Category Archives: De lezing van

Meningen en inzichten van vrouwen

De lezing van… hoogleraar Renée Römkens

De Universiteit van Amsterdam benoemde prof. dr. Renée Römkens tot Bijzonder hoogleraar Gender Based Violence aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Om die benoeming te vieren hield ze een oratie over een actueel en relevant onderwerp: De invloed van vrouwen- en mensenrechtenbeweging op debat en aanpak gender gerelateerd geweld in Nederland. Aanbevolen!

Advertenties

Vrouwenmars trekt meer mensen dan inauguratie Trump

De Vrouwenmars in Washington, tegen Trump en alles waar hij voor staat, trok 500.000 demonstranten, twee keer zoveel mensen als de inauguratie. UPDATE: de teller staat nu op een miljoen. Het protest overschaduwde Trump’s eerste werkdag. Ook in honderden andere steden trokken mensen de straat op om te demonstreren tegen de nieuwe president. In Nederland onder andere in Amsterdam en Den Haag. Bij deze marsen was de opkomst óók groter dan verwacht. Een geweldig succes. Vreedzaam, met nul arrestaties, en mét een zee van roze gebreide pussyhats. Zelfs bij de politie.

Vrouwenmarsen hebben de geschiedenis al eerder drastisch veranderd. Trump en zijn team zouden er goed aan doen te luisteren naar de woorden van de vrouwen en mannen die een speech hielden. In Washington onder andere actrice Ashley Judd, die veel lol had met Trump’s nare vrouw-uitspraken, het optreden van Alicia Keys, America Ferrera, de 6-jarige Sophie Cruz en haar familie, filmmaker Michael Moore, actrice Scarlett Johansson, enzovoorts. Buiten Washington maakte senator Elizabeth Warren indruk met haar vurige toespraak in Boston, evenals presidentskandidaat Bernie Sanders in Vermont.

Diverse media gaven de uitgeschreven versies van de speeches, dus je kunt hun woorden nalezen als je wil. Onder andere die van Gloria Steinem, Janet Mock over transgenders en de rechten van prostituees, Madonna die ophef veroorzaakte met een paar fikse krachttermen, en Angela Davis, activiste pur sang.

Vox analyseerde de uitgangspunten van de Women’s March en signaleert dat de organisatoren zich stevig neerzetten als intersectionele feministen. Dat betekent dat gender meetelt, maar ook huidkleur, sociale ”klasse” en andere factoren die van invloed zijn op je positie binnen een hiërarchie. Door dit uitgangspunt te hanteren denken de organisatoren aan de langere termijn:

“If your short-term goal is to get as many people as possible at the march, maybe you don’t want to alienate people,” Anne Valk, the author of Radical Sisters, said in the same article. “But if your longer-term goal is to use the march as a catalyst for progressive social and political change, then that has to include thinking about race and class privilege.” Cooper says a key point to remember amid debates about intersectionality is simply that “when we organize under the banner of shared womanhood, acknowledging all these moving parts makes our collective work not weaker but stronger.”

Zie ook mijn uitleg over intersectionaliteit binnen de veelkleurige wereld van het feminisme. En dit interview met een Afro-Amerikaanse demonstrante.

Vanwege de duidelijke feministische inslag gold de Vrouwenmars bij voorbaat al als controversieel. New York Magazine signaleert dat dit grotendeels ligt aan negatieve beeldvorming in de media. Die schepten in de aanloop naar de protesten een beeld van feminisme in crisis en gedoe binnen de organisatoren en tussen vrouwen onderling. Net als bij Clinton kon er niks positiefs over de demonstratie gezegd worden. Ook besteedden diverse kranten en sites buitensporig veel aandacht aan discussies rondom ras en racisme. Alsof dat verkeerd is. Je zou ook kunnen zeggen dat zulke discussies juist essentieel zijn:

“When you make something that accounts for the most oppressed, everybody’s life tends to get better.” But that process may have bumps from time to time. UCLA’s Grace Hong believes the discord around today’s marches may, in the end, be good for feminism: “Maybe the point is to not all agree,” she says. “Maybe the point is to do these kinds of things so that you can have the tough conversations.” And maybe, she says, these marches are the next step toward having those tough, but necessary, talks.

Na de Mars lijken alle zorgen vergeten. Website Politicus USA noemt de demonstratie het grootste protest ooit in de V.S., met alleen al in Amerikaanse steden bijna drie miljoen deelnemers. Volgens zakenblad Forbes vormen de organisatoren een perfect voorbeeld van sociaal ondernemerschap. Daarnaast ziet onder andere de Boston Globe een directe lijn tussen heden en verleden. Honderd jaar geleden trokken zoveel vrouwen door de straten van Washington om het stemrecht te eisen, dat kandidaat Woodrow Wilson bijna Washington niet inkomen voor zijn inauguratie.

Nu, een eeuw later, moeten vrouwen nog steeds actie voeren om een sterkere positie in de samenleving te veroveren. Veel speeches, in Washington en andere steden, gingen over misstanden, inperkingen van vrouwenrechten, achterstand en alle andere manieren waarop vrouwen nog steeds tweederangs burgers zijn. Het speelveld is nog steeds niet gelijk, vrouwen trekken nog steeds aan het korte eind. Dus: protest!

Dat deden vrouwen en mannen 21 januari 2017 (opnieuw) met verve. Zakenblad Business Insider signaleert dat de succesvolle marsen een boodschap van eenheid afgeven. Het blad citeert feministe Gloria Steinem, een van de sprekers tijdens de Women’s March in Washington:

“Sometimes we must put our bodies where our beliefs are. Sometimes pressing send is not enough,” Steinem said, making a subtle dig at the Twitter-obsessed President Trump. “This unifies us with the many in the world who do not have electricity or computers … but do have the same hopes, the same dreams.” “This is an outpouring of energy and true democracy like I have never seen in my very long life. It is wide in age, it is deep in diversity. And remember, the Constitution does not begin with “I, the President,’ it begins with ‘We, the people,’” Steinem said.

Dus, Trump, pas maar op.

UPDATE: de mannen van de Vrouwenmars. En als je inspiratie zoekt voor feministische slogans: webmagazine Jezebel verzamelde de favoriete plakkaten. Ook de Huffington Post zette veel mensen met hun protestbord op de foto.

De lezing van… historica Mary Beard

De Engelse historica Mary Beard verzorgde in maart 2014 de London Review of Books Winter Lecture in het British Museum. Als onderwerp koos ze de stem van de vrouw in het openbaar. Als vrouwen publiekelijk speechen, volgt nog té vaak een vermaning of verzuchting. Praat ze nou nog steeds? Wat een gekakel. In haar lezing traceert ze pogingen om vrouwen het zwijgen op te liggen terug tot minstens de oude Grieken, en legt verbanden met hoe we in het heden omgaan met speechende vrouwen.

Beard signaleert dat voor (elite) jongens bij de oude Grieken en Romeinen, spreken in het openbaar een exclusief mannelijk recht was. Publiek speechen was hét teken dat de jongen een man was geworden. Of dat een volwassen man écht mannelijk was. Als een vrouw in het openbaar, formeel, het woord nam, kon ze per definitie geen vrouw zijn. Ze was androgyn of, erger, monsterlijk.

Beard signaleert twee uitzonderingen op de historische ‘regel’ dat vrouwen moeten zwijgen. Vrouwen mogen in het openbaar spreken over de situatie van vrouwen, en om te vertellen dat ze ergens het slachtoffer van zijn geworden. Beard plaatst zichzelf met lichte ironie en humor in dezelfde traditie:

 I’m not saying that women’s voices raised in support of women’s causes weren’t important, but it remains the case that women’s public speech has for centuries been ‘niched’ into that area. Here, I suppose I should flag up – before someone else does – my own topic this evening. No one forced it on me. But it can hardly be a coincidence that I chose to talk on the ‘public voice of women’ rather than about, say, migration or the war in Syria. I probably have to confess to being in the niche too.

Vrouwen verslaan Trump in Amerikaanse verkiezingen

Stel dat alleen vrouwen zouden mogen stemmen bij de Amerikaanse verkiezingen in november. Dan had presidentskandidaat Donald Trump geen schijn van kans, becijferde website FiveThirtyEight, gespecialiseerd in onderzoek en statistiek. Ook niet onder Republikeinen. Vrouwen met die politieke voorkeur rennen twee keer zo snel weg van kamp Trump dan mannen. Zelfs super Christelijke vrouwen, de harde kern, beginnen Trump de rug toe te keren. Om nog maar te zwijgen van een vrouw als Michelle Obama, die, waardig als altijd, Trump en zijn aanhangers beleefd de deur wees in een daverende speech.

Aanhangers van Trump beginnen steeds zenuwachtiger te worden. Ze zien de bui hangen. Zelfs Conservatieve Christenen walgen van de hypocrisie van hun mannelijke geloofsgenoten die Trump verdedigen en hen zodoende laten vallen. De spanningen op dit gebied nemen toe nu steeds meer bekend wordt over de levenswandel en daden van Trump. Na de onthullingen over de ervaringen van kandidates en medewerksters van programma The Apprentice, of de ervaringen van Miss-kandidaten, of zijn vele recente beledigingen van vrouwen, komen vrouwen na zijn ‘het zijn slechts woorden’ geklets naar buiten met beschuldigingen over aanranding. De teller staat inmiddels op vier. Correctie: vijf. Correctie: tien

De vrouwen zwegen vaak jarenlang, maar de maat is vol na Trump’s leugens en smoesjes:

De vrouwen vertelden de gebeurtenissen wel in hun directe omgeving, maar traden nooit eerder in de publiciteit. Ook deed geen van beiden aangifte bij de politie. Leeds: ‘In die tijd dacht je als vrouw nog dat je het er vermoedelijk zelf naar had gemaakt.’ Na de ontkenningen van Trump tijdens het debat van zondag, besloten de vrouwen alsnog met hun verhaal naar buiten te komen.

Zeggen dat Trump een vrouwenprobleem heeft, zou wel eens het understatement van het jaar kunnen worden. Hij kwam jarenlang weg met zijn gedrag, dankzij de privileges die je als blanke man geniet in een cultuur waar blanke mannen de norm zijn. Nu hij presidentskandidaat is, gaan mensen echter serieuzer en kritischer kijken met wie ze te maken hebben. Dat is schrikken. Bij weldenkende mensen zal die afschuw voorlopig niet verdwijnen.

Kortom, kamp Trump in rep en roer. En hoe reageren ze? Door een campagne te beginnen om het stemrecht voor vrouwen terug te draaien. De V.S. regelden dat met een regeling die bekend staat onder nummer 19, dus de oproep luidt: trek de 19e in (repeal the 19th). Waarmee een heel ander debat begint. Zijn vrouwen mensen? Mogen we basale democratische rechten uitoefenen? Beschikken we over onszelf, of zijn we voorwerpen die ter beschikking staan van de grijpgrage handen van mensen zoals Trump? Baas in eigen buik of willoze baarmachine waar een gezond kind uit moet komen want anders dan?

Een ding is zeker. Van Trump moeten vrouwen het niet hebben. Van Clinton en haar bewezen aandacht voor vrouwenrechten wél. Van Michelle Obama wél:

 

Michelle Obama reikt Hillary Clinton de hand in speech van de eeuw

Jaren geleden schoot ik een beetje vol toen de voorzitster van een Nederlandse politieke partij het stokje overdroeg aan haar opvolgster. Omdat het zo zelden voorkomt dat vrouwen elkaar op die manier de hand kunnen reiken. Nu schiet ik opnieuw een beetje vol, met de prachtige toespraak van First Lady Michelle Obama, ten behoeve van Hillary Clinton. Obama’s speech gaat inmiddels rap viraal, onder koppen zoals speech van de eeuw. Leuk weetje: de tekst komt uit de koker van een speechschrijfster, Sarah Hurwitz, dus het was een groot vrouwenfeest. Kijk zelf en geniet:

De tekst staat hier uitgeschreven, voor als je mee wil lezen. Het NRC analyseerde de toespraak en identificeerde vijf succesfactoren.

Waarom was dit zo’n belangrijke speech? De eerste dag van de conventie van de Democratische partij kende andere belangrijke toespraken, maar die van Obama sloeg alles. Ze ontroerde mensen volgens verschillende bronnen tot tranen aan toe en wist als enige, na alle uitgelekte mails en boe-roepende Bernie Sanders-aanhangers, de zaal en daarmee hopelijk ook de partij tot een eenheid te smeden:

Obama stepped out onto a stage in front of a divided party, including delegates who had booed almost every mention of the presumptive nominee. And she delivered a speech that united the hall, bringing it to its feet. She did it, moreover, her own way—forming a striking contrast with the night’s other speakers. She did it without shouting at the crowd. Without overtly slamming Republicans. Without turning explicitly negative. Her speech was laden with sharp barbs, but she delivered them calmly, sometimes wryly, biting her lower lip, hitting her cadence. It was a masterful performance.

Daarmee redde ze waarschijnlijk de Democratische conventie, die tot dan toe verliep in een sfeer van onderling geruzie en gedoe. Maar laat je niet misleiden door de nadruk op Obama’s terughoudendheid, haar optimisme en aandacht voor de historische betekenis van de eerste zwarte president en misschien de eerste vrouwelijke president. Ze haalde wel degelijk keihard politiek uit. Wist u bijvoorbeeld nog, die slogan van Trump, ”make America great again”? Obama veegde genadeloos de vloer aan met die kreet:

today, I wake up every morning in a house that was built by slaves. And I watch my daughters — two beautiful intelligent black young women — play with the dog on the White House lawn. And because of Hillary Clinton, my daughters and all of our sons and daughters now take for granted that a woman can be president of the United States. So don’t let anyone ever tell you this country isn’t great, that somehow we need to make it great again, because this right now is the greatest country on earth,” she said.

BOEM, daar ga je Trump. Delete your account!

Meer Hillary: Margriet van der Linden brengt haar leven en werk in kaart voor radio 1.

Progressieve stem uit Amerika: Melissa McEwan over Clinton

Clinton officieel kandidaat voor het Amerikaanse presidentschap! En in haar eerste speech als die officiële kandidaat, maakt ze meteen duidelijk dat ze er alles aan doet om vrouwen baas in eigen buik te laten blijven. Geweldig. Ik volg haar kandidatuur op de voet. Eén van de bronnen die ik daarbij vaak raadpleeg is Shakesville, de site van feministe Melissa McEwan. McEwan schreef talloze goede artikelen, onder andere over Clinton’s campagne en haar kandidatuur. Die halen de Nederlandse media zelden tot nooit. Vandaar dat ik haar werk graag voor het voetlicht breng.

McEwan betrekt Clinton’s sekse, en welke invloed dat heeft op haar politieke strijd, expliciet in haar analyses. Belangrijk, want in de komende verkiezingsstrijd kun je niet om gender heen. Ten eerste is Clinton de eerste vrouwelijke presidentskandidate ooit in de V.S. Ten tweede heeft ze als tegenkandidaat een man. Dat werkt een hij versus zij-verhaal in de hand. Ten derde gaat het om Trump, een man die controversiële standpunten over vrouwen inneemt. En ten vierde is Clinton als enige presidentskandidaat expliciet begaan met de gezondheidszorg aan Amerikaanse vrouwen, inclusief hun mensenrecht op het kunnen en mogen afbreken van een ongewenste zwangerschap.

De verkiezingen vormen zodoende, in de analyse van de LA Times, een soort lakmoesproef. Wat vindt de V.S. van het vrouwenstandpunt van Trump? Als hij wint, gaat een meerderheid blijkbaar akkoord met de vrouw als rechteloze broedmachine, tweederangs werkneemster en angstaanjagende Ander. Iek!!!!

Kortom, gender staat centraal en dat levert ontzettend interessant materiaal op om te signaleren, bespreken en, waar nodig, te bekritiseren. Duik gerust in de stapel artikelen die McEwan op een rijtje zette. Ze praat je onder andere bij over de manier waarop mediaverhalen functioneren, (framing), de manieren waarop Clinton moet manoeuvreren om deze meestal seksistische media-framing in goede banen te leiden, en hoe haar eigen Hillary Sexism Watch McEwan ferm in het kamp van Clinton plaatste, nu ze acht jaar later opnieuw deelneemt aan de verkiezingsstrijd.

Niet in dat overzicht van artikelen, maar ook interessant: Een Observatie, over het verschil in status tussen opiniestukken van mannen en vrouwen over Clinton. En de Hillary Sexism Watch? Nog steeds gaande, en nog steeds hoognodig. Te beginnen met Bernie maakte geen betere kandidate van Clinton, dat deed Clinton zelf. En de observatie dat mensen Clinton best top vinden, totdat ze promotie wil. Dan is ze opeens een kille bitch. Zie voor dit patroon ook het boek ‘Women Don’t Ask’.

Hierboven: Clinton’s historische toespraak waarin ze de kandidatuur bij de Democraten officieel claimt

Essay: ”On Noticing”

Ja, er zijn goede berichten over literatuur en de positie van schrijfsters in die wereld. Vrouwelijke auteurs beginnen historische achterstanden in te lopen. Maar langzame verbeteringen blijven kwetsbaar voor stapjes terug. Voordat je het weet kiest iemand in een nieuw jeugdboek weer voor een jongetje in plaats van een meisje als hoofdpersoon. En breder blijft het normen- en waardenpatroon stevig als ”mannelijk” gecodeerd, signaleert schrijfster Cathy Rentzenbrink in haar prachtige essay On Noticing. Dat heeft effect op schrijfsters en hun zichtbaarheid.

Schrijfster Cathy Rentzenbrink

Rentzenbrink schreef haar stuk nadat twee belangrijke literaire prijzen opnieuw naar mannen gingen. Van de 18 door jury’s geprezen en genomineerde boeken was er maar eentje geschreven door een vrouw. Rentzenbrink plaatst hier grote vraagtekens bij. Volgens haar is van invloed dat de buitenwereld vrouwen nog steeds behandeld alsof ze onzichtbaar zijn, als een soort wormvormig aanhangsel van een man.

(toegift: Onafhankelijk van haar essay krijgt Rentzenbrink daarbij steun van auteur Rebecca Solnit, die eraan toevoegt dat vrouwen ook verdwijnen als wormvormig aanhangsel van een kind. Solnit gaf lezingen over schrijfster en feministe Virginia Woolf en merkte dat haar publiek vooral wilde praten over het feit dat Woolf geen kinderen kreeg. Baanbrekende boeken geschreven, originele ideeën op papier gezet, maar nee, wel of geen kinderen, dát is de vraag. Diepe zucht.)

Enfin, terug naar Rentzenbrink. In On Noticing merkt ze op:

My point is that even from my well-educated white perspective everything is still so continually all about the men. Some time ago I was listening to two men discussing literature on Radio 4. They agreed with each other that all the stories have been told, again and again. I filled with rage as I carried on chopping my chorizo. Really? I thought. How culturally privileged must you have to be to think that all the stories have been told? I wondered how I would feel about that if I were a Somali girl listening to the radio in the detention centre in an attempt to improve my English. What would I think about these two white men agreeing with each that there is nothing left but to write homages to Nabokov?

Dat. En meer. On Noticing. Prachtig essay, warm aanbevolen, lees, hoort en zegt het voort….

De lezing van…Aletta Jacobs

Aletta Jacobs mag natuurlijk niet ontbreken in de rubriek ‘de lezing van’. Bijna honderd jaar geleden hield deze Nederlandse feministe in Amsterdam een toespraak over het vrouwenkiesrecht. Zij riep een bomvolle zaal op: Vreest niet de Vrouw der toekomst, Broeder!” 

Een oproep die nog steeds actueel is, gegeven alle weerstand tegen en ophef over de verschrikkelijke ‘feminisering’ van de overheid, het onderwijs, de rechtspraak, de medische zorg, nou ja, iedere sector waar vrouwen enigszins voet aan de grond beginnen te krijgen. Atria heeft de link naar het oorspronkelijke krantenartikel met de volledige tekst.

Enneh, vrouwen, maak op 18 maart gebruik van je hard bevochten democratische recht. Eer Aletta Jacobs, breng je stem uit!

De lezing van…. Margriet van der Linden

Margriet van der Linden, ex-hoofdredactrice van tijdschrift Opzij, sprak op 13 oktober 2014 als Vrouwenvertegenwoordiger namens Nederland de leden van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toe. Ze deed een dringende oproep: neem de rechten van vrouwen en meisjes aub serieus. Ze zijn geen onbeduidend minderheidsgroepje. Je hebt het over de helft van de mensheid. Hun situatie kun je niet wegwuiven als zijnde een detail. Zeker niet als het gaat om geweld en de verlammende gevolgen daarvan. Lees hier haar hele speech (in een Nederlandse vertaling).

In haar toespraak legde Van der Linden een direct verband tussen een mate van vooruitgang voor vrouwen, en de golven van agressie en geweld die daar prompt op volgen. Die intimiderende reacties betekenen dat jongens en mannen aan de slag moeten. Van der Linden:

Een begin van de oplossing voor dit probleem is de verbetering van de positie van vrouwen én de opvoeding en begeleiding van jongens. Dit geweld is net zo goed een probleem van jongens en mannen. Hun moet worden geleerd dat hun positie en mannelijkheid niet in het geding zijn als ze respectvol met vrouwen en meisjes omgaan, als ze hun dochters de kansen bieden en posities gunnen waar zij zelf van nature recht op lijken te hebben.

 

 

Journalistiek stokt bij jeugd, emoties, naaktfoto’s en entertainment

In welke categorie publiceer je nieuws over een toespraak van een vrouw over vrouwenrechten, uitgesproken voor de Verenigde Naties? Nou, in de rubriek entertainment natuurlijk, besloten onder andere Nieuws.nl en Spitsnieuws. Daarnaast wist journalist Bas Baas duidelijk niet waar hij het zoeken moest. Want de vrouw in kwestie is actrice Emma Watson. Dan word je natuurlijk snel afgeleid door andere zaken. Zoals mogelijke naaktfoto’s, en Watson’s emoties.

Voor de tekst van de toespraak: hier de Nederlandse vertaling, hier de Engelse transcriptie.

De manier waarop landelijke media schrijven over Emma Watson, haar krachtige speech over vooroordelen jegens het feminisme, geweld tegen vrouwen, genderongelijkheid en de mogelijke rol van mannen bij het verbeteren van de situatie, spreekt boekdelen over het conservatieve (media)klimaat in ons land.

Neem Bas Baas. Hij schreef een bericht van zes alinea’s. Diverse landelijke kranten, waaronder De Volkskrant en Trouw, namen zijn stuk over. ,,De 24-jarige spreekt emotioneel tot de VN-ambassadeurs”, lezen we meteen in het begin. ”Haar stem is onvast, maar haar verhaal is daardoor niet minder duidelijk.” Even verderop: ,,De emotionele Watson legt het probleem uit.” Het is jong en het praat emotioneel!  Jeeetje! Waarna het gelukkig ondanks die emoties, onvaste stem, en 24-jarige jonge leeftijd gelukkig toch nog goed komt: ,,De jonge vrouw krijgt de bijval waarop ze hoopte.”

Phew, komt Watson daar even goed weg! Je zou bijna denken dat ze met al die emoties en haar onvaste stem en haar jeugdige leeftijd het einde van haar toespraak niet zou halen. Het ontbrak er nog maar aan dat Baas ook nog haar kleding, kapsel en/of make-up aanhaalde. Maar misschien wist hij al dat zijn artikel gelardeerd zou worden met twee foto’s. Alsof het om een haringparty van Bekende Nederlanders gaat: oooo kijk, Watson naast VN secretaris-generaal Ban-Ki-Moon! Oooo, kijk Watson eens zitten, als middelpunt, omringd door vijf mannen! (voor vrouwen moet je iets beter kijken, ten opzichte van Watson zitten ze in de tweede ring).

De koppen waar de diverse media voor kiezen, geven ook een mooi voorbeeldje van ‘framing‘: een verhaal zodanig kaderen dat het ene element heel zichtbaar wordt, en het andere element achter de gordijnen verdwijnt. Volkskrant en Trouw melden in de categorie Nieuws (hulde daarvoor) dat Watson mannelijke medestrijders tegen vrouwenhaat zoekt. Beide dagbladen nemen ook het Youtube filmpje van haar speech op in hun kolommen. Als ze bekomen zijn van haar emoties en 24-jarige leeftijd, kunnen lezers zodoende zelf luisteren naar de boodschap die ze uitsprak.

De altijd conservatieve redactie van Spits vindt het echter belangrijker om mythes over het feminisme nog eens lekker te bevestigen. Feministen haten mannen, dat ‘weten’ we allemaal, toch? Dus kiezen zij de kop ‘Emma Watson bij VN tegen mannenhaat’. Waarna Spits het artikel opent met:

Ze sprak zich daar uit tegen mannenhaat. Mannen moeten juist betrokken worden bij het streven naar gelijkheid van de seksen, zo zei ze tijdens de formele lancering van de HeForShe-campagne van de VN in New York.

Pas in de volgende alinea merk je dat de actrice juist vooroordelen tegen feminisme aan de kaak stelde:

In haar speech die hieronder is te zien zei ze: “Hoe meer ik over feminisme spreek, hoe meer ik me realiseer dat vechten voor vrouwenrechten te vaak als synoniem met mannen haten wordt gezien. Als ik iets zeker weet dan is het dat dit moet stoppen.”

Stoppen dus met feminisme gelijk stellen aan mannenhaat. Een zeer belangrijke nuance, die Spits in de eerste alinea volledig wegmoffelt.

De lezer krijgt daarna een paar zinnen over de inhoud van Watson’s toespraak en het feit dat ze sinds juli als VN-ambassadeur voor vrouwenrechten werkt. Daarna wordt het echter weer hoog tijd voor belangrijkere zaken, namelijk mogelijke naaktfoto’s van Watson:

Meerdere media melden dat Watson wel eens de volgende actrice kan zijn waarvan naaktfoto’s uitlekken. Er is een website verschenen met de dreigende naam Emma You Are Next. […] Opvallend genoeg is Emma Watson nooit eerder genoemd door de hackers, dus we sluiten zeker niet uit dat de site is opgezet door een paar grappenmakers.

Geen wonder dat Spits het bericht opneemt in de categorie Entertainment. Nieuws.nl doet dat ook. Waarom niet de categorie ‘politiek’? Of ‘nieuws’/’buitenlands nieuws’? Me dunkt dat wereldwijd geweld tegen vrouwen en toespraken in de VN tot die categorie behoren. Maar nee, het gaat om vrouwen en een actrice, dus: Entertainment, aldus Spits. Entertainment /achterklap, in de zin van ‘roddel en achterklap’ besluit Nu.nl zelfs.

Bij de publiciteit rondom een analyse naar beeldvorming in het gebruik van foto’s van kranten, waren redacteurs er als de kippen bij om te verkondigen dat ze alleen de werkelijkheid weergeven. Dus sorry hoor, als vrouwen vooral in beeld komen als sexy huisvrouw en mannen als serieuze, sportende carrièretijger.  Zo zit de wereld nou eenmaal in elkaar.

De Zesde Clan maakte gehakt van die smoesjes, want de media kleuren en vormen de ‘werkelijkheid’ duidelijk op hun eigen manier. Dat deden ze in de berichtgeving over het stereotiepe beeldgebruik, en dat doen ze nu opnieuw, onder andere in de berichtgeving over Watson. De resultaten doen op geen enkele manier recht aan vrouwen, hun situatie, hun ambities en hun bijdragen aan de wereld.

In het geval van de problematiek die Watson aankaart is de verwrongen berichtgeving, veelal in de rubriek Entertainment, gezien de feiten over geweld tegen vrouwen helemaal een klap in het gezicht van ieder weldenkend mens.

Rest my case.

UPDATE: de Emma You Are Next site is inderdaad een grap. Een zeer dubieuze, problematische grap bovendien:

The Emma You Are Next site isn’t just a prank. It’s a symptom of a civil rights issue faced by all women who risk becoming the target of angry misogynistss each and every time they speak up about feminism online or in any other public forum. You can’t have a true free market of ideas if those of one gender can’t speak freely without worrying about their private lives — up to and including nude pictures — being exposed online.

De lezing van: Jeannette Pols

Jeannette Pols aanvaardde vorig jaar haar bijzondere leerstoel als hoogleraar Social Theory, Humanism & Materialities. In haar oratie behandelde ze het verschijnsel van ziekten die chronisch worden. Welke effecten heeft dat? Opeens ben je niet meer een patiënt die naar het ziekenhuis gaat, hulp krijgt en weer naar huis mag, maar ben je een mens die jarenlang moet leren leven met een chronische aandoening. Wat betekent dat voor de zorg, de omgang met medische apparatuur, en de normen en waarden die je inzet? Hoe past de filosofie van het humanisme daarbij? Pols geeft denkrichtingen aan en roept op tot meer aandacht voor de door patiënten verzamelde kennis.

 

De lezing van…. Joss Whedon

Welja, we doen een keer een toespraak van een man. En wat voor een man. Joss Whedon, hij van Buffy the Vampire Slayer, Firefly en talloze andere series waarin vrouwen sterk, kwetsbaar, intelligent en grappig mogen zijn, zonder dat mannen krampachtig checken of hun ballen er nog aan zitten. Kortom, speech!

Na een korte inleiding door actrice Meryl Streep gaat Whedon in op de vraag ‘waarom schrijf je over zulke sterke vrouwen?’. Rond de zesde minuut somt hij prachtig op hoe het zit met mannen en vrouwen en gelijkheid. De toespraak is in het engels, dus voor mensen die het makkelijker vinden om te lezen: hier staat de volledige tekst.

De toespraak is al een paar jaar oud maar maakt op dit moment opnieuw furore op internet. Waarschijnlijk omdat er niks, maar dan ook niks fundamenteels veranderd is. Met andere woorden: zijn speech is nog steeds akelig actueel.

De lezing van… Anja van Heelsum

Nieuwkomers moeten gewoon inburgeren, geen gezeur, en als ze het Nederlands niet kunnen begrijpen dan moeten ze de taal snel leren. Dat is tegenwoordig de trend. Niet handig, betoogt Anja van Heelsum in deze lezing (aanvang vanaf pagina 15). Want hoe moet je weten wat je geacht wordt te doen, als je dat alleen in het Nederlands te weten kunt komen, een taal die je nog niet goed begrijpt? Hoe burger je goed in, als je geen steun mag zoeken bij landgenoten?

Van Heelsum hield haar lezing tijdens een conferentie over de toekomst van zelforganisaties van migranten. Dat was in 2004. Wat ze zegt gaat nu echter nog steeds op. Misschien zelfs wel in versterkte mate. Want het marginaliseren van eigen organisaties kan averechts werken:

liet zien dat het van belang is dat gemeenten de contacten met deze organisaties niet verbreken. Immers, het verbreken van contacten vermindert de mogelijkheden om kennis uit te wisselen en zo de integratie te bevorderen.

Anja van Heelsum is tegenwoordig verbonden aan de afdeling Politicologie van de Universiteit van Amsterdam. Ze publiceerde onder andere over de ontwikkeling van Surinaamse zelforganisaties in Amsterdam, Marokkaanse Berbers in Nederland. Daarnaast ontsloot ze Franstalige studies over Marokkaanse migratiestromen voor een breder (Nederlands) publiek.

Huwelijk voordeel voor geleerde mannen, nadeel voor geleerde vrouwen

Academici hebben baat bij het huwelijk als ze man zijn. Voor vrouwen vormt een huwelijk juist een remmende factor in haar loopbaan. Als ze al een baan aan een universiteit weten te behouden, blijven ze vaker halverwege steken of duurt het langer dan mannen voordat ze op het niveau van full professor komen. Dat blijkt uit onderzoek naar de loopbanen van ruim tweeduizend historici m/v aan faculteiten Geschiedenis van Amerikaanse universiteiten.

De Zesde Clan houdt van onderzoek als basis voor artikelen. Want als je de cijfers in kaart brengt komen onbewuste vooroordelen opeens pijnlijk duidelijk naar voren. Zo konden onderzoekers vijf jaar lang de loopbanen volgen van ruim 20.000 werknemers van een Canadees bedrijf. Het bleek dat alleen blanke mannen soepel doorstroomden naar de top. Mannen met een getinte huidskleur bleven massaal steken in de middenmoot, terwijl vrouwen met een getinte huidskleur nooit verder kwamen dan de laagste trede in de bedrijfshiërarchie. Blanke vrouwen hielden hen daar gezelschap, tenzij ze zo ontzettend briljant waren dat niemand meer om hun kwaliteiten heen kon. Dan maakte de handicap van hun verkeerde sekse niet meer uit en bereikten ook zij de top.

Het is ook duidelijk dat persoonlijke keuzes, zoals trouwen of niet trouwen, verschillende effecten hebben. Voor vrouwen betekent trouwen vaak meer werk in de huishoudelijke en sociale sfeer – we verwachten met ons allen dat vrouwen het huis op orde houden, denken aan verjaardagen en familiebezoekjes regelen. Ook versterkt een huwelijk traditionele patronen. In Nederland komen vrouwen dan massaal terecht in een bestaan van huisvrouw en moeder met klein parttime baantje, het zogenaamde anderhalf verdienersmodel. Dodelijk voor je loopbaan, en een model met grote financiële risico’s. Vrouwen kampen daarnaast met een erfenis van wenselijk gedrag: zorgzaam, bescheiden en sociaal zijn, en mannen veel ruimte geven, anders ben je ‘bedreigend’.

In die context komen de bevindingen over de loopbanen van historici niet als een verrassing. Mannelijke historici klommen gemiddeld in 6,4 jaar op naar de rang van volledige professor. Trouwden ze, dan lukte dat al in 5,9 jaar tijd. Voor vrouwen zag het er heel anders uit. Ongetrouwd, dan lukte het in 6,7 jaar, maar als ze trouwden pas in 7,8 jaar. Ook kwam het voor dat vrouwen zelf afzagen van een baan omdat hun man niet mee kon komen. Omgekeerd hielden mannen weinig rekening met hun partner.

Vanwege dit soort fenomenen was het maar de vraag of vrouwen überhaupt verbonden bleven aan een faculteit Geschiedenis, en deel uit konden maken van een loopbaanonderzoek onder historici. Veel vaker gebeurde er dit:

During office hours, when advisors described the paths of female colleagues, it sounds more like the summary of a horror film than a professional trajectory: few survived. […]  “The person who ends up getting the job,” Nummedal continued, “is a man who has a woman who is willing to follow him, or is single.” That was the case for Paul Cheney, an associate professor of history at the University of Chicago. He and his wife received concurrent doctorates in their respective fields, but he was offered a position first. “That meant the area she could look in shrank quite a bit,” he said, “and by then we had kids.” At the time, she was an adjunct professor without maternity leave, and so she stayed at home to raise their children. When she eventually returned to teaching, it was at the high school level.

In dit soort scenario’s komen allerlei complexe factoren samen. Rolpatronen, wel of niet getrouwd, wel of geen voorzieningen zoals ouderschapsverlof en kinderopvang, beschikbaarheid en locatie van vacatures, psychologische drempels bij vrouwen, die hen belemmeren om ruimte in te nemen, en natuurlijk seksisme in de wetenschap. Dat begint al bij de sollicitatie, als mannen hoger ingeschat worden en de baan sneller krijgen. En eindigt met een lager salaris voor en minder investeringen in vrouwen.

Altijd lastig om over seksisme te berichten, merkt de Scientific American op:

Whenever the subject of women in science comes up, there are people fiercely committed to the idea that sexism does not exist. They will point to everything and anything else to explain differences while becoming angry and condescending if you even suggest that discrimination could be a factor.

Onderzoek na onderzoek wijst echter op dezelfde patronen. Zolang daar weinig in verandert, blijven dit soort studies broodnodig, en zal de Zesde Clan erover schrijven.

De lezing van…. TEDx

TEDx is een organisatie die mensen met vernieuwende ideeën een podium geeft. De berg lezingen heeft inmiddels een duizelingwekkende omvang bereikt. Documentatiecentrum Rosa was zo vriendelijk om een selectie te maken van lezingen die feministische onderwerpen behandelen. Vrouwen en leiderschap, hoe vrouwenemancipatie te bevorderen en tegelijkertijd tradities in ere te houden, feminisme heruitvinden, reproductieve rechten, allerlei kwesties komen aan bod. Hier vind je het overzicht, met toespraken van zakenvrouw Sheryl Sandberg, kunstenares Shirin Neshat, schrijfster Isabel Allende, weldoenster Melinda Gates, activiste Kavita Ramdas en vele anderen. Voor een Nederlandse invalshoek, zie ook TEDx Amsterdam. Veel kijk- en luisterplezier!

De lezing van… Renée Römkes

Ter gelegenheid van de lancering van Atria, het nieuwe kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, hield hoogleraar Renée Römkes een bevlogen openingstoespraak. Stel je voor, een wereld waarin verschillen tussen mannen en vrouwen er niet toe doen:

Een wereld waarin het sekseverschil uiteraard bestaat, maar niet meer als maatschappelijk ordeningsprincipe dat vrouwen en mannen insnoert en patronen in stand houdt die per saldo leiden tot ongelijkheid. Een wereld waarin mannelijkheid en vrouwelijkheid een continuüm van sekseverschillen is. Een wereld waarin de ons steeds vaker voorgeschotelde Venus-vrouwen en Mars-mannen moeten worden gezien als wat ze zijn: een historisch en sociaal construct.

Dat zou mooi zijn… De Zesde Clan ziet het voor zich. Nooit meer angst voor ontslag omdat je het waagde zwanger te worden. Nooit meer te horen krijgen dat het een probleem is als meisjes goede schoolcijfers halen. Nooit meer sociale druk voelen om je wensen en ambities op te geven zodra je een kind baart. Geen statusverschil meer tussen activiteiten die mannen en vrouwen ondernemen, of cultuuruitingen waar iets meer vrouwen dan mannen van genieten. Dat zou fijn zijn!!!

Römkes verwacht dat Nederland de komende tijd een sprong voorwaarts kan maken. Zonder overigens de bestaande verschillen uit het oog te verliezen:

De sprong voorwaarts die ons voor ogen staat, brengt voor ons werk een inspirerende paradox mee: want de ongelijkheid die we willen opheffen, is tegelijkertijd ons vertrekpunt. Om voorbij te komen aan een denken in sekseverschillen dat vrouwen en mannen klem zet, moeten we de verschillen in maatschappelijke belangen tussen vrouwen en mannen wèl onder ogen zien. Daarbij moeten we de complexiteit van verschillen niet versimpelen.

Enfin, lees vooral haar speech…

Bigelow bedreigt de jongensclub, krijgt Gillard-behandeling

Wat hebben de Australische premier Julia Gillard en regisseuze Kathryn Bigelow met elkaar gemeen? Beide zijn doorgedrongen tot de jongensclub, beiden vormen een bedreiging voor de status quo, en in beide gevallen krijgen deze succesvolle vrouwen te maken met een lastercampagne, waarbij mensen genadeloos gebruik maken van zeer specifieke seksistische technieken. Verwijten en voorstellingen van zaken waar ze mannen nooit mee lastig zouden vallen.

Anne Summers gaf in haar lezing voor de universiteit van Newcastle een goede analyse van de behandeling die Gillard te verduren krijgt. Zie in dat stuk alle voorbeelden met bijbehorende analyse inzake Gillard. Ja, ze is een politica, politici moeten erop voorbereid zijn dat ze politieke tegenstand ondervinden en aangevallen worden. Maar Gillard kreeg er veel harder van langs dan mannelijke collega’s, omdat ze een vrouw is:

Other prime ministers have changed policies or gone back on promises.  Paul Keating did not proceed with the L-A-W tax cuts.  John Howard introduced a GST. Both were accused of backflips and of breaking promises.  Neither was ever called a “liar”. The term “Juliar” seems to have been coined by broadcaster Alan Jones and quickly adopted by opponents of Gillard.  It featured prominently on banners at a rally protesting the carbon tax that took place in Canberra in March 2011. The so-called Convoy of No Confidence rally in Canberra was the first time t[…] we saw her referred to as “Bob Brown’s bitch” and it was the first time we saw the slogan, “Ditch the Witch”.

Heks, bitch, leugenaar – het zijn allemaal verwijten die specifiek tegen vrouwen gericht zijn die afwijken van de norm. Scheldwoorden om ze terug in hun hok te slaan. Bij Gillard kwam daar ook nog bij dat ze geen kinderen heeft. Ze kreeg zodoende naar haar hoofd geslingerd dat ze onvruchtbaar was – ooit een mannelijke politicus om de oren gemept horen worden omdat hij geen kinderen heeft verwekt? Daardoor zou ze kil en ongevoelig zijn en geen begrip op kunnen brengen voor ‘gewone’ Australiërs, dat wil zeggen heteroseksuele stellen met kinderen.

Voor Bigelow is het de site Women&Hollywood die de vinger op de zere plek legt met het stuk ‘Seksisme dringt door in de Oscar Campagne.’ Want bij haar treden precies dezelfde mechanismen in werking. Ze heeft groot succes met haar recente films, zoals The Hurt Locker (Oscar) en Zero Dark Thirty (drie prijzen bij de New York Film Critics Awards). In plaats van ‘Bob Brown’s Bitch’ heet het nu dat Bigelow zichzelf op de tweede plaats stelde en alle touwtjes in handen gaf van haar mannelijke scenarioschrijver, met wie ze al dan niet een relatie had of heeft. Ze is zeg maar Mark Boal’s bitch. Seksistische laster, want:

The article […] says that Mark Boal was basically the co-director and that Kathryn Bigelow defered to him.  It also talks about how she was model, and tells a story of date she rebuffed, and the fact perplexing fact that no one can figure out the relationship between Bigelow and Boal.  Are they dating?  Did they date?  Like who the fuck cares?  No one talks about male directors this way.  No one talks about them being models and the fact that they are pretty.  Because being a male director is not about how you look.  It’s about your work, and that’s what it should be for Kathryn Bigelow.

Maar zover is het dus nog lang niet. Want net zoals Gillard de eerste vrouwelijke premier van Australië is, zo is Bigelow een van de weinige vrouwen die groot is geworden als regisseur. Het ontbreken van een kritische massa regisserende vrouwen maakt dat ze de rare eend in de bijt is:

She’s a round peg in a square hole.  After a diverse and to be honest at times lackluster career, she hit one out of the park and now has another home run.  That’s not supposed to happen.  As Anne Thompson said on Oscar Talk today, “a woman director of power is threatening to the male power structure.”  And this woman is threatening to burn their fucking house down.

Dat kan niet. Ze is een vrouw!! Wie ze is leidt zodoende tot weerstand, waarbij mensen haar sekse en uiterlijk gebruiken als wapen om haar te diskwalificeren. Onder andere schrijver Bret Easton Ellis maakte zich daar aan schuldig:

Wat Bigelow doet stuit ook op weerstand. Critici struikelen onder andere over de rol die martelingen spelen in Zero Dark Thirty. Een film over de CIA en de jacht op Bin Laden gaat, gezien de strategie van de Verenigde Staten, al snel over martelingen. Bigelow zou met haar film marteling goedkeuren, luiden de beschuldigingen. Okeeee… Waar waren die verwijten toen televisieserie 24 over de schermen rolde? En Unthinkable? Die film lijkt wel één lange martelscène, maar die inhoud werd niet gebruikt om de regisseur neer te sabelen. Dat lijkt voorbehouden aan Bigelow, dat enge wijf.

Net zoals bij de haat die Gillard te verduren krijgt, hangt er een soort van taboe – stilzwijgen rondom de behandeling die Bigelow krijgt. Net als Anne Summers deed in haar lezing, doorbreekt Women&Hollywood met deze analyse het stilzwijgen en stelt expliciet, luid en duidelijk, wat er speelt:

Kathryn Bigelow and her film Zero Dark Thirty are the recipients of what is referred to a “whispering campaign.”  To me there is nothing quiet about it.  It is loud and clear and smells like shit.

Bewustwording, aandacht schenken aan het seksisme, en zeggen ‘het stopt hier, bij mij’. Dat is wat je eraan kunt doen en dat is waarom de Zesde Clan hier aandacht aan geeft. Want kritiek is prima, maar we pikken het niet meer als mensen neergesabeld worden puur en alleen vanwege hun zwarte huid. Dan zouden we het ook niet meer moeten pikken dat mensen bekritiseerd worden vanwege hun vrouwzijn. Dat niet meer doen is een teken van beschaving. Goed voornemen voor 2013?

UPDATE: De veelal blanke mannelijke leden die bepalen wie voor welke Oscar genomineerd wordt, besloten Bigelow te negeren. Zij maakt geen kans op een Oscar voor beste regisseur. Ophef volgde. Haten die lui vrouwelijke regisseurs? vraagt de International Business Times zich af. Tsja….

De lezing van…. Anne Summers

Anne Summers is een Australische auteur en journalist, die de media aandacht voor de Australische minster president Julia Gillard nauwlettend volgt. In een speech ter gelegenheid van de Human Rights and Social Justice Lecture 2012, bij de Universiteit van Newcastle, ging ze in op de onevenredig vuile en lage seksistische aanvallen die Gillard te verduren kreeg. In Her Rights At Work zet ze de aanvallen op een rijtje, gaat in op onderliggende patronen en motieven, en analyseert hoe het seksisme in dit geval gestalte krijgt.

Gillard reageerde na lang stilzwijgen op het tegen haar gerichte seksisme. Haar speech ging de wereld over.

De resultaten heeft Summers voor de gelegenheid geklassificeerd zoals de filmkeuring. R wil zeggen ‘voor boven de 18’. Wie liever niet teveel nare scheldwoorden hoort of leest, kan ook terecht bij de gekuiste versie.

Geen andere politicus kreeg zoveel seksueel getinte ranzigheid en bedreigingen met moord en verkrachting naar zijn/haar hoofd geslingerd als Gillard. Wat Summers opvallend vond was dat iedereen donders goed wist wat er gebeurde, maar dat niemand er iets van zei:

Surely it is newsworthy that Australia’s first female prime minister is under such constant illustrated attack. Surely it is noteworthy that the portrayals of her are obscene and indisputably sexist. Surely it would merit a report somewhere in the media by one of the journalists who churn out stories daily from Canberra. Instead we have had what one might almost call a conspiracy of silence.

Die stilte is precies wat Summers met haar lezing wilde doorbreken. Ondanks oproepen om vooral te blijven zwijgen:

Some people counseled me not to show it. Ignore it, delete it, don’t reinforce it, I was told.  I disagree. I think that by shining a light on what is out there, on the ways in which our country’s leader is being demeaned and destabilized, and our country and its population is degrading itself, we might be able to shame the more decent among us into not going along with it any more. We have to do this because I am alarmed that we have created a climate of misogyny that is widespread and contagious.  It taints all of us, makes all women vulnerable and it is likely to act as a deterrent to young women thinking about a career in politics.

Op die manier fungeert de haat als een obstakel voor democratie. Het hindert vrouwen, de helft van de bevolking, om volwaardig mee te doen. Het zorgt voor zo’n vijandig klimaat dat alleen de allersterksten overleven. Waarmee een nieuwe vorm van seksisme ontstaat, want vrouwen moeten drie keer zo goed en zo sterk zijn als mannen om iets voor elkaar te krijgen in de politiek.

Jij bent de verandering

Oooooo, geweldig! Een prachtige voorbeeldbrief om als man te gebruiken als iemand je uitnodigt als spreker voor een congres/conferentie/symposium. Nog te vaak gebeurt het dat alle sprekers per ongeluk opeens allemaal blanke mannen zijn, waarna je bingokaarten in kunt vullen met smoesjes zoals ‘er waren geen vrouwen te vinden’, ‘we keken alleen naar kwaliteit’ (en dan voldoen alleen blanke mannen aan de eisen???) of ‘alleen seksisten letten op de sekse van sprekers’. Maar je kunt iets doen.

Een fatsoenlijke man reageert als volgt op uitnodigingen:

” I have signed the “Commitment to gender equity at scholarly conferences” (http://www.gopetition.com/petitions/commitment-to-gender-equity-at-scholarly-conferences.html) and therefore undertaken “to make [my] participation in conferences – whether as an organizer, sponsor, or invited speaker – conditional on the invitation of women and men speakers in a fair and balanced manner.” If you can confirm that this condition is actually to be fulfilled at your conference, I will indeed be very happy and honoured to participate as a keynote speaker. Otherwise, I suggest you use the keynote speaker’s slot I must decline to fill to invite one of our many outstanding women colleagues.” I am looking forward to see the reactions.

Globale vertaling, niet opgesteld door een beëdigde professional, dus niet perfect, maar doe er je voordeel mee: ‘Ik heb de ‘Commitment to gender equity at scholarly conferences’ ondertekend en wil daarom alleen participeren als organisator, sponsor of spreker op voorwaarde dat mannen en vrouwen op een eerlijke en evenredige manier uitgenodigd worden. Als u kunt bevestigen dat aan die voorwaarde voldaan wordt, ben ik inderdaad vereerd om deel te nemen als keynote spreker. Zo niet, dan moet ik helaas weigeren en adviseren de uitnodiging te sturen naar een van onze uitstekende vrouwelijke collega’s. Ik zie uit naar uw reactie.

Geweldig! En heel hard nodig, zolang mensen zich nog min of meer gedwongen voelen om artikelen te schrijven met de verzekering ‘vrouwelijke sprekers, ze bestaan’, omdat je zo vaak eenheidsworst aantreft in congresland.

UPDATE: ook in België beseffen steeds meer mensen dat een congres met alleen mannelijke sprekers vandaag de dag niet meer kan. Een onderneemster met vier bedrijven roept zelfs op tot een boycot.

De lezing van… Vrouwkje Tuinman

Eigenlijk geen lezing, maar een gesproken column. Maakt echter niet uit, want het gaat over een belangrijk onderwerp: vrouw en werk. Veel vrouwen ploeteren van het ene tijdelijke contract naar het andere, doen ondergewaardeerd werk, hebben geen tijd om na hun vakantie de eerste dag even rustig aan te doen en eerder naar huis te gaan, zodat ze het ontspannen vakantiegevoel nog even vast kunnen houden. Die enorme groep vrouwen, daar moeten we het eens over hebben, zegt dichteres en schrijfster Vrouwkje Tuinman. Gelijk heeft ze. Dus bij deze.

Vrouwkje Tuinman