mogelijke naaktfoto’s zijn veel belangrijker.’

‘En het verkeerd rubriceren en marginaliseren van berichtgeving over vrouwen, ook zo’n structureel fenomeen,’ gaat ze verder. ‘Waarschijnlijk omdat Watson een actrice is, stond het nieuws over haar speech meestal in rubrieken van het type Entertainment. Of, nog erger: ‘Achterklap’. Op die manier krijgt de berichtgeving een lage status – haar speech is slechts vermaak, niet serieus, niet politiek. Terwijl het bijna niet politieker en scherper kan, wat ze zei.’

Invloed van sociale media

Zowel Pajor als Van Amelsfort werkt vanuit een sociale bloggersomgeving; de eerste via Tumblr, de ander via WordPress. Dat internet en sociale media een steeds grotere rol spelen in het verspreiden van het feministisch gedachtegoed, zien ze allebei.

‘Het neemt een steeds belangrijkere plek in als middel om informatie te delen, standpunten te bepalen en aan agendavorming te doen,’ zegt Van Amelsfort. ‘Onder andere Twitter en Facebook worden steeds belangrijker voor feministisch activisme. Internet levert een nieuw strijdtoneel op.’

Pajor ziet dat de kracht van sociale media steeds sterker wordt. ‘Tijdens de rellen in Ferguson zei een woordvoerder van de politie dat hij baalde van sociale media, omdat daar allerlei verschillende standpunten te lezen waren. Ik dacht toen: mooi, dat moeten we juist hebben!’

Het uitlokken van een reactie ziet Van Amelsfort als een overwinning. ‘Feminisme wekt altijd weerstand op. Dat type kritiek moeten we omarmen: als mensen feministen eng vinden, doen we het goed. Dan morrelen we aan de status quo, stellen we privileges aan de kaak en vragen we mannen om hun verantwoordelijkheid te nemen.’

Nog niet perfect

Hoewel het feminisme de goede kant op gaat, zegt Pajor nog veel problemen te zien binnen de stroming. ‘We moeten ons echt richten op alle problemen die we voor ons hebben en niets afdoen als onbelangrijk. Daarbij moet je heel goed bekijken waar een individu of een groep zich druk om maakt. Bijvoorbeeld door te bepalen hoe iets invloed heeft op vrouwen van verschillende culturen.’

Hierbij wijst ze onder meer op de ongelijkheid in het salaris van mannen en vrouwen. Een blanke vrouw in de VS verdient 77 cent op de dollar die een man verdient, maar een zwarte vrouw zit daar nog verder onder. ‘Als we anderen niet binnenlaten en de problemen vanuit verschillende standpunten bekijken, zullen we nooit succes boeken.’

Van Amelsfort sluit zich daarbij aan: ‘Blanke, goed opgeleide feministes zouden zich meer bewust moeten worden van hun privileges ten opzichte van vrouwen met een getinte huidskleur. Dit kunnen ze onder andere laten zien door veel meer te doen met intersectionaliteit, door huidskleur mee te nemen in analyses en vrouwen bewust uit te nodigen en ruimte geven om hun verhaal te doen. Het zijn nu nog te vaak gescheiden werelden. Ik snap het wel, die huiver om kritisch naar jezelf te kijken. Feministen opereren in een guur en vijandig klimaat en veel mensen zijn er als de kippen bij om te zeggen ‘zie je wel, rare feministen, ze deugen zelf niet’. Dus het ligt gevoelig om je eigen vuile was buiten te hangen. Dat zie je bij bijna alle gemarginaliseerde groepen, dus ook feministen. Wij zijn net mensen…’

Gastbijdrage: De nieuwe feministen, deel 1

Wil je als samenleving vrouwenrechten serieus nemen, dan is journalistieke aandacht onontbeerlijk. Of we willen of niet, de media hebben invloed. Weblog De Zesde Clan behoort tot de digitale voorzieningen die ruimte geven aan nieuws over gender, vrouwenrechten, mensenrechten en feminisme. Deze keer gebeurt dat in de vorm van een gastbijdrage van Lonneke van der Ark:

Voor mijn afstudeerportfolio voor de opleiding Journalistiek in Tilburg wilde ik een artikel schrijven voor een online omgeving.  Alle gebeurtenissen rondom het feminisme waren goede redenen voor dit verhaal. Ik vond het vooral interessant om het te bekijken vanuit de online actieve feministen, die niet beroemd zijn. Marie Claire kwam eerder dit jaar met een artikel over alle bekende koppen die zich feminist noemen, en ik wilde juist de minder bekende kant van het activisme laten zien. Hoewel ik afstudeer aan de hogeschool Journalistiek, liggen mijn toekomstplannen in de boekenbranche.

‘ALS MENSEN FEMINISTEN ENG VINDEN, DOEN WE HET GOED’ 

Twee online activisten over het nieuwe feminisme

Door Lonneke van der Ark

‘If not me, who? If not now, when?’ Met die woorden sloot Emma Watson haar speech bij de Verenigde Naties af. De actrice sprak over feminisme en zette met haar toespraak vrouwenrechten weer hoog op de agenda.

Een nieuwe generatie feministen is opgestaan en ze hebben een voordeel wat hun voorgangers niet hadden: het internet. Via het web wordt teruggevochten tegen het aanhoudende seksisme, geweld naar vrouwen en ongelijke behandeling.

Sociale media zijn een grote speler in het feministisch debat. Via bijvoorbeeld Twitter komen de onderwerpen op de feministische agenda naar voren en worden ze opgepakt door de mainstream media. Het heeft ervoor gezorgd dat feminisme weer in de spotlight staat. De hashtag #yesallwomen werd in het leven geroepen nadat de 22-jarige Elliot Rodger twee jonge vrouwen neerschoot bij een universiteit in Santa Barbara, Californië. Nog voordat hij gearresteerd kon worden, pleegde hij zelfmoord.

In een video op Youtube, die na de aanslag online kwam, zei Rodger dat zijn daad een straf naar vrouwen was, omdat hij nog steeds maagd was en nooit een vriendin had gehad. Met #yesallwomen wilden vrouwen wereldwijd duidelijk maken dat ze allemaal wel eens te maken hebben gehad met seksisme en geweld, puur omdat ze een man afwezen. Binnen vier dagen was de hashtag 1,2 miljoen keer gebruikt.

Online activisme

Ongeveer twee jaar geleden begon het online feminisme meer voeten in de aarde te krijgen. Politieke ontwikkelingen in de Verenigde Staten waren daarbij een belangrijke oorzaak, zegt Samantha Pajor (28), freelance journaliste en feminist uit Chicago. Op haar blog, genaamd I write about feminism, schrijft ze dagelijks over actuele situaties.

Ze vertelt waardoor ze feminist geworden is: ‘De Republikeinen hebben er heel wat werk van gemaakt om alle geboekte vooruitgang in vrouwenrechten weer terug te draaien, vooral als het gaat om het recht op abortus en anticonceptie. Het heeft ervoor gezorgd dat mensen een actieve houding tegen die besluiten gingen nemen.’

De Amerikaanse gebruikt voor haar activisme het bloggersplatform Tumblr, waar feminisme lang en breed is geaccepteerd. Antifeministische stromingen hebben haast geen kans op doorbreken en als ze dat wel lukt, zijn ze vaak met een paar weken weer weg vanwege aanhoudende kritiek.

Pajor realiseerde zich pas tijdens haar activisme dat ze een feminist was. ‘Hoe meer iemand over zo’n onderwerp leert en zich realiseert hoe het hun persoonlijk beïnvloed, hoe meer mensen bereid zijn zich in te zetten voor hun rechten. Uiteindelijk zorgt het uitvoeren van feministisch gedachtegoed dat iemand zichzelf feminist gaat noemen.’

Pajor herinnert zich dat ze tijdens haar opleiding niet echt een mening had over de stroming en pas toen ze journalist werd en meer over het onderwerp ging schrijven, ze erachter kwam dat ze zich als feminist identificeerde. ‘Het was echt persoonlijk.’

Ingrid van Amelsfort is in 2010 de feministische blog De Zesde Clan gestart. De naam verwijst naar een vrouwenbeweging in Somalië, waar de dienst werd uitgemaakt door vijf clans waarin alleen mannen het woord hadden. De vrouwen uit de gemeenschap richtten daarop een zesde clan op, om zo ook hun mening te kunnen geven.

Debat

Van Amelsfort vertelt dat ze vooral met de blog is begonnen uit onvrede. Volgens haar is er in de mainstream journalistiek haast geen aandacht voor feministische kwesties en is er verdacht veel ruimte voor ‘feminisme is slecht’- verhalen. ‘Nederlanders blijven ook verstoken van de buitengewoon interessante debatten die feministen in onder andere België, Engeland en de V.S. voeren. Ik zag een rol voor een Nederlands feministisch weblog.’

Dat haar blog en activisme iets uithaalt, merkt Van Amelsfort: ‘Ik gebruik mijn weblog als een plek waar mensen achtergronden krijgen bij het nieuws, of een voorbeeld van ‘kijk, zo werkt het in de praktijk’. Zo probeer ik bewustwording te bevorderen.’ Wel heeft ze inmiddels een beleid als het gaat om negatieve en soms zelfs bedreigende reacties. ‘Zo’n negentig procent van de negatieve reacties die ik krijg, bestaat uit gescheld. Die negeer ik, ik opereer dan vanuit het principe ‘don’t feed the trolls’.’

Haar artikelen lokken ook veel kritische reacties uit, maar daar is Van Amelsfort alleen maar blij mee. ‘Die bevorderen een open en eerlijk debat, geven stof tot nadenken, of leveren een welgemeend commentaar. Dat soort bijdragen plaats ik graag.’

In deel twee: alles over Emma Watson

Op naar een politiek-economische Vrouwendag

Laten we eerlijk zijn. Vrouwen lijden als groep onder een ernstig gebrek aan inkomsten, vrije tijd, politieke invloed en mogelijkheden om iets uit te proberen zonder dat iedereen je vervolgens weghoont. We zijn een soort ontwikkelingsland binnen één van de rijkste naties ter wereld. Internationale Vrouwendag ontstond oorspronkelijk vanuit een politiek-economische achterstandssituatie en ging gepaard met strijd voor het vrouwenkiesrecht en fatsoenlijk werk voor een fatsoenlijk salaris. Ruim honderd jaar later wordt hoog tijd dat we die kant van de zaak weer eens goed belichten en verandering eisen.

Vrouwen in Sint Petersburg leiden in 1917 een politieke opstand tegen de tsaar.

Want laten we wel wezen. Politiek hebben vrouwen nog steeds weinig in te brengen. Neem dat recente debat voor de provinciale statenverkiezingen. De zes leiders van de grootste politieke partijen namen plaats voor de camera’s: ,,De strijd tussen Mark Rutte, Diederik Samsom, Emile Roemer, Alexander Pechtold en Sybrand Buma wordt geleid door Rick Nieman en Frits Wester.” Oftewel: Blanke mannen. Bij de Waterschapsverkiezingen of verkiezingen van vakbondsbesturen is het niet anders. Als vrouw (en mens m/v met een gekleurde huid) zie je jezelf bijna nergens terug.

Financieel? Nederland nam in 1975 een wet aan om gelijk loon voor gelijk werk te regelen. Dat is nog steeds niet gebeurd. Werkgevers betalen arbeiders in zogenaamde ‘vrouwenberoepen’ veel minder salaris dan arbeiders in zogenaamde mannenberoepen. Vrouwen krijgen massaal ontslag als ze zwanger raken – en verliezen zodoende hun inkomen. En in dezelfde baan in dezelfde sector ontvangen vrouwen nog altijd, om zogenaamd ‘onverklaarbare’ redenen, 8% minder loon. Waar is onze 300.000 euro? Is het niet van de gekke dat we pas op 7 maart 2015 hetzelfde verdiend hebben als mannen in 2014?

Bovendien zetten we vrouwen als samenleving op allerlei manieren onder druk om de halve in een anderhalf verdienersmodel te worden. Zeker als je moeder wordt. Vrouwen zijn in die opzet verantwoordelijk voor én zorg én huishouden én een bijbaantje. Vervolgens lijden ze onder stress  en zijn ze financieel zeer kwetsbaar.

Economisch? De arbeidsmarkt neemt nog steeds de jonge gezonde blanke man als norm. Kwaliteit associëren we met (blanke) mannen. Leiderschap associëren we met (blanke) mannen. Wil je carrière maken, dan moet je dat doen volgens de mannelijke norm. Doorbuffelen zul je, en als je vraagtekens bij 120-urige werkweken wilt zetten, vertoon je een gebrek aan ambitie. Investeerders zien vrouwen nauwelijks staan en in reclamespotjes gaat de Rabobank uit van een vrouw die haar eigen baan opzegt om haar man te steunen bij het opzetten van zijn bierbrouwerij.

De ‘brood en rozen’ campagne in de V.S., in 1911, richtte zich onder andere op de penibele situatie van werkneemsters in de textielindustrie.

Sociaal? In landen zoals India durven mensen hardop te zeggen dat de levens van meisjes en vrouwen eenvoudigweg niet zoveel waard zijn. In Nederland vinden we onszelf beschaafd en fatsoenlijk. Bij ons is alles natuurlijk véél beter. Maar ondertussen. In Nederland zijn het veelal mannelijke daders die vrouwen en kinderen te grazen nemen. In Nederland vertellen mannen vrouwen dat de emancipatie ‘af’ is. Zelfs ministers roepen dat. Vervolgens gaan er stemmen op om geld voor emancipatie in te zetten voor Defensie en abortusrechten voor vrouwen in te perken, om maar een paar onzalige politieke standpunten te noemen.

Bovendien hoef je als vrouw maar íets te doen in het openbaar, of je wordt weggehoond. Of het nou gaat om de reacties op de late night talkshow van Eva Jinek, of vrouwen die een technisch beroep uit proberen te oefenen, het is een aaneenschakeling van op de persoon gerichte hoon en negatieve waardeoordelen. Breder: zogenaamd ‘welwillend seksisme’ is waarschijnlijk nóg ondermijnender dan openlijke weerzin tegen vrouwen in zichtbare rollen. Als samenleving leren we meisjes af om ondernemend te zijn, en vinden we hen ‘bazig’ in plaats van een leider. Die dood door duizend kleine opmerkingen gaat veel sluipender en is moeilijker aan te pakken.

Dit alles werpt enorme drempels op voor vrouwen. Wie is het gegeven om zich niks aan te trekken van de oordelen van anderen? Vrouwen zijn mensen, en als sociale wezens reageren we op expliciete en impliciete normen voor gedrag. Het leidt ertoe dat vrouwen, die iets anders willen dan ‘moeder van’ of ‘vrouw van’, gaan twijfelen aan zichzelf. Dat ze zichzelf niet kunnen voorstellen dat zij ‘recht’ hebben op een studiebeurs. Dat ‘er nou eenmaal niks aan te doen is’. Dat je ‘het’ maar moet slikken, en je moet aanpassen om er nog het beste van te maken. De moedeloosheid slaat toe, je geeft op, kunt zelfs last krijgen van zelfhaat. Dan heb je verloren. Als vrouw, en als samenleving.

Daarom zeg ik: op naar een politiek-economische Vrouwendag. Terug naar de oorsprong. Stakingen, protestacties bij bedrijven die zwangere vrouwen ontslaan, een massale beweging, zoals de algemene staking in Spanje, om te protesteren tegen de ongelijke effecten van bezuinigingen – die vrouwen veel harder treffen dan mannen. Een nieuwe feministische golf, met internet en sociale media als nieuwe wapens in de strijd. Dat hebben we nodig. 8 maart is een hele goede datum om bij elkaar te komen en het hierover te hebben.

Wees boos, vrouwen. En strijdbaar. Dan pas komen zaken in beweging en verandert er iets.

Nieuwsronde: feiten en cijfers editie

Of je het nou hebt over vrouwen in Australië, de V.S. of ons eigen Amsterdam, overal tonen cijfers aan dat vrouwen, veel meer dan mannen, last hebben van stress en tijdnood. Dat komt onder andere omdat zorgtaken nog steeds vooral op hun schouders vallen. Die zorgtaken maken vrouwen financieel kwetsbaar en vermoeid. Maar alleen slechte vrouwen klagen daarover. Dat en meer in deze nieuwsronde, geheel gewijd aan feiten en cijfers.

  • Half vol of half leeg glas? In ieder geval kan 52% van de in Amsterdam woonachtige vrouwen zichzelf economisch zelfstandig noemen. De andere helft zou acuut in de problemen komen als er niemand anders is die geld kan verdienen. In een reactie benadrukt Saskia de Hoog, programmacoördinator bij Women Inc., dat dit vooral komt, omdat de omgeving van vrouwen verzorging verwacht. Zij moeten onbetaalde mantelzorg, zorg voor kinderen en vrijwilligerswerk in hun omgeving verrichten. Anders zijn het egoïsten. Kan dat niet anders? vraagt De Hoog zich af.
  • Onderzoekers in de V.S. vroegen aan 147 werkloze mannen en 147 werkloze vrouwen om bij te houden hoe zij hun dagen door kwamen. Wat bleek: de mannen keken vooral meer televisie, terwijl de vrouwen het huishouden deden en voor kinderen zorgden.
  • Uh oh… onze hersenen willen een man als baas, omdat we dat eeuwenlang gewend waren. We weten letterlijk niet beter. Toch biedt deze studie van mr. M. Westerbeek hoop. Als er meer vrouwelijke leiders komen, wennen we eraan en verdwijnen de vooroordelen en stereotypen die vrouwen nu nog op achterstand zetten.
  • Over stereotypen gesproken: de media doen vrolijk mee aan het vertekenen van de realiteit. Dat ontdekte wetenschapster Nirai Melis. Als de media foto’s en ander beeldmateriaal gebruiken, tonen ze mannen vooral als bazen en vrouwen als sexy huisvrouwen en modellen. Melis vertelt haar verhaal inmiddels ook internationaal, bijvoorbeeld in dit interview bij ondernemersplatform The Next Woman.
  • Eén op de tien Belgische zwangere vrouwen laat de zwangerschap afbreken als blijkt dat de foetus lijdt aan een aangeboren afwijking. Het vaakst nemen vrouwen die beslissing als het gaat om anencefalie. Dat is een afwijking waarbij een foetus geen of weinig hersenontwikkeling heeft, en na de geboorte binnen een aantal uren of dagen zal sterven.
  • Vrouwen werken parttime, toch? Nou nee. Onder andere in de techniek en de ICT-sector werken veel vrouwen juist fulltime. Over het algemeen zijn ze zeer tevreden met hun werk, blijkt uit een rapportage van de VHTO.
  • Dodelijk geweld tegen vrouwen begint in Turkije de spuigaten uit te lopen. Tussen 2003 en 2010 nam het aantal door mannen vermoorde vrouwen toe met 1400 procent. Dat betekende in 2014 de dood van 281 vrouwen – minstens, want er vindt onderrapportage plaats. Turkse vrouwen protesteren steeds vaker. Af en toe krijgen ze steun van mannen, die bijvoorbeeld een minirok aantrekken om duidelijk te maken dat kleding niks te maken heeft met dat dodelijke (seksuele) geweld.
  • Hard feit: van de aankomende regisseurs die de kans kregen om voor de allereerste keer een aflevering voor een serie te schieten, was 82% van het mannelijke geslacht. De meerderheid (87%) had bovendien een blanke huid. Dat betekent dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid nauwelijks werkervaring op kunnen doen. Ze lopen meteen aan het begin van hun loopbaan al vast.
  • Australische vrouwen hebben veel vaker dan mannen te maken met tijdgebrek en stress. Stress vloeit onder andere voort uit een opeenstapeling van taken – én betaald werken, én kinderen verzorgen, én mantelzorg leveren én hoofdverantwoordelijke zijn voor het huishouden – en vormen van geweld.
  • Tot slot een gebrek aan cijfers. Wie houdt in Canada bij hoeveel Indiaanse vrouwen verdwijnen? Niemand. Aantallen die wél bekend zijn, doen het ergste vermoeden. Het lijkt erop dat 1.181 inheemse vrouwen werden vermoord, of verdwenen, in de periode 1980 en 2012. Maar een goed overzicht ontbreekt en de redenen voor die sluipende geweldsgolf blijven ook duister. Dat moet veranderen, bepleit de krant Globe and Mail.

Lees Vrouwen: Op weg naar Zoar

Dit album stond al een tijdje in mijn boekenkast naar me te lonken. Op weg naar Zoar, een deels autobiografische graphic novel van Liesbeth Labeur, die in 2011 de Stripschapprijs won in de categorie Nederlands literair. De strip schetst een soms beklemmend, dan weer fantasievol beeld van het leven binnen een streng Reformatorisch milieu, gezien door de ogen van 13-jarige hoofdpersoon Sela.

Zoar is een in de Bijbel genoemde stad. God wilde eigenlijk Sodom, Gomorra en Zoar vernietigen, maar spaarde deze laatste plaats omdat Lot en zijn dochters er hun toevlucht vonden. Zodoende betekent Zoar symbolisch een toevluchtsoord, waar je gespaard blijft voor de wrake Gods terwijl om je heen de wereld vergaat.

Hoewel Labeur in interviews aangaf dat ze geen brede uitspraken over de Reformatorische gemeenschap wilde doen, kiest ze zo’n titel natuurlijk niet voor niets. Zoar mag gelden als een metafoor voor de geloofsgemeenschap waar de hoofdpersoon deel van uit maakt. De leden houden star vast aan hun geloof, terwijl Nederland als geheel een andere weg in slaat, ontkerkt en verandert. Hoe moet je daar mee omgaan?

Labeur beantwoordt die vraag op een indirecte manier, met een mix van droom, werkelijkheid en wens, die regelmatig vervreemding opwekt. Moedwillig, want vervreemding is een techniek om de kijker of lezer wakker te schudden. Onder andere feministen gebruiken deze methode regelmatig, om op een creatieve manier de aandacht te vestigen op de onlogische en rare manier waarop vrouwen vaak afgebeeld of beschreven worden. In dit stripalbum dient het als techniek om alternatieve versies van een verhaal te schetsen. De hoofdpersoon maakt iets mee of ziet iets, vervolgens gaat haar fantasie met haar op de loop en ontstaan er nieuwe verhalen en nieuwe droombeelden.

Zoals ook bij andere bijdragen in de rubriek Lees Vrouwen 2015 probeer ik zo min mogelijk plotwendingen te verklappen. In ieder geval eindigt dit album in mineur. Dat past bij de sobere zwart-wit tekeningen, de kale grafische stijl, en de opvattingen van de auteur:

Het leven is niet alleen maar leuk. Dingen passen niet altijd precies, zoals het woord niet altijd bij het beeld past. Het wringt wel eens. Ik vond het wel mooi om het verhaal op deze manier uit de hand te laten lopen.

Het resultaat mag er zijn. Een subtiel kunstwerk, waar je nog dagen over na kunt denken. Aanbevolen!

Trage emancipatie roept frustratie op

Wat betreft vrouwenemancipatie kun je stellen dat niets makkelijk gaat. Na vele protestacties nam Nederland bijvoorbeeld in 1975 de eerste wet aan om gelijk loon voor gelijk werk verplicht te stellen. Inmiddels zijn we veertig jaar verder en constateren instanties als het CBS en het College voor de Rechten van de Mens nog steeds ‘onverklaarbare’ loonverschillen tussen mannen en vrouwen. Welke gevolgen heeft die traagheid en hoe ga je daar mee om?

Aletta Jacobs gaf in 1883 het officiële startschot in de strijd voor het stemrecht voor vrouwen. Pas 39 jaar actievoeren later toonden de mannen van de Nederlandse regering zich eindelijk bereid dit burgerrecht aan vrouwen toe te kennen. Maar trage emancipatie is geen verschijnsel uit vorige eeuwen. Zo duurde het 90 (negentig) jaar voordat het Olympische Comité overstag ging en bij de vrouwen schansspringen op ski’s opnam in het programma van de Winterspelen. In 2014.

Ook op andere gebieden verloopt de emancipatie traag. Jongens en mannen kunnen ongestoord blijk geven van een dubieuze houding. Zo vinden jongens onderwijs iets voor mietjes, zingen iets voor meisjes – alsof het dan minderwaardig zou zijn – en wc’s schrobben iets voor hun moeder of later hun vrouw. In studentenhuizen kun je het huishouden gerust overlaten aan de meiden. Veroorzaakt deze situatie problemen, dan moet de omgeving zich aanpassen aan de jongens of mannen. Hup, het onderwijs op de schop. Hup, zingen weer leuk maken voor jongens.

Omgekeerd hoeven meisjes en vrouwen niet op begrip te rekenen. Zo blijven vrouwen massaal onderaan de ladder aan de werkvloer plakken. Meer vrouwen op hogere posten gaat met een slakkengang. Ook bij talkshows op de televisie doen omroepen wel mooie beloften, maar een gendermonitor van communicatiewetenschapper Leon van Wijk toont aan dat er niets van streefcijfers terecht komt. In driekwart van de gevallen praat een blanke man nog steeds met een blanke man. Maar niemand roept in die gevallen ‘het systeem moet op de schop’. In plaats daarvan gebeuren er allerlei andere dingen. Zoals:

1. onbegrip. Waar zijn de vrouwen? Waar zijn de vrouwen? Tsja, waar blijven die vrouwen toch? Het ene artikel gaat alleen in op de situatie en noemt die problematisch – of niet, en da’s eigenlijk nog erger. Op enkele goede voorbeelden na vertonen de meeste analyses daarbij een grote blinde vlek. Dat Nederland anno 2015 nog steeds een oerconservatief, seksistisch (en racistisch) land is, wil er meestal niet in. Dat lijkt taboe.

Het gevolg is dat veel artikelen na de constatering ‘weinig vrouwen’ de hete aardappel omzeilen, en liever meteen doorhollen naar oplossingen.  Wie de factor ‘discriminatie’ wél durft te noemen, krijgt er 2. meteen van langs. Neem de loonkloof. Die ontstaat gewoon omdat vrouwen verkeerde keuzes maken, heet het. Omdat ‘ze’ slecht onderhandelen. Omdat ‘ze’ thuis willen blijven voor de kindertjes. Ook op andere terreinen geldt het credo: vrouwen, doe beter je best. Schrijf gewoon fatsoenlijke romans en je wint vanzelf de prestigieuze literaire prijzen. Ja?

Een derde reactie is de boodschapper de schuld geven. Dat komt vaak neer op feministen terug in hun hok slaan. In Nederland, maar ook in de V.S., gebruiken mensen als knuppel al minstens sinds de strijd om het kiesrecht vijandige stereotypen over ‘de’ feministe als eng, boos, lelijk manwijf, die hysterisch rechten opeist. Je zou bijna de mannen in bescherming willen nemen. Die lijden onder al dat gezeik over seksisme, terwijl ze nauwelijks overleven temidden van ”feminisering” en ander onduidelijk gedefinieerd onheil. Tot op de dag van vandaag maken Nederlandse media gretig ruimte voor mannen die de belaagde mannelijkheid menen te moeten verdedigen.

Dat soort reacties (onbegrip, vervolgens vrouwen op verschillende manieren de schuld geven, en mannen willen beschermen tegen die haaibaaien) leidt de aandacht af van de inhoudelijke kwesties. Ze zorgen er bovendien voor dat vrouwen aan zichzelf gaan twijfelen.

Tip 1 is dan ook: ken die drogredenen en doorzie het mechanisme van het slachtoffer de schuld geven. Anders word je depressief – ‘vrouwen deugen niet, geef het maar op’. Nee. Dat klopt niet. Als je kritisch ontleedt wat mensen je wijs willen maken, zie je meestal dat je eerste instinctieve ‘dit is onzin’- gevoel volkomen correct was.

Tip 2: leg de verantwoordelijkheid waar die hoort. Neem de loonkloof. Degenen die de macht hebben, in dit geval de staat (ivm de handhaving van wetten) en werkgevers, moeten hun verantwoordelijkheid nemen en vrouwen fatsoenlijk behandelen. In geval van haat wordt het bovendien hoog tijd dat mannen andere mannen aanspreken op seksistisch gedrag en/of seksuele intimidatie. Want ‘mannelijke agressie’ is een van de antwoorden op de vraag waar de vrouwen toch zijn:

Een bloemlezing. “We zijn lastiggevallen op de mailinglist en voor hoer en kut uitgemaakt. We hebben allemaal verhalen over hoe we werden betast op publieke bijeenkomsten. We maakten mee dat mannen een zakelijke afspraak probeerden te veranderen in een date. We krijgen constant de vraag ‘of we wel kunnen programmeren’ wanneer we praten over technische onderwerpen of daar presentaties over geven. En soms krijgen we boze mailtjes die dreigend zeggen dat we het vak beter kunnen verlaten, want ‘er zijn niet meer cunts nodig die het verpesten’.”

Tip 3: besteedt veel aandacht aan zelfzorg. Je moet immers een lange adem hebben om de taaie emancipatiestrijd vol te houden. En omgaan met haat en jij-bakken vergt veel energie.

Tip 4: verheug je over alles wat er al wél bereikt is. In Nederland zijn vrouwen baas in eigen buik, we kunnen naar school en universiteit, we hebben stemrecht, we kunnen over ons eigen geld beschikken, en steeds vaker zeggen vrouwen iets terug als anderen ons, bijvoorbeeld op sociale media, voor rotte vis uitmaken. Vrouwen leveren kritiek. Vrouwen stellen onrecht aan de kaak en eisen verandering. Wen er maar aan….

Vrouwen maken femicide zichtbaar

Hartziektes? Kanker? Nee. Eén van de grootste gezondheidsrisico’s voor vrouwen betreft geweld van mannen. Dat lijkt een ver van je bed show, totdat de slachtoffers van deze femicide, de moord op meisjes en vrouwen, een naam en een gezicht krijgen. Ziedaar de Femicide Census, een overzicht van vrouwen die door een man vermoord werden. Misschien moet Nederland hetzelfde gaan doen. Want ook in ons land is de dode door huiselijk geweld meestal een vrouw.

Nederland kent dit soort initiatieven nog niet, maar in Engeland en Spanje stonden mensen op om deze vorm van vrouwenmoord zichtbaar te maken. In Engeland begon Karen Ingala Smith in 2012 de losse incidenten met elkaar te verbinden, zodat het patroon zichtbaar werd. Ze trof de moorden aan in korte berichtjes en achteloze mededelingen. Pas toen ze de losse incidenten op een rij zette, werd ‘opeens’ akelig zichtbaar hoeveel vrouwen het loodje legden vanwege partnergeweld, het eindstation van structureel geweld tegen vrouwen.

Smith wilde het niet laten bij een individuele actie. Ze zette een petitie op om te pleiten voor een structurele registratie van door mannen vermoorde vrouwen. Ziedaar, de Femicide Census. Women’s Aid en Refuge, twee non-profit organisaties, houden de site actueel en proberen mede op die manier de bewustwording op gang te brengen.

Ook Spanje houdt al enkele jaren lijsten bij van vermoorde vrouwen. Dit is het land waar vrouwenmishandelaars steun krijgen in de vorm van spreekkoren met ‘het is niet jouw schuld, je deed er goed aan, zij was een hoer’. De regering erkent de structurele problemen en houdt gedetailleerde statistieken bij. Bij de Spaanse variant van het CBS gaan de tellingen verder terug en kun je zien dat het jaarlijkse dodental tussen 1999 en 2013 tussen de 60 en 75 ligt.

Hoe vaart Nederland? Als ‘het Saudi Arabië van Europa’ (citaat: Frits Barend, zie artikel over Jinek) lijken hulpverleners en andere betrokkenen allergisch voor iets wat riekt naar feministische ideeën. Ze hechten weinig betekenis aan de sekse van de meeste daders (man).  Die genderblindheid heeft grote gevolgen. De aanpak van huiselijk geweld in Nederland loopt averij op, bleek uit een recent onderzoek in opdracht van de regering.

Er bestaat in Nederland niets wat lijkt op de Femicide Census. Elseviers gaf een overzicht van moorden uit 2014. Je moet zoeken tussen de afrekeningen in het criminele circuit, uitgaansgeweld en psychisch zieken, in bijna alle gevallen mannen die mensen vermoorden. Tussendoor tref je echter gevallen zoals dit aan:

  • 10-1 Zevenbergen In zijn woning wurgt, steekt en schopt de 39-jarige William R. zijn 36-jarige ex-vrouw Claudia Oskam. Daarna dumpt hij haar lichaam in het water op een fabrieksterrein, waar ze twee dagen later op zijn aanwijzingen wordt gevonden.
  • 11-1 Roermond Een 48-jarige vrouw die 8 januari in haar woning was neergestoken, overlijdt in het ziekenhuis. De politie arresteert haar 49-jarige partner.
  • 21-1 Geertruidenberg Familie vindt in hun flat het lijk van een 50-jarige vrouw. Haar 50-jarige ex-man is verdachte.
  • 23-1 Hengelo Na excessief drugs- en alcoholgebruik slaat de 28-jarige Michael E. zijn 27-jarige vriendin Sharmila Kanhai en verstikt haar door op haar te gaan zitten.
  • 31-3 Oosterhout De 42-jarige Nicole Halma overlijdt in het ziekenhuis. Ze is gewurgd, met een hamer geslagen en gestoken. Haar 10-jarige zoontje raakt gewond. Haar 41-jarige partner John S. handelde mogelijk onder invloed van antidepressiva.
  • 11-5 Steenwijk In de tuin voor haar huis steekt de 33-jarige D. zijn even oude partner Jeanilet Aniceta na een korte achtervolging neer. Ze overlijdt in het ziekenhuis. De man had net een huisverbod gekregen.
  • 17-5 Amsterdam In hun woning is de 24-jarige Antilliaanse Jamina Nepomuceno doodgeslagen door haar 41-jarige vriend Patrick J.
  • 29-5 Leidschendam-Voorburg De 18-jarige Melissa Finke is in een woning doodgestoken. Verdachte is een 22-jarige man.
  • 23-6 Groningen In haar woning ligt het lijk van de hoogzwangere Swaniek Wouda (39). Haar 41-jarige partner Benjamin N. is verdachte.
  • 27-6 Leeuwarden In haar woning steekt de 45-jarige Rik M. na een avond vol drank en drugs zijn 38-jarige ex-vriendin Miranda Olivier dood.
  • 22-7 Amsterdam In Zuidoost is de 28-jarige Sabrina Roberts neergestoken. Ze overlijdt in het ziekenhuis. [..] Een 53-jarige man is verdacht.
  • 31-7 Hilversum In een woning ligt het lijk van een 74-jarige vrouw. Haar 80-jarige vriend Dick R. – bewoner van het huis – is verdachte.
  • 20-10 Emmeloord (gemeente Noordoostpolder) In een brandend chalet ligt het lijk van de 18-jarige Tessa van Bokhorst. De volgende dag arresteert de politie een 36-jarige verdachte (een man uit Urk).
  • 26-10 Arnhem  In een flatwoning ligt het lijk van een 71-jarige vrouw. Een 61-jarige man geldt als verdachte.
  • 26-10 Eindhoven In het centrum brengt de 22-jarige Koen B. zijn 17-jarige ex-vriendin Juliette Bouhof om het leven.
  • 15-11 Almelo In een flat ligt het lijk van de 37-jarige Fabiana Sobrinho. Een 43-jarige man geldt als verdachte.

Daar hebben we het over. En dit is slechts het topje van de ijsberg…

Omroep – seksistisch Nederland: 1-0

Gelukkig. Eva Jinek mag volgend jaar gewoon terugkeren met een talkshow op de late avond. Nog steeds als ‘de vervangster van’, dat wel, maar KRO/NCRV zijn in ieder geval niet gezwicht voor de vele seksistische reacties van diverse Nederlanders. Wat dat betreft zegt Het Parool precies waar het op staat: de kritiek betrof vooral uiterlijkheden, en toonde voor de zoveelste keer aan dat Nederland ”het Saudie Arabië van Europa” is. Zo, die zit.

Zenderbaas Marcel Peek van NPO 1 gaf in de media aan dat de omroep nog steeds alle vertrouwen heeft in Jinek, en haar programma tijd wil geven om zich verder te ontwikkelen. Hulde. Want het begon steeds meer op te vallen dat er iets vreemds gebeurde rondom Jinek.

Niet alleen De Zesde Clan wees op seksisme, ook anderen deden dat. Weblog Powervrouwen constateerde op 20 februari dat het een stuk stiller zou zijn geweest als Eva Adam Jinek had geheten. Dan zou ze gewoon de zoveelste mannelijke deskundige in slecht zittend pak zijn geweest, en waren mensen op de inhoud ingegaan in plaats van gedoe over benen, banken en kapsels.

Fidan Ekiz van De Wereld Draait Door bracht in herinnering dat in landen als Turkije, Duitsland en de V.S. niemand vreemd opkijkt van een vrouw die schoonheid en intelligentie combineert. De aanhoudende kritiek op Jinek ziet zij als een typisch Nederlands fenomeen. Iets in de cultuur maakt dat mensen (mannen?) zuur reageren als een intelligente vrouw in het openbaar het woord neemt.

Het Parool citeerde onder andere Frits Barend en Catherine Keyl, inclusief de verwijzing naar Saudi Arabië. Ook zij vinden het opvallend hoe vrouwelijke presentatoren onder vuur komen te liggen in Nederland:

Sonja Barend kreeg in haar tijd ook een hoop te verduren van de Jan Blokkers van deze wereld. Wat dat betreft zijn we niet ontzettend rijk in dit land. Ik heb al eens eerder gezegd dat we het Saoedi-Arabië van Europa zijn.’  Catherine Keyl presenteerde jarenlang een eigen talkshow en ondervond soms hetzelfde als wat Jinek nu overkomt. ‘Het is commentaar op korte rokjes, make-up, schoenen en ga zo maar door. Heel onrechtvaardig. Pauw en Witteman zagen we jarenlang in slecht zittende pakken en daar hoorde je nooit iemand over.

Dat soort negatieve, op de persoon en de vrouwelijke identiteit gerichte waardeoordelen raken vrouwen. Wij zijn ook mensen, wist u nog? Ook Eva Jinek. In glossy magazine Harper’s Bazaar gaf ze aan dat de massale kritiek haar niet onberoerd laat en dat ze moet uitzoeken hoe ze met de aanhoudende kritiek op uiterlijkheden om zou kunnen gaan. Misschien op haar pen kauwen? Mensen gaan er hoe dan ook over struikelen, wat ze ook doet.

En waarom gaat het steeds over kleding, kapsels, banken en accessoires, in plaats van over haar kijkcijfers? In januari kwam ze over het miljoen heen. Pas toen Humberto Tan weer begon, daalden Jinek’s scores. Met circa 450.000 kijkers deed ze het echter nog steeds goed. Bovendien gaat het om meer dan de cijfers alleen:

Eva Jinek houdt een soortgelijke formule aan als Tan maar laat het veel meer blijken als ze het ergens niet mee eens is, of laat haar ergernis zien als ze geen antwoord krijgt. Fantastisch, dit is helaas zeldzaam geworden op televisie. Wat mij betreft graag veel meer credits voor Eva Jinek.

Gelukkig kunnen we volgend jaar kijken hoe het programma Jinek zich ontwikkelt. Omroep-seksistisch Nederland: 1-0.

Nieuwsronde

Literaire successen. Bekeerde internettrollen. Ghostbusters in de bioscoop, maar dan met vier vrouwen in de hoofdrollen. Hoera! Maar ook vooroordelen bij Masterchef Junior, moedersterfte in Zimbabwe en Chinese studentes die willen promoveren, maar op een glazen muur stuiten. Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Vrouwelijke sekse, en in China willen promoveren? Berg je maar. Een meerderheid van de bevolking accepteert het niet als zij hoger opgeleid is dan hij. Mannelijke professoren weigeren kandidates, en in de beeldvorming zijn zulke vrouwen lelijk en wil geen enkele man ze hebben. Grappig detail: ondertussen doen vrouwen het als student zo veel beter dan de tot op het bot verwende mannen, dat universiteiten hogere toelatingseisen voor vrouwen instelden.
  • Arme Straus-Kahn. Hij had echt géén idee waar al die vrouwen op feestjes vandaan kwamen. Tsja, beetje naïef, boys will be boys, maar bewijs maar eens dat hij wel wist dat het ging om betaalde prostituees. Welnee, die meiden vonden hem zo charismatisch, dat ze massaal seks met hem wilden hebben. Vrijwillig. Hij moet de vrouwtjes bijna van zich af slaan! Die vrijspraak komt er, gegarandeerd.
  • Literaire successen, hoera! Dichteres Anneke Brassinga krijgt de P.C. Hooftprijs 2015 voor haar gehele oeuvre. Eerder won ze ook al de VSB Poëzieprijs en de Constantijn Huygensprijs. Als het gaat om de VSB Poëzieprijs: die ging dit jaar naar Hester Knibbe, voor haar bundel Archaïsch de dieren. Ook Maartje Wortel boekte succes. Met haar roman IJstijd won ze de BNG Bank Literatuurprijs 2014.
  • Meisjes krijgen volgens Belgisch onderzoek vaker met pesten te maken dan jongens. Zo’n 27,6 procent van de Vlaamse jongens en 33,1 procent van de meisjes werd in de afgelopen zes maanden minstens één keer het slachtoffer van pesten. Ook online zijn meisjes vaker de klos: 8,2 procent van de jongens en 14,1 procent van de meisjes werd lastiggevallen. Achttien academici pleiten in een open brief voor maatregelen.
  • Oei. Een remake van Ghostbusters, maar dan met vier vrouwelijke wetenschappers in de hoofdrollen? Sommige mannen verslikten zich en begonnen danig te sputteren. Anderen willen juist meer: doe alle films maar met vrouwen in de hoofdrollen. Gedurende de komende honderd jaar. Dan hebben we min of meer gelijkheid bereikt, schrijft GQ. Want de trend bij films is helaas nog steeds dat vrouwen uit beeld verdwijnen. Een beetje tegenwicht kan geen kwaad, gezien die situatie.
  • Masterchef Junior boekt succes. Spannende kookwedstrijden, schattige kinderen, ooh’s en aaah’s gegarandeerd. Ondertussen continueert de jury echter aloude vooroordelen rondom meisjes en kinderen met een gekleurde huid. De blanke jongens lijken nou eenmaal het meeste op hun plek in een professionele keuken, weet je? Chef Amanda Cohen stelde die houding eerder ook al aan de kaak in dit krachtige opiniestuk.
  • Nog meer vooroordelen: wetenschappers die het paringsgedrag van dieren bestudeerden, letten totaal niet op de rol van de vrouwtjesdieren. De vooroordelen nemen niet af, maar zijn sinds 2000 zelfs sterker dan ooit aanwezig – toevallig net sinds het Mars en Venus hersenevangelie aan invloed wint. De gehanteerde biologische modellen zijn zodoende fundamenteel verkeerd. Vrouwtjesdieren blijken namelijk op allerlei manieren te beïnvloeden welk mannetjesdieren hen bezwangeren. Dit heeft grote invloed op de genetische diversiteit en samenstelling van kuddes, zwermen en kolonies.
  • Een kind baren in Zimbabwe? Levensgevaarlijk. Tussen 1990 en 2010 steeg het aantal dode moeders met 28 procent. Bacteriële infecties en gescheurde baarmoeders veroorzaakten de meeste sterfgevallen. Slechte wegen en een eigen bijdrage voor een bevalling in een ziekenhuis wierpen extra drempels op. De overheid schrapte die financiële bijdrage in 2012 en doet nu verwoede pogingen om met extra investeringen de moedersterfte te verminderen. Maar het blijft lastig….
  • Wat maakt een groep ‘slim’? Wetenschappers ontrafelden groepsprocessen om te achterhalen wat maakt dat het ene team sneller met betere oplossingen komt, dan het andere team. Wat blijkt? Het ging niet alleen om diversiteit op zich, maar ook het aantal vrouwen. Hoe meer vrouwen, des te slimmer de groep. Want vrouwen scoren beter op sociale gevoeligheid, en dat bleek dé voorspellende factor of een groep goed zou presteren.
  • Lindy West probeerde internettrollen te negeren. Totdat iemand een account aanmaakte op naam en met een foto van haar recent overleden vader. In een mooi, persoonlijk artikel vertelt ze wat er gebeurde toen ze besloot te reageren op de actie van deze anonieme hater.
  • Hardlopen? Leuk! Maar je doet dat vaak op straat, in het openbaar. Als je dan ook nog de vrouwelijke sekse hebt, betekent dat commentaar. Vrouwen vinden dat heel vervelend. Sterker nog, negatieve reacties van de omgeving kunnen vrouwen afhouden van sporten.

Politie wantrouwt verkrachte meisjes te snel

Zo, die kop in Metro loog er niet om. ”Politie denkt snel dat meisjes liegen”. Het blijkt te gaan om jeugdige slachtoffers van seksueel geweld. Volgens onderzoekers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld (NRMSG) belemmert dit wantrouwen een effectieve aanpak. Schrijnend, want het grootste probleem is juist dat meisjes en vrouwen veel te lang zwijgen over verkrachting. PvdA kamerlid Marith Rebel heeft inmiddels vragen gesteld aan minister Opstelten.

De NRMSG-onderzoekers gebruiken de volgende, ietwat wollige wetenschappelijke taal vol nuances om hun punt te maken. Letterlijk concluderen ze over de situatie bij de politie:

Wanneer de kenmerken worden vergeleken met aangetoonde misvattingen blijkt dat een deel van de kenmerken overeenkomt met misvattingen die al in de literatuur zijn blootgelegd. Tevens hebben wij laten zien dat bepaalde te verwachten gevolgen van seksueel geweld de verklaring kunnen beïnvloeden. Het blijkt dat een aantal kenmerken wellicht ten onrechte wordt geïnterpreteerd als wijzend op mogelijke valsheid van de verklaring.

 

Wat hier vrij vertaald staat is dat de politie zich baseert op denkbeelden die al lang en breed onderuit zijn gehaald in gedegen onderzoek. Teveel agenten geloven in de mythe dat wachten met de gang naar de politie een bewijs van liegen zou zijn, of dat een arts seksueel geweld bijna altijd aan kan tonen. Nee dus.

Ook letten teveel agenten te scherp op tegenstrijdigheden of vaagheden in de verklaring(en) van jonge slachtoffers. Ze vermoeden dan te snel gelieg. Dat ‘ze liegt’-automatisme leidt tot pijnlijke situaties als de politie meisjes en vrouwen eerst weg stuurt, later wél effectief onderzoek doet, en opeens allerlei verkrachters op het spoor komt. Oeps!

Feministen en andere weldenkende mensen zal dit alles niks verbazen. Het systematische wantrouwen jegens meisjes en vrouwen vormt één van de vaste verschijnselen in landen met een zogenaamde verkrachtingscultuur. In zo’n cultuur krijgt ieder voorbeeld van liegende vrouwen volop aandacht, met een ondertoon van ‘zie je wel, de loeders!’. In zo’n cultuur tieren seksistische mythes welig.

Die stereotypen voeden vervolgens het wantrouwen van autoriteiten en zorgen ervoor dat de nadruk komt te liggen op verwijtbaar gedrag bij vrouwen en meisjes. Ze liegen, ze wilden wraak, zei ze wel duidelijk genoeg nee? Wat had ze aan? Wat deed ze eigenlijk op dat tijdstip en op die plek? Bonuspunten als hij rijk en beroemd is, en zij als kamermeisje werkt. Oh, en bij de weg: ze wilde het zelf! Ze ging volstrekt vrijwillig in een hotel naar bed met 80 mannen! Arme mannen trouwens. Die zijn nu opeens het doelwit van een onverantwoorde heksenjacht. Onrecht!!!!

Kortom, verkrachtingscultuur. De conclusies van de onderzoekers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld maken zonneklaar dat Nederland er ook eentje heeft. Ze pleiten ervoor dat de politie andere richtlijnen gaat hanteren bij gesprekken met slachtoffers van seksueel geweld. Want:

Zolang in deze Aanwijzing veel nadruk blijft liggen op onjuiste aangiftes is het verlagen van de drempel tot het doen van aangifte nog ver buiten handbereik.

Vrouwen die zich de wildernis eigen maken

H is for Hawk maakt op dit moment furore en wordt hopelijk ook snel in het Nederlands vertaald. The Guardian interviewde de auteur, Helen MacDonald, en ik verwijs je graag naar dat prachtige artikel. MacDonald vertelt hoe ze zich de wildernis eigen wist te maken. En welke boeken een grote indruk op haar maakten, voordat ze zelf haar eigen bestseller schreef. Gender speelt daarbij een grote rol. Hoe zien we de natuur, en hoe beïnvloedt je sekse dat beeld?

Helen MacDonald en haar havik, Mabel.

H is for Hawk won de Costa prijs 2014. Het boek beschrijft hoe Helen MacDonald het verdriet over het verlies van haar vader (en andere verliezen) een plek weet te geven door te werken met roofvogels. In het bijzonder Mabel, een havik, die ze een jaar lang traint om mee te jagen.

Helen MacDonald is één van de weinige vrouwen die boeken publiceert in het genre natuurliefhebbers en vogelexperts. Ze helpt zodoende zelf mee aan het doorbreken van glazen plafonds. Want als meisje in de jaren zeventig kon ze, als het ging om het ontdekken van de natuur, alleen jongens tot voorbeeld nemen. Welk boek ze ook las, jongens trokken er op uit en ontdekten de wildernis. Meisjes bleven op de camping achter en zetten hooguit wat veldbloemen in een vaasje.

Zo ging dat in die tijd, en niemand, ook MacDonald niet, plaatste vraagtekens bij dit rigide rollenpatroon. Het enige wat ze kon doen om zich welkom te weten in de wildernis, was zichzelf min of meer in tweeën splitsen. Ze was een meisje, maar het deel van haar wat in bomen klom, vogels observeerde en hutten bouwde, was waarschijnlijk een jongen.

Inmiddels zijn we veertig jaar verder. Steeds meer schrijfsters wagen zich op het pad van natuurboeken en zorgen ervoor dat vrouwen ook de natuur en de wereld benoemen. MacDonald:

It’s a truism that the stories we tell about nature are stories about ourselves, but still those stories are full of singular moments out in the world, when wild things look at us and we look back, mute and astonished.

Dat meer vrouwen over de natuur schrijven, wordt langzamerhand zichtbaar in het beeld en de functie van de wildernis. Volgens literatuurcritica Astrid Bracke leveren mannelijke auteurs natuurboeken op die lezen als een mannelijke overgangsrite. De man als krijger, die de wildernis intrekt om haar te veroveren en een Echte Man te worden. Niet gehinderd door huishouden, kinderen of sociale verplichtingen kan deze macho avonturier jaren in de rimboe doorbrengen en filosoferen over het Zijn.

De vrouwelijke auteurs kunnen meestal alleen maar dromen van zo’n zorgeloos bestaan en moeten veel meer obstakels overwinnen voordat ze zich aan de natuur kunnen wijden. Als ze dat doen, werken ze ook vaker vanuit een ander perspectief. Het gaat niet om ‘de natuur overwinnen’ maar om observeren of vanuit gelijkwaardigheid deel uitmaken van de wildernis.

Daarnaast wijzen andere mensen op de natuur als ontsnappingsroute voor vrouwen. Juist omdat vrouwen zo belast zijn met sociale verplichtingen, zorgen voor anderen en verwachtingspatronen rondom ‘goede dochter’ en ‘gehoorzame echtgenote’, kan alles loslaten en de wildernis intrekken een daad van verzet worden. Met duidelijk feministische ondertonen. De wildernis verandert dan in een vrijplaats, waar vrouwen hun kracht ontdekken, heelheid ervaren en kunnen uitzoeken wat ze zelf willen.

Op die manier krijgen boeken over de natuur meer lagen en ontstaat een complexer beeld. Dankzij een grotere diversiteit in auteurs, en meer verscheidenheid in de verhalen die deze auteurs vertellen.

Vrouwen doen meer, krijgen minder – ook op kantoor

We hadden al grondige studies over de manieren waarop vrouwen privé nog steeds in meerderheid opdraaien voor de verantwoordelijkheid voor huishouden en kinderzorg. Ook als hij en zij beiden een fulltime baan hebben. Wat blijkt: op kantoor gebeurt dit ook. Het zijn buitenproportioneel vaak vrouwen die de koelkast schoonbikken, collega’s helpen, en opruimen. Doen ze dit, dan krijgen ze geen dank. Doen ze het niet, dan gelden ze als stug en egoïstisch.

Sheryl Sandberg neemt stelling tegen de dubbele moraal op kantoor.

Wetenschappelijke onderzoek naar ‘wifework’ op kantoor kreeg onlangs extra aandacht, omdat CEO Sheryl Sandberg en wetenschapper Adam Grant er een groot artikel over schreven in de New York Times. Zij vinden dat mensen moeten stoppen om van vrouwen te verwachten dat ze tijd en energie investeren in helpend gedrag, zonder dat het hen iets oplevert.

Deze mentaliteit zet vrouwen namelijk met de rug tegen de muur. Je bent de klos als je je hulpvaardig opstelt, want je werkt harder maar niemand vind je daarna beter, aardiger of vriendelijker.  Sterker nog, als vrouwen zichzelf wegcijferen om collega’s bij te staan, geeft hun leidinggevende hen daarna een slechtere beoordeling. Maar als je het niet doet geven omstanders je sociaal straf en krijg je ook slechte beoordelingen.

Vrouwen moeten zodoende twee keer zo hard werken om, met al hun ondersteunende werk, evenveel eer te krijgen als een man die niks doet voor andere collega’s:

When both agreed to stay late, the man was still rated 14 percent more favorably than the woman for no good reason. When both refused, the woman got dinged by 12 percent more than the man for no good reason. From her report: ”Over and over, after giving identical help, a man was significantly more likely to be recommended for promotions, important projects, raises and bonuses. A woman had to help just to get the same rating as a man who didn’t help.”

Een ander genderpatroon versterkt die ongelijkheid nog. Vrouwen stellen zich hulpvaardig op, maar zijn geneigd als een stille kracht op de achtergrond te notuleren, coachen en redderen. Als mannen helpend gedrag vertonen, doen ze dat juist zo zichtbaar mogelijk. Zo krijgen ze een dubbele bonus. Lof en eer als ze helpen, en extra lof en eer omdat ze dat zo zichtbaar doen.

Sandberg en Grant vinden deze situatie schadelijk. Alle tijd die vrouwen kwijt zijn aan sociale taken, kunnen ze niet steken in de ontwikkeling van hun eigen loopbaan. Daarnaast lopen vrouwen een groter risico om op te branden. Niet omdat ze zwakke wezens zouden zijn, maar omdat ze aantoonbaar veel harder moeten werken dan hun mannelijke collega’s, terwijl ze er weinig tot niks voor terug krijgen. Mensen raken van minder opgebrand.

Wat te doen? Sandberg en Grant geven leidinggevenden het advies om mensen niet alleen te beoordelen op zakelijke prestaties, maar om ook mee te wegen wie collega’s helpt en wie niet. Ze adviseren mannen om te letten op wat vrouwen doen, en hen daarvoor publiekelijk erkenning te geven. Zodat zichtbaarder wordt wat vrouwen bijdragen en betekenen voor een team. Ook willen ze dat huishoudelijke taken op kantoor eerlijker verdeeld worden tussen de seksen.

Onder andere weblog Jezebel betwijfelt of die adviezen haalbaar zijn. De problemen beginnen al veel eerder, en zouden in de opvoeding al aan de orde moeten komen:

Great ideas, but please tell me how many guys angling for more money or a better title are going to go out of their way to make sure a woman’s ideas are highlighted or to do menial tasks? The answer, I think, is much more difficult to pull off: It’s to raise boys differently from the start. The answer is not to teach women to care less; it’s to teach men to care more. It’s to teach boys how to care—with detail and empathy—so that as adults, men and women no longer have a gendered notion of what it means to pitch in in the first place. So that when everyone is doing a little bit of menial work, everyone is just as capable of reaching for the brass ring with their big ideas, if that’s what they are after. No cupcake fetching required.

Wikipedia toont half vol, half leeg glas

Wikipedia doet ontzettend veel moeite om gelijkheid te bevorderen. Dat leidt tot een situatie die je kunt vergelijken met een half vol, maar ook een half leeg glas. Ja, vrouwen komen goed aan bod in artikelen, en de selectie op de startpagina’s vertoont een genderbalans. Analyseer je echter de inhoud van artikelen, dan worden verborgen vooroordelen opeens akelig zichtbaar.

Uit computeranalyses van zes taalversies van Wikipedia blijkt dat artikelen over vrouwen vaak doorlinken naar artikelen over mannen. Andersom gebeurde nauwelijks – de artikelen brachten mannen zelden in verband met vrouwen.

Daarnaast bevatten artikelen over vrouwen veel woorden die hun sekse benadrukken, zoals ‘vrouw’, ‘vrouwelijk’ of ‘dame’. Gaat het over mannen, dan ontbreken woorden als ‘man’,  ‘mannelijk’ en ‘heer’. Volgens de onderzoekers wijst dat erop dat de man de norm is – een artikel gaat over iets mannelijks. Doe je iets anders, dan moet je expliciet vrouw, vrouwelijk of dame zeggen om duidelijk te maken dat het niet over een man gaat.

Ook komen woorden die verwijzen naar kinderen, huwelijk en gezin relatief vaak voor in artikelen over vrouwen. Bij artikelen over mannen ontbreken deze huiselijke en relationele  verwijzingen. Ook dit duidt op vooroordelen. Vrouwen? Dan neem je kinderen mee. Mannen? Die staan op zichzelf, of doen iets geniaals met andere geniale mannen.

Al met al concludeert MIT Technology Review:

That’s an interesting study that provides evidence that the Wikimedia Foundation’s efforts to tackle gender bias are bearing fruit. But it also reveals how deep-seated gender bias can be and how hard it will be to root out. The first step, of course, is to identify and characterize the problem at hand. Wagner and co’s work is an important step in that direction that will allow editors at Wikipedia to continue their vigilance.

Verder lezen over Wikipedia en gender? Wikipedia heeft een taskforce om systematische vooroordelen aan te pakken. Zouden meer vrouwelijke redacteuren genderproblemen kunnen oplossen? Deze Wikipedia expert denkt van niet. Er moet meer gebeuren. In actie komen? Hier een lijst met vrouwen waar andere taalversies van Wikipedia een artikel over publiceerden, maar in de Nederlandse versie ontbreken ze. Tot slot: hoe gaat Wikipedia om met controversiële onderwerpen, zoals Gamergate? 

Vrouw en geniaal? Het wil er niet in

Onderzoek bewijst het: mensen kunnen de woorden ‘vrouw’ en ‘geniaal’ niet met elkaar combineren. Het klinkt te raar. Een geniaal mens is een blanke man. Hij beschikt van nature over zoveel talent, dat hij zonder enige moeite indrukwekkende prestaties neerzet. Hij is een soort Sherlock Holmes. Vrouwen kunnen hooguit een volhardende Hermione Granger zijn.

Maakt niet uit hoeveel diversiteitsprogramma’s je lanceert: als je dit soort stereotypes niet expliciet maakt, houd je vrouwen en mannen met een gekleurde huid feilloos buiten de deur. Het Amerikaanse onderzoek vond een direct verband tussen het aandeel vrouwen in bepaalde studierichtingen en ideeën over genialiteit. Als de heersende opvatting luidt dat hard werken resultaat oplevert, maken vrouwen een kans. Als de heersende opvatting luidt ‘je moet van nature talent hebben’, dan vallen vrouwen (en mannen met een gekleurde huid) af.

Deze opvatting over aangeboren talent, en wie van nature over dat talent beschikt, heeft ingrijpende gevolgen. Deze overtuiging betekent dat vrouwen in sommige vakgebieden minder welkom zijn. Een studie psychologie red je nog wel met hard werken, maar voor filosofie moet je briljant zijn, dus dááág vrouwen, denk maar niet dat je dit kunt. Het betekent dat ook de zogenaamd ‘rationele’ wetenschappers vrouwen discrimineren, dat seksisme ook de wetenschap niet vreemd is.

Het fenomeen ‘genie = man’ verklaart niet alleen het lage of juist wat hogere aandeel van vrouwen in bepaalde studierichtingen en vakgebieden. Deze opvatting doet z’n giftige werk ook op andere gebieden waar het draait om talent. Zoals muziek. Vrouwelijke artiesten merken keer op keer dat het niet uitmaakt wat ze doen en hoeveel ze doen. Zodra er een man bij hen in de buurt staat, gaan mannen en vrouwen er klakkeloos van uit dat de unieke popsongs van zijn hand zijn. Zij hielp hooguit een handje, of inspireerde hem.

Op die manier krijgen vrouwen geen eer van hun werk. Sterker: ze gaan aan zichzelf twijfelen. Nederland kende bijvoorbeeld tot voor kort de zogenaamde Huygens-beurs. Mannen en vrouwen vroegen ongeveer even vaak een beurs aan voor een periode studeren in het buitenland, totdat de slogan veranderde. In advertenties stond voortaan ‘Ben jij slim genoeg?’ Blanke mannen zeiden ‘ja’ en bleven beurzen aanvragen. Vrouwen twijfelden en zagen vaak af van deze enorme impuls voor hun academische loopbaan.

Wat te doen? De onderzoekers geven op basis van hun studie een paar handvaten. Kleine dingen kunnen al een groot verschil maken. Zo helpt het als studies waarvan nu impliciet wordt gezegd ‘daar moet je talent voor hebben en dan komt succes vanzelf’, openlijk aangeven hoe hard je moet werken. Het komt studenten niet aanwaaien. Iedereen moet zich inspannen om de stof te leren, tentamens te maken en eindscripties op te zetten en uit te voeren. Iedereen is Hermione.

Ook opvoeders en schooladviseurs hebben een taak. Zolang die ouderwetse rolpatronen propageren, of meisjes ontmoedigen bij als ‘mannelijk’ gedefinieerde vakken zoals wiskunde, zetten ze vrouwen op achterstand. Want, ik zeg het wel vaker: vrouwen zijn mensen. Als sociale wezens reageren vrouwen op sociale druk en passen ze hun gedrag aan subtiele signalen vanuit de omgeving aan. De signalen voor mannen luiden nog steeds: ‘ga zo door, je kúnt het’. De signalen voor vrouwen luiden: ‘wij geloven niet dat je dit kunt. ‘Maakt niet uit dat je tienen haalt, je kunt het niet, het is te moeilijk, ga liever moederen’.

Meer weten en verder lezen? Vrouwen en Ambitie van Anna Fels is een eye-opener. Het boek maakt inzichtelijk wat vrouwen nodig hebben om wél op te bloeien. Een beetje geschiedenis: de eerste vrouwen aan de universiteit, in België en Nederland. En waar het Nederlandse onderwijs geteisterd wordt door Mars en Venus kwakdenken en angst voor de feminisering van het onderwijs, neemt het Belgische onderwijs gender serieus met campagnes zoals Weetewa… ge zijt mijn stereotype niet. Met veel aandacht voor gelijke kansen en het doorbreken van beperkende rolpatronen. Daar kunnen we in Nederland nog wat van leren.

Oh, en Twitter natuurlijk:  en #LegoAcademics. Soms overlappen ze elkaar en dan krijg je dit:

Document over rol vrouw is GAGFUW ten top

Het Islamitische Kalifaat is een paradijs voor mannen. Dat blijkt uit een propagandadocument van IS, in het Arabisch online gezet door de al-Khanssaa Brigades en nu in het Engels vertaald door een Engelse denktank. Mannen kunnen meisjes huwen als die negen jaar of ouder zijn. Daarna kunnen mannen hun leven lang verzorging, seksuele diensten en gehoorzaamheid van haar eisen. Het is GAGFUW ten top – de vrouw als gebruiksvoorwerp.

Het mooiste is nog dat de opstellers van het document beweren dat vrouwen geen achtergestelde positie innemen ten opzichte van mannen. Echt niet. Vrouwen hebben juist rechten. Het recht om binnen te blijven. Het recht een dienstbaar huiselijk bestaan te leiden, zich weg te cijferen voor man en kinderen, en het recht om geen mening te hebben. Hun man weet toch beter dan zij wat er moet gebeuren, dus de schatjes hoeven hun zuivere en pure hoofdjes niet te vermoeien met politiek, oorlog, de economie of andere ingewikkelde kwesties.

Het manifest biedt fascinerend leesvoer. Maar laat niemand het aub gebruiken om ‘de moslims’ of ‘de islam’ weg te honen. Heel wat uitspraken zouden zomaar uit de mond van een andere religieuze fundamentalist kunnen komen. Zo wijzen de anonieme auteurs van IS westerse waanzin zoals het feminisme en gelijkheid tussen de seksen af. Want:

The blurring of lines between the roles of each sex has caused people to forget how to worship God properly – it is a distraction that is rending society apart. In their attempt to identify the root cause of it all, the author(s) pin the blame on the emasculation of men. Because, it is argued, “women are not presented with a true picture of man”, they have become confused and complacent, unable to fulfill their appointed responsibilities, most of which revolve around motherhood and maintenance of the household.

Onze eigen SGP doet soortgelijke beweringen, onder andere in de brochure getiteld Man en vrouw schiep Hij hen. De orthodoxe mannenbroeders spreken over ”een agressieve gelijkheidsideologie” als het gaat om de verhouding tussen de seksen (p. 32). Die betreurenswaardige uitwas van de westerse samenleving zorgt onder andere voor een devaluatie van het moederschap. Vrouwen zouden terug moeten naar hun rol als moeder en hulpje van de man. Net als IS en andere fundamentalisten beweert de SGP dat dit zeer eervol is:

Gods Woord leert dus de gelijkwaardigheid van man en vrouw én de ondergeschiktheid van de vrouw aan de man. De vrouw is niet geschapen om de man te leiden, maar om te helpen. Maar dit helpen is volstrekt niet iets vernederends. Het is juist een eer. (p. 8)

Kortom, met een beroep op een heilig boek en een beroep op God/Allah/vul maar in sluiten dit soort ideologen vrouwen op in een nauw keurslijf. Alle meisjes en vrouwen moeten moeder en huisvrouw zijn en mannen dienen. Je kunt discussiëren of een meisje van negen al moet ‘mag’ trouwen, of dat vrouwen mogen wachten tot ze 18 zijn. Maar trouwen met een man zullen ze. En daarna is het dienen, dienen en nog eens dienen.

Zit er een lichtpuntje in het geheel? Feministische schrijvers en denkers bogen zich al veel eerder over de aard van het patriarchaat, hoe een feministisch utopia er uit zou kunnen zien, en wat de toekomst van dit soort vrouwenonderdrukkers eruit ziet. Meestal komen zij hier op uit: zulke extreme systemen kunnen op de langere termijn niet overleven. Ze gaan gebukt onder geweld, endemische verkrachtingen en eindeloze oorlogen. Het eindigt in tranen…

Een belangrijke factor in dit geheel zijn vrouwen zelf. Zij komen in opstand. Zodra dit ook maar enigszins mogelijk is richten ze hun eigen politieke partijen op, vluchten, sluiten zich aan bij vakbonden, eisen rechten op, van kiesrecht en auto mogen rijden tot het beëindigen van genitale verminking en stoppen van huiselijk geweld, enzovoorts. Daarnaast pakten circa 7500 Koerdische vrouwen de wapens op om IS te bestrijden.

Voor iedere poging van mannen om vrouwen tot monddood vee te reduceren, staan vrouwen (en enkele mannen) op om de vrouw als mens in ere te houden, en te vechten voor haar keuzevrijheid, vrijheid van beweging en zeggenschap over haar eigen lijf en leven.

Tot slot: dankzij internet veranderen verhoudingen. Vroeger zou een document zoals dit veel langzamer verspreid worden en minder lezers bereiken. Nu kan iedereen kennis nemen van en protesteren tegen geïnstitutionaliseerde verkrachting en de massale opsluiting van vrouwen. Dat we het even weten.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 62 andere volgers