Abortus: Poolse machthebbers leggen hun wil op aan vrouwen

Last minute demonstraties mochten niet baten: het Poolse parlement stemde in met een zeer strikte anti-abortuswet. Poolse vrouwen konden tot voor kort een zwangerschap nog afbreken in geval van verkrachting of ernstige misvormingen van de foetus. Dat is afgelopen. Abortus mag alleen nog als het leven van de vrouw in gevaar is. Artsen riskeren vijf jaar celstraf als ze die bepaling verkeerd interpreteren. In landen als Ierland en El Salvador weten vrouwen wat dat betekent: ze sterven of belanden op allerlei manieren in de ellende door zulke wrede wetgeving.

‘Let’s save women’

Voorstanders van baas in eigen buik hebben voor 1 oktober 2016 nieuwe protesten gepland, maar dat is mosterd na de maaltijd. Het plan, uit de koker van de rechts-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), heeft het gehaald. Mocht je zwanger raken, pech gehad. Dan moet je baren, ondanks het feit dat de langdurige negatieve effecten van zo’n baarplicht lang en breed bekend zijn.

Deze voor vrouwen dramatische wet is een rechtstreeks gevolg van de verkiezingswinst van PiS, vorig jaar. Mannen domineren in deze partij. Ze sloten al snel een informele coalitie met de Katholieke kerk in Polen, ook al zo’n mannenbolwerk. Toen bekend werd dat de kerk en PiS elkaar steunen om abortus te verbieden, stormden vrouwen de kerk uit en de straten op om te demonstreren.

Vele campagnes, demonstraties, solidariteit van andere vrouwen en een petitie onder de slogan Redt de Vrouwen, liepen echter stuk op de politieke werkelijkheid. Die werkelijkheid is dat PiS-partijleider Kaczyński een absolute meerderheid in het parlement heeft. Dat betekent dat hij en zijn partij vrij zijn om hun macht en overwicht te gebruiken om vrouwen hun wil op te leggen, broederlijk vergezeld van de kerk en anti-abortus activisten. Die maken gretig gebruik van tactieken die fanaten in de V.S. ontwikkelden om angst te zaaien en leugens te verspreiden, zoals ‘van abortus krijg je kanker’ (nee dus).

Polen staat nu op één lijn met Ierland. Ook hier hebben protesten, demonstraties en krachtige filmbeelden op basis van een gedicht van Sarah Maria Griffin tot nu toe niets uitgehaald. ok hier is abortus alleen toelaatbaar als het leven van de moeder in gevaar is, maar dat is in theorie. Medisch gezien tref je slechts zelden honderd procent zekere zwart-wit situaties aan. Daarom stellen artsen zich in de praktijk terughoudend op en sterven vrouwen.

Dat is een van de vele redenen waarom Amnesty International de ontwikkeling in Polen een gevaarlijke stap terug noemt voor meisjes en vrouwen. Hun gezondheid en welzijn zijn in gevaar en de wet schendt hun mensenrechten. Want weet je, vrouwen zijn ook mensen…. In Polen, in Ierland, overal.

Debat Clinton-Trump gezien door een genderbril

Nederlandse media publiceerden allerlei analyses over het debat van Amerikaanse presidentskandidaten Clinton en Trump. Dit weblog stelt vrouwen en gender centraal, en daar berichtten veel media niet of nauwelijks over. Gelukkig wemelt het in de Engelstalige pers van de reacties waar dit aspect wél aan de orde kwam. Een selectie:

De BBC analyseerde de vier manieren waarop gender een rol speelde tijdens het debat. Wie onderbrak wie het meest? Het gebruik van namen – Trump had het over Clinton, terwijl Clinton Donald zei en bleef zeggen. De uitwisseling rondom uithoudingsvermogen, waarbij Clinton meteen duidelijk maakte uit welke koker aantijgingen rond een zogenaamd gebrek aan uithoudingsvermogen stammen. En vier, glimlachen. Eerst kreeg Clinton kritiek omdat ze te weinig glimlachte, nu omdat ze teveel zou glimlachen.

Die laatste kritiek ziet Amanda Marcotte, van webmagazine Salon, als één van de manieren waarop commentatoren opvallend seksistisch uit de hoek kwamen na het debat. Behalve het ‘ze glimlacht te weinig, o nee teveel’ gedoe stelden andere commentatoren dat Clinton hen deed denken aan hun zeurende moeder. Of bekritiseerden Clinton omdat ze te goed voorbereid was op het debat. Echt, als vrouw met ambitie kun je niet winnen, als het gaat om onzekere vijandige mannen, stelt Mascotte. Zie ook de rubriek Double X op webmagazine Slate, met een inventarisatie van alle mannen die aan Clinton mansplainden hoe ze zou moeten glimlachen en met welke houding ze moet debatteren.

Wat betreft wie onderbreekt wie signaleerde website Vox dat Clinton Trump 17 keer onderbrak, terwijl Trump 51 keer over haar heen praatte. Met de moderator erbij kwam de totaalscore op 47 interrupties voor Trump en 70 voor Clinton.  Het is een subtiele vorm van seksisme. Vrouwen krijgen minder ruimte en moeten harder vechten om gehoord te worden. Maar je mag niet te openlijk vechten want dan ben je een bitch die dingen op een negatieve manier op wil eisen of af wil dwingen, huuuuuuu.

Website Mic doopte het seksisme van Trump zelfs als het overheersende element in het debat. Zijn neerbuigende houding, waar Clinton vaak interrumperen slechts een onderdeel van vormt, kwam zo duidelijk naar voren dat het alles kleurde.

Dat het goed kwam wijt het Engels dagblad The Guardian aan de prestaties van Clinton. Analisten bejubelden haar manieren om de seksistische uitspraken van Trump in zijn gezicht op te laten blazen. Zo maakte ze zijn strategie rondom uithoudingsvermogen expliciet. Het ging niet om stamina, maar om minachting over het uiterlijk van een vrouw ombuigen naar kritiek op haar uithoudingsvermogen. Wie trapt daar in? Niet Clinton en na haar rake analyse, het publiek ook niet meer.

Website The Hill zag deze ‘strijd der seksen’ ook en noteerde dat Trump na een half uurtje totaal de kluts kwijt raakte, omdat hij Clinton niet van haar stuk kon brengen. Ze bleef kalm, ze glimlachte, ze gebruikte Trump’s woorden tegen hem, en Trump kon alleen maar harder brullen. Tussen het snotteren door. Aan het slot van de avond was de dominante twitterhashtag over het debat ‘sniffles’, omdat Trump zo vaak snoof en snotterde tijdens het debat. De grappen daarover rolden al snel over elkaar heen. Niet goed voor Trump…

UPDATE: een post-debat analyse van Soraya Chemaly van de Huffington Post. Een analiste van The Guardian doet graag een gedachtenoefening met je: wat als Trump een vrouw zou zijn? Zelfde houding, zelfde uitspraken, maar dan door en van een vrouw. En, opmerkelijk: conservatieve kranten die in hun meer dan honderd jarige bestaan altijd steun verleenden aan de Republikeinen, spreken nu openlijk hun steun uit voor Clinton, de Democratische kandidaat.

Joss Whedon’s geniale verkiezingsoproep belooft een naakte Mark Ruffalo

Leve Joss Whedon! De regisseur haalde een groep supersterren bij elkaar om Amerikanen op te roepen hun stem uit te brengen bij de presidentiële verkiezingen in november. Nergens staat ‘Stem op Clinton’. Maar wil je echt kiezen voor een racistische man die vanalles af wil vuren? Bovendien, stem en je krijgt acteur Mark Ruffelo te zien in een naakt scène. Als dat geen aanmoediging is….

Verder in Amerikaans verkiezingsnieuws met de focus op gender:

Trump beroept zich op seksistische aannames over hoe een president eruit moet zien. Dit dient om Clinton’s kandidatuur te ondermijnen  en zichzelf op te werpen als de ideale kandidaat, want: blank en mannelijk. Hij speelt, zeg maar, zijn mannenkaart uit, stelt de Los Angeles Times in een analyse.

Een andere analyse, van magazine The Atlantic, stelt dat veel mensen een diepgewortelde instinctieve angst voelen voor machtige vrouwen. In het geval van Clinton bestaat zelfs een aparte term voor die weerzin: het Clinton-Krankzinnigheidssyndroom. Dat syndroom betekent steun in de rug voor Trump, terwijl het Clinton in het nauw brengt:

”Electing the first woman president of the United States will be a revolutionary act, as terrifying to some as it is thrilling to others, but her victory is anything but inevitable. There’s a very real chance the visceral hatred, or at minimum the visceral ambivalence, toward Hillary Clinton could hand the election to Donald Trump.”

En dan zijn daar nog de debatten, waarvan de eerste plaats vindt in de nacht van maandag op dinsdag. Trump wint al als hij enigszins rustig blijft en goeie oneliners op televisie gooit, verwachten analisten, terwijl het Clinton waarschijnlijk niet zal lukken vooroordelen bij kiezers weg te nemen. Want vagina. En Trump het stoere alfamannetje komt overal mee weg.

Clinton’s campagne probeert tegenwicht te geven. Onder andere door Trump af te schilderen als een driftig onvolwassen mannetje, ongeschikt voor de verantwoordelijkheden die een president op zich moet nemen. Ook gebruikt ze in een nieuwe reclamespot Trump’s uitspraken over vrouwen tegen hem. Iemand die zo over vrouwen praat, is dat dé president voor onze dochters? Goeie vraag. Het antwoord weten we in november.

Solidariteit brengt positieve veranderingen

Als je als individu niet genoeg macht hebt om situaties te veranderen, kan solidariteit van anderen enorm effectief zijn. Die eenling kun je nog weghonen, maar een hele groep? In deze nieuwsronde inspirerende mensen die terecht kwamen in een warm bad van solidariteit en menselijk fatsoen. Of die na hun dood alsnog eer en respect ontvingen. Leve de mensheid…

Insecten – De 7-jarige Sophie veranderde van school. Klasgenoten kwamen erachter dat ze geïnteresseerd is in insecten en begonnen haar te pesten. Haar moeder, Nicole Spencer, nam contact op met de school. Daar kreeg ze te horen dat pesten er nou eenmaal bij hoort. Pardon? Om haar dochter toch een beetje te helpen nam Spencer contact op met de Entomological Society of Canada, met de vraag of een van de wetenschappers misschien met Sophie wilden corresponderen.

Dat was het begin van een stortvloed aan berichten op Twitter.  Talloze onderzoekers moedigden het meisje aan, vertelden over hun eigen werk met insecten en lieten haar zien wat er allemaal mogelijk is. Zie #BugsR4Girls op Twitter.

De hartverwarmende solidariteit doet me erg denken aan een ander pestgeval: een meisje hield (en houdt hopelijk nog steeds) van StarWars. Nadat klasgenoten haar ervan langs hadden gegeven omdat ze met StarWars kleding en spullen op school verscheen, ontving ze talloze troostende reacties en een uitnodiging van een fanclub, het 501e Legioen, om samen het fan-van-StarWars-zijn te vieren.

Veteranen – Vrouwen die tijdens de tweede wereldoorlog als WASP aan de slag gingen in het Amerikaanse leger, en bijvoorbeeld als pilote missies uitvoerden, mochten tussen 1977 en kort geleden op Arlington bijgezet worden. Toen de overheid dat eerbetoon wegnam, kwam de familie van een van die pilotes in actie. Ze kregen steun van Martha McSally, een senator die zelf bij de luchtmacht diende en als eerste vrouw ooit gevechtsmissies vloog. Met haar wetsvoorstel zorgde ze ervoor dat de WASP-piloten alsnog in Washington, bij hun collega-veteranen, in vrede kunnen rusten.

Shine Theory – Amerikaanse ambtenaren haalden zelfs Nederlandstalige media met het bericht dat ze een succesvolle methode hadden gevonden om gehoord te worden. In vergaderingen herhalen vrouwen goede punten en inzichten van andere vrouwen en zorgen ervoor dat een idee van een vrouw ook aan die vrouw toegeschreven wordt. Ze volgen daarmee de Shine Theory, die journaliste Ann Friedman in 2013 lanceerde in een artikel voor New York Magazine. Om dit te doen moeten er wel meerdere vrouwen zijn. Als je, zoals Marianne Thieme, de enige vrouwelijke stem bent in een zee van blanke mannelijke partijvoorzitters, heb je niets aan deze aanpak.

Journalistiek – Tara Bradbury werkt als journaliste voor de St. John’s Telegram. Ze had de euvele moed om een feitelijk berichtje te tikken met een aankondiging voor een feministisch festival. Dat kwam haar te staan op hatelijke commentaren. Eerst schreef Bradbury zelf een opiniestuk om deze hoon aan de kaak te stellen. Toen er niks veranderde, besloot de redactie zich achter hun collega te scharen. De hoofdredacteur ruimde de voorpagina van de krant in voor een vlammend protest:

De Canadese krant St. John’s Telegram wijdde vrijdag haar hele voorpagina aan wat ze omschrijft als “een gigantisch gebrek aan respect” voor vrouwelijke journalisten en vrouwen in het algemeen. “Dit is niet OK!” kopte de krant. Het is het antwoord van hoofdredacteur Steve Bartlett op de commotie die de voorbije dagen ontstond.

Psychologie – moslims, en met name vrouwen die gekleed gaan in zoiets als een boerkini of die een hoofddoekje om hebben – krijgen in toenemende mate te maken met agressie in het openbaar. Wat kun je als omstander doen als je getuige bent van belaging? Marie-Shirine Yener, een Parijse kunstenares, stelt een effectieve aanpak voor. Ga naast de belaagde persoon zitten, negeer de agressor volledig, en knoop een gesprekje aan met de man of vrouw. Yener baseert haar strategie op een psychologisch mechanisme, te weten non-complementair gedrag. Een agressor verwacht onbewust een harde reactie terug, en weet dan niet goed wat hij moet doen als anderen zijn gedrag compleet negeren, of alleen reageren met warmte, begrip en zachtheid. Zo’n houding is, letterlijk en figuurlijk, ontwapenend.

Hoge hakken – Een Engelse vrouw wilde als receptioniste aan de slag bij PricewaterhouseCoopers. Ze droeg nette schoenen, maar zonder hoge hak. Dat kon niet – PwC eist dat receptionisten hoge hakken dragen, anders moet je weg. De Engelse vond dat belachelijk. Prompt stuurde het accountantsbureau haar zonder salaris naar huis. Nadat dit bekend werd circuleerde al snel een protest petitie, die in een paar dagen 119.000 handtekeningen kreeg, en een Twittercampagne om een einde te maken aan seksistische kledingvoorschriften voor vrouwen. PwC kwam daarna met excuses en de mededeling dat de hoge hakken eis van tafel was.

Koptelefoons – een of andere macho man tikte een handleiding voor mannen om ze uit te leggen hoe ze in het openbaar, bijvoorbeeld in een bus of trein, aan moeten pappen met een vrouw die een koptelefoon op heeft. Allerlei mensen stonden op en kwamen met kritiek en scenario’s voor wat er meestal in het echt gebeurt, als je als vrouw met koptelefoon te maken krijgt met zo’n man:

Here’s how it plays out in real life. Trust me, I’ve been it, seen it and spoken to the survivors:

Him: I see you don’t want to be talked to but I find you physically attractive and I’m making that your problem.

HerPlease leave me alone.

Him: F*** YOU, YOU STUCK UP B****, I DIDN’T FANCY YOU ANYWAY.

Zie ook: straatintimidatie en teken de petitie. Het belangrijkste advies hoe in het openbaar aan te pappen met een vrouw die een koptelefoon draagt: doe het niet. Laat haar met rust.

Mannen – Als lid van een dominante groep hebben mannen invloed, en dus is het fijn (meestal) als mannen hun status willen gebruiken om bij te dragen aan een rechtvaardigere, veiligere wereld. Voorbeelden genoeg. Neem bijvoorbeeld deze 35 praktische tips waarmee mannen de wereld vrouwvriendelijker kunnen maken. Mannen in Iran droegen bijvoorbeeld uit solidariteit met vrouwen een hijab. Nederlandse mannen protesteerden in minirok tegen de aanrandingen in Keulen. Steeds vaker gebruiken mannelijke beroemdheden hun platform om de wereld beter te maken voor vrouwen.

Archeologen graven godinnen op

Archeologen vonden kort na elkaar op verschillende locaties in Europa beelden van godinnen. Onder andere Çatalhöyük, een zeer oude vindplaats in Turkije, leverde een spectaculaire vondst op: een circa 8000 jaar oude figurine in de beeldtaal, die auteur en onderzoeker Annine van der Meer identificeert als een godin die haar borsten toont in een gebaar van zegening en voeding.

De figurine van Çatalhöyük

Er is meer. In Kurul Kalesi, bij de Zwarte Zee, ontdekten archeologen een paar weken daarvoor ook een beeld van Cybele. In Jordanië groeven archeologen twee beelden van Aphrodite op. In Bangladesh vonden archeologen een 800 jaar oud beeld van mohini, de enige vrouwelijke avatar van de bekendere mannelijke god Vishnu.

Soms krijgen archeologen hulp. Een toeriste op het strand in Kroatië gooide in augustus een hinderlijke steen onder haar badlaken weg. De steek bleek echter bij nadere inspectie een beschadigd beeldje van de Romeinse godin Diana te zijn. Eerder in diezelfde maand augustus trof een vrijwilliger bij opgravingen in Engeland, bij Hadrian’s Wall, een figuurtje aan van de godin Ceres.

Ook leuk: in juni herontdekten medewerkers van een museum een verloren gewaande figurine uit Skara Brae, bij de Orkney Eilanden. Het in de negentiende eeuw gevonden beeldje lag letterlijk in de laatste doos die een medewerker uitpakte. Wat betreft stijl en beeldtaal past de figurine bij twee andere, soortgelijke exemplaren uit het Neolithische tijdperk, gevonden in 2009 en 2010. De lokale bewoners hebben de beeldjes namen gegeven, zoals de Orkney Venus, of de Westray Wife.

Andere keren was het geen beeld, maar ontdekten archeologen in teksten de naam van een godin. Zo werd in augustus bekend dat archeologen de tekst hadden ontcijferd van een 2500 jaar oude Etruskische stele uit een tempel in de Mugello-vallei in Italië. De tekst noemt de naam van de godin Uni. Vanwege die naam en andere vondsten, zoals gouden sieraden en gereedschappen om te weven, denkt het opgravingsteam dat de tempel gewijd was aan deze godin.

Archeologen vinden ook regelmatig een link tussen religie en mensen die actief waren binnen deze religie. Tegenwoordig zijn we dat niet meer zo gewend – de Katholieke Kerk accepteert geen vrouwelijke priesters en pas na afsplitsingen mochten vrouwen uit Protestantse stromingen de kansel betreden.

In het verleden speelden vrouwen echter een belangrijke rol in de godsdienst van hun tijd.  Zo groeven archeologen in Rusland het graf op van een vrouw uit de Bronstijd. Ze droeg een met circa 1500 kralen bestikte jurk en was begraven met de resten van een kind, een bronzen mes, honderd hangers van de tanden van diverse dieren, en een keramieken wierookbrander met zonnetekens erop. Archeologen kenden deze tekens omdat ze ook voorkomen op rotstekeningen in het gebied.

Eerder, in juli, publiceerden archeologen de vondsten in en bij het graf van een vrouw van ongeveer 45 jaar, die zo’n 12.000 jaar geleden leefde in Israel. Gezien de rituele manier waarop ze was begraven en de giften die ze meekreeg, denken ze dat de vrouw de functie van sjamaan vervulde.

Vrouwen en het goddelijke, ze sluiten elkaar niet uit, integendeel. En het is grappig hoeveel mensen opeens in zo’n korte tijd allerlei figurines en godinnenbeeldjes vinden. Je zou er bijna een teken in zien….

Amerikaanse verkiezingen: kritiek op vooringenomen media zwelt aan

Als de Amerikaanse bevolking Donald Trump ervaart als eerlijker en transparanter dan Hillary Clinton, is er iets helemaal mis. Dat schrijft Nicholas Kristof in een opiniestuk voor de New York Times. De publieke opinie is inmiddels zo lichtjaren ver verwijderd van de feiten, dat het eng wordt. Kristof legt een deel van de oorzaak van die kloof tussen perceptie en werkelijkheid bij de pers.

Journalisten en televisiepresentatoren laten Trump regelmatig wegkomen met leugen na schandaal na belediging, terwijl diezelfde journalisten zich even later wél storten op iedere zweem van een probleem als het om Clinton gaat. De kritiek op deze eenzijdige berichtgeving is niet nieuw – lees het werk van feministen en zie deze televisie analyse van John Stewart – maar zwelt steeds meer aan.

Zo publiceerde het tijdschrift Newsweek een vernietigende analyse van de frauduleuze bedrijfsvoering en politiek van en bij Trump’s vele ondernemingen. Die onthullingen zorgden echter niet voor massale vervolgonderzoeken, kritische interviewvragen of andere soorten ophef. Heather Digby Parton, die in 2014 de Hillman Prize for Opinion and Analysis Journalism won, signaleert deze vreemde stilte in Salon Magazine en wijt dit aan een kolossaal falen van de Amerikaanse journalistiek. Als zoiets over Clinton bekend zou worden, zou ze geen leven meer hebben.

Amanda Marcotte gaat in hetzelfde blad iets verder en noemt de verslaggeving rondom Clinton zelfs Gamergate, maar dan in het groot. Gamergate draaide in de kern om een groep bange jongemannen die vonden dat de wereld van computerspelletjes onherkenbaar dreigde te veranderen onder invloed van feministen, kleurlingen en andere buitenstaanders. Diezelfde dynamiek kenmerkt deze verkiezingen:

Trump and his men are using the same tools as the Gamergaters: gaslighting, projectionworking the refs and leaning heavily on often subconscious double standards that allow white men to have more benefit of the doubt than others. […] Eventually, most witnesses to Gamergate woke up and saw it for what it was. I have no doubt the same will happen with the Trump campaign. […] But there’s a real chance now that the grand awakening won’t happen until after the election….

Het is niet voor niets dat de Presidential Gender Watch vorig jaar al een bezorgd klinkend artikel publiceerde over de dubbele moraal en (onbewuste) vooroordelen in de pers. De aparte behandeling die Clinton krijgt is uitgebreid gedocumenteerd en steeds opnieuw bleek dat negatieve, seksistische verslaggeving haar kansen verminderde. Zie onder andere organisatie Media Matters, die vele voorbeelden van seksistische berichtgeving verzamelden. Ook wetenschappers onderzochten de rol van de pers, zowel in die periode als bij vrouwelijke politieke kandidaten in het algemeen.

Vanwege die aantoonbare negatieve invloed van seksistische verslaggeving, spreken steeds meer vakgenoten hun collega-journalisten aan op hun dubbele moraal. The Hill bekritiseerde de bevooroordeelde ‘verslaggeving’ van CNN rondom Clinton’s gezondheid. Newsweek, zoals gezegd leverancier van een zeer kritische rapportage over Trump, bekritiseert de media vanwege het gebrek aan balans, hoor en wederhoor.

Naast vakgenoten protesteren ook ”gewone mensen” steeds vaker tegen de eenzijdige berichtgeving. Die zien namelijk ook dat er gekke dingen gebeuren. Op Twitter ontstond bijvoorbeeld een storm van kritiek nadat televisiepresentator Matt Lauer van zender NBC Clinton onderbrak, kort hield en vijandige vragen stelde, terwijl hij met Trump een vriendelijk gesprekje voerde zonder hem aan te spreken op zijn leugens, vaagheden halve onwaarheden. Vrouwengroep UltraViolet eist inmiddels dat zenders vaker vrouwelijke presentatoren en moderatoren inzetten om een herhaling van dit soort seksistische toestanden te voorkomen.

Hoe het afloopt? Niemand weet het, maar onder andere Amanda Marcotte vreest dat mensen zich te lang in de luren laten leggen door de bevooroordeelde pers. Als de meerderheid pas wakker wordt na de verkiezingsdag in november is het te laat:

if that happens there’s a very good chance Trump will win and we will be screwed.

Onder andere omdat Trump zich volgens Newsweek inlaat met zoveel dubieuze ondernemingen en deals:

Never before has an American candidate for president had so many financial ties with American allies and enemies, and never before has a business posed such a threat to the United States. If Donald Trump wins this election and his company is not immediately shut down or forever severed from the Trump family, the foreign policy of the United States of America could well be for sale.

Seksisme alarm: ‘Hoe ik talent voor het leven kreeg’

Ja, De Wereld Draait Door nam ”Hoe ik talent voor het leven kreeg” van Rodaan Al Galidi op in de erelijst van boeken van de maand. Ja, de auteur behandelt belangrijke kwesties, zoals het Nederlandse asielzoekersbeleid en de psychologische gevolgen van jarenlang wachten op een verblijfsvergunning. Maar tijdens het lezen merkte ik dat alles wat de auteur hierover wilde schrijven, aangetast werd door iets anders. De vrouw als seksobject. De vrouw als leverancier van diensten, al dan niet seksueel.

Tekenend voor de houding van de vrouw als seksobject is een passage, waarin de vertelpersoon een lekkerbekje wil kopen op de markt. Er gebeurt iets waardoor hij wegloopt. Een meisje, in eerste instantie alleen beschreven als ‘meisje’, spreekt hem aan en vraagt na de eerste openingszin waar hij vandaan komt. Het AZC. Meteen daarna (ze hebben allebei drie zinnen tegen elkaar gezegd), volgt dit:

Ze was vijfentwintig, mooi, en leek het makkelijkste meisje ter wereld want binnen vijf minuten herhaalde ze het woord oké zeker vijf keer, dus één oké per minuut. Iemand die zijn leven met haar deelde, zou zo veel oké’s horen dat hij erop kon schaatsen, in kon zwemmen, op kon slapen en in wakker worden. Zij praatte en ik knikte, terwijl ik deed alsof ik luisterde, maar dacht aan die gouden oké die mij naar haar lichaam zou leiden, dat zeker lekkerder was dan het lekkerbekje.

Dit is geen satire of ironisch seksisme of wat dan ook. Deze passage gaat van ‘makkelijk meisje’ en meisje=lijf=koopwaar a la een lekkerbekje bij de viskraam naadloos over in het maken van een afspraak met het object van begeerte. Waarna de mannelijke verteller bij de receptie van het AZC drie condooms krijgt, zichzelf klaar maakt voor seks – de verteller stapt onder de douche, knipt zijn haar enz.- en veertig minuten te vroeg op de stoep bij het meisje staat, met die condooms op zak.

Deze mannelijke blik (male gaze) keert keer op keer terug in de loop van het boek. Zodra er een knappe vrouw in beeld verschijnt kan de verteller het alleen nog maar over haar schoonheid hebben:

Op een dag gebeurde er iets wat jarenlang het mooiste was wat er gebeurde in het AZC. In onze gang kwam Jelena, een Russisch meisje te wonen. Ze was bloedmooi. Ze leek op Julie Christie in Doctor Zhivago. Ze kwam plotseling, als een bliksem. Meteen veranderde het AZC in het allersjiekste paleis ter wereld. Haar schoonheid verzachtte alles in een seconde.

Enzovoorts. Regel na regel en meer dan ‘ze is Russisch en bloedmooi’ kom je als lezer niet te weten.

Ook hier blijft de obsessie met de aantrekkelijkheid van een vrouw niet zonder gevolgen. De mannelijke verteller hangt rond bij de kamer van Jelena, probeert met haar aan te pappen en interpreteert haar woorden en houding zodanig dat hij een keer met condooms op zak hoopvol haar kamer binnen komt – om er daarna tot zijn frustratie achter te komen dat hij de situatie verkeerd had ingeschat.

Een vertellend personage in een autobiografisch getint boek staat niet gelijk aan de auteur zelf. In interviews blijkt echter dat de auteur, als persoon, dezelfde geseksualiseerde blik heeft. Zo zegt Al Galidi in gesprek met dagblad Trouw over vrouwen het volgende:

De vrouw is het standbeeld van de taal. De Nederlandse vrouw! Zij is vrij. Onafhankelijk. Druk ook, ze heeft niet veel tijd. Maar ze luistert naar haar gevoel! Heel goed zelfs, ze is een psycholoog. Een Arabische vrouw toont niets van zichzelf, soms zelfs haar ogen niet. Maar een Nederlandse vrouw in de zomer, ze toont je haar bikini, haar benen, haar kontje!

Maagd of hoer. De vrouw niet als mens maar als symbool van iets anders, zoals de taal van een land. Vrouwen tegenover elkaar plaatsen op basis van de vraag ‘welke lichaamsdelen mag ik zien’. Het zijn allemaal manieren waarop mannen vrouwen reduceren tot een lichaamsdeel of een abstract ding.

De enige vrouwen die in de roman ontsnappen aan deze geseksualiseerde blik zijn 1. zij die onbereikbaar zijn voor de mannelijke verteller, zoals getrouwde moslimvrouwen met man en kinderen. Zij spelen geen rol in het verhaal van de verteller. 2: Vrouwen die nuttig zijn voor de mannelijke verteller. Zoals Zainab, die zijn eten kookt en zijn kleren verstelt. 3: Vrouwen met macht. De bureaucraten die bepalen of de mannelijke verteller iets wel of niet krijgt, zoals een dagkaart voor de trein, bepaalde medicijnen of condooms. Die vrouwen moet je zoveel mogelijk bespelen om ervoor te zorgen dat ze aan de mannelijke hoofdpersoon leveren wat hij nodig heeft.

Ook hier draait het echter om wat de mannelijke verteller wil. Zijn mate van ”respect” voor de niet-geseksualiseerde vrouwelijke personages hangt af van de mate waarin de vrouw aan zijn niet-seksuele wensen voldoet. Allemaal komen ze slechts vluchtig aan de orde, het blijven sfinxen waarvan je niet weet wat ze voelen, denken of willen.

Hier past een punt van aandacht: bij een intersectionele opvatting van het feminisme is het belangrijk om rekening te houden met machtsverhoudingen en privileges. Als asielzoeker had Al Galidi niet veel macht of privileges. Vanwege zijn duidelijk buitenlandse naam en afkomst loopt hij het risico dat hij te maken krijgt met racisme. Maar hij is ook een man. Als man had hij in zijn oorspronkelijke cultuur een machtspositie, en ook in Nederland genieten mannen automatische privileges. Eén van die privileges is dat je als man vrouwen, veelal ongestraft, kunt reduceren tot gebruiksvoorwerpen en hun uiterlijk.

Daar spreek ik hem op aan. Ik vind zijn manier van kijken naar vrouwen seksistisch. De manier waarop hij vrouwen routinematig terugbrengt tot hun uiterlijk en mate van aantrekkelijkheid voor de mannelijke hoofdpersoon, doet me bijvoorbeeld erg denken aan urban fantasy-auteur Jim Butcher. Die wist in zijn debuut Storm Front zelfs een vrouwelijk personage dat op sterven lag, te reduceren tot een seksobject. Dat ze dood ging was niet zo van belang. Veel belangrijker was of ze wel sexy genoeg lag dood te gaan. Het leek mannelijke lezers niet op te vallen, maar een lezeres die het boek recenseerde kon he-le-maal niets met de male gaze van de verteller.

Ik heb een pesthekel aan dit soort seksisme zonder enige kritische noot of blijk van zelfinzicht. De minachting voor vrouwen doet wat mij betreft afbreuk aan alles wat een auteur verder nog te zeggen heeft.

Ik wilde dat recensenten alerter waren op dit soort seksistische behandeling van vrouwelijke personages in een boek. Lees de recensies maar: geen woord over al die vrouwen als seksobjecten of leverancier van diensten. Net als bij Hollywoodfilm Fury, waar recensenten ook oorverdovend zwegen over een walgelijke verkrachtingscène. Mocht ik als recensent sterren uitdelen, dan zou ik minstens 1 ster van Al Galidi’s boek aftrekken vanwege zijn behandeling van vrouwelijke personages. Zijn hitsige, instrumentele kijk op vrouwen doet afbreuk aan de (literaire) waarde van zijn boek.

Ik wilde dat Al Galidi net zo kritisch naar zijn ideeën over vrouwen kon kijken, als naar het Nederlandse asielzoekersbeleid. Tot die tijd loop ik in een grote boog om hem heen, hij met zijn gedoe over sexy kontjes en bloedmooie Russinnen. Vrouwen zijn mensen!

Presidentiële genderwatch houdt Amerikaanse verkiezingen in de gaten

Wij Nederlanders moeten nog wachten tot maart 2017 en kunnen waarschijnlijk kiezen uit blanke mannelijke partijleiders en nog meer blanke mannelijke partijleiders. In de V.S. echter, staan een man en een vrouw tegenover elkaar in de strijd om het Witte Huis. Dat biedt stof te over voor analyses naar de rol van gender. Daarom een handige link voor iedereen die meer wil weten dan de Nederlandse media kunnen of willen geven: de Presidential Gender Watch, een initiatief van het Center for American Women and Politics and the Barbara Lee Family Foundation.

In samenwerking met allerlei studiecentra, experts en media-analisten onderzoekt de Gender Watch wat er speelt. In de maand augustus voerden ze bijvoorbeeld analyses uit naar Melanie Trump, die te maken kreeg met massale seksuele objectificatie, de rol van zwarte vrouwen, een wat-als scenario op basis van de vraag ‘wat als vrouwen bijna honderd jaar geleden geen kiesrecht hadden gekregen’ en het effect van Trump’s retoriek op vrouwen die Republikeins stemmen of actief zijn binnen die partij.

Deze maand, september, begint met een analyse van uitspraken van Trump als zou Clinton er niet uit zien als een president. En je moet wel een presidentieel uiterlijk hebben, wil je winnen. Ehm, signaleert de Presidential Gender Watch, alle vorige presidenten op één na waren blanke mannen, en allemaal waren en zijn ze van het mannelijk geslacht, dus wat bedoel je precies als je begint over Clinton?

De site biedt ook een leidraad voor vrouwen die politieke ambten willen bekleden – hoe kom je dichter bij de top en wat zijn de dingen die je dan als vrouw beter wel en niet kunt doen tijdens politieke campagnes. En wat maakt dat Republikeinen zo’n nadruk leggen op macho mannelijkheid? (Hint: vrouwen wil je niet hebben want als die macht vergaren zijn ze gek, ziek en zwak).

Enfin, stof tot nadenken te over bij deze site…..

BONUS: een videocompilatie van de seksistische vragen die journalisten al veertig jaar aan Clinton stellen.

 

 

 

Engelse politie experimenteert met aanpak van vrouwenhaat

We erkennen antisemitisme als haat tegen Joden en Islamofobie als haat tegen moslims. Haatzaaiende acties tegen die groepen zijn strafbaar. Waarom zou je vrouwenhaat dan niet ook aanpakken? Dat was de gedachtengang bij de politie in Engeland en Wales. Ze hielden een experiment in Nottingham. Binnen een maand moest de politie twintig keer in actie komen. Ze onderzochten situaties waarbij mannen vrouwen ongewenst betastten, in auto’s probeerden te duwen en probeerden aan te randen.

De politie ging niet over één nacht ijs. Ze lieten onderzoek doen naar de kwestie door het Nottingham Women’s Centre. Deze organisatie bracht in 2014 een rapport uit, getiteld ‘Geen plek voor haat’, met daarin allerlei inzichten en adviezen waar de politie haar voordeel mee kon doen. Uiteindelijk stond die studie aan de basis van het experiment waar de politie in augustus mee begon. Ironisch feit: twee bij dit onderzoek betrokken vrouwen, Melanie Jeffs and Lydia Rye, krijgen sinds de inwerkingtreding van de aanpak tegen vrouwenhaat bakken haat over zich heen.

Enfin, zoals gezegd leidde de aanpak meteen in de eerste maand al tot twintig onderzoeken. Woordvoerders van de politie lieten de Engelse krant The Guardian weten dat dit aantal ongeveer overeen komt met het maandelijkse aantal incidenten rondom joden- en moslimhaat. Wel verwachten de agenten dat het aantal zal stijgen. Als vrouwen doorkrijgen dat ze wangedrag van mannen niet zwijgend over hun kant hoeven te laten gaan, zullen ze sneller aangifte doen.

Bovendien ligt er een berg tot nu toe verborgen gebleven wantoestanden op de politie te wachten. Op basis van het onderzoek schat het Nottinghamse vrouwencentrum dat er zo’n 2.800 gevallen van vrouwenhaat plaats vonden waar niemand tot nu toe aangifte van deed of op een andere manier melding van maakte bij de autoriteiten. Wil je achterhalen wat vrouwen meemaken, dan kun je tot nu toe alleen terecht bij de veelal anonieme meldingen via kanalen zoals het Everyday Sexism Project en Hollaback.

De politie geeft onder andere bekendheid aan het experiment door vanaf september, als de universiteit van Nottingham aan een nieuw studiejaar begint, een film te vertonen. Daarin getuigen vrouwen over diverse vormen van straatintimidatie waar ze mee te maken kregen. Dat moet de bewustwording bevorderen. Zoals een manager van het Nottingham Women’s Centre zegt:

“We know it’s a big issue that happens on a daily basis – it’s part of the everyday wallpaper of women’s lives. This is about raising awareness, making women feel that they don’t have to put up with it – and that’s very empowering. Already women are ringing through to the police saying: ‘I want this to be recorded as a misogynistic hate crime’.”

Engeland en Wales zijn niet de eersten die hatelijke acties tegen vrouwen strafbaar maken. Eerder nam België als eerste land ter wereld een wet tegen seksisme aan. Tegenstanders wilden de wet nietig verklaren, maar het Grondwettelijk Hof oordeelde in mei 2016 dat de Belgische wet niet tegen de vrijheid van meningsuiting in gaat en stand mag houden:

“De door de wetgever [met de Seksismewet] nagestreefde doelstelling bestaat overigens niet alleen erin de rechten van de slachtoffers van seksistische gebaren of handelingen te beschermen, maar ook de gelijkheid van vrouwen en mannen te waarborgen, hetgeen een fundamentele waarde van de samenleving is, waarvan de verwezenlijking ten goede komt aan alle leden ervan en niet alleen aan de mogelijke slachtoffers van seksisme”, motiveert het Grondwettelijk Hof zijn arrest.

En Nederland? Bij ons blijft het stil. Het enige teken van vooruitgang is dat een lobby van onder andere straatintimidatie.org bereikte dat deze vorm van agressie op de agenda’s kwam van Amsterdam en Den Haag. In beide steden wil de gemeenteraad het naroepen, belagen en vastpakken van vrouwen in de openbare ruimte strafbaar maken. Dan heeft de politie eindelijk een mogelijkheid om op te treden als mensen vrouwen in het nauw brengen.

Interviewer verpest Clinton-Trump debat met seksisme

Een televisie-evenement waarbij presentator Matt Lauer presidentskandidaten Clinton en Trump interviewde, leverde hoon en kritiek op van talloze journalisten, politici en ”gewone burgers”. Vanwege een enorme dosis seksisme. Lauer liet Trump praten, liet hem wegkomen met leugens en stelde nauwelijks kritische vragen. Bij Clinton daarentegen wemelde het van de aanvallende vragen. Bovendien onderbrak hij haar te pas en te onpas.

Clinton kreeg na afloop nog een trap na van de Republikeinen. De voorzitter van het Nationale Comité van de partij, Reince Priebus, klaagde dat Clinton te weinig glimlachte tijdens het interview. Dat soort kritiek krijgen mannen zelden tot nooit. Republikeinse campagnevoerders, Trump voorop, gebruiken die seksistische kritiek echter graag. Ze plaatsen dit bovendien in een bredere context. Clinton zou er niet presidentieel uit zien. Dat klopt, signaleert de Washington Post:

Trump is not wrong that Hillary Clinton does not have That Presidential Look. She is, after all, female, something that no prior president has had the misfortune to be.

Waarna behulpzaam uitlegt volgt hoe Clinton alsnog ‘the look‘ kan krijgen. Bijvoorbeeld door een deel van haar tanden uit te laten trekken, het haar te krullen, er mee in de regen te lopen en daarna niks aan doen, en door een rijke plantagehouder te worden. Dán ben je pas presidentieel. Een militair uniform dragen helpt ook.

Het enige goede nieuws is dat veel mensen inmiddels luide kritiek uiten op Lauer en Priebus, en steunende berichten aan of ten behoeve van Clinton op sociale media zetten. Zo leidde de kritiek als zou Clinton niet genoeg glimlachen van tot een golf van mensen die op Twitter foto’s plaatsen van hun eigen gezicht, met als hashtag #presidentialface. Diverse media maakten Lauer bovendien met de grond gelijk voor zijn houding ten opzichte van Clinton. Ook Twitter stond bol van de kritiek op de presentator.

Diverse media aarzelden niet om het beestje, ook in koppen boven de artikelen, bij de naam te noemen: seksisme. Of zelfs vrouwenhaat. Zonder laffe citaat-komma’s om afstand te nemen van dit soort termen. Journalisten wezen daarbij op de bredere gevolgen van de seksistische behandeling van Clinton:

Matt Lauer’s bias against women ruined his ability to pass for a journalist last night. He failed to inform the people, and that is the job. Not only did he hurt the American public, but he sent signals to young girls that this is how they will be treated even when they are the smartest person in the room.

Onderhandelen over salaris levert vrouwen minder op

Bij gelijke omstandigheden onderhandelen vrouwen even vaak als mannen over hun salaris. Alleen krijgen de mannen 25% vaker wat ze willen. Dat blijkt uit onderzoek van de Cass Business School en de universiteiten van Warwick en Wisconsin. Ze namen de gegevens onder de loep van 4.600 Australische werknemers. Ze kozen Australië, omdat dit land naar verluidt als enige ter wereld registreert of kandidaten onderhandelden over hun salaris, en wat het resultaat was.

De onderzoekers denken dat voorgaande studies een vertekend beeld gaven, omdat ze alle werknemers op één hoop gooiden. Het is echter bekend dat parttimers minder vaak over hun salaris onderhandelen dan fulltimers. Vrouwen werken wat vaker parttime (in Nederland zelfs zeer veel vaker) en die vrouwen drukken dan het gemiddelde. Zo kan de indruk ontstaan dat vrouwen minder zouden onderhandelen.

Niets blijkt echter minder waar. Zodra de wetenschappers dezelfde ”soort” werknemers met elkaar vergeleken, bleek dat mannen en vrouwen even vaak een poging deden een beter loon te krijgen. Alleen kregen mannen veel vaker hun zin bij de onderhandelingen dan vrouwen:

Andrew Oswald, professor gedragswetenschappen van de universiteit van Warwick, was erg verrast door de resultaten. ‘Het feit dat vrouwen geen loonopslag durven vragen is een erg populaire theorie. Veel vrouwen zeggen en denken dat dit waar is, maar het bewijs daarvoor was totnogtoe zeer anekdotisch en allesbehalve wetenschappelijk’, legt hij uit op de website van de BBC. Maar dit bewijst volgens hem dat er wel degelijk een hardnekkige vorm van loondiscriminatie bestaat tegenover vrouwen.

Het is heel erg fijn dat wetenschappers kijken naar feitelijke gegevens, want vooroordelen houden vrouwen nog steeds massaal tegen op de werkvloer. Alles wat giftige ballonnen door kan prikken is dan ook meer dan welkom:

“Having seen these findings, I think we have to accept that there is some element of pure discrimination against women,” Oswald said. Funny, that’s what I’ve thought about nearly every gender-in-the-workplace study I’ve ever read, and yet here we are, with a majority of American men believing sexism is over.

UPDATE: de discriminatie begint bij het begin. Net als eerdere onderzoeken wijst ook een recente Belgische studie uit dat mannen bij hun eerste baan gemiddeld 22% meer salaris krijgen dan hun vrouwelijke collega die in precies dezelfde baan begint.

Feminisme, een nieuw begin: nu in de winkel

Feminisme, een nieuw begin, van de Belgische feministe Evie Embrechts, biedt voor iedere geïnteresseerde lezer en lezeres een overzichtelijke introductie tot deze brede beweging. En goed nieuws: na een online bestaan en levering op bestelling ligt het boek nu ook in gewone boekhandels. In Nederland kun je onder andere terecht bij het Fort van Sjakoo in Amsterdam (achter het Waterlooplein.)

Fort van Sjakoo past bij de ontstaansgeschiedenis en de insteek van het boek. Embrechts gaat al jaren mee in linkse, feministische en antiracistische actiegroepen en hecht veel waarde aan bewegingen ‘van onderaf’, de zogenaamde grassroots-bewegingen. Dat is precies hoe Fort van Sjakoo begon: in een kraakpand, opgezet door vrijwilligers. Tot op de dag van vandaag bestaat deze boekhandel omdat mensen vrijwillig de winkel bemensen, bevoorraden en draaiende houden.

Embrechts wil met haar boek over het feminisme, in haar eigen woorden, ”komaf maken” met vooroordelen, en lijnen uitzetten naar de toekomst:

Het boek wil komaf maken met een heleboel vooroordelen die nog altijd circuleren over feminisme en een stevige basis aanreiken voor de toekomst van onze beweging. Het is bedoeld voor iedereen die wil bijleren over feminisme, zowel beginners als activisten die hun kennis willen opfrissen of verdiepen.

Embrechts geeft op dit moment talloze boekpresentaties en neemt deel aan paneldiscussies. De meesten daarvan vinden in België plaats. Zo is ze op woensdag 14 september te gast bij Le Space in Brussel, waar moderator Rabia Uslu een panelgesprek leidt met de auteur en verder Rachida Aziz en Saddie Choua. En in Gent buigt een leesgroep zich over Feminisme, een nieuw begin.

Vier op de tien mannen erkent seksisme

Wow, niet slecht. Veertig procent van ondervraagde mannen erkent dat seksisme bestaat en dat vrouwen er hinder van ondervinden. Dat blijkt uit onderzoek van Pew Research Center. Van de ondervraagde vrouwen oordeelt 63% dat seksisme nog steeds bestaat. En de overige circa 60% mannen en 40% vrouwen? Die hebben waarschijnlijk moeite met het erkennen van hun eigen vooroordelen, denkt The Guardian. Seksisme zit zo diep verankerd in maatschappelijke systemen en onze eigen gevoelswereld, dat het onbewust overal in sluipt.

Bij de beoordeling of seksisme nog bestaat en vrouwen hindert, maakt je sekse veel uit. Vrouwen hebben andere ervaringen dan mannen en komen zodoende vaker tot een andere mening. Neem de verkiezingscampagne in de Verenigde Staten. Veel mannen denken dat Hillary Clinton voordeel heeft van haar sekse. Trump klaagde zelfs in het openbaar dat Clinton haar ‘vrouwenkaart’ inzet en zo oneerlijk voordeel zou krijgen. Vrouwen schatten juist in dat Clinton’s sekse een nadeel is. En ze somden op wat de vrouwenkaart brengt: onder andere geweld, een lager loon, hoon en discriminatie.

Vrouwen zien het goed. Sinds er onderzoek naar wordt gedaan, blijkt dat mensen slecht tegen vrouwen kunnen die onnatuurlijk gedrag vertonen (zoals fel debatteren) of onnatuurlijke ambities hebben. Als samenleving straffen we haar, want ze overtreedt de ‘regels’. Zo geven wij als samenleving mannen meer kans. Ze krijgen promotie op grond van verwachtingen, terwijl vrouwen pas in aanmerking komen voor een hogere positie als ze keer op keer bewezen hebben dat ze de baan aankunnen. Ook naar: mannen die feministische kwesties aankaarten die vrouwen al decennia proberen te agenderen zijn helden, terwijl vrouwen zeurende mannenhaters heten. Dat dit oneerlijk is, zien steeds meer mannen in. Hoera!

Seksisme is de lucht die we inademen. Ik vind het persoonlijk top dat zo’n vier op de tien mannen en zes op de tien vrouwen zich er van bewust zijn dat die giftige zooi dromen fnuikt en ambities bitter maakt. Daarom blijft bewustwording bereiken zo’n belangrijk thema. Mannen hebben daar een cruciale rol bij – de veertig procent die inziet dat vrouwen achtergesteld worden, kan de andere 60% mannen hopelijk helpen om dat ook in te zien.

Voor degenen die nog niet zo ver zijn helpen misschien harde cijfers, gedegen onderzoekpersoonlijke verhalen, en eigen ervaringen. Ooit valt dan het kwartje wel, met wat goede wil en menselijk fatsoen:

This isn’t about casting women as victims or making villains of men. It’s about taking personal responsibility for the part we all play, albeit often unintentionally, to perpetuate the status quo and in having the courage to do our bit to change it.

Deprimerende shirts voor meisjes

Meisjes, opgelet. Wil je een heldin zijn en met je superkrachten de wereld redden? Dan moet jíj eerst trainen terwijl je broertje direct aan de slag mag (want hij kan automatisch alles, hij is een echte held)…

… en moet je eerst je huishoudelijke taken doen voordat je de wereld mag redden:

Shirts voor meisjes zijn soms echt té deprimerend voor woorden. Gelukkig helpt protesteren. Target, de leverancier van het ”eerst huishouden doen voordat je de wereld gaat redden” gebod, heeft dit artikel inmiddels uit de collectie gehaald na felle kritiek van ouders.

Misschien leren fabrikanten dan dat het ook anders kan. Zo bijvoorbeeld:

 

Gender belangrijkste factor bij verdeling huishoudelijk werk

Gender is de belangrijkste factor bij de verdeling van huishoudelijk werk. Hoe vrouwelijker mensen een persoon beoordelen, hoe vaker mensen verwachten dat die persoon de was doet, de vloer schrobt en voor kinderen zorgt. Dat blijkt uit representatief onderzoek van de universiteit van Indiana. De studie richtte zich op Amerikaanse huishoudens, maar de opvattingen in Nederland zijn ook behoorlijk traditioneel. Waarschijnlijk kunnen wij de Amerikaanse bevindingen zó overnemen.

Onderzoekster Natasha Quadlin en haar medewerkers keken naar beschikbare cijfers over wie wat doet in het huishouden, en ondervroegen ruim duizend Amerikanen over hun ideeën wie wat zou moeten doen in huis. Al snel bleek dat inkomen weliswaar een rol speelde, evenals het feit of iemand wel of niet betaald werk verricht buitenshuis en zo ja, voor hoeveel uur. Van degene met een laag of geen inkomen wordt meer huishoudelijk werk verwacht.

Het allergrootste verschil ontstond echter bij sekse. Konden deelnemers een persoon identificeren als vrouw, dan kreeg zij de meeste structurele taken zoals koken en wassen toegewezen. Mannen kregen vooral de losse klussen: vuilnisbak buiten zetten, reparaties uitvoeren, het gras maaien. Alleen als het ging om kinderen discipline bijbrengen keken mensen naar het mannetje van het stel, voor de rest kwamen alle dagelijkse werkzaamheden neer op de vrouw.

De studie toonde aan dat mensen een soort kortsluiting in hun hoofd krijgen als de jaren vijftig rolpatronen niet passen bij een bepaalde situatie. Bij stellen van een man en een man of een vrouw en een vrouw vielen deelnemers aan het onderzoek terug op stereotypen over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Ze kozen de homoseksuele of lesbische partner die naar hun mening de meeste ”vrouwelijke” trekken vertoonde en zadelden die partner op met de meeste huishoudelijke taken.

De cliché opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid leidden tot rare situaties, signaleert Salon:

Women who loved sports still had to do more feminine chores than male partners who baked cookies in their spare time […]  This new study also provides another example of how rigid gender expectations hurt men: Even if straight-guy Bobby likes to bake, his peers still think his wife should be the family cook. And what if Bobby’s wife is the better car mechanic? Fans of clean houses, working automobiles, and delicious baked goods must not stand for this.

Nederlandse poppodia blijken een mannenbolwerk, maar verandering is mogelijk. Als je maar wil!

Vice telde het aantal vrouwelijke artiesten die deze zomer op het podium stonden van Nederlandse muziekfestivals. Geen enkel evenement haalde 1 op de vijf vrouwen. Het beste scoorde Magneet Festival, met bijna 18% vrouwen. Daarna ging het snel bergafwaarts. Nederland toont daarmee dezelfde situatie als andere westerse landen, waar festivalprogrammeurs meestal ook niet verder komen dan een handjevol vrouwen in een zee van mannen. De podia vormen op die manier een mannenbolwerk, maar zo hoeft het niet te zijn. Wie wil kan makkelijk een eerlijkere verdeling bereiken.

Volgens de telling van Vice hield het na Magneet Festival al snel op met de vrouwen. Dekmantel wist deze zomer 13,33% vrouwelijke dj’s voor elkaar te boksen, maar  daarna kwamen festivals zoals Down the Rabbit Hole, Open Air, Dicky Woodstock, Lowlands en Best Kept Secret niet verder dan een schamele 6%. Gemiddeld was op de twintig grootste festivals maar lieft 94,08% van de artiesten man, concludeert de redactie. Welcome to the Future was dit jaar gekkensluiter met nauwelijks 1,5% vrouwen.

Vice vroeg zich af hoe dit kon, zo weinig vrouwen op podia. Roel Coppen, betrokken bij Best Kept Secret en Indian Summer Festival, is eerlijk en wijt het aan de dominantie van mannen in de muziekindustrie:

“Popmuziek werd populair in een tijd dat mannen het voor het zeggen hadden. In de begindagen had je vrijwel alleen maar mannelijke muzikanten. Dat is nooit helemaal veranderd. Je zag dat bijvoorbeeld ook toen Madonna opkwam. Het duurde heel lang tot iemand haar serieus nam, omdat de muziekwereld van oudsher door mannen is gedomineerd.”

Dat Magneet boven het maaiveld uitkomt, is dankzij programmeurs die expliciet op gender letten. Ze doen hun best vrouwelijke artiesten te contracteren en hebben hun muzikale smaak op een brede en diverse manier ontwikkeld:

Ik denk dat wij het met zijn drieën ook best een brede smaak hebben qua genres, en veel van onze favoriete muzikanten zijn vrouw. Het is fijn om af en toe een andere stem te horen dan die van Frank Ocean.

Wat dat betreft gaan de ontwikkelingen op muziekfestivals gelijk op met ontwikkelingen in het boekenvak en andere culturele uitingen. Van oudsher domineerden mannen de cultuur, en als je niks doet reproduceer je die mannencultuur. Het vergt een bewuste keuze om uit die automatismen te stappen, kwaliteit bewuster te definiëren en actief vrouwen te betrekken bij wat je doet. Dan lukt het prima. Opeens krijg je dan veel meer schrijfsters in je literaire televisieprogramma, kom je tot een 50-50 verhouding bij Zomergasten, heb je een regeringsploeg met 50% vrouwelijke ministers, en staat het podium van je muziekfestival vol vrouwelijke artiesten:

Of 11 bands booked, eight included women. Label co-founder Denholm Whale says that booking a gender-inclusive festival was not difficult or even deliberate. “I just looked at the bands around me, and the bands I listen to, and there were a lot of women,” he says. “A lot of what goes on in the music industry is still controlled by an old guard, older generations continuing to hold the same jobs, keeping the same mindset in the back of their heads, whether it’s conscious or not.”

Waar een wil is, is een weg….

Kleding: laat vrouwen met rust deel 2

Vrouwen, wat ze dragen, wat ze niet dragen, wat ze niet mogen dragen, wat ze wel moeten dragen, het blijft maar komen. Zoals de Belgische organisatie Vrouwen Overleg Komitee (VOK) vaststelt: kledingvoorschriften van een echtgenoot vervangen door die van de overheid veranderen nul komma niks. En het blijft wringen dat mannen nergens last van hebben – niemand legt hun outfit onder een vergrootglas en adviseert dringend beperkingen in hun bewegingsvrijheid.

De ongezonde obsessie met vrouwenkleding kent geen grenzen. Meest recente ontwikkelingen: De staat Israël legt vrouwen zedelijkheidsregels op. Tijdens gesubsidieerde evenementen mogen vrouwen geen bikinitop dragen. Wil je tijdens het Cannes filmfestival naar een film, dan moet je hoge hakken dragen. Anders word je eruit gegooid.  Oh, en wil je als toeriste naar India, dan kun je beter geen rokken dragen.

Soms zijn de makers van de ge- en verboden opvallend eerlijk over de reden waarom vrouwen vanalles moeten en niet moeten doen. Als vrouwen zich bijvoorbeeld verplicht moeten hullen in een jute zak, zit er vaak achter dat zij de last draagt omdat hij zijn lusten niet in toom zou kunnen houden:

Pentecostal churches encourage women to dress modestly defined by each denomination or church. For example, the United Pentecostal Church International defines modesty as a refusal to wear any clothing or accessory that might incite a man to lust. This includes low-cut shirts, makeup and jewelry with the exception of watches — and wearing pants — as the rule declares that pants make the contours of a woman’s lower body clearly visible.

Dit is een seksistisch standpunt. Daarom protesteren feministen hier heftig tegen. Mannen zijn mensen, zij kunnen nadenken, zij zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen gevoelens, inclusief lustgevoelens. Feministen krijgen vaak het verwijt dat zij mannenhaters zouden zijn, maar de ergste mannenhaters zijn conservatieven en fundamentalisten die mannen ontslaan van iedere verantwoordelijkheid voor wat er gebeurt en hen reduceert tot een hersenloos primitief wezen – rhaah, VROUW, daar moet een piemel in!!

Bovendien duurt dit preutsheidsgebod net zolang totdat mannen seksueel geprikkeld dienen te worden met wat sexy eye-candy. Dan móet je opeens aan de korte rokjes en hoge hakken. Niet alleen op het filmfestival van Cannes, maar ook op het werk. Draag hoge haken of de onderneming ontslaat je.

Voeg daar de lange, tegenstrijdige geschiedenis aan toe van alles wat vrouwen in de geschiedenis ooit moesten doen en laten op kledinggebied, en het is helder: dit gaat niet over vrouwen en wat ze aantrekken. Dit gaat over machtsverhoudingen, om wat mannen willen, om onzekerheid over je identiteit als land, angst voor de Ander. Steeds opnieuw kiezen machtigen ervoor om ‘de vrouw’ als strijdtoneel te nemen voor allerlei spanningen die op andere gebieden liggen.

Met vrouwen zelf heeft het nauwelijks iets te maken. Zij zijn alleen de zichtbare bliksemafleider voor alles wat in het verborgene broeit. Dus, slaat de vlam weer eens in de pan rondom vrouwenkleding? Negeer het gezeur over de vrouwenkleding en kijk wat er achter zit. Dan heb je de échte oorzaak van de obsessie met vrouwenkleding te pakken.

Vrouwelijke traditie krijgt nieuwe opvolgsters

Boekenwurmen opgelet: historische fictie krijgt vanaf dit jaar extra aandacht. In het buitenland zijn romans in dit genre al mateloos populair. Ook Nederlandse uitgevers wagen nu een kans. Zo wil uitgeverij Ambo | Anthos vanaf  dit jaar zes historische romans per jaar uitbrengen, met een sterke focus op vrouwen. Dat past in een Nederlandse traditie die minstens tot de negentiende eeuw teruggaat.

Bijna alle historische boeken die Ambo | Anthos dit jaar publiceert, hebben een zelfstandige vrouw in de hoofdrol. De verhalen spelen zich vooral af tijdens de Gouden Eeuw, en komen vaak uit de koker van een schrijfster, zoals Simone van der Vlugt, Tanya Commandeur, Suzanne Wouda, Femke Roobol, Brenda Meuleman, Suzanne Hazenberg en Daniëlle Hermans.

Vrouwen die historische fictie schrijven, hebben in Nederland een lange traditie. Daarvoor hoeven we alleen maar te kijken naar de uitstekende biografie Strijd tegen de Stilte, over Johanna Naber. Maria Grever brengt leven en werk van deze Nederlandse historica in kaart en schetst meteen een beeld van het begin van geschiedenis als academisch werkveld.

Als universitair vak was geschiedenis lange voorbehouden aan mannen, maakt Grever inzichtelijk. De paar welgestelde vrouwen die toegang kregen tot de faculteit, bleven in de marge hangen. Na hun studie werden ze hooguit bibliothecaresse of hoofd van een archief. Als ze trouwden, verdwenen ze naar huis.

Vrouwen die belangstelling hadden voor geschiedenis, moesten meestal andere wegen zoeken om iets te doen met hun ambities als historica. Een aantal van hen vond die alternatieve weg: ze schreven historische fictie. Zo konden ze zich tóch bekwamen in de geschiedenis, ook al had hun werk een tweederangs status (want: ‘onwetenschappelijk’).

Grever signaleert dat hun werk een belangrijke schakel vormde in de lange weg die vrouwen moesten afleggen, om uiteindelijk écht door te dringen tot faculteiten Geschiedenis van universiteiten. Onder hen mensen als Trui Toussaint, Catharina van Rees, Adele Opzoomer (onder het pseudoniem A.S.C. Wallis, zodat haar sekse niet zo opviel), Margaretha Maclaine Pont en Betsy Hasebroek. Vaak concentreerden ze zich op vrouwelijke figuren uit de geschiedenis, zoals landvoogdes Margaretha van Parma.

Later volgden mensen zoals Jo van Ammers-Küller (1884-1966), met in die tijd beroemde titels als De Opstandigen, of M.A.M. Renes-Boldingh, die in 1963 Vrouwe Rixt van Ameland schreef. Hint voor uitgeverij Ambo:

Een boek dat ik al jaren geleden met veel plezier gelezen heb is: Vrouwe Rixt van Ameland. Het is geschreven door M.A. Renes -Boldingh en uitgegeven door uitgeverij Callenbach. […] Vrouwe Rixt is nog steeds goed leesbaar en misschien wel een herdruk waard.

Jaaaaaa, herdruk, herdruk!

Kortom, Simone van der Vlugt en collega’s komen niet uit de lucht vallen. Ze werken niet in een vacuüm. Integendeel. Zij behoren tot een traditie van Nederlandse schrijfsters die zich goed documenteren en periodes uit het verleden opnieuw tot leven wekken, in verhalen die hopelijk in de smaak vallen bij veel lezers en waarin vrouwen een belangrijke rol spelen. Fijn dat deze traditie nieuwe steun krijgt van uitgevers!

Jemisin wint Hugo Award voor Het Vijfde Seizoen

Schrijfster N.K. Jemisin won een Hugo Award voor haar roman The Fifth Season. Hoera! Eerder sleepte ze met dit boek al een Nebula nominatie in de wacht.  Ik hoop dat uitgevers haar romans nu snel vertalen in het Nederlands. The Fifth Season zou dan waarschijnlijk Het Vijfde Seizoen heten.

61rh8sthrbl-_sy264_bo1204203200_ql40_

Ik ben al een tijdje een fan van Jemisin omdat ze een van de meest vernieuwende stemmen in het SF en Fantasygenre is. In haar prijswinnende roman schetst ze een wereld waar mensen leven temidden van de resten van beschavingen die bezweken onder jarenlange winters, aswolken, zure regen, aardbevingen en ander natuurgeweld. Ze klampen zich vast aan allerlei, vroeger letterlijk in steen uitgehouwen, dogma’s om niet de volgende dode beschaving te worden. In deze wereld bestaan winter, lente, zomer en herfst, en betekent het vijfde seizoen de dood.

Eén van de weinige groepen die iets kunnen betekenen in de strijd tegen het vulkanische natuurgeweld zijn de zogenaamde Orogenes: mensen die natuurkrachten kunnen beheersen. Dat maakt hen gevreesd: ze kunnen voorkomen dat een vulkaan uitbarst, maar net zo gemakkelijk diezelfde vulkaan tot ontploffing brengen, zodat een hele stad of zelfs een hele beschaving van van de aardbodem verdwijnt.

Aan de hand van een aantal verschillende verhaallijnen ontvouwt Jemisin langzaam een complot om de wereld (voor de zoveelste keer) ten onder te laten gaan, door bewust vulkanische activiteit op gang te brengen. Kunnen de hoofdpersonen de wereld nog redden? Willen ze dat eigenlijk wel? En wat doen die kristallen obelisken in de lucht? Wat? Kristallen obelisken? Jawel. Meer weggeven van het plot zou zonde zijn, dus duik er maar gewoon in en laat je verrassen. Of, in dit geval, soms ook verassen😉

De Hugo Awards stonden dit jaar sowieso in het teken van vernieuwende vrouwelijke stemmen. De prijs voor de beste novelle ging naar Nnedi Okorafor voor Binti. Naomi Kritzer won in de categorie beste korte verhaal met het grappige “Cat Pictures Please”. Ook in de categorieën beste redacteur en beste visuele artiest hadden de Hugo Award kiezers oog voor vrouwelijk talent.

Zoals gebruikelijk levert succes van vrouwen meteen zuur gezeik op. Zo omschreef een rancuneuze collega winnares Jemisin als een educated but ignorant savage, oftewel een opgeleide maar onwetende wilde. Jemisin incasseert dit soort beledigingen en minachting op gracieuze wijze en toont zich hoopvol over de ontwikkelingen in SF en Fantasy:

Even though women have always been part of the science fiction scape, even though people of color have always been part of it. The same exclusions have happened; the same patterns of ingroup and outgroup abuse and acceptance. So I think one of the big changes is that people are starting to talk about these things and are beginning to do something about it, although those initiatives take different forms and set off controversies and backlashes. But I still think that overall we’re making progress. It’s a good thing.

 

Clinton, gender en vier tot acht jaar extra vrouwenhaat

Mocht Clinton de Amerikaanse verkiezingen in november winnen, reken dan maar op vier tot acht jaar intense vrouwenhaat, met een extra dosis ‘BITCH!!!!!!‘, voorspelt Michelle Cottle van magazine The Atlantic. Het is een van de gevolgen van een diepgewortelde minachting voor vrouwen en een dubbele moraal die ervoor zorgt dat mannen in de luwte kunnen blijven, terwijl vrouwen bij het minste of geringste op het schavot belanden. Dat iemand van de verkeerde sekse na ruim 200 jaar de hoogste politieke post in het land in handen krijgt, echt, huiveringwekkend!

De kans dat Clinton wint en dat wij vrouwen die golf hatelijke vuiligheid over ons heen krijgen, wordt steeds groter. Zelfs als alle blanke mannen op tegenkandidaat Trump stemmen, redt hij het niet om te winnen van de Democraten, verwachten demografen. De Verenigde Staten veranderen namelijk. Er komen steeds meer vrouwen en niet-blanke mannen bij. Laten dat nou precies de mensen zijn die Trump keer op keer uitscheldt en beledigt.

Dat heeft gevolgen: steeds meer vrouwen en niet-blanke mannen stemmen op de Democraten. Zo stemmen vrouwen sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw meer dan mannen. Die vrouwelijke kiezersmeerderheid vinkt steeds vaker het vakje Democraat aan, omdat ze zich steeds minder thuis voelen bij de Republikeinen en hun oorlog tegen vrouwen. Peilingen laten inmiddels ruime marges zien in het voordeel van Clinton.

Trump haalde lange tijd zijn schouders op. Hij zoekt zijn heil bij mannen. Maar die basis wankelt. Vooral blanke mannen met een goede opleiding lopen weg. En zwarte mannen? Die kijken wel linker uit dan te stemmen op een partij die hen beschouwt als louter waardeloze en criminele negers – ook al ontkent de partij zelf (uiteraard) in alle toonaarden dat Republikeinen vol racisme zitten.

Trump voelt de bui hangen. Hij reorganiseerde zijn campagneteam voor de zoveelste keer in een paar weken tijd, en valt Clinton steeds feller aan. Zijn nieuwste trucje bestaat eruit dat hij Clinton vergelijkt met de Duitse premier Angela Merkel. Niet alleen omdat het in zijn optiek beiden vuile bitches zijn, maar ook omdat blanke rechtsradicalen Merkel haten vanwege haar beleid rondom buitenlanders en asielzoekers. Door Merkel aan te halen probeert hij die stemmen voor zich te winnen, schrijft magazine Salon. Vrouwenhaat en racisme gaan wat dat betreft hand in hand bij Trump.

Dus, stel je voor dat zo’n hysterische bitcherige ISIS-lover, castreerder van mannen en verpester van het blanke ras, de hoogste politieke post van het land weet te winnen. Aaaaargh:

just as Barack Obama’s election did not herald a shiny, new post-racial America, Clinton’s would not deliver one of gender equality and enlightenment. So goes progress: Two steps forward, one step back(lash). As the culture changes, people resent that change and start freaking out, others look to exploit their fear, and things can turn really, really nasty on their way to getting better.

We zijn gewaarschuwd😉