Zapatistas emanciperen razendsnel

Ja, vrouwenemancipatie verloopt traag als stroop, maar iedere regel kent een uitzondering. De Zapatistabeweging in Mexico is daar een van. In de arme regio Chiapas veranderden vrouwen hun levens in twintig jaar tijd ingrijpend. Hilary Klein onderzocht de situatie en schreef een boek over haar bevindingen: Compañeras, Zapatista Women’s Stories. 

De wereld hoorde voor het eerst van de Zapatistas in 1994. ‘‘Opeens” brak er een opstand uit in de Mexicaanse staat Chiapas. Gemaskerde woordvoerders introduceerden het Zapatista Nationale Bevrijdings Leger (EZLN). Het EZLN wilde vrijhandelsakkoord NAFTA tegengaan, de Maya’s een betere positie geven, een einde maken aan armoede en de almacht van grootgrondbezitters, en politieke hervormingen doorvoeren.

Vrouwen speelden een cruciale rol bij dit alles:

Gedurende de jaren negentig en in het eerste decennium van de nieuwe eeuw organiseerde het EZLN opmerkelijke demonstraties van inheemse vrouwen die, gekleed in hun traditionele jurken, de soldaten letterlijk hun dorpen uit duwden.

Het bleef niet bij een opstand. Het EZLN organiseerde een volksraadpleging en richtte vervolgens een eigen overheid op, het Nationale Inheemse Congres. Dat had grote gevolgen voor vrouwen. Toen Klein aan haar boek begon,  verbaasde ze zich over de snelheid van de Zapatista vrouwenemancipatie. Tot voor kort hadden vrouwen in hun eigen gemeenschappen namelijk niets te vertellen. Ze konden niet zelf beslissen over het kindertal en hadden toestemming van hun man nodig om hun huis te verlaten. Geweld tegen vrouwen was schering en inslag.

Totdat de Zapatista-opstand alles veranderde. Processen waar normaal gesproken decennia overheen gaan, vonden nu ‘opeens’ in een paar jaar tijd plaats – vreedzaam. Vrouwen namen belangrijke posten in, zowel bij de protestbeweging als in de nieuw gevormde lokale regering, bezetten land, spraken zich in het openbaar uit tegen huiselijk geweld, en vormden hun eigen lokale economie, onder andere in de vorm van coöperaties.

Volgens Klein speelden twee cruciale factoren een rol bij die omwenteling.  Net als bij de strijd van de Koerden gaf gewapend verzet vrouwen de kans om stappen te zetten. De Zapatistas maakten vanaf het begin een punt van de volwaardige deelname van vrouwen. Eén van de leiders, Comandante Ramona, schreef meteen in 1994 een wet over vrouwen om hun rechten vast te leggen. Geen geweld, gelijk loon voor gelijk werk, baas in eigen buik, recht op onderwijs, gelijke politieke participatie, alles stond erin.

Dat sloot mooi aan bij een eigen, interne ontwikkelingen bij de Maya vrouwen. Die hadden schoon genoeg van het onrecht en de onderdrukking, en grepen de kansen die zich voordeden met beide handen aan. Iets wat mensen nogal eens over het hoofd zien:

I contend that social movement researchers and organizers would do well to seek out the views of women like Antonia and Mónica who have been organizing informally in their local communities to meet concrete needs in ways that are culturally meaningful to them, long before the Zapatistas came on the scene.

Die twee factoren leidden tot een revolutie binnen de revolutie. Die vrouwenrevolutie is nog steeds gaande. Het blijft lastig om eeuwenoude patronen te doorbreken. En het EZLN legde de rechten van vrouwen vast in een wet, maar papier is geduldig. In de praktijk komt huiselijk geweld nog steeds voor, en denken mannen nog te vaak dat ze ‘hun’ echtgenote of dochter iets kunnen verbieden.

Maar de bewustwording kwam tot stand en die kentering heeft blijvende effecten. Want als je het eenmaal ziet, kun je het niet meer niet-zien:

a sophisticated analysis appears, one which some psychologists call the “internalization of oppression.” It expresses itself when we ourselves become convinced of our own lack of value as we appropriate and reproduce the values of the dominant order that reduces and exploits us. […] Today they recognize that this internalization/appropriation of the dominant values continues to be present in the minds of their cultural environment, in males, fathers, brothers, sons, and even within themselves because it “contaminates” the mind.

Kortom, het kan, snelle vrouwenemancipatie. Als je maar wilt.

Paus stopt vervolging Amerikaanse nonnen

Ja, ik ben zeer kritisch over Franciscus, de Paus van de R.K. Kerk, maar als ik iets goed kan melden, doe ik dat ook. Bij deze: hij stopt het strafonderzoek naar Amerikaanse nonnen, die volgens conservatieve bisschoppen in de greep waren geraakt van het radicaal feminisme. De inquisitie begon drie jaar geleden en leidde tot veel verzet bij nonnen en leken.

Franciscus sluit vrede met afgevaardigden van nonnenorganisaties.

In een Van de Redactiestuk prijst de New York Times de strategische terugtrekkingsmanoeuvre die Francis op op dit moment uitvoert. De krant omschrijft de start van het onderzoek naar de geloofspraktijk van de nonnen als het resultaat van chauvinisme van de mannelijke leiding in de Vaticaanse bureaucratie. Bovendien kwam het raar over dat de kerkhiërarchie zijn pijlen op nonnen richtte, terwijl het wemelde van de schandalen rond priesters die kinderen bepotelden.

Franciscus lijkt die mening ook toegedaan te zijn, en stopt de pogingen om grip te krijgen op de leiding van diverse nonnenordes. Hij besloot de formele procedure vorig jaar al met een nietszeggend rapport vol frases in de trant van ‘niks aan de hand, we gaan gewoon door met samenwerking’. Een paar dagen geleden werd de vrede officieel getekend en liet de Paus zich uitgebreid fotograferen terwijl hij de vrouwen van de Leadership Conference of Women Religious bezocht. Als symbolisch signaal dat hij echt vrede kwam sluiten.

Volgens de New York Times bewijst de hele geschiedenis vooral dat de vorige Paus de kracht onderschatte van de nonnenordes en de mensen die zien welke goede werken deze vrouwen verrichten. Vanaf het moment dat het Vaticaan het onderzoek naar de nonnen instelde, braken protesten uit. Burgers hielden wakes, theologen riepen in een open brief op tot respect voor de nonnen, en de nonnen zelf reisden naar Rome en hielden in de V.S. een toernee om het belang van hun liefdadigheidswerk te onderstrepen. Hun Nuns on the Bus actie kon rekenen op juichende menigtes.

Deze aanhoudende druk speelt zeker mee in het besluit van Franciscus om het onderzoek af te sluiten. Daarnaast past het werk van de nonnen goed bij de koers die Franciscus wil aanhouden. Kortom, hij zag het licht…..

Elias neemt ontslag als decaan na uitlatingen in verkrachtingszaak

Willem Elias, de in opspraak geraakte decaan van de Vrije Universiteit Brussel, nam ontslag. Hij stapte op nadat hij in een bericht op Facebook een slachtoffer van verkrachting verantwoordelijk stelde voor de zelfmoord van de verdachte, politicus Steve Stevaert. In een verklaring meldt de VUB dat Elias oordeelde dat hij niet langer de onbesprokenheid heeft om de functie van decaan te vervullen.

Elias bood zijn excuses aan tegenover alle slachtoffers van seksueel geweld,  de universitaire gemeenschap en de studenten in het bijzonder. Volgens het VUB bericht wil Elias benadrukken

dat verkrachting banaliseren het laatste is wat hij wou doen. Hij blijft geweldpleging, in welke vorm dan ook, de grootste misdaad vinden.

Da’s mooi gezegd, maar in een openbare brief aan studenten zegt Elias ook nog dit:

Sinds 2 april ben ik virtueel berucht. Ik heb in een emotioneel moment na de dood van Steve Stevaert een domme Facebookpost geplaatst. Dat erken ik ten volle. […] De wijze waarop ik op social media verguisd ben, is een mooi studieobject. Voor psychologen om te bestuderen hoe iemand zich voelt na met alle zonden van de wereld beladen te zijn, maar vooral voor communicatiewetenschappers. Het wordt zeker een schoolvoorbeeld hoe het gebruik van sociale media verkeerd kan uitdraaien.

Met als afsluiting ”Succes met de studies. Willem Elias, Ex Decaan P&E”.

‘Verkeerd kan uitdraaien’ – ja, voor hemzelf. Elias, de Ex Decaan, de arme zondebok, die na een dom bericht ‘verguisd’ en ‘virtueel berucht’ werd. Geen woord over het feit dat het twee weken duurde voordat hij de verantwoordelijkheid nam voor zijn uitlatingen. En dan nog alleen onder druk. Geen woord over het feit dat al snel andere minachtende uitlatingen van hem opdoken – zijn uitlatingen betroffen geen incident, maar een trend.

Tsja. Als ik als psycholoog dit schoolvoorbeeld zou onderzoeken, zou ik denken: deze man onderschatte zijn maatschappelijke en wetenschappelijke status, en hield, verblindt door zijn machtspositie als decaan en blank mannelijk lid van de gevestigde orde, geen rekening met het sociale klimaat. Vervolgens biedt hij nederig excuses aan, maar ondertussen heeft hij vooral medelijden met zichzelf. Waarna de arrogantie volgt: hij ziet in de hele affaire een mooi studieobject. Met hemzelf als middelpunt, zo van ‘ik maakte een fout, maar kijk eens wat een fijn onderzoek het oplevert, wat een leerzaam schoolvoorbeeld’.

Deze passage riekt naar Diederik Stapel, die betrapt werd op systematische fraude en daar na een schikking 120 uur taakstraf voor kreeg. Ook Stapel bood excuses aan, maar bleef met smoezen komen – de druk werd hem teveel, en echt, hij had het niet kwaad bedoeld:

“Ik heb de fout gemaakt dat ik de waarheid naar mijn hand heb willen zetten en de wereld net iets mooier wilde maken dan hij is.”

Aaaaaah, de lieverd…. Je zou bijna vergeten dat hij de loopbanen van allerlei studenten de nek omdraaide en de sociale psychologie een zeer slechte naam gaf. Nee hoor, 120 uur werkstraf, waarna Stapel weer zijn eigen goddelijke gang kon gaan, inclusief publicatie van een boek en plannen voor een theatertour.

Als die wetenschappelijke studie naar De Epische Verguizing van Elias, Het Schoolvoorbeeld er niet komt, kan de Ex Decaan misschien net als Stapel een boek schrijven. Want ondertussen heeft De Redactie de sociale media analyse al gedaan, met als conclusie:

krampachtige analyses als zouden sociale media ‘de moderne schandpaal’ of ‘de open riool’ zijn, bewijzen vooral hoe moeilijk de gevestigde orde omgaat met verlies van het monopolie op massacommunicatie.

Dansen op de revolutie

Emma Goldman zei: ‘als ik niet kan dansen, wil ik geen deel uitmaken van jouw revolutie’. Dus sluit ik de Week tegen Straatintimidatie af met de briljante Twitter hashtag  #DudesGreetingDudes, voor de humor, en deze vette rap:

Shanthony Exum, oftewel Miss Eaves, schreef dit nummer omdat ze het geroep, gefluit en gedoe van mannen volledig zat was. Het ging haar niet alleen om het ‘heej meisje, glimlach eens, heej, lekker kontje, heej’ gedoe (de mildste vorm van straatintimidatie), maar ook om het feit dat veel mannen wilden voorschrijven hoe ze moest reageren. Met een bedankje voor het ‘compliment’ bijvoorbeeld.

In de bij het nummer horende video koos ze bewust voor een rolomkering. Net zoals Hollaback Amsterdam en het campagneteam rond de petitie tegen straatintimidatie deze week deden in Den Haag. Daarmee wilde ze een punt maken: het gaat niet om complimentjes, het is niet onschuldig. Ieder mens, ook mannen, krijgen het op een gegeven moment benauwd als ze constant lastig gevallen worden met claims om aandacht en meer:

One of the defenses of street harassment I hear from men is,“I would love if women were doing it to me.” I wanted to portray in this video that no human regardless of gender would enjoy objectification, unwanted sexualization and harassment.

Dus, mannen, als je de neiging voelt opborrelen om in het openbaar iets te roepen naar meisjes en vrouwen die je niet kent, volg vooral het advies op van Miss Eaves:

Even if they feel like commenting on a stranger’s physical appearance or demeanor, it is best to do something else instead. Maybe eat a waffle? They’re delicious.

Hmmmm….. wafels…..

 

Katten strijden tegen straatintimidatie

‘ t Is de internationale Week tegen Straatintimidatie en twee Amerikaanse organisaties besloten tot een ludieke actie. Vrouwen naroepen op straat? Dan sabelen katten je neer met laserstralen die uit hun ogen schieten. Jawel! En die kat? Een taalgrap, want in het Engels kun je straatintimidatie onder andere vertalen als catcalling – letterlijk: katten naroepen, maar de cat in kwestie is meestal een vrouw. Als ze tenminste geen chick/kuiken is.

De borden zijn neergezet door Feminist Apparel en Pussy Division in New York en Philadelphia. Daarnaast plakten leden van deze organisaties in het centrum van beide steden honderden stickers met dezelfde boodschap. Helaas zijn die vormen van actievoeren nog steeds nodig:

In addition to slandering cats, it should be pretty common sense that women (and unamused people of all unamused genders) aren’t into being yelled at from cars. Yethere we areneeding togive “how to be a person lessons” and remind slimy dudes out there that nope, sorry, street harassment still isn’t cool.

Vandaar. Wil je in Nederland in actie komen? Deze week gaat Hollaback Amsterdam live. Je kunt ook nog steeds de petitie op www.straatintimidatie.nl ondertekenen. Bij 40.000 steunbetuigingen kan het campagneteam maatregelen tegen catcalling aan de orde stellen in de Tweede Kamer.

VIDA telling toont lichte vooruitgang

Vrouwen kopen en lezen meer romans, maar als het gaat om recensies schrijven en bepalen welk boek hét boek is, hebben mannen het nog steeds voor het zeggen. Dat blijkt uit de meest recente telling van VIDA, een organisatie die de genderverhoudingen bijhoudt in Engelstalige literaire bladen en krantensupplementen. Wel ziet VIDA lichte vooruitgang.

Soortgelijk onderzoek van Opzij toonde in Nederland dezelfde oververtegenwoordiging van mannen aan. Evenals een steekproef van dit weblog. Boeken van vrouwelijke auteurs delven nog steeds het publicitaire onderspit. Wie weet krijgen ook wij vooruitgang te zien, nu na VEERTIEN JAAR eindelijk een schrijfster het boekenweekgeschenk mag leveren. Esther Gerritsen is de gelukkige.

Terug naar de Engelstalige wereld. VIDA nam 2014 door en kan gelukkig melden dat verschillende bladen moeite deden om de verhouding tussen de seksen meer in evenwicht te brengen. Zo lukte het The New Republic om het vrouwelijke aandeel te laten stijgen van 7% in 2013 naar 29% in 2014. Harper’s zat in 2013 al op 29% en wist dat vorig jaar op 40% te brengen.

Daar tegenover staat dat onder andere de London Review of Books vrouwen juist minder ruimte gaf dan in voorgaande jaren. En bij The Times Literary Supplement stagneert het al jaren. Vrouwelijke recensenten komen daar niet verder dan rond de 28%. Ook The Nation blijft al jaren hangen op circa 20 procent.

Webmagazine Slate benadrukt bij dit alles dat het niet alleen gaat om de cijfers. Die geven structurele achterliggende problemen aan:

The cultural default is to treat men as voices of authority and wisdom while relegating women to the role of mere consumers whose opinions are given little weight. That problem is not easily reducible to numbers.

Het gaat om een mentaliteit, en dan gaan veranderingen langzaam. Toch is er wel wat veranderd. In 1978 vroegen feministen voor het eerst aandacht voor seksistische literaire kritiek. Op enkele uitzonderingen na doen recensenten tegenwoordig hun best om mannelijke en vrouwelijke auteurs op dezelfde manier te bespreken. Vooruitgang.

Daarnaast krijgen auteurs die een neerbuigende houding jegens vrouwen vertonen, steeds vaker tegenwicht. Ook dat is een verbetering ten opzichte van vroeger, toen handelsonbekwame vrouwen het meestal niet in hun hoofd haalden om mannen  publiekelijk tegen te spreken.

Zo besloot Kristien Hemmerechts haar pen op te nemen tegen machoschrijvers, die tot in de details opschrijven hoe op leeftijd geraakte mannelijke hoofdpersonen minderjarige meisjes al dan niet met geweld penetreren. En toen een mannelijke auteur de vrouwtjes opriep gewoon betere boeken te tikken, dan volgen de prestigieuze literaire prijzen vanzelf (ha!), fileerden vrouwen zijn drogredenen en blinde vlekken genadeloos.

Zelfs mannen beginnen zich ongemakkelijk te voelen bij de dominantie van hun sekse: ,,Het hele waardensysteem van de literatuur is in Nederland opgehangen rondom mannen van middelbare leeftijd, van recensenten tot uitgevers,” signaleerde auteur Phillip Huff. Ook dertien blanke mannelijke boekenweekgeschenk-schrijvers op een rij stuitte op steeds meer kritiek. Dat zijn goede tekenen….

Gender blijft probleem voor Clinton

Clinton stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen van de V.S. Volgens Amerikaanse media heeft ze geleerd van haar poging in 2008. Destijds probeerde haar campagne gender buiten de deur te houden. Die strategie leidde ertoe dat Clinton te mannelijk overkwam, terwijl het niet zorgde voor een vermindering van seksistische aanvallen. Deze keer gaat Clinton gender niet uit de weg. Integendeel, haar sekse en genderkwesties in het algemeen vormen de basis van haar campagne. Maar of het nu wel goed zal gaan….?

Sommige Amerikaanse media kondigen zelfs aan dat Clinton als een feministe campagne zal voeren. Wetende dat Republikeinen alle negatieve stereotypen over mannenhatende feministen van stal zullen halen, wil Clinton haar status als grootmoeder benutten:

by channeling them through her newest role: Grandma. “My granddaughter has just as much God-given potential as a boy who was born in that hospital on the same day,” she told a convention of female real estate executives in October.

Daarnaast verwachten insiders dat Clinton een punt gaat maken van het historische karakter van haar campagne. Vrouwen traden zelden op als hoofdkandidaat van hun eigen presidentscampagne. In 1872 probeerde Victoria Woodhull het bijvoorbeeld, maar ze kreeg nauwelijks stemmen. Wel veel hoon. In 1972 deed Shirley Chisholm een poging, maar ook die campagne faalde. Kortom, vrouwelijke kandidaten schitteren vooral door afwezigheid.

Obama lukte het om als eerste zware man president te worden. Zou Clinton als eerste vrouw president kunnen worden? Goeie vraag. Misschien schrikt Clinton met haar genderfocus mannen af. Maar het gaat dieper. Veel Amerikanen zeggen dat ze voor gelijke rechten etc. zijn, maar vinden vrouwen eigenlijk inferieur. Kiezers en de media nemen vrouwelijke kandidaten vervolgens veel kritischer de maat dan mannelijke kandidaten.

Daarbij komen vrouwen regelmatig terecht in scenario’s waarbij je niet kúnt winnen. Als je vriendelijk bent vinden mensen je een slappe leider, treed je assertief op dan ben je prompt een bitch, enz. Zulke onmogelijke spagaten leiden tot overtuigingen dat vrouwelijke kandidaten tot mislukken gedoemd zijn. Seksistische verslaggeving doet daar nog een schepje bovenop, en klaar is uw doemscenario.

Clinton’s campagne leidde in 2008 tot talloze staaltjes walgelijk seksisme.

In Nederland besteden bladen als Intermediair aandacht aan dit soort ‘double bind’ situaties die de emancipatie van vrouwen in de weg staan. Het blad noemt de in Amerikaanse onderzoeken geschetste situaties herkenbaar. Zeker in de politiek zou ik daar aan toevoegen. Ons land heeft tot nu toe geen enkele vrouwelijke premier gehad. Mannelijke partijleiders vergeten hun vrouwelijke nummer twee bij formatiebesprekingen, en wie daar vragen over stelt krijgt te horen dat hij/zij zeurt.

Met het huidige politieke klimaat in Nederland ziet het er niet naar uit dat hier snel verandering in komt. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen. Ik laat graag ervaringsdeskundige Pauline van Viegen aan het woord:

Zolang kandidaatstellingscommissies zich beklagen over het beperkte aantal (geschikte) vrouwen dat zich meldt en vervolgens enkel de moeite nemen om “uit de groslijst enkele acceptabele vrouwspersonen op te diepen”, om vervolgens een lijst te presenteren waar voornamelijk mannen op staan, moeten we vooral niet verbaasd zijn wanneer er zich een volgende keer wederom nauwelijks vrouwen melden. Men wekt immers de indruk dat politiek een mannenaangelegenheid is, waar voor vrouwen weinig ruimte is.

Zal het in de V.S. anno 2015 en 2016 beter gaan dan in Nederland? We zullen ‘t zien…

Actievoerders leggen decaan vuur aan de schenen

Willem Elias, decaan bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB), dacht in de verkrachtingszaak rond politicus Steve Stevaert ongestoord het slachtoffer de schuld te kunnen geven. Alleen liep het deze keer radicaal anders. Mensen lopen massaal te hoop en de roep om zijn ontslag zwelt aan. Het is de nieuwste ophef in buurland België, waar vrouwen en mannen steeds duidelijker laten merken dat ze de onverschilligheid rondom seksueel geweld tegen vrouwen meer dan zat zijn.

Willem Elias schatte de tijdgeest verkeerd in.

Wat gebeurde er? Politicus Steve Stevaert pleegde zelfmoord nadat uitlekte dat justitie hem wilde vervolgen in verband met een beschuldiging van verkrachting. Aan de ene kant erg triest. Zelfmoord kent alleen verliezers. Opgemerkt zij echter dat de zaak een klassiek patroon volgde: eerst ontkende Stevaert, daarna gaf hij toe dat er seksueel contact plaats had gevonden. Tot slot beweerde hij in één moeite door dat de vrouw zelf wilde.

Justitie geloofde dat laatste niet. De kwestie dreigde uit te monden in een strafzaak. Stevaert wachtte dat niet af. Daarop deed Willem Elias de volgende uitspraak:

We zullen je missen, Steve. Je was een fijne man en bijzonder intelligent. De vrouwen… een zwakheid die we begrijpen. Aan de dame die deze beslissing op haar geweten heeft, toch graag dit: voor een verkrachting ga je onmiddellijk naar de politie, of desnoods de dag nadien. Niet drie jaar later.

Tsja, zou je zeggen. Een mening. Maar van wie? Van professor Willem Elias. Decaan van de faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel. Tevens voorzitter van het Hoger Instituut voor Schone Kunsten. En voorzitter van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschap en Kunsten. Een man uit de intellectuele en culturele elite. Iemand met een grote maatschappelijke invloed.

Die gezaghebbende status maakt het problematisch dat Elias van ‘we’ spreekt. Met dat ‘we’ vereenzelvigt Elias zich met zij die vinden dat mannen hun vrijheid mogen hebben en  dat anderen daar niet zo moeilijk over moeten doen. Vrouwen bepotelen? Niets meer dan een zwakheid, iets wat mannen zoals Elias best begrijpen. Want vrouwen? Ach:

De decaan noemde “de vrouwen” een zwakheid, als een pint of een blik kaviaar, een voorwerp dat je in een onbewaakt moment overdadig gebruikt zonder op haar acht te slaan. Die uitspraak vervaagt ook de lijn tussen don Juanschap en seksuele agressie; de zedenklacht ging over het laatste.

Daarnaast versterkt Elias verkrachtingsmythes, waarbij wantrouwen jegens het slachtoffer centraal staat. Zo geldt ‘niet meteen aangifte doen’ in dat vrouwvijandige stelsel van overtuigingen als verdacht. Terwijl iedereen met een beetje kennis van psychologie weet dat vrouwen heel verschillend kunnen reageren op seksueel geweld, en soms pas na een tijd in staat zijn om in actie te komen. Sterker nog, hét probleem is dat zoveel meisjes en vrouwen zwijgen en nooit aangifte doen: negen op de tien blijft stil.

Daarbij schatten vrouwen correct in dat ruchtbaarheid geven aan seksueel geweld als een boemerang bij henzelf terug kan komen, in de vorm van verwijten, hoon, beschuldigingen en andere narigheid. Precies dat wat professor Elias met zijn verwijten en beschuldigingen aan het adres van de betrokken vrouw opnieuw bewijst. Erger nog: hij stelt haar direct verantwoordelijk voor de beslissing die Stevaert nam. Zij heeft volgens Elias zijn zelfmoord op haar geweten. Grof geschut.

Elias had wellicht niet door dat het klimaat begint te veranderen. Hij kwam met zijn vergoelijkende opmerkingen in een tijd waarin vrouwen steeds vaker aangeven dat ze de onverschilligheid en respectloosheid zat zijn. België zat nog midden in de #wijoverdrijvenniet campagne, bijvoorbeeld.

In dat strijdbare klimaat viel Elias’ reactie verkeerd. Zijn reactie op de kritiek op zijn bericht viel ook verkeerd. Na de ophef liet Elias via sociale media namelijk weten:

Steve was gewoon een zeer goede vriend, die in het water zien springen vind ik niet leuk. Meer moet men achter deze bekentenis onder vrienden niet zien. Wie daar niet kan mee leven moet zich maar ontvrienden.

Dit toondove standpunt gooide olie op het vuur. Zoals gezegd roepen mensen inmiddels door middel van open brieven en petities op tot het ontslag van Elias. Een video van Ashley Vandekerckhove, zelf overlever van verkrachting, ging prompt viraal. Ook zij eist maatregelen tegen Elias. Feministische weblogs roepen mensen op om de VUB te mailen, Facebook te gebruiken voor protestacties, en brieven te sturen.

Inmiddels heeft de Paul de Knop, rector van de VUB, laten weten de reactie van Elias volstrekt ongepast te vinden. Het Faceboekbericht van de decaan ”engageert de  universiteit niet en is geen uiting van ons gedachtegoed”, zei hij. Daarmee distantieert de universiteit zich van de uitlatingen van Elias. Of dat genoeg is om de protestacties wind uit de zeilen te nemen valt nog te bezien.

UPDATE: Elias blijkt in het verleden herhaaldelijk kwetsende uitspraken over vrouwen en slachtoffers van seksueel geweld te hebben gemaakt. Ook werd bekend dat de Vrije Universiteit de decaan officieel gaat berispen en een onderzoek naar hem instelt.

Doe mee aan de week tegen straatintimidatie

Noteer ‘m in je agenda: 12 tot en met 18 april 2015 vindt de week tegen straatintimidatie plaats. Ook Nederland doet mee: op 14 april gaat de site van Hollaback Amsterdam live. (Je kunt nu al op Facebook terecht voor de bijbehorende actiepagina). Een dag later, op 15 april, houden de initiatiefnemers van www.straatintimidatie.nl een actie in Den Haag. Mensen kunnen de rollen omdraaien en op een ludieke manier mannen lastig vallen.

De campagnegroep, die wetgeving tegen staatintimidatie op de agenda van de Tweede Kamer wil zetten, schrijft in haar eerste nieuwsbrief:

We hebben weer publieke acties gepland staan voor de lente! Bij deze actie draaien we de rollen om en gaan we mannen seksueel intimideerden op straat. Daarna bieden we excuses aan en vragen hen hoe ze dat ervaarden. Dit doen wij samen met iHollaback Amsterdam tijdens de internationale week tegen straatintimidatie. De actie staat gepland voor 15 april, in Den Haag. Doe je mee?

Wie erbij wil zijn met de actie op 15 april kan voor meer informatie mailen naar contact@straatintimidatie.nl .

Los van dit type actie kun je op allerlei andere manieren meedoen aan de week tegen straatintimidatie. Door menselijk fatsoen te vertonen en assertief te zijn. Mogelijkheden:

  • Voel je de neiging opkomen om een vrouw na te roepen op straat en/of ongevraagd commentaar te leveren op haar borsten, billen, benen of andere lichaamsdelen? Zie er vanaf, doe het niet.
  • Maken vrienden flauwe grappen waarin vrouwen gereduceerd worden tot seksobject? Zeg hardop en expliciet dat je dit niet grappig vindt.
  • Sta je erbij als vrienden op straat vrouwen naroepen, of erger? Vraag je vrienden of ze ook zo zouden praten en handelen als het ging om hun zus, een goede vriendin, of hun moeder. Vraag hen op te houden. Verlaat indien nodig de groep.
  • Zie je dat iemand een meisje of vrouw lastig valt in de openbare ruimte? Volg deze tips. Regel 1 is jezelf niet in gevaar brengen, maar onderneem als dat mogelijk is acties zoals deze: mobiliseer omstanders, bel het alarmnummer 1-1-2, onthoud de kenmerken van de dader, laat het slachtoffer niet alleen.
  • Je gsm is een machtig wapen. Maak, als dat veilig is voor jezelf, een opname en upload het incident naar een site zoals Hollaback.

Maar het aller, allerbelangrijkste is: neem de ervaringen van vrouwen serieus. Vertel ons niet hoe we ons zouden moeten voelen, hoe we volgens jou zouden moeten reageren, of wat dan ook. Wij overdrijven niet. Wij vertellen wat we meemaken. Luister naar ons, meisjes en vrouwen, als wij iets vertellen over straatintimidatie. En doe wat je kunt om de straat voor iedereen toegankelijk en veilig te houden.

Fijne Paasdagen!

Aan alle lezeressen en lezers van dit weblog: fijne Paasdagen!

Enneh, omdat dit een feministisch weblog is: er is niets waar je niet een seksueel geobjectificeerde vrouw tegenaan kunt gooien. Zelfs de wens om vrolijke Paasdagen te hebben, ontsnapt daar niet aan. Zoekend naar een leuk plaatje voor een paasgroet aan mijn lezeressen en lezers, kwam ik namelijk ook dit soort Paaswensen tegen. Voor de borstenman:

Of, voor de man die liever een paar sexy billen ziet:

Lijkt me een goeie toevoeging aan de collectie van het museum voor huis- tuin en keuken seksisme…

2015, het jaar van de heilige Theresa

Vrouwen komen er tot op de dag van vandaag bekaaid af in de kerk. Toch lukte het sommige nonnen om een plek in de geschiedenis te veroveren en zelfs de status van heilige te verwerven. Eén van de giganten op dit gebied was de 16e-eeuwse Teresa van Avila. Tot op de dag van vandaag inspireert ze vele mensen. Onder andere omdat ze een soort survival gids schreef, en vrouwen inspireert vanwege haar feministische inslag (volgens de definitie van Rebecca West).

In haar tijd kregen vrouwen weinig kansen om zichzelf te ontwikkelen. Desondanks stichtte Teresa van Avila kloosters, droeg bij aan de hervorming van de kerk, richtte een nonnenorde op en schreef boeken die haar in 1970 de titel van kerkleraar opleverden. Ze geldt als de patroonheilige voor mensen die lijden aan hoofdpijn, hartziekten, of geestelijke nood, en kan aangeroepen worden voor het bevorderen van een vruchtbaar geloofsleven.

Dit jaar viert de Spaanse stad Avila, bakermat van de non, Teresa’s 500ste geboortedag met tentoonstellingen en een heuse pelgrimsroute. In Nederland houdt het Titus Brandsma Instituut in juli een studieweek over het mystieke gedachtegoed van Teresa van Avila. Uiteraard is er een Nederlandstalige Facebookpagina. Ook kun je op internet verschillende reizen naar Spanje vinden, die in het teken staan van de heilige.

Bij dit soort festiviteiten blijven haar subversieve ideeën keurig buiten beeld. Dat kan makkelijk, want haar geschriften zijn een voorbeeld van ‘schrijven met twee stemmen’. Dat is een term die onder andere literatuurcritica Elaine Showalter gebruikt. Het gaat om een dominant verhaal, goedgekeurd door de maatschappij, met in het verborgene een tweede verhaal, met een moeilijker te verteren boodschap.

Bij Teresa ontstond die tweestemmigheid omdat mannelijke geestelijken haar teksten goed moesten keuren, voordat ze haar werk kon verspreiden. Bij leven vond al censuur plaats:

…she encouraged her fellow sisters to continue their prayer, despite injunctions against it by church officials: “Hold fast, daughters, for they cannot take from you the Our Father and the Hail Mary.” This line was later retracted from future manuscripts after one of her censors wrote in the margin, “It seems here that she is reprimanding the Inquisitors who prohibited books on prayer.” Indeed.

Hou je rekening met de voorzichtige manier waarop gemarginaliseerde groepen zich noodgedwongen moeten uiten, dan openbaren zich opeens revolutionaire inzichten. Teresa wilde vrouwen een legitieme plek in de kerk geven. Daarnaast wilde ze dat mystieke ervaringen erkenning kregen als een bron van kennis en wijsheid. Ze uitte daarmee kritiek op en verschoof de grenzen van het officiële ‘weten’, zoals gedefinieerd door kerkvaders.

Teresa schrok er niet voor terug om kritiek te uiten op priesters en andere autoriteiten, die mystieke ervaringen afwezen als iets duivels. Ze moedigde haar ‘dochters’ aan om kritisch te zijn bij het zoeken naar goede biechtvaders. Nee zeggen tegen een bevooroordeelde priester mág, vertelde Teresa hen. Ze riep hen op bij hun spirituele ontwikkeling gehoor te geven aan hun innerlijke stem, wat anderen daar ook van vonden.

Tot op de dag van vandaag riekt dat naar revolutie. Je zou haar oproep tot eigen wijsheid kunnen opvatten als een gids hoe te overleven, zowel binnen als buiten de kerk:

She knew it wasn’t enough to reform external structures. One also had to reform internal ones, the beliefs we carry around inside us. So as she went about reforming her Carmelite order, she also sought to transform women’s understanding of themselves.

Tot op de dag van vandaag inspireert Teresa zodoende mensen als wetenschapster Bibi Straatman, filosofe Julia Kristeva en anderen. Theologen en andere geleerden ontdekken bovendien nog steeds nieuwe elementen in haar werk, zoals het gebruik van archetypische beelden en andere elementen, afkomstig uit de dieptepsychologie.

Teresa’s feestdag is op 15 oktober. Een mooie gelegenheid voor de bereiding van de aan haar gewijde zoetigheid, Yemas de Santa Teresa. Enjoy!

‘Meer vrouwen’ vergt vooral de wil om te veranderen

Waar zijn de vrouwen toch? Wat houdt vrouwen tegen? Waarom zien we ze niet? Ja, waarom niet? Zo af en toe neemt iemand de handschoen op en beantwoordt de vraag van de zoveelste verbijsterde, in het duister tastende journalist of ‘deskundige’ met een experiment. Zo ging de gastheer van een televisieprogramma aan de slag om meer vrouwen in zijn literaire programma te krijgen. Met succes. Want ‘te weinig vrouwen’ is niet het echte probleem. Dat is ‘teveel mannen en onwil om die situatie te veranderen’.

Geen glazen plafond voor mannen, maar een glazen lift die je geruisloos naar hogere regionen brengt. Heerlijk!

De Oplossers schreven voor Vrij Nederland dat het gaat om perceptie. In geval van ‘weinig vrouwen’, zou je eigenlijk over iets anders moeten praten. Namelijk de oververtegenwoordiging van mannen. Een ‘gewone’ man met een gemiddelde intelligentie en een gemiddelde prestatie maakt goede kansen. Hij doet zijn ding en belandt automatisch op een ‘ glazen lift’ naar boven. Vrouwen niet. Alleen zij die overduidelijk blijk geven van buitengewoon veel talent, vallen nét genoeg op om een kansje te maken.

Het inzicht dat vrouwen meer moeten doen dan mannen, om dezelfde zichtbaarheid te verwerven, staat bijvoorbeeld aan de basis van de gendered conference campaign. De ervaring leert dat organisatoren actief tegenwicht moeten bieden aan onbewuste vooroordelen. Doe je dat, dan ontstaan opeens congressen met veel meer spreeksters dan ”gewoonlijk”. Omdat het niet gewoon is, maar het resultaat van de positieve discriminatie van, voor en vaak ook door mannen.

Steven Weiss, presentator van Up Close, ontdekte dat dit type onderzoeksresultaten en leerervaringen cruciaal waren om meer schrijfsters in zijn studio te krijgen. Juist op het niveau van de gemiddeld goede, interessante auteur, de categorie waarbij mannen kans maken en vrouwen uit beeld verdwijnen, eiste hij stelselmatig en structureel vrouwen:

It’s at the tier where, for the most part, anybody on the list is as valuable and welcome as anybody else in the tier that prioritizing a discriminated-against group can achieve a great amount of difference. I can’t make more highest-priority guests be female, but I can prioritize women over men at the level where they represent the same value to our show.

Door vrouwen in die zin voorrang te geven, wist hij een 50-50 verhouding tussen de seksen te bereiken. Voor de mensen die nu roepen ‘dat is oneerlijk, hij trekt vrouwen voor’, heeft Weiss een pijnlijk rijtje observaties in petto. Uitgeverijen trekken mannelijke auteurs voor. Bijvoorbeeld door vooral mannelijke auteurs op p.r. materialen te zetten. Mannen vonden makkelijker fondsen om naar een televisiestudio te reizen. Universiteiten en organisaties schuiven eerder een man dan een vrouw naar voren om een nieuw boek te promoten.

Kortom, Weiss wijst erop dat mannen op zoveel manieren voordeel krijgen – de glazen lift, de gratis bonuspunten – dat je als televisiezender heel erg je best moet doen om nog een beetje een gelijkwaardig speelveld te creëren. Dat doe je door tegenover de structurele voordelen die mannen genieten, een structurele eis voor vrouwelijke kandidaten door te voeren. Dan wordt seksisme bespreekbaar en verandert de situatie fundamenteel:

A testimony from one female staffer explains the change this way: “I didn’t think of the gender issue as a taboo previously, but it is funny how these things just don’t come up. Now it always comes up.”

Zonder inzicht in de werking van (onbewuste) vooroordelen, en zonder de wil om te veranderen, lukt het echter niet. Daarom gaan steeds meer regeringen over tot het instellen van een hard vrouwenquotum voor het bedrijfsleven. Of stellen organisaties literatuurprijzen voor schrijfsters in, zoals in Nederland tijdschrift Opzij deed. Misschien niet ideaal, maar zolang bedrijven voorrang geven aan mannenmacht, boven goede economische resultaten, en mensen het werk van vrouwen systematisch onderwaarderen, waar je ook kijkt, zijn zulke initiatieven hard nodig om de situatie in balans te brengen.

Seksisme alarm: Omroep Gelderland

Waar vrouwen vooruitgang boeken, aarzelen media niet om te doen alsof het einde van de wereld nabij is. Zo kwam Omroep Gelderland op de proppen met de paniekzaaiende kop ‘Drie vrouwen verjagen mannen uit Provinciale Staten’. Het werkwoord alleen al. Verjagen. De Hunnen komen! Een woeste horde verdrijft mannen met hooivorken en brandende fakkels uit hun rechtmatig territorium! Snel, Nederland, doe iets!!!

Omroep Gelderland geeft met deze kop een goed voorbeeld van een toon die de muziek maakt. Het artikel zelf is namelijk vrij zakelijk. Zo niet saai. Zonder de sensationele kop zou een lezer misschien snel verder klikken. Het artikel begint met het ‘nieuws’ dat de definitieve uitslag van de provinciale statenverkiezingen in Gelderland niet wijzigde ten opzichte van de voorlopige resultaten. Ok… gaap… willen we nog doorlezen? Meh….

Daarna komt het nieuws dat er wél wijzigingen plaats vonden bij de samenstelling van sommige fracties. Wegens voorkeursstemmen behaalden vrouwelijke kandidaten van ChristenUnie, PVV en Partij voor de Dieren alsnog een zetel. Omineus vervolgt het artikel: ,, Een actie om VVD’er Chris van den Bos via voorkeurstemmen in Provinciale Staten te krijgen, mislukte.” Zielig! Zeker omdat mannen verdreven werden. Die arme Chris. Hij had recht op een plek, maar nee, vrouwen namen zijn zetel in. Boehoehoehoe!

Grootste grap, en dé reden waarom de kop van het artikel zo fout is: na de verkiezingen zitten er juist MINDER vrouwen in de PS van Gelderland dan voor 18 maart. Er klopt alleen al om die reden geen hout van dit type berichtgeving. Mannen hebben in deze provincie juist meer ruimte in kunnen nemen.

Dat geldt overigens voor heel Nederland. De Provinciale Staten-besturen zijn nog steeds mannenbolwerken. Dat begon al bij de kieslijsten, waar mannen domineerden en vrouwen meestal bleven steken op ongeveer een kwart van het aantal kandidaten. Gelderland week niet af van dat landelijke beeld. Sterker nog, de provincie kampte met twee partijen die 100% mannelijke kieslijsten aan de bevolking durfden te presenteren. Natuurlijk gaat het dan om de SGP, maar ook 50Plus hield het op louter mannen.

Dat de terugval van het aantal vrouwelijke statenleden in Gelderland niet erger was dan nu, komt omdat de weinige overgebleven vrouwelijke kandidaten zoals gezegd veel voorkeursstemmen kregen. In die zin zegevierde de democratie. En toonde de Gelderse bevolking zich vooruitstrevender dan de politieke partijen. Misschien een hint voor de volgende verkiezingen????

Houtense kliniek kampt met Amerikaanse toestanden

Voor Amerikaanse toestanden rondom abortusklinieken hoef je niet meer ver te reizen.  Acties met foetuspoppetjes. Geschreeuw. Fanaten die vrouwen lastig vallen. Het gebeurt allemaal in de gemeente Houten, bij een kliniek van CASA. (Die overigens ook allerlei andere medische zorg biedt aan meisjes en vrouwen.) De protestacties van groepen zoals Schreeuw om Leven beginnen zulke vormen aan te nemen, dat CASA inmiddels bezwaar maakt bij de gemeente.

De enige reden waarom een krant het woord ‘omstreden’ op kan nemen in een kop over de komst van een abortuskliniek in Houten is, omdat sommige mensen nog steeds niet willen accepteren dat vrouwen beslissen over wat er met hun eigen lijf gebeurt. Deze types gillen, dreigen, en bedienen zich van emotionele taal over ‘moord’. Bovendien vergeten deze mensen dat een pro-abortus standpunt hen vrij laat in een besluit om geen zwangerschap af te breken. Omgekeerd willen zij zelf wél over het lot van een ander beslissen. Foute boel…

De gemeente Houten hield gelukkig het hoofd koel. De kliniek mocht zich twee jaar geleden in het centrum van de gemeente vestigen, omdat het afbreken van een ongewenste zwangerschap legaal is in Nederland. Er gebeurt niets verkeerds. Daarnaast mogen mensen in Nederland protesteren. De gemeente gaf twee groepen toestemming om tegen abortus te ageren: Schreeuw om Leven, en Ook Jezus Leeft, (een partij van Joop van Ooijen, deed mee aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten in Utrecht.)

Allemaal mooi en aardig, maar al snel werden de demonstranten lastig. In juli 2014 schreef de cliëntenraad van CASA een brandbrief. De raad maakte melding van verschillende demonstranten die dezelfde vrouw meermalen aanspreken, demonstranten die vrouwen volgen van de parkeerplaats tot aan de voordeur van de kliniek, en andere acties die drempels opwerpen voor cliënten.

In augustus 2014 stelde de Houtense PvdA-fractie vanwege deze brandbrief vragen over demonstranten die de hulpverlening belemmeren. De fractie vond dat demonstranten de fatsoensnormen overschreden, en pleitte voor maatregelen. Zoals het aanpassen van de voorwaarden voor de vergunning om te demonstreren, en een demonstratieverbod in een straal van 300 meter rondom de kliniek.

Burgemeester De Jong zag echter weinig reden tot ongerustheid. Verder dan een gesprek met Schreeuw om Leven en extra alertheid van wijkagenten wilde hij niet gaan. Dit alles leidt ertoe dat de directeur van de kliniek nog steeds te kampen heeft met hinderlijke protestacties. Die zijn lastig aan te pakken, omdat de demonstranten slim opereren:

Van Herk zegt dat het regelmatig gebeurt dat er individueel gedemonstreerd wordt. ,,Als iemand tegen de afspraken in met een cliënt mee naar de deur loopt en wij zeggen daar wat van, dan wordt er gezegd dat ze daar niet staan in naam van Schreeuw om Leven. Dan kunnen we niets.”

Wie weet ziet het Houtense college eindelijk het licht en nemen ze nu wel maatregelen. Een groenstrook, extra fysieke afscheidingen en/of een straatverbod voor een paar honderd meter rondom de kliniek, allemaal relatief kleine ingrepen die het recht op demonstreren intact laten, zonder het recht op seksuele gezondheidszorg te schaden. Moet kunnen, toch?

Vrouwen voeren actie met #wijoverdrijvenniet

Straatintimidatie? Komop zeg, als vrouw moet je toch tegen een lolletje kunnen? Als een man je naroept of nafluit is dat juist een compliment. Waar hebben we het over?!? Aldus de gangbare reactie als vrouwen aangeven waar ze in de openbare ruimte tegenaan lopen. Om tegengas te geven delen vrouwen nu hun ervaringen op Twitter en in blogs, onder de hashtag #wijoverdrijvenniet.

Die Twitteractie leidde uiteraard tot kritiek:

 2 u2 uur geleden Mensen vinden het irritant om constant te zien, wij vinden het irritant constant lastig gevallen te worden.
De campagne begon in België. Journaliste Inke Hutse besloot een artikel te wijden aan de vele incidenten van seksuele intimidatie die ze meemaakte.  Daarna publiceerde Yasmine Schillebeeckx een opiniestuk over haar ervaringen op straat. Mijn naam is niet Hey Sexy, verklaarde ze. Ze deed een oproep om straatintimidatie te stoppen. Omdat het vrouwen een rotgevoel bezorgt:
Het zijn mannen als deze die je als vrouw het gevoel geven dat je lichaam aan hen toebehoort. Dat jij als vrouw alleen op de aarde gezet bent om er mooi uit te zien. Dat je bloedeigen lichaam altijd onderworpen zal zijn aan de mening en de blikken van mannen. Van onbekende mannen.
En omdat je als vrouw nooit weet wanneer ‘hey sexy’ overgaat in dreigen en vormen van (seksueel) geweld. Veel vrouwen willen terecht geen risico nemen met hun veiligheid en hun gezondheid.
Natuurlijk doken na deze opiniestukken meteen een man op, Marc Diddens, die vond dat vrouwen niet zo moesten zeuren. Hij was niet de enige die verklaarde niet te snappen waar die vrouwen het over hadden. Mag je dan geen man meer zijn? Mag je niks meer zeggen? Wat een overdreven gedoe!
Waarna vrouwen besloten tot de campagne #wijoverdrijvenniet. Behalve een Twitter hashtag bestaan er inmiddels een website en een Facebookpagina.
Nederland staat overigens niet stil. Het burgerinitiatief tegen straatintimidatie loopt nog steeds, en Amsterdam beschikt binnenkort over een Hollaback site. Ook haalde Bart Smit gluurspiegels uit de handel – de verpakking, met een foto van een jongen die de spiegel gebruikt om onder de rok van een meisje te gluren, wekte teveel weerstand op. (Terecht.)
Hoognodig, die acties, want Diddens en andere mannelijke opiniemakers passen  in een lange, zeer lange traditie van mannen die niet willen horen wat vrouwen zeggen. Veel mannen wantrouwen het andere geslacht. Ze geven dat zelf ook toe, als ze eerlijk zijn:

What I’ve never actually trusted with any women I’ve been with? Her feelings. If she approaches me pissed about something, my first reaction is “What’s wrong?” My typical second reaction? Before she even gets the opportunity to tell me what’s wrong? “She’s probably overreacting.” My typical third reaction? After she expresses what’s wrong? “Ok. I hear what you’re saying, and I’ll help. But whatever you’re upset about probably really isn’t that serious.”

 

Contractbreuk

Het OM is bezig met een heksenjacht op mannen die in een Limburgs hotel seks hadden met een 16-jarig tienermeisje. Het is hún schuld dat nu al twee mannen zelfmoord pleegden. Justitie had nooit zo hard mogen roepen dat ze de klanten van het meisje rigoureus op zouden sporen, want dat leidt tot een ondraaglijke druk bij deze mannen. Bovendien, dat meisje wilde zelf seks hebben met al die mannen. Dus het is een schande dat Justitie die mannen opeens als criminelen ziet. Erger nog: het is contractbreuk, en dat moet stoppen.

Als samenleving hebben we ongeschreven regels. Regel 1: je moet jongens en mannen accommoderen. Willen ze hun vrouw slaan? Een privé aangelegenheid waar je je niet mee moet bemoeien. Willen ze meisjes en vrouwen naroepen en nafluiten op straat? Geen probleem, gun ze dat lolletje. Willen ze hun ex stalken? Gewoon doen, er kraait geen haan naar:

Hij dreigde haar te verkrachten en dood te maken, soms tientallen keren per week. Haar belager brak tweemaal in in haar huis en vernielde haar woning volledig. De man werd enkele keren opgepakt maar steeds weer op bevel van de rechter-commissaris na een paar uur vrijgelaten. Deze vrouw deed talloze malen aangifte en had in totaal veertig keer contact met de politie. Tot haar verbijstering adviseerde de politie haar al snel om onder te duiken.

Willen jongens en mannen seks? Dan moeten ze seks kunnen hebben. Betaald of onbetaald, maakt niet uit. Vrijwillig of onvrijwillig? Tsja, mensen, communicatie is zó ongelofelijk lastig…  als het gaat om een meisje of vrouw, waar je als man seks mee wilt hebben, dan is het net alsof je met buitenaardse wezens probeert te communiceren. Wanneer is nee echt nee? Hoe moet je herkennen of ze zin heeft of niet? Een mijnenveld, waarbij we mannen altijd het voordeel van de twijfel moeten geven. Komt het onverhoopt toch tot vervolging, dan is 4 tot 6 procent veroordelingen al erg genoeg. Mannen behoren vrijuit te gaan.

Oh, en praat niet over leeftijden. Zo’n sluwe verleidster doet make-up op en knoeit wat met haar kapsel, en ze ziet er opeens meerderjarig uit. Hoe moet je als man dan weten dat ze eigenlijk 16 was, of 14 of 15 jaar? Soms zijn mannen bovendien een beetje dom en naïef. Eigenlijk aandoenlijk. Ze plaatsen geen vraagtekens bij het feit dat er mannen omheen cirkelen. Vage figuren die je met zo’n jonge vrouw in contact brengen, of achteraf het geld komen innen. Niks mis mee, toch?

Kortom, de deal was: je kunt doen wat je wilt. En opeens kan dat niet? Oneerlijk!

Daarom ‘heksenjacht’. Daarom die ondertoon van ‘wat overkomt ons nu’. Daarom uitroepen van het type ‘Justitie is bezig met straffen zonder schuld‘. Daarom die plotselinge paniek over huwelijken, banen, hun sociale aanzien en status in de groep. Stoere taal over boeven vangen is prima, maar het kan niet zo zijn dat zíj opeens als boef gelden. Je ziet waar het toe leidt als het OM opeens deze mannen óók serieus wil vervolgen: zelfmoorden van mannen die hun hele leven in duigen zien vallen. Triest. In- en in triest.

Om dit onrecht goed te maken kan slechts deze actie nog helpen:

Het lijkt mij dat er vooral sprake is van een heksenjacht en dat justitie dit in ieders belang ook buiten de publiciteit had kunnen afwikkelen.

Inderdaad. Buiten de publiciteit. Discreet. In ieders belang. Vooral in het belang van deze goedbedoelende mannen die geen enkele misdaad pleegden. Die gewoon effe lekker van bil wilden met een strak jong ding. Net zoals al die andere mannen eeuwenlang deden. Ongestraft. Uit het zicht. In stilte. Zoals het hoort. Dus: stop Justitie, maak een einde aan deze contractbreuk van het OM, en red de mannen!

Nog even en we mogen stemmen

…En dan kan een lied natuurlijk niet ontbreken. Uit de strijd voor het vrouwenkiesrecht in Engeland verrees dit stuk van componiste Ethyl Smith:

Geniet ervan op deze mooie dinsdag!

De lezing van…Aletta Jacobs

Aletta Jacobs mag natuurlijk niet ontbreken in de rubriek ‘de lezing van’. Bijna honderd jaar geleden hield deze Nederlandse feministe in Amsterdam een toespraak over het vrouwenkiesrecht. Zij riep een bomvolle zaal op: Vreest niet de Vrouw der toekomst, Broeder!” 

Een oproep die nog steeds actueel is, gegeven alle weerstand tegen en ophef over de verschrikkelijke ‘feminisering’ van de overheid, het onderwijs, de rechtspraak, de medische zorg, nou ja, iedere sector waar vrouwen enigszins voet aan de grond beginnen te krijgen. Atria heeft de link naar het oorspronkelijke krantenartikel met de volledige tekst.

Enneh, vrouwen, maak op 18 maart gebruik van je hard bevochten democratische recht. Eer Aletta Jacobs, breng je stem uit!

Gastbijdrage: De nieuwe feministen, deel 2

Deel 1 vind je hier.

Door Lonneke van der Ark

De speech van actrice Emma Watson op 22 september 2014, werd met groot applaus ontvangen bij de Verenigde Naties en ging binnen no time viraal. In haar toespraak benadrukt Watson dat mannen naar voren moeten stappen in de strijd tegen ongelijkheid.

Feministen wereldwijd leken even opgelucht adem te halen: nu een publiek figuur als Emma Watson – overal bewonderd en gewaardeerd – zo haar mening verkondigde, moest er wel wat gaan veranderen. ‘Ik weet alleen niet echt wat ik er van moet vinden,’ zegt Pajor. ‘Het is echt goed wat ze gedaan heeft, maar ik twijfel aan de campagne HeforShe. Ze heeft volkomen gelijk dat mannen ook bij het gesprek betrokken moeten worden, maar het stuit me tegen de borst dat ze zegt dat we het zonder mannen niet zouden kunnen. HeforShe geeft me het idee dat we als vrouwen alleen niet succesvol kunnen zijn. De reactie erop maakt echter wel meteen duidelijk dat we nog steeds in een patriarchale maatschappij leven.’

Na haar speech ontving Watson niet alleen gejuich, maar ook doodsbedreigingen. Hackers dreigden ook naaktfoto’s van de actrice te lekken, hoewel dat waarschijnlijk een bluf was: de foto’s zijn nooit naar buiten gebracht. ‘Dat is een typische, veelvoorkomende reactie,’ vertelt Pajor. ‘Een vrouw komt op voor haar rechten en spreekt zich erover uit en dan is er een groep mensen die vindt dat ze naar beneden moet worden gehaald. Alsof ze terug op haar plek moet worden gezet, zoals zij het zien.’

Van Amelsfort ziet vooral problemen in de manier waarop media over de speech berichtten. Na de toespraak schreef ze een uitgebreid stuk over de manier Watson na afloop door de media werd neergezet. ‘Ze reduceren vrouwen tot hun emoties en hun lijf. Emma Watson kan zelfs de VN toespreken, maar dat maakt niet uit. Haar emoties en mogelijke naaktfoto’s zijn veel belangrijker.’

‘En het verkeerd rubriceren en marginaliseren van berichtgeving over vrouwen, ook zo’n structureel fenomeen,’ gaat ze verder. ‘Waarschijnlijk omdat Watson een actrice is, stond het nieuws over haar speech meestal in rubrieken van het type Entertainment. Of, nog erger: ‘Achterklap’. Op die manier krijgt de berichtgeving een lage status – haar speech is slechts vermaak, niet serieus, niet politiek. Terwijl het bijna niet politieker en scherper kan, wat ze zei.’

Invloed van sociale media

Zowel Pajor als Van Amelsfort werkt vanuit een sociale bloggersomgeving; de eerste via Tumblr, de ander via WordPress. Dat internet en sociale media een steeds grotere rol spelen in het verspreiden van het feministisch gedachtegoed, zien ze allebei.

‘Het neemt een steeds belangrijkere plek in als middel om informatie te delen, standpunten te bepalen en aan agendavorming te doen,’ zegt Van Amelsfort. ‘Onder andere Twitter en Facebook worden steeds belangrijker voor feministisch activisme. Internet levert een nieuw strijdtoneel op.’

Pajor ziet dat de kracht van sociale media steeds sterker wordt. ‘Tijdens de rellen in Ferguson zei een woordvoerder van de politie dat hij baalde van sociale media, omdat daar allerlei verschillende standpunten te lezen waren. Ik dacht toen: mooi, dat moeten we juist hebben!’

Het uitlokken van een reactie ziet Van Amelsfort als een overwinning. ‘Feminisme wekt altijd weerstand op. Dat type kritiek moeten we omarmen: als mensen feministen eng vinden, doen we het goed. Dan morrelen we aan de status quo, stellen we privileges aan de kaak en vragen we mannen om hun verantwoordelijkheid te nemen.’

Nog niet perfect

Hoewel het feminisme de goede kant op gaat, zegt Pajor nog veel problemen te zien binnen de stroming. ‘We moeten ons echt richten op alle problemen die we voor ons hebben en niets afdoen als onbelangrijk. Daarbij moet je heel goed bekijken waar een individu of een groep zich druk om maakt. Bijvoorbeeld door te bepalen hoe iets invloed heeft op vrouwen van verschillende culturen.’

Hierbij wijst ze onder meer op de ongelijkheid in het salaris van mannen en vrouwen. Een blanke vrouw in de VS verdient 77 cent op de dollar die een man verdient, maar een zwarte vrouw zit daar nog verder onder. ‘Als we anderen niet binnenlaten en de problemen vanuit verschillende standpunten bekijken, zullen we nooit succes boeken.’

Van Amelsfort sluit zich daarbij aan: ‘Blanke, goed opgeleide feministes zouden zich meer bewust moeten worden van hun privileges ten opzichte van vrouwen met een getinte huidskleur. Dit kunnen ze onder andere laten zien door veel meer te doen met intersectionaliteit, door huidskleur mee te nemen in analyses en vrouwen bewust uit te nodigen en ruimte geven om hun verhaal te doen. Het zijn nu nog te vaak gescheiden werelden. Ik snap het wel, die huiver om kritisch naar jezelf te kijken. Feministen opereren in een guur en vijandig klimaat en veel mensen zijn er als de kippen bij om te zeggen ‘zie je wel, rare feministen, ze deugen zelf niet’. Dus het ligt gevoelig om je eigen vuile was buiten te hangen. Dat zie je bij bijna alle gemarginaliseerde groepen, dus ook feministen. Wij zijn net mensen…’

Gastbijdrage: De nieuwe feministen, deel 1

Wil je als samenleving vrouwenrechten serieus nemen, dan is journalistieke aandacht onontbeerlijk. Of we willen of niet, de media hebben invloed. Weblog De Zesde Clan behoort tot de digitale voorzieningen die ruimte geven aan nieuws over gender, vrouwenrechten, mensenrechten en feminisme. Deze keer gebeurt dat in de vorm van een gastbijdrage van Lonneke van der Ark:

Voor mijn afstudeerportfolio voor de opleiding Journalistiek in Tilburg wilde ik een artikel schrijven voor een online omgeving.  Alle gebeurtenissen rondom het feminisme waren goede redenen voor dit verhaal. Ik vond het vooral interessant om het te bekijken vanuit de online actieve feministen, die niet beroemd zijn. Marie Claire kwam eerder dit jaar met een artikel over alle bekende koppen die zich feminist noemen, en ik wilde juist de minder bekende kant van het activisme laten zien. Hoewel ik afstudeer aan de hogeschool Journalistiek, liggen mijn toekomstplannen in de boekenbranche.

‘ALS MENSEN FEMINISTEN ENG VINDEN, DOEN WE HET GOED’ 

Twee online activisten over het nieuwe feminisme

Door Lonneke van der Ark

‘If not me, who? If not now, when?’ Met die woorden sloot Emma Watson haar speech bij de Verenigde Naties af. De actrice sprak over feminisme en zette met haar toespraak vrouwenrechten weer hoog op de agenda.

Een nieuwe generatie feministen is opgestaan en ze hebben een voordeel wat hun voorgangers niet hadden: het internet. Via het web wordt teruggevochten tegen het aanhoudende seksisme, geweld naar vrouwen en ongelijke behandeling.

Sociale media zijn een grote speler in het feministisch debat. Via bijvoorbeeld Twitter komen de onderwerpen op de feministische agenda naar voren en worden ze opgepakt door de mainstream media. Het heeft ervoor gezorgd dat feminisme weer in de spotlight staat. De hashtag #yesallwomen werd in het leven geroepen nadat de 22-jarige Elliot Rodger twee jonge vrouwen neerschoot bij een universiteit in Santa Barbara, Californië. Nog voordat hij gearresteerd kon worden, pleegde hij zelfmoord.

In een video op Youtube, die na de aanslag online kwam, zei Rodger dat zijn daad een straf naar vrouwen was, omdat hij nog steeds maagd was en nooit een vriendin had gehad. Met #yesallwomen wilden vrouwen wereldwijd duidelijk maken dat ze allemaal wel eens te maken hebben gehad met seksisme en geweld, puur omdat ze een man afwezen. Binnen vier dagen was de hashtag 1,2 miljoen keer gebruikt.

Online activisme

Ongeveer twee jaar geleden begon het online feminisme meer voeten in de aarde te krijgen. Politieke ontwikkelingen in de Verenigde Staten waren daarbij een belangrijke oorzaak, zegt Samantha Pajor (28), freelance journaliste en feminist uit Chicago. Op haar blog, genaamd I write about feminism, schrijft ze dagelijks over actuele situaties.

Ze vertelt waardoor ze feminist geworden is: ‘De Republikeinen hebben er heel wat werk van gemaakt om alle geboekte vooruitgang in vrouwenrechten weer terug te draaien, vooral als het gaat om het recht op abortus en anticonceptie. Het heeft ervoor gezorgd dat mensen een actieve houding tegen die besluiten gingen nemen.’

De Amerikaanse gebruikt voor haar activisme het bloggersplatform Tumblr, waar feminisme lang en breed is geaccepteerd. Antifeministische stromingen hebben haast geen kans op doorbreken en als ze dat wel lukt, zijn ze vaak met een paar weken weer weg vanwege aanhoudende kritiek.

Pajor realiseerde zich pas tijdens haar activisme dat ze een feminist was. ‘Hoe meer iemand over zo’n onderwerp leert en zich realiseert hoe het hun persoonlijk beïnvloed, hoe meer mensen bereid zijn zich in te zetten voor hun rechten. Uiteindelijk zorgt het uitvoeren van feministisch gedachtegoed dat iemand zichzelf feminist gaat noemen.’

Pajor herinnert zich dat ze tijdens haar opleiding niet echt een mening had over de stroming en pas toen ze journalist werd en meer over het onderwerp ging schrijven, ze erachter kwam dat ze zich als feminist identificeerde. ‘Het was echt persoonlijk.’

Ingrid van Amelsfort is in 2010 de feministische blog De Zesde Clan gestart. De naam verwijst naar een vrouwenbeweging in Somalië, waar de dienst werd uitgemaakt door vijf clans waarin alleen mannen het woord hadden. De vrouwen uit de gemeenschap richtten daarop een zesde clan op, om zo ook hun mening te kunnen geven.

Debat

Van Amelsfort vertelt dat ze vooral met de blog is begonnen uit onvrede. Volgens haar is er in de mainstream journalistiek haast geen aandacht voor feministische kwesties en is er verdacht veel ruimte voor ‘feminisme is slecht’- verhalen. ‘Nederlanders blijven ook verstoken van de buitengewoon interessante debatten die feministen in onder andere België, Engeland en de V.S. voeren. Ik zag een rol voor een Nederlands feministisch weblog.’

Dat haar blog en activisme iets uithaalt, merkt Van Amelsfort: ‘Ik gebruik mijn weblog als een plek waar mensen achtergronden krijgen bij het nieuws, of een voorbeeld van ‘kijk, zo werkt het in de praktijk’. Zo probeer ik bewustwording te bevorderen.’ Wel heeft ze inmiddels een beleid als het gaat om negatieve en soms zelfs bedreigende reacties. ‘Zo’n negentig procent van de negatieve reacties die ik krijg, bestaat uit gescheld. Die negeer ik, ik opereer dan vanuit het principe ‘don’t feed the trolls’.’

Haar artikelen lokken ook veel kritische reacties uit, maar daar is Van Amelsfort alleen maar blij mee. ‘Die bevorderen een open en eerlijk debat, geven stof tot nadenken, of leveren een welgemeend commentaar. Dat soort bijdragen plaats ik graag.’

In deel twee: alles over Emma Watson

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 62 andere volgers