Category Archives: Vergeten Vrouwen

Vrouwen die ten onrechte uit ons collectieve geheugen verdwenen

Wonder Woman komt eraan en mannen zijn nu al boos

Uh ooh, een bioscoopketen in de V.S. viert de premiere van de film Wonder Woman op 2 juni met speciale vertoningen waar alleen vrouwen welkom zijn. Prompt barstte via sociale media zoals Twitter de hel los. Mannen of zij die zich met hun Twitternaam als mannelijk identificeren, schreeuwen moord en brand. Deze filmvertoningen vinden zij seksistisch en een teken dat vrouwen mannen op de kop zitten.

De Alamo Drafthouse Cinema in Austin, een progressieve stad in Texas, verkocht binnen een paar uur alle kaarten voor de Wonder Woman premiere van 2 juni. De bioscoopketen organiseert inmiddels tweede en derde vertoningen. Tijdens deze speciale avonden is al het personeel van de bioscoop vrouw of identificeert zich als vrouw. Op die manier willen ze vieren dat de Amazone prinses – als in: van een eiland waar alleen vrouwen wonen – eindelijk haar blockbuster Hollywood debuut maakt.

De alleen voor vrouwen-vertoning was tegen het zere been van allerlei mannen. Massaal togen ze naar sociale media en de Facebook pagina van de bioscoop om hun ongenoegen te uiten. Seksistisch! Mannen verdienen ook toegang! Heej, komen er voor mannen nu speciale alleen-voor-mannen vertoningen als de nieuwste Thor-film in premiere gaat?

Dit soort mannen kunnen niet rekenen op begrip van de bioscoopketen:

“This has zip to do with equality,” the theater commented. “This is a celebration of a character that’s meant a great deal to many women since 1940.”

Even voor de context: Sinds 1920 telde Hollywood circa 130 superheldenfilms, berekende io9.com. Van deze 130 films met één duidelijke held (dus geen ensemble films zoals de X-Men) kenden er slechts acht een vrouwelijke hoofdrol. Acht. Als in 8. De andere 122 gingen over Batman, Iron Man, Superman, Spiderman, enz enz enz, man na man na man. Ook de recente golf superheldenfilms kent vooral blanke en mannelijke helden. Het zijn er zodanig veel dat volgens io9.com ieder meisje, geboren in 2005, nog nooit de kans kreeg om een heldin uit haar eigen superhelden-stripserie op het witte doek te zien.

Wonder Woman is zodoende de eerste film met een superheldin sinds járen. Daarna moeten vrouwen weer wachten tot circa 2019, als Captain Marvel haar debuut maakt. Wonder Woman is ook een van de weinige blockbuster superhelden film met een vrouw aan het roer, regisseuse Patty Jenkins. In alle andere gevallen werd de regisseur een man. Zelfs mannen die nul ervaring met blockbusters hadden en voor het eerst een miljoenen dollar kostende productie moesten leiden.

In zo’n door mannen gedomineerd landschap zou je zeggen: gun vrouwen een avond. Eentje maar. Zelfs zakenblad Forbes, bepaalt geen progressief bolwerk, kan weinig begrip opbrengen voor de protesten. De Austin Chronicle maakt het nog duidelijker: dit zijn de internet-trollen die vrouwen niks gunnen terwijl ze ondertussen alle privileges voor zichzelf opeisen. io9.com heeft ook weinig begrip voor de klagers die de Wonder Woman filmavond seksistisch vinden:

to all the men complaining that a couple screenings of Wonder Womanexclude them, I say this: just shut up. Women have had to deal with the bullshit of non-representation for generations, and we will probably keep having to deal with it for generations to come. Wonder Woman is the first blockbuster comic book film starring a woman in American history, and it happens to star comics’ biggest female icon. At the very least, women deserve to have a space—even if it’s just a single screening of a movie that’s going to open in literally thousands of theaters across America—where they can celebrate that together.

Want wat valt er te vieren? Zoals Julia Alexander van Polygon uitlegt:

when I watch Gal Gadot save Steve Trevor while taking down an army of enemies in the trailers, I get excited. It’s the rare time in superhero movies that I’m seeing a woman not take a backseat to a male character. It’s the rare time that I feel like a woman’s story isn’t being told to supplement a male character’s. It’s the rare time I can look at a heroine on screen and think “I want to be her.”

2 juni…. Wonder Woman komt eraan!

Lekker tellen: wil om diversiteit te bieden heeft effect

Een Brit irriteerde zich zo mateloos aan komische shows vol mannen, dat hij eigenhandig de samenstelling analyseerde van 4.700 radio- and TV episodes sinds 1967. Wat hij onder andere merkte was dat de BBC in 2014 beloofde geen enkele show met louter mannen meer te zullen maken. En ze hielden woord. Sinds dat jaar bevat ieder programma minstens 1 vrouw. Hulde! De wil om diversiteit te bieden heeft effect….

Stuart Lowe werkt bij het Open Data Institute in Leeds. In zijn vrije tijd spitte hij omroeparchieven door, op zoek naar gegevens van de deelnemers aan alle humorshows van Britse radio- en televisiezenders. Gewoon, omdat hij zich irriteerde aan de eenzijdige samenstelling van dat type programma en hij zijn ongenoegen graag wilde onderbouwen met harde feiten.

Die feiten kreeg hij. Van de 4.700 uitzendingen die hij analyseerde, bestonden er 1488 uit louter mannen. In 49 jaar tijd gebeurde het slechts één keer dat een uitzending een louter uit vrouwen bestaand panel had. Het beste jaar voor vrouwen was 1967, vanwege programma Just a Minute. De makers van deze show zorgden ervoor dat van de vijf deelnemers er altijd twee het vrouwelijk geslacht hadden. Daardoor kwam het percentage vrouwen dat jaar ruim boven het gemiddelde uit.

Het percentage blanke vrouwelijke deelnemers nam in de decennia die Stuart analyseerde langzaam toe. Van 3% in 1989, naar 31 procent nu. Ondanks die toename zijn vrouwen vaak nog steeds de enige vertegenwoordiger van hun sekse in een humoristisch programma. Dat zorgt voor stress, signaleert stand-up comédienne Deborah Frances-White:

“A lot of the time what people don’t realise they are watching is five men in their local pub – they are regulars, they look like everyone else and they are made to feel welcome – and one woman on a job interview. Because she knows that not only will [the audience] decide whether she is good enough to be allowed back on this show and other panel shows, but they will be judging whether all women are funny.”

Daarom was die ene uitzending met alleen maar vrouwen zo’n opluchting, verteld programmamaakster Coren Mitchell. De druk was er vanaf. Geen enkele vrouw hoefde zich verantwoordelijk te voelen voor ‘de’ humor van ‘de’ vrouwelijke sekse:

with four women the pressure was off. It was nobody’s individual responsibility to prove anything. So we all got the chance to just mess about, relax and make free jokes like men do.”

Alleen al om die reden zouden programma’s naar meer diversiteit moeten streven. Als vrouwen zich wat meer op hun gemak voelen, kunnen ze veel vrijer grappen maken en is het speelveld gelijkwaardiger. Dat leidt tot betere grappen, meer plezier voor de kijker en een hogere kwaliteit van programma’s. Waar wachten we nog op?

Abortus: leugens en de opinie van blanke mannen domineren het gesprek

De Amerikaanse organisatie Media Matters volgde een jaar lang het televisienieuws over abortus en kwam tot schokkende conclusies. Blanke mannen domineren het debat. Omdat zij hun stempel op het gesprek drukken, gaat het vaak niet om abortus of de gezondheid van vrouwen, maar over zaken die de mannen belangrijker vinden. Zoals hun eigen politieke standpunt, of religieuze kwesties. Bovendien wemelt het van de leugens over het afbreken van een ongewenste zwangerschap.

Zowel CNN, als Fox News als MSNBC benutten in ruim 70% van de gevallen een veelal blanke man om te praten over abortus. In 64% van de gevallen gaven de televisiezenders of hun veelal mannelijke gasten foute informatie. Dat is een gemiddelde, want Fox Nieuws slaagde er in om in 80% van de gevallen onzin over abortus uit te zenden. Maar vaak ging het gesprek helemaal niet over deze medische procedure. De veelal mannelijke sprekers hadden het liever over rechtszaken, hun eigen politieke ideeën over abortus, en religieuze kwesties. Bij CNN nam dat type publiciteit 96% van alle uitzendingen over abortus in beslag.

Deze uitkomsten van de studie van Media Matters past in de resultaten van andere onderzoeken. Zo laten tellingen zien dat mannen algemeen het nieuws domineren. Ook in Nederland. En bleek in 2015 dat mannen vijf keer vaker dan vrouwen aan het woord komen over kwesties waar vooral vrouwen mee te maken hebben, zoals zwangerschap, abortus en de medische zorg aan vrouwen, zoals uitstrijkjes of preventief onderzoek naar borstkanker.

Uitzonderingen ontstaan vooral als een vrouw de macht heeft. Zo zorgde The Rachel Maddow Show ervoor dat voornamelijk vrouwen aan het woord kwamen over zwangerschap en het afbreken daarvan, signaleerde Media Matters. Of neem Samantha Bee. Nadat ze haar programma Full Frontal lanceerde, benutte ze dat platform onder andere om hatelijke mythes over abortus te ontzenuwen en ontwikkelingen rond de toegang tot abortus kritisch te volgen. Mensen als Maddow en Bee zorgen zodoende voor een broodnodig tegenwicht voor al die onzin verkopende mannen bij de reguliere kabelzenders.

Wat ook helpt is op zoek te gaan naar de persoonlijke verhalen. Mensen kunnen bijzonder makkelijk ‘abortus is moord’ roepen en vrouwen demoniseren. Maar als die vrouwen hun een menselijke gezicht terug kunnen claimen en je echt hoort wat vrouwen meemaken, hou je dat soort kretologie minder makkelijk vol.

Toegift: magazine Vileine over Pauw, waar EO mannen allerlei uitspraken over abortus konden doen zonder dat er ook maar 1 vrouw aan tafel zat.

Mannen onderbreken vrouwen opvallend vaak

Zelfs de allerhoogste rechters van de V.S. krijgen nauwelijks de kans hun zinnen af te maken. Hun vrouw-zijn heeft dertig keer meer effect op het aantal keren dat anderen hen onderbreken, dan factoren zoals senioriteit in de baan of politieke kleur. Erger nog: niet alleen collega-rechters interrumperen de vrouwen vaak, advocaten en andere juristen doen dat ook in de rechtbank. Ze luisteren naar mannelijke rechters, maar praten in 10 procent van de gevallen over vrouwelijke rechters heen. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek naar de dynamiek in het Supreme Court.

De onderzoekers analyseerden de transcripties van zittingen van het Hoogste Gerechtshof van de VS gedurende vijftien jaar. Hoe meer vrouwen zitting kregen in dit Supreme Court, hoe vaker de mannen hen onderbroken. In 2015 betrof tweederde van alle onderbrekingen een van de vrouwelijke rechters. En dit dominante gedrag van mannen zet zich door in de rechtszaal. Regels verbieden advocaten rechters te onderbreken. Vrouwelijke advocaten houden zich daar aan, maar in de 10% van de gevallen waarin een advocaat deze regel schond, betrof het een mannelijke advocaat die een vrouwelijke rechter onderbrak.

Dit mannelijke gedrag heeft negatieve effecten op de kwaliteit van de rechtsgang in het Amerikaanse Supreme Court:

These behavior patterns are important as oral arguments shape case outcomes. When a female justice is interrupted, her concern is often left unaddressed, which limits her ability to influence the outcome of cases.

Deze uitkomst past bij andere onderzoeken naar het gedrag van mannen in vergaderingen of in openbare bestuursorganen. Zo loopt de kwaliteit van het werk in de Australische Senaat averij op omdat de vrouwelijke leden zo vaak onderbroken worden dat ze nauwelijks hun bijdrage kunnen leveren. Ook vermindert het de kwaliteit van de journalistiek – neerbuigend mansplainende presentatoren die hun vrouwelijke gast aan tafel zo vaak onderbreken, dat ieder gesprek onmogelijk wordt. Het gebeurt vaker dan je denkt, ook in Nederland – laatst nog in praatprogramma Pauw.

Ander onderzoek wijst bovendien uit dat vrouwen moe worden van al die onderbrekingen. Ze voelen duidelijk dat mensen niet zitten te wachten op hun bijdrage. En dat de onderbrekende man zichzelf belangrijker vindt dan hen. De vele onderbrekingen leveren op die manier een seksistische dood door 1000 sneden op.

Je niet de mond laten snoeren is niet zonder risico. Vrouwen ervaren een sterke sociale afkeuring als ze zich assertief opstellen. Amerikaans onderzoek wijst uit dat collega’s en leidinggevenden zo’n vrouw 35% minder competent vinden en dat werkgevers hen vervolgens minder salaris betalen. Zomaar roepen ‘recht je rug, zeg gewoon je ding’ lijkt stoer, maar dan negeer je de negatieve gevolgen voor de vrouwen die dat soort makkelijke adviezen ter harte proberen te nemen.

Wat te doen? Stap 1 is feiten verzamelen. Daar bestaan tegenwoordig allerlei handige apps voor. Deelnemers aan vergaderingen kunnen via een handige website spreektijden meten. Zo zie je meteen hoeveel spreektijd mannen claimen ten opzichte van vrouwen. Andere software meet het aantal keren dat een man een vrouw onderbreekt. Zoals Woman Interrupted. Download de app op je smartphone, zet de microfoon aan en meten maar.

Deze objectieve feiten zorgen hopelijk voor een schrik-effect en toenemende bewustwording dat er iets scheef zit in de conversatie. Dat leidt tot stap 2: het probleem een naam geven, zodat je het kunt benoemen. In het Engels ontwikkelden feministen begrippen als manterruption, mansplaining en bropriation. Daarmee omschrijven ze situaties zoals mannen die betweterig over vrouwen heen praten, of een idee van een vrouw inpikken om daar zelf lof en eer voor te krijgen.

Vervolgens kun je je inzichten gebruiken om de dynamiek bij te sturen – stap 3. Zo ontwikkelden vrouwelijke stafleden van de regeringsploeg van Obama de methode van amplificatie. Vrouwen herhaalden elkaars standpunt of gaven elkaar complimenten om duidelijk te maken dat een goed idee of een rake opmerking van een vrouw afkomstig was. Zo voorkwamen ze dat mannen onterecht lof kregen voor ideeën van vrouwen, en zorgden ze ervoor dat vrouwen vaker gehoord werden.

Daarnaast helpt een duidelijke vergaderstructuur. Hoe helderder de agenda en afspraken rondom de vorm van vergaderen, hoe vaker vrouwen hun zinnen af kunnen maken. Het helpt ook om bewust te benoemen wanneer elkaar onderbreken juist prima is: als je bijvoorbeeld gaat brainstormen en zoveel mogelijk inbreng van iedereen wilt verzamelen.

Tot slot helpt het als mannen zich bewust worden van hun dominante gedrag, zelf inbinden en andere mannen erop attenderen als ze vrouwen het zwijgen opleggen. Psychologisch gezien is dat lastig voor mannen, omdat ze dan moeten erkennen dat ze zich soms erg vervelend gedragen. Het vergt een volwassen houding om die kritiek goed op te vangen en je socialer te gedragen. Maar als we van vrouwen verwachten dat ze doorzetten, kritiek incasseren en beter hun best doen, mogen we dat van mannen ook vragen. Het komt neer op menselijk fatsoen en een bepaalde mate van beleefdheid, zodat je een gesprek voert. Echt:

Men, get engaged! There is nothing that stops an interrupting man more than another man pointing out the interruptions. The more we can pull men into this conversation, the better the conversations will get. A well-placed “Excuse me, but ‘X” was saying something. Let’s hear her out.” can go a long way.

Sneue muziekfestivals kunnen geen vrouwen vinden

Zomer! Muziekfestivals! Heerlijk. Maar wiens muziek hoor je daar? Mannenmuziek, concludeert website Thump. De redactie telde het aantal vrouwelijke acts op techno muziekfestivals. Als je alle ”mannenacts” verwijdert van posters, houd je nauwelijks vrouwelijke bands en artiesten over. Dat was in 2015 zo. 2016 levert hetzelfde beeld, met bijvoorbeeld in Nederland amper 6% vrouwelijke artiesten op de podia. Grote kans dat deze hardnekkige situatie dit jaar opnieuw zorgt voor een blanke, mannelijke monocultuur. Wordt het niet eens tijd dat mannelijke artiesten zulke eenzijdige festivals boycotten? De kritiek op vrouwen vergeten wordt in ieder geval steeds luider, wereldwijd.

 Het programma van Leeds als je alleen de vrouwen noemt. Akelig leeg.

Thump bracht een paar patronen aan het licht die feministen akelig bekend voorkomen, omdat je dat steeds opnieuw ziet in de achterstelling van vrouwen. Ook in de literatuur, de kunstensector en de wetenschap. Vertaald naar muziek:

  • hoe meer mainstream het muziekgenre, hoe meer mannen
  • hoe meer status en hoe groter het festival, hoe meer mannen
  • kleine festivals en niche markten: meer vrouwen

Nederland vormt geen uitzondering. Website Noisey deed een steekproef in 2015 en kwam situaties op het spoor zoals Lowlands, met 37 volledig mannelijke acts tegenover 2 vrouwelijke en 2 gemixte. Ook bij de line-up van festivals zoals Appelsap moet je goed zoeken voordat je een paar vrouwelijke artiesten aantreft temidden van de bergen mannen. Tijdschrift Vice keek in 2016 opnieuw naar het aandeel vrouwen en kwam uit op gemiddeld 6% vrouwen op het podium. Dat betekent gemiddeld 94% mannelijke artiesten. 94 procent! Alsof we in de middeleeuwen leven, toen alleen mannen buitenshuis mochten schitteren.

Wat steeds minder werkt is met smoesjes komen als mensen kritiek uiten op je eenzijdige programma:

Most of the arguments that attempt to shut down people when they just want to talk about why women are excluded can be found in a useful mocked-up bingo card called Female Conference Speaker Bingo, which can be applied to all aspects of female invisibility in public realms […] Those making these repetitive arguments and excuses often don’t realise that women have heard them so many times before, to the point that they are memes. They are also “tail end” arguments, rather than “source” arguments, in that they ignore the context within which the exclusion of women occurs.

Wat wél werkt is druk van buitenaf. Zo protesteerden fans hevig toen de organisatoren van het Australische festival Days like This dit jaar 30 mannelijke acts op het podium zette, tegenover nul (0) vrouwen. En festival Spilt Milk, in Canberra, Australië, kwam onder vuur te liggen toen ze op de proppen kwamen met zestien optredens, waarvan slechts één met vrouwelijke artiesten. Organisatoren beloofden beterschap of hielden na die kritiek haastig een tweede wervingsronde, om alsnog meer vrouwelijke artiesten te boeken.

Een boycot werkt ook zeer effectief. Zo nomineerde de jury van een beroemd stripfestival, Festival van Angoulême, vorig jaar alleen mannelijke tekenaars voor een prestigieuze Grand Prix. Vrouwelijke tekenaressen riepen op tot een boycot. De drie uiteindelijke genomineerden verklaarden dat ze de prijs niet meer wilden ontvangen en trokken zich terug. In lijn daarmee zou het enorm helpen als mannelijke artiesten weigerden te spelen op muziekfestivals die geen vrouwen contracteren. Net zoals steeds meer mannelijke sprekers conferenties mijden als de organisatie nauwelijks vrouwelijke sprekers weet te vinden.

Het kan namelijk wel degelijk anders. Magneet Festival deed het vorig jaar met 17,5% vrouwelijke acts opvallend goed. Tegenover dagblad Metro verklaarde een van de organisatoren dat de verdeling tussen mannen en vrouwen actief onderdeel van het beleid is. Met andere woorden: je bewust zijn van discriminerende selectieprocessen, en je onbewuste vooroordelen bijsturen, werkt. Met als hulpmiddel: als je jezelf hardop uitspraken van de eerder genoemde bingokaart hoort opsommen, weet je dat je seksistisch bezig bent en moet je kritisch kijken naar je denkprocessen en je selectiemethodes. Succes!

Mannen zeggen nee tegen mannenpanel

Organiseer je een evenement zonder vrouwelijke sprekers? Dan wordt de kans steeds groter dat de door jou uitgenodigde man ‘nee’ zegt en voor de eer bedankt. Steeds meer sprekers ondertekenen het manifest ‘zeg nee tegen een mannenpanel‘. De vrijwillige verklaring is een initiatief van media-deskundigen Janneke van Heugten, Petra Stienen en Marga Miltenburg. Louter blanke mannen bieden levert steeds meer schaamte op, signaleert Van Heugten. Een goed teken, want die schaamte is een belangrijke voorwaarde voor sociale omwentelingen. Het kan écht niet meer.

De drie vrouwen volgen met hun initiatief voorbeelden uit landen , waar soortgelijke protesten ontstonden. Vanuit de hoek van feministische filosofen ontstond bijvoorbeeld de ‘Gendered Conference Campaign‘. De campagne stelt eenzijdig samengestelde congressen aan de kaak en geeft organisatoren tips om meer diversiteit te bereiken. In het verlengde daarvan ontstonden Tumblrs die bijhouden hoeveel congressen louter mannen bieden. Ook begonnen mannelijke sprekers publiekelijk te verklaren dat zij niet meer meedoen als al hun mede-sprekers man zijn, en vaak ook nog blanke mannen.

Dat heeft effect. Magazine Quartz signaleerde vorig jaar dat deze boycot momentum krijgt en organisatoren er toe aan zet hun onbewuste vooroordelen en discriminatoire selectieprocessen aan te pakken. Zelfs de Verenigde Naties doen inmiddels mee aan het boycotten van de mannelijke monocultuur bij congressen en evenementen.

Ook in Nederland komt er steeds meer kritiek op situaties waarbij mannen met andere mannen over allerlei onderwerpen praten. Ikzelf doe dit ook, heel recent nog met een festival over economie en filosofie. Ikzelf kreeg geen reactie, maar de Nederlandse tak van een organisatie voor feministische filosofen, SWIP Nederland, wél. Zij kregen de gebruikelijke smoesjes te horen. Zoals: de organisatoren wilden alleen op kwaliteit letten. O ja, en geheel toevallig leidde dat tot allemaal blanke mannen. Waarna de aap uit de mouw kwam: het kan de organisatie niet schelen dat ze een mannelijke monocultuur bevorderen. Diversiteit? Boeien!

Helder! Werk aan de winkel! Ook voor mannen. In Nederland gaven tot nu toe prominente sprekers zoals Wim Pijbes, Frénk van der Linden, Pieter Hilhorst, Alexander Rinnooy Kan, en Thom de Graaf aan dat zij congressen en mediaoptredens zullen weigeren, als er alleen mannen zijn uitgenodigd. Dat is een krachtig signaal.

Een ander winstpunt is dat de boycot aan het licht brengt hoe incestueus het sprekerscircuit er in veel landen uit ziet. Zo kondigden vijf Australische sprekers vorig jaar aan dat zij mannenpanels voortaan weigeren. Ze voegden daar aan toe dat zij met hun groepje een groot deel van de markt domineren:

The men—Matt Church, Jason Fox, Adam Fraser, Dan Gregory, and Darren Hill—are researchers and lecturers in leadership, performance, motivation, and self-help. “The five of us are arguably the most booked speakers in the conference industry and that gives us a certain amount of power in the conversation,” Dan Gregory, a behavioral researcher, told the Sydney Morning Herald.

Top dat mannen zich bij ons vrouwen aansluiten in de roep om meer diversiteit. Er moet een einde komen aan dat ons-kent-ons circuit en organisatoren die steeds dezelfde mannelijke sprekers uitnodigen en alle andere mogelijke sprekers niet zien staan. Hoe meer mensen eisen dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid een plek aan tafel krijgen, hoe groter de kans dat de situatie in sprekersland verbetert.

Vrouwelijke chirurgen laten zich zien

Een door een vrouw getekende cover van tijdschrift The New Yorker inspireert vrouwen wereldwijd om trots en zelfverzekerd zichzelf te laten zien. Het gaat om een illustratie van de Franse kunstenares Malika Favre, van een paar vrouwelijke chirurgen die zich over een patiënt buigen. De tekening inspireerde ”echte” vrouwelijke chirurgen om zichzelf op dezelfde manier op de foto te zetten en deze beelden te delen via Twitter en andere sociale media.

Vrouwelijke professionals voelen zich geïnspireerd en verbonden met elkaar, door deze actie:

Dr. Haneen Gomawi, of Saudi Arabia, who posted a photo (above) with two of her female colleagues, told us, via Twitter, “We (lady surgeons) face lots of challenges, in the surgical field & in life; despite the difference in countries.” It felt “empowering, bonding & reassuring” to participate in the challenge

Dat is belangrijk, want zoals Gomawi al aanhaalt hebben vrouwen het niet makkelijk. Chirurgie geldt als een macho mannenberoep. Ook in Nederland. Ons land telde rond 1900 slechts dertien vrouwelijke artsen, onder andere omdat vrouwen eeuwenlang niet mochten studeren aan universiteiten. Nadat Aletta Jacobs via de regering toegang tot de universiteit afdwong, nam het aantal vrouwelijke artsen langzaam toe. Maar tot op de dag van vandaag blijven mannen een vak als chirurgie domineren. Hun aandeel schommelt rond de 90%.

Vrouwen die door weten te dringen tot de beroepsgroep, zijn als absolute minderheid een ”token”. Zoals W. Mulder en E. de Jong samenvatten in hun onderzoek naar vrouwelijke chirurgen betekent dit dat de veelal mannelijke collega’s vrouwen zien als een vertegenwoordigster van haar sekse. Ze moet zich gedragen zoals de rest van de beroepsgroep maar tegelijkertijd krijgt ze allerlei signalen dat ze de kat in het vreemde pakhuis is. Als uitzonderingsgeval is ze bovendien kwetsbaar voor stereotypering. Mulder en De Jong onderscheiden onder andere rollen als moeder, verleidster, mascotte of ijzeren maagd.

Daarnaast zijn mannen bang dat het aanzien van hun beroep en de kwaliteit van het werk afnemen als er ”teveel” vrouwen komen. Zijn vrouwen wel gebouwd op het werk? En wat als ze ziek, zwanger en misselijk worden? Dat ondervond onder andere Anne Marie Knot-ten Belt, die in een interview vertelde:

‘De heren daar vonden mijn zwangerschappen erg onhandig en vervelend. Dat vond ik tamelijk kinderachtig, want ik heb tot twee weken voor mijn bevallingen diensten gedraaid.’ Knottenbelt is geen meegaand type. ‘Ik ga ervan uit dat je van elkaar kunt leren. Maar de heren algemeen-chirurgen stonden daar niet voor open. Je hoort het te doen zoals zij het gewend zijn, ambitieuze mannen van in de veertig waren het vervelendst.’ Door haar slechte ervaringen besloot ze een opleiding voor plastisch chirurg te doen, een vak dat ze aanvankelijk graag had willen combineren met de algemene chirurgie. […] ”waren mijn ervaringen beter geweest, dan was ik all round chirurg geworden.”

Kortom, in zo’n klimaat vol vijandigheid, twijfel en angst dat vrouwen de boel verpesten, is het des te belangrijker dat vrouwen zichtbaar worden en elkaar kunnen inspireren en aanmoedigen. Vrouwen kunnen prima opereren, op mensen en dieren, en vaak wordt de kwaliteit van de patientenzorg er juist beter van. Zo wijst onderzoek uit dat een borstkankerpatiënte vaker de juiste behandeling krijgt als haar chirurg een vrouw is. Dat er nog maar veel vrouwelijke chirurgen mogen volgen!

Heldinnencollectief brengt vrouwen terug in de herinnering

Wist je dat auteur Alice Walker schrijfster Zora Neale Hurston van de vergetelheid redde? Walker kwam erachter dat ze in armoede stierf en in een anoniem graf lag. Ze vroeg aandacht voor Hurston in een essay voor Ms Magazine en betaalde een grafsteen om haar laatste rustplaats te markeren. Dit verhaal en meer kun je lezen bij Het Heldinnencollectief (the heroine collective).

De aangesloten auteurs doen wat mensen zoals historica Els Kloek voor het Nederlandstalige gebied doen: vergeten vrouwen terug in de herinnering brengen en hun levens opnieuw zichtbaar maken. The Heroine Collective bevat biografieën van mensen zoals Makiko Futaki, één van de belangrijkste tekenaressen van Studio Ghibli. Of een pionier zoals Maud Wagner, de eerste vrouwelijke tattoo artieste in de V.S. (en dan praten we over de periode rond 1900!) Ruchira Gupta, een mensenrechtenactiviste die een einde probeerde te maken aan vrouwenhandel. Of Mae Jemison, de eerste Afro-Amerikaanse vrouw in de ruimte.

Dus, zoek je (half) vergeten vrouwen die wel degelijk iets betekenden voor de wereld, waag dan eens een kansje bij The Heroine Collective. Veel plezier met ontdekken! Meer vergeten vrouwen? Deze lijst met 14 wetenschapsters helpt je verder, met op de eerste plaats Vera Rubin, de astronome die al in de jaren zeventig het bestaan van zwarte materie bewees en eigenlijk een Nobelprijs had moeten winnen. Of 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis.

Vrouwen krijgen minder kansen en hardere straffen

Mannelijke financiële adviseurs gaan twee keer zo vaak de fout in als hun vrouwelijke collega’s. Maar als vrouwen de fout in gaan, lopen ze een 20% groter risico op ontslag. Vervolgens krijgen ze ook nog eens minder vaak dan mannelijke ‘daders’ een tweede kans in hun bedrijfstak. Dat blijkt uit een jarenlange studie naar de personeelsrapporten van 1,2 miljoen Amerikaanse adviseurs en aandelenhandelaren, die een disciplinaire maatregel opgelegd kregen.

 

Waarom zijn vrouwen toch zo perfectionistisch? Als ze ‘gewoon’ eens durfden, ‘gewoon’ genoegen namen met een zesje, komt alles goed. Zo luidt de gebruikelijke riedel in Nederlandse media. Deze riedel heet framing – de bril waardoor veel auteurs problemen bekijken. Let maar eens op hoe vaak een opinieschrijver een situatie op deze manier voorstelt. Het ligt aan vrouwen zelf. Zo ook met perfectionisme. Vrouwen, stop met alles perfect willen doen! Je verpest het voor iedereen en vooral ook voor jezelf! Geen wonder dat je loopbaan stagneert, enz.

Wat deze verhalen echter weglaten, is dat vrouwen onder zware druk staan om het perfect te doen. Wij mensen geven vrouwen namelijk veel minder kansen dan mannen, en straffen vrouwen behoorlijk hardvochtig als ze fouten maken. Zoals uit het Amerikaanse onderzoek naar financiële professionals blijkt. De wetenschappers die de 1,2 miljoen disciplinaire rapporten doorploegden, concluderen:

The authors, who teach at the University of Chicago, Stanford University and the University of Minnesota, suggested the difference represented “taste-based discrimination” in the industry.“The financial advisory industry is willing to give male advisers a second chance, while female advisers are likely to be cast from the industry,” they wrote.

Als een misstap meteen einde oefening betekent, kijk je als vrouw wel linker uit om risico’s te nemen of het rustig aan te doen.  Je ziet deze bestraffende houding overal terug. Neem de filmindustrie. Gemiddeld krijgt een ervaren, bekende regisseuse eens in de tien jaar de kans aan het roer van een grote film te staan. De banen gaan vooral naar blanke mannen, waaronder mannen met een flop op hun naam.

Geen probleem, voor een man. Krijg je als vrouw echter die ene kans en mislukt het, dan gooit Hollywood de deur dicht. Dat heet het Ishtar-effect, naar de gelijknamige film die flopte. Ishtar betekende het einde van de loopbaan van Elaine May. Warren Beatty en Dustin Hoffman waren medeverantwoordelijk voor de flop, maar zij hadden geen enkel probleem daarna nieuw werk te vinden.

Hetzelfde patroon duikt op in het bedrijfsleven. Als het minder gaat met een bedrijf, krijgt een vrouwelijke directeur (CEO) in vergelijkbare omstandigheden veel meer kritiek te verduren dan een mannelijke directeur. Leidde een vrouw het noodlijdende bedrijf, dan kreeg zij de schuld van de malaise in 80% van de nieuwsartikelen over de situatie. Bij een man gebeurde dat in slechts 31% van de gevallen.

De lijst onderzoeken is eindeloos lang. Overal hetzelfde meten met twee maten. Overal hogere eisen aan vrouwen, en zwaardere straffen als ze niet supergoed zijn. Dat gebeurt ook in Nederland. Mannelijke voetballers maken er een puinbak van en de enige vraag is ‘welke coach helpt hen er weer bovenop.’ Als de resultaten van voetbalsters tegenvallen, of een voetbalclub zit financieel krap, heet het meteen ‘hef vrouwenvoetbal maar op‘.

Kortom, gewone, middelmatige vrouwen redden het niet. Gewone, middelmatige mannen wél. Mannen mogen falen en krijgen daarna vaak een tweede kans. Mensen zien mogelijkheden bij mannen en geven hen promoties, terwijl vrouwen aan een plakkende vloer kleven. Vrouwen kunnen er niet van uit gaan dat zij snel kansen krijgen. En ze liggen er verdacht snel uit. Wetenschappelijk bewezen feit.

Maar er heerst een oorverdovende stilte over dit structurele seksisme waardoor vrouwen in de marge verdwijnen. Diverse mensen voeren diverse redenen aan naar het hoe en waarom van die stilte. Vrouwen komen niet vooruit omdat mensen diversiteit onbelangrijk vinden en zich niet oprecht inspannen het speelveld gelijker te maken. Of ze ontkennen dat mannen veel meer kansen krijgen dan vrouwen, omdat dit makkelijk is. Lekker wegkijken en genieten van je privileges, met als bonus dat je kunt neerkijken op al die domme vrouwen die een probleem hebben omdat ze het niet goed doen.

Vrouwen zijn echter niet gek. Wij zien de dubbele moraal wel degelijk, en ervaren de oneerlijkheid:

Why do women have to be exceptional to warrant fair treatment? If I’m a female and am pretty average at my job, I should be afforded the same luxuries as any man who is also pretty average at the same job. My biggest gripe with all of this, is that a Dud Male Boss hardly ever gets called out for being a dud. It’s almost as if being male and “ok” at your job, means that you can get away with being a terrible manager and continue to progress to a decent middle management job. But put a female in that same position and every mistake is highlighted, with the insinuation that she’s a dud because she’s female.

Als je dit stuk hebt gelezen, weet dan dat wij allen geleerd hebben vrouwen minder te vinden dan mannen. Wees je ervan bewust. Geef vrouwen bewust meer kansen. Als een vrouw het gedrag van een bepaalde man vertoonde, zouden we dat accepteren? Zo nee, waarom vinden we hem dan nog steeds ok terwijl we haar zouden uitkotsen? Hoe eerlijk is je kritiek? Op die manier kun je jezelf bijsturen en aangeleerd gedrag afleren. Probeer het maar eens. Wie weet wordt de wereld dan wat vriendelijker voor vrouwen.

Seksisme alarm: mannen praten over economie en filosofie

Een festival over economie en de filosofie! In de Westerkerk van Amsterdam! Klinkt geweldig, maar beste organisatoren, waar zijn de vrouwen?

Pas op: schijn bedriegt…..

Op de foto’s op de homepage lijkt de man-vrouw verdeling redelijk goed. Er staan foto’s van drie blanke mannen en twee blanke vrouwen, meteen bovenaan. Kijk je daarna echter naar het daadwerkelijke aanbod, dan zie je in het programma dat deze vrouwen meestal de moderator zijn, en daarnaast hooguit een inleiding verzorgen. Zoals Marjan Slob en Miriam Rasch. Ze betreden niet zelfstandig het podium met een eigen verhaal, maar ondersteunen mannelijke sprekers zoals Sheldrake en Sloterdijk.

Voor de rest is het mannen wat de klok slaat. Naast de heren van de foto’s Peter Sloterdijk, Slavoj Žižek en Rupert Sheldrake, praten Larry Siedentop, Paul Steenhuis, Peter Sloterdijk, Owen Jones, Jan Zielonka, Bas Heijne, John Gray, Dyab Abou Jahjah, Maurice Knegtel Sensei, enzovoorts. Het gaat maar door, man na man na man. De enige uitzondering lijkt Eva Rovers, wiens bijdrage plaats vindt in een groep met drie mannen en een mannelijke moderator (Boudewijn Richel).

Ik vind het compleet absurd dat een groot evenement anno 2017 zó weinig vrouwen weet te vinden om écht iets te zeggen over grote onderwerpen zoals economie en filosofie. De paar vrouwen die er zijn, treden bijna allemaal op in ondersteunende rollen om het optreden van de mannen te laten schitteren. Ik zou de organisatoren willen oproepen voortaan bewuster om te gaan met de onbewuste vooroordelen die dit soort eindplaatjes opleveren. Daarvoor verwijs ik bijvoorbeeld naar de site van de Gendered Conference Campaign, met diverse tips om dit soort eindresultaten in een vroeg stadium bij te stellen.

Vrouwen verdienen beter!

Hidden Figures: wiskunde op leven en dood

Een goed verhaal. 67 nominaties en 27 onderscheidingen daadwerkelijk in de wacht gesleept. En een geschiedenis die een lang verborgen gebleven rol van vrouwen eindelijk zichtbaar maakt. Wat wil een mens nog meer? Hidden Figures, een film over de zwarte vrouwelijke wetenschappers van NASA die reizen rond de maan mogelijk maakten, was dé feministische verrassing van 2016. Eindelijk ook te zien in Nederland, vanaf 9 maart.

Eén van de (ironische) definities van feminisme luidt: de overtuiging dat vrouwen mensen zijn. In het V.S. van de jaren dertig golden zwarte vrouwen niet als mensen. Ze hadden weinig burgerrechten en leden onder een systeem van Apartheid – aparte toiletten, aparte scholen, achter in de bus zitten, enzovoorts. De wetenschap in gaan en bijvoorbeeld ingenieur worden? Ondenkbaar.

Toch deden zich hier en daar mogelijkheden voor. Nieuwe takken van wetenschap waren nog niet helemaal dichtgetimmerd voor en door blanke mannen, dus vrouwen hadden een kans. Wat ook hielp was dat de V.S. betrokken raakte bij de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog, zodat er meer werknemers nodig waren. Onder andere NASA besloot vrouwen aan te nemen voor hun ruimteprogramma. Met als voordeel dat ze die vrouwen niet zoveel hoefden te betalen als mannen.

Onderbetaald en ondergewaardeerd gingen vrouwen aan de slag in ondergewaardeerde, nieuwe onderdelen van de wetenschap. Ze kregen bijvoorbeeld banen als ‘computer‘: rekenwonders. Onder hen Katherine Johnson, Dorothy Vaughan en Mary Jackson. Ze programmeerden de eerste computersystemen van IBM en berekenden uit het hoofd banen om de aarde en van de aarde naar de maan. Het was wiskunde op leven en dood. Fouten zouden resulteren in uit elkaar spattende raketten en dode astronauten.

Deze vrouwen deden pionierswerk. Samen met andere computers, bijvoorbeeld werkzaam bij de universiteit van Harvard, stonden ze aan de basis van de ruimtewetenschap, maakten de ontwikkeling van machinale computers mogelijk, en zorgden ervoor dat de eerste Amerikaanse blanke man de ruimte in kon. Hoe het afliep laat zich echter raden: geen standbeelden, geen vuistdikke boekwerken over hun heroïsche bijdrage, en zodra de apparaten status kregen en ICT een goed betaald beroep werd, zorgden machtsverhoudingen en sociale normen ervoor dat mannen gingen domineren en opeens gelden als dé norm in de ICT-sector:

male programmers wanted to elevate their job out of the “women’s work” category. They created professional associations and discouraged the hiring of women. Ads began to connect women staffers with error and inefficiency. They instituted math puzzle tests for hiring purposes that gave men who had taken math classes an advantage, and personality tests that purported to find the ideal “programming type.

De rol van de zwarte wetenschapsters bleef alleen bekend in een klein kringetje NASA-medewerkers en geschiedkundige specialisten. De rest van de samenleving vergat hen. Voor de actrices die de rollen van Katherine Johnson, Dorothy Vaughan en Mary Jackson kregen, ging zodoende een wereld open toen ze het op ware feiten gebaseerde script ontvingen. Zwarte vrouwen? Die de wetenschap voor altijd veranderden? Aan de basis stonden van de computerrevolutie? Waarom had niemand hen dat ooit verteld? De ontdekking van deze verborgen geschiedenis hakte erin, onder andere bij Janelle Monae:

they were mystified by how little they knew. […]Monae dropped all her other projects to become part of this film once she learned the story was real. “I had a plethora of feelings I went through — one being shock,” she said. “I had no clue who Mary Jackson was, or Katherine Johnson or Dorothy Vaughan or any of the ‘colored computers’ who worked at NASA during that era. I had no idea who these women were. So I made it a personal responsibility to stop what I was doing and portray Ms. Mary Jackson. I didn’t want any other girl, any other American, to not know about this history.”

Hidden Figures zorgt voor een meeslepend verhaal, maar neemt daarbij geen blad voor de mond als het gaat om racisme en seksisme. Zo mochten vrouwen geen vergaderingen bijwonen rondom de lancering van de eerste bemande raket. Daar was geen protocol voor. En moesten de vrouwen naar het kleurlingentoilet, helemaal aan de andere kant van het NASA-terrein.

De Groene Amsterdammer noemt de film een voorbeeld van cinematografische rechtstelling: ”wat lang verzwegen werd – de rol van de zwarte vrouwen – wordt nu uitgeschreeuwd op de meest krachtige manier denkbaar, namelijk via de populaire verbeelding”, schrijft het magazine.

Dat blijft niet zonder gevolgen. Zo produceert Lego een reeks poppetjes van vrouwelijke wetenschapsters, waaronder een aantal heldinnen van Hidden Figures. Aanleiding vormt een jaarlijkse wedstrijd, waarbij mensen ideeën bij Lego aan kunnen dragen. Een tot twee plannen per jaar krijgen genoeg handen op elkaar om werkelijkheid te worden, Waaronder het voorstel om deze vrouwen te eren met een Lego-set. Meisjes kunnen straks hun fantasie gebruiken en spannende missies bedenken voor deze pioniersters.

Enfin, vanaf 9 maart in de bioscoop. Komt dat zien:

 a whole generation of girls are going to see how their foremothers were vital to the Space Race. I can’t wait to see what they do now.

Nieuwe generatie popjournalisten stelt geschiedenis bij

Blanke mannen die het werk van blanke mannen ophemelen. Je treft dat patroon aan in de literatuur, in de kunst, in de muziek…. Maar zo hoeft het niet te gaan. Een nieuwe generatie popjournalisten stelt de geschiedenis bij. Met als gevolg een enorme toename van de diversiteit, in stijlen en in aandacht voor makers. Waaronder talloze vergeten vrouwelijke artiesten. Daarnaast herkennen journalisten racisme en seksisme sneller dan voorheen. En maken ze er een probleem van als de jury van de Grammy’s een artiest zoals Beyoncé achter stelt.

De New Statesman zet het geijkte popmuziek-geschiedenisboek op een rij. Elvis Presley start de rock/popmuziek, waarna de Beatles, volgen, de Beach Boys, de Rolling Stones en Bob Dylan. Dan volgt een terugval, met een kleine opleving als de punkmuziek het toneel betreedt, en daarna weer een lange rij blanke mannelijke popmusici die het stokje aan elkaar doorgeven.

Dat lijkt verdacht veel op het patroon dat filosofe Vigis Songe-Møller identificeert in het gedachtegoed van de oude Griekse beschaving: mannen die mannen voortbrengen, waarna nog meer mannen volgen in een ononderbroken harmonieuze lijn van perfectie en eenheid, zonder dat mislukte mannen (= vrouwen) de boel verstoren.

Gaaaaaaaaaaap, en bovendien niet waar. Dat type geschiedschrijving negeert talloze muziekstijlen en de mensen die in dat genre opereerden. Met name vrouwen. Onder andere de Amerikaanse recensent David Hajdu schreef daarom een alternatieve muziekgeschiedenis, met een focus op zijn eigen land, de V.S. Hij besteedt onder andere aandacht aan vaudeville zangeres Eva Tanguay. Hij noemt haar de Lady Gaga of Madonna van haar tijd:

“utterly defiant and radical … turned the whole ideal of Victorian femininity upside down and inside out. … and changed the way young women and many young people thought about sex roles, about gender roles, and about behavior.”

Anderen nemen een specifiek genre en richten dan hun aandacht op vrouwen. Zoals Amy Oden’s documentaire From the Back of the Room. Ze laat zien hoe punk begon als een revolutionaire beweging, met vrijheid en diversiteit. Maar omdat de sociale omgeving nog steeds dacht in oude rolpatronen, ontwikkelde punk al snel een vrouwenprobleem. Direct betrokkenen ondervonden dat direct:

As LA punk veteran Alice Bag has pointed out, punk started out as an inclusive and diverse movement, but was quickly annexed by white dudes. Women have had to fight for space and recognition in punk ever since.

Door te kijken naar de bijdragen van vrouwen en hen met elkaar in verband te brengen, kun je ook gouden tijdperken op het spoor komen. Zo benadrukt poprecensent Jon Lisi van Pop Matters dat 2000-2010 gewoonlijk in het teken staat van mannelijke sterren en bands zoals Radiohead, de White Stripes en Eminem. Maar als je goed kijkt domineerden vrouwelijke popsterren dat decennium. Pink, Beyoncé, Kylie Minogue, Christina Aguilera, Kelly Clarkson, Avril Lavigne, Rihanna, de lijst is langer dan je denkt.

Als je let op sekse, vallen nog andere zaken op. De gendersituatie verschilt per genre. Zo geldt Country als een door mannen gedomineerde muziekstijl, maar het zou wel eens het meest inclusieve genre van 2016 kunnen zijn. Vrouwen sleepten belangrijke prijzen in de wacht en een verrassingsoptreden van de Dixie Chicks met zangeres Beyoncé sloeg in als een bom. Veel mensen vonden het geweldig. Anderen riepen radiostations op om minder vrouwelijke artiesten te draaien, omdat Countrymuziek teveel zou feministen.

Een typisch gevalletje backlash, gedreven door de angst dat wat meer aandacht voor vrouwen prompt betekent dat mannen in de marge zouden verdwijnen. Nou nee. Er komt steeds meer tegenwicht voor zulke hysterische tegenreacties. Eén van de wapens om vrouwen terug in hun hok te douwen is door te stellen dat het werk van vrouwelijke artiesten inferieur zou zijn. Om hun aandeel op waarde te schatten vinden conferenties plaats over gender en geschiedschrijving rondom popmuziek. Vorig jaar kwamen bijvoorbeeld talloze wetenschappers, popjournalisten, redacteuren en direct betrokkenen bijeen in Duitsland, voor een conferentie georganiseerd door de Hochschule für Musik und Theater van Hamburg. Of studies naar het werk van vrouwelijke jazzartiesten tussen 1928 en 1959.

Op die manier krijgt het streven naar een evenwichtiger beeld van de populaire muziekgeschiedenis zelfs academische status. Hoog tijd. Vrouwen doen veel meer dan wij als samenleving bereid zijn om te zien. Maar als je de weerstand opzij zet, wemelt het opeens van de artiestes en kan het proces van erkenning geven een aanvang nemen. Hoera!

Canadese politie wuift aangiften verkrachting weg

Canadese politieregio’s wuiven gemiddeld 1 op de 5 aangiftes van seksueel geweld weg. Volgens de agenten van dienst is er in zo’n geval niets strafbaars gebeurt, klaar. Eerder bleken politiekorpsen in de V.S. over dezelfde blinde vlek te beschikken. Door aangiftes niet te accepteren en geen onderzoek te beginnen, blijven misdaden onbestraft, kunnen daders door en blijven slachtoffers in de kou staan.

Niet zo stoer als het om seksueel geweld gaat

Niet zo stoer als het om seksueel geweld gaat

De Canadese cijfers kwamen met veel moeite boven water, nadat de krant Globe and Mail honderden verzoeken om informatie indiende. Uit het door hardnekkige journalisten verkregen overzicht blijkt dat korpsen onderling grote verschillen tonen. Zo kent de regio New Brunswick twee politieposten die ongeveer hetzelfde aantal bewoners onder z’n hoede heeft. In het ene gebied, Fredericton, komen agenten tot 16% ‘valse’ of ongefundeerde aangiften, terwijl dat in Saint John oploopt tot een bizarre 51%.

Daarnaast kwamen rare verschillen per regio naar voren. Zo zou in Mississauga een kwart van de aangiften nergens op gebaseerd zijn, terwijl de politie in een grote stad als Toronto 7% ongefundeerd vindt. In sommige regio’s loopt het percentage aangiftes die volgens de politie nergens op slaan, op tot 60%. Commentatoren wijten deze situatie aan vooroordelen tegen vrouwen, waardoor agenten onwillig zijn om vrouwen te geloven en een onderzoek te starten. Die houding verandert valse aangiften in een mensenrechten-kwestie die past in een problematisch patroon:

Systemic discrimination in policing remains a significant human-rights issue in Canada and one that the Ontario Human Rights Commission has been tackling for well over a decade. Beyond the issues of unfounded sexual-assault cases, this includes failing to properly investigate thousands of cases of missing and murdered indigenous women and girls. It includes the overpolicing of black, Middle Eastern and indigenous men based on stereotypes. And it includes excessive use of force on people with mental-health disabilities. The end result is that some groups of people are overrepresented in our criminal justice system while some criminals are free to walk our streets.

Het beeld lijkt heel erg op dat van de Verenigde Staten. Ook daar kwamen grote, onverklaarbare verschillen aan het licht tussen politieposten. Scottsdale, Arizona registreerde 46% ”valse” incidenten van verkrachting in de periode van 2009 tot en met 2014. In Grand Prairie, Texas,  36%. Pittsburgh registreerde de politie 30% ”valse” aangiftes en in Baltimore 34%. Eén korps wilde zelfs beweren dat 54% van de aangiften nergens op slaat. Ja ja….

Canadese autoriteiten dringen bij de politie aan op een grondig onderzoek naar al die zogenaamd valse of onbewezen aangiften. De politie zou zaken alsnog in onderzoek moeten nemen en excuses aanbieden aan slachtoffers die impliciet voor leugenaar uitgemaakt werden.

Ook kijken betrokkenen met veel belangstelling naar een experiment in de stad Philadelphia. Daar werken agenten al zeventien jaar samen met lokale belangenverenigingen en  vertegenwoordigers van een Women’s Law Project. Zij bestuderen aangiftes van seksueel geweld en adviseren de politie. Sindsdien daalde het aantal valse aangiften van 18% naar 4%. Ter vergelijking: deskundigen gaan bij seksueel geweld uit van 4 tot maximaal 8% ongefundeerde aangiften. Die 4% kun je zien als het ”normale” aantal.

Moet je nagaan hoeveel vrouwen de politie tot nu toe in de kou laat staan…. Ook in Nederland trouwens, waar gebrekkige praktijken bij de politie en zaken zoals een bedenktijd bij aangifte van aanranding, nog steeds kamervragen opleveren.

Jaaroverzicht Lezeres des Vaderlands: een must-read

Iedereen die meent dat kwaliteit ‘vanzelf’ boven komt drijven, iedereen die vindt dat vrouwen gewoon beter hun best moeten doen om hun boeken gepubliceerd te krijgen, iedereen die zich afvraagt ‘waar zijn de vrouwen toch?’ zouden het jaaroverzicht van de Lezeres des Vaderlands als must-read op hun lijstje moeten zetten. De cijfers zijn overduidelijk (70% m-30% v) en als niemand iets wil doen omdat eerst anderen iets zouden moeten veranderen, zitten we over vijftig jaar nog steeds met blanke eenheidsworst.

Eerst de feiten. Na een jaar turven en tellen blijkt de aandacht voor vrouwelijke auteurs steken op 30%. Dit aandeel van circa eenderde komt ook terug in andere landen, zoals Australië of in de VIDA-tellingen uit de V.S. Het gaat om een structurele blinde vlek voor alles wat buiten het veld van blank en mannelijk valt. Daardoor halen schrijfsters de krantenkolommen slechts mondjesmaat, ongeacht hun werk.

In Nederland zouden vooral Het Parool en Vrij Nederland zich moeten schamen: die redacties komen niet verder dan rond de 20%. Dat het echt anders kan bewijst dagblad Trouw, met gemiddeld 40%. Niet geheel toevallig werken bij Trouw de meeste vrouwelijke recensenten en bij Vrij Nederland de minste, merkt de Lezeres op. Hulde aan Trouw! Allemaal een voorbeeld nemen aan die krant! Wordt abonnee van Trouw! Hoera!

Bij het stukken tellen hield de Lezeres geen rekening met de omvang van artikelen, en de plek binnen een boekenbijlage – prominente voorin met foto, of ergens achterin bij de korte signalementen. Zou ze dat aspect meegenomen hebben, dan duikelt dat gemiddelde van 30% aandacht voor vrouwen verder omlaag. Zowel in week 4 als in week 6  telde ze dit wel mee, en bleken stukken over vrouwen bij bijvoorbeeld de Volkskrant structureel korter te zijn en in de marge te staan. Op die manier ontstaat een tweede vorm van structurele marginalisering, binnen de geturfde marginalisering.

Tot slot maakt de Lezeres des Vaderlands korte metten met smoezen van het type ‘ja maar misschien  publiceren vrouwen minder boeken, uitgeverijen moeten ook wat doen, waarom heb je zo de pik op arme onderbetaalde krantenrecensenten’ enz enz. Welnu, verwijzen naar het aanbod uitgeverijen of andere schakels in de literaire wereld, is een manier van wegduiken:

Het is zeker zo dat waar je je schijnwerper ook zet in deze keten, vrouwen ondervertegenwoordigd zijn. Zelf heb ik al eens laten zien dat leeslijsten op middelbare scholen ook allesbehalve divers zijn. Dat betekent ook dat iedereen in de keten naar een schakel vóór zich kan wijzen om het probleem – en de verantwoordelijkheid – van zich af te schuiven. Dan verandert er echter nooit iets. […] Er wordt veel meer geproduceerd dan gerecenseerd, dus een boekenbijlage kán makkelijk diverser bespreken dan nu gedaan wordt. […] We zijn niet ‘vanzelf’ op weg naar meer gelijkheid, daar moet actief aan gewerkt worden.

Aan dat argument kan ik er nog eentje toevoegen. Kranten en andere media hebben de functie van poortwachter. Boeken waar zij aandacht aan besteden, komen beter onder de aandacht van lezers. Daarom houden uitgeverijen nauwlettend in de gaten welk boek De Wereld Draait Door in de etalage zet. Hun Boek van de Maand belandt daarna steevast in de toptien van de Bestseller 60. En daarom reageerden comics-fans zo teleurgesteld toen de New York Times een rubriek over dat genre schrapte – het wordt nu lastiger om uit te vogelen welk album je wil lezen, wat de aanbevolen titels zijn.

Ook op andere manieren blijken kranten en andere media poortwachters. In Australië komt tweederde deel van alle boeken uit de koker van een schrijfster. Als literaire bijlagen slaafs het beleid van uitgeverijen zouden volgen, zou het in de Australische media moeten wemelen van de artikelen over schrijfsters en recensies van hun boeken. Maar dat is niet zo. Australische boekenkaternen geven nog steeds tweederde van de kolomruimte aan mannelijke auteurs.

Kortom, op de media rust een extra verantwoordelijkheid om de situatie te veranderen. De Lezeres des Vaderlands hint dat Nederland misschien een eigen structurele telling krijgt, een instituut zoals VIDA. Dat hoop ik van harte, want de buren overzee merken dat cijfers publiceren een schok veroorzaakt in medialand en dat lekker tellen het debat naar een hoger niveau tilt:

VIDA’s count director Jen Fitzgerald says the numbers are so clear that they’re starting to change the conversation. “We have these stark blue-and-red charts that offer up data, and there’s no negating it. When we present it, it’s no longer a question of, ‘Is there an imbalance?’ Now, it’s a question of, ‘Why is there an imbalance? Do we want to change the imbalance?’ ” Fitzgerald says. “You know, the initial shock of, ‘Oh my goodness, are we really seeing 75 percent men across the board?’ to a question of, ‘Why are editors OK with 75 percent men across the board?’ “

Vrij Nederland, Parool, Volkskrant, NRC enz.: de bal ligt bij jullie. Doe er iets goeds mee.

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

En de Oscar gaat naar….. een man

Jaarlijks reikt de Amerikaanse filmindustrie Oscars uit, en jaarlijks blijkt welke verhalen, personages en makers de dominante cultuur belangrijk vindt: het werk van blanke mannen en de verhalen van blanke mannen. Vrouwen maken slechts 20% van de genomineerden uit. Het protest groeit, onder de noemer Oscars So Male. Hollywood heeft een enorm mannenprobleem, waardoor mannen kansen en werk aan andere mannen geven en vrouwen buiten in de kou staan.

Vakblad Variety signaleert dat de diversiteit op het gebied van huidkleur een beetje toenam en, na een aantal zeer magere jaren, nu weer opklom naar het niveau van 2007. Onder andere Octavia Spencer, Denzel Washington en Viola Davis maken dit jaar kans op een Oscar en in de categorie ‘beste film’  staan Moonlight, Hidden Figures en Fences, drie films met ras en etniciteit als belangrijk thema.

Deze relatieve vooruitgang strekt zich echter niet uit tot de seksen. Als je de acteurscategorieën even buiten beschouwing laat, domineren mannen in hoge mate. Dit jaar nomineerde de Academy of Motion Picture Arts and Sciences geen enkele vrouw voor beste regisseur of cinematograaf. De categorie scenarioschrijver leverde slechts 1 vrouw op uit een groep van minstens 10 genomineerden. Bij producenten ziet het beeld er iets gunstiger uit: negen van de 30 genomineerden zijn vrouw.

Al met al komen mannen op 80% van de genomineerden. De Academy nomineert liever een jodenhater als Mel Gibson dan een vrouw, aldus actrice Lena Dunham:

“It’s so crazy that Mel Gibson gets to make those insane movies and like scream about Jewish people on the street and then he gets to make a movie and everyone’s like, ‘But he’s an artist!’” Dunham is confident that, “If a woman went on a rant about Jews she would literally be like put in a dungeon.” Robinson inserted that, adding insult to injury, Gibson was nominated for “fucking Hacksaw Ridge,” a film she places in the cinematic genre of a “white dude jerking off about the heroism of another white man—I could not be less interested in that.”

De mannelijke dominantie is hardnekkig. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen in de periode van 2005 tot 2016 gemiddeld nooit verder kwamen dan 19% van de Oscarnominaties. Dit jaar biedt meer van hetzelfde. Alleen in de categorie ‘korte documentaires’ bevat de lijst evenveel mannen als vrouwen. Heel toevallig gaat het dan om relatief goedkope films, die je zelfstandig kunt maken met weinig middelen.

Bij de acteurscategorieën kom je altijd 50-50 uit, maar ook dan zie je opvallende verschillen. Zo hebben vrouwen in de categorie ‘beste ondersteunende actrice’ opvallend vaak rollen waarin ze een mannelijke hoofdpersoon helpen. Bijvoorbeeld als loyale echtgenote van of als de moeder van. Omgekeerd gaat het bij ondersteunende acteurs meestal om schurkenrollen, of zelfstandig opererende personages die het pad van een mannelijke hoofdpersoon kruisen, signaleert website Goldderby.

Waarom zijn lof en eer voor vrouwen en ‘vrouwenverhalen’ belangrijk? Welnu:

Because what we choose to honour doesn’t only tell us who excelled; it tells us who we are. If women aren’t integral to our storytelling, it skews the perspective of which stories are “worth” hearing, and how they’re told. At this point, you’re likely smacking your head, thinking you’ve heard all this before. Listen, I would give anything not to be still writing it. But the statistics keep forcing me to, like some film-columnist Ancient Mariner with a dead Oscar hanging around my neck.

Dus is het veelbetekenend dat wij als cultuur vrouwen marginaliseren. Het ontneemt vrouwen kansen en sluit deuren voor ze. Zo pikte Steven Spielberg het werk op van Colin Trevorrow omdat hij zichzelf in deze regisseur herkende. Hij gaf hem een miljoenenbudget en de kans om Jurassic World te regisseren. Dit gebeurde in hetzelfde jaar waarin Kathryn Bigelow Zero Dark Thirty uitbracht (omzet ruim 95 miljoen dollar). Maar, zoals Johanna Schneller van dagblad de Globe and Mail constateert:

Bigelow is the only woman to have ever won a best director Oscar, for 2008’s The Hurt Locker. But if Spielberg saw himself in her, he hasn’t said so. And she’s not directing Star Wars: Episode IX, either. Colin Trevorrow is.

Zo houd je de status quo in stand en kom je vanzelf op baggercijfers zoals 7% regisseuses in de top 250 van meest succesvolle films uit 2016. En weet je vrij zeker dat Oscars naar een man gaan.

Zo ziet politiek in Nederland er uit

Campagneleiders woonden een loting van de NOS bij, om te weten welke fractieleider met wie in debat mag in de aanloop naar de verkiezingen van maart aanstaande. Zo ziet dat er uit:

Wie gaan deze blanke mannen adviseren? Welnu, andere blanke mannen. Want dit is hoe het huidige landschap partijleiders eruit ziet. Zo:

Wie voeren deze blanke mannen aan? Meer blanke mannen. Want dat is het profiel van de kandidaten op de lijsten van de politieke partijen: hoogopgeleid, randstedelijk, blank, man.

Dit is dus de politieke situatie in Nederland: blanke mannen die blanke mannen promoten. Je kunt het zien. Of we het met ons allen ook wíllen zien… Of we het willen weten….? In ons conservatieve kikkerlandje vrees ik grote weerstand. Kwaliteit komt vanzelf bovendrijven. Vrouwen en mensen met een gekleurde huid willen zelf niet, die hebben geen ambitie, stellen andere prioriteiten, vinden hun gezin of de situatie in hun thuisland misschien belangrijker dan het land besturen. Ach, nog een jaartje of vijftig wachten en dan hebben vrouwen en minderheden die achterstand vanzelf ingelopen. Geen harde maatregelen nodig hoor. Da’s dwang en dwang vinden we heeeeel naar. De politiek reguleert zichzelf wel. Het is gewoon een kwestie van geduld. Alles komt vanzelf goed. Vanzelfsprekend.

Echt, ik kan deze riedel dromen. Ik lees dit iedere keer opnieuw zodra structurele discriminatie open in beeld komt en mensen zich alleen met veel moeite kunnen onttrekken aan dat wat voor je neus gebeurt. Maar de bewijzen stapelen zich op, mensen. Zo ziet politiek in Nederland er uit. Willen we beweren dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid niet kunnen en niet willen? Serieus?

Stereotypen richten al vroeg schade aan bij meisjes

Meisjes van een jaar of zes zijn er al vast van overtuigd dat genialiteit een mannelijke kwaliteit zou zijn, waar zij als meisje en toekomstige volwassen vrouw helaas niet over beschikken. En meisjes leren al jong dat ze afhankelijk van anderen zijn voor het doen van uitgaven: ouders geven dochters 20% minder zakgeld en minder financiële vrijheid dan hun zonen. Dat blijkt uit twee recente onderzoeken naar opvattingen over mannen en vrouwen.

Ouders besluiten of hun kind zakgeld krijgt en zo ja, hoeveel en hoe vaak. Wat blijkt uit onderzoek? Ouders geven jongens 20% meer zakgeld, houden regelmaat aan, en laten hun zonen redelijk vrij in wat ze er mee doen. Meisjes daarentegen krijgen minder geld, op onregelmatige momenten, en in veel gevallen blijven ouders betrokken bij wat ze met dat zakgeld doen. Meisjes moeten bijvoorbeeld vaker aan hun ouders vragen of ze een uitgave mogen doen en als dat al mag, krijgen ze het geld niet zelf in handen maar gaan de ouders mee om de portemonnee te trekken.

Ook Nederlandse ouders doen dit:

Wie er niet van opkijkt is Joop Schipper, hoogleraar Arbeids- en Emancipatieeconomie aan de Universiteit van Utrecht en expert op het gebied van beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. “Dit is niet het eerste onderzoek waarin deze ongelijkheid wordt beschreven. Het begint bij het zakgeld, daarna krijgen jongens meer betaald voor hun eerste bijbaantje en  zo gaat het door in het hele verdere leven.

Meisjes leren op die manier al vroeg dat jongens meer verdienen, dat ze van anderen afhankelijk zijn voor geld, en dat geld niet iets is waar ze zelfstandig over te beslissen. Dat onderscheid maken niet alleen ouders, maar ook scholen. Zo krijgen meisjes in de Amerikaanse staat Utah op school te horen dat ze zich, als ze met een jongen uitgaan, ‘vrouwelijk’ moeten gedragen, hem moeten behagen en zijn geld niet mogen verkwisten,

Ook op andere manieren krijgen meisjes signalen dat ze minder zijn. De onderzoekers van de ‘wie is de slimste’ studies kwamen er bijvoorbeeld achter dat jongens en meisjes op hun vijfde nog geen verschillen zien tussen de seksen als het gaat om genialiteit. Tegen de tijd dat ze zes worden, hebben meisjes echter verinnerlijkt dat alleen jongens ‘van nature’ briljante slimheid vertonen.

Dit verschil bij zesjarigen treedt op ongeacht de opvoedingsstijl van de ouders, inkomensgroep of etnische achtergrond. De onderzoekers wijten het aan ‘de cultuur’. Die toont, op enkele uitzonderingen na, louter jongens en mannelijke figuren die geniaal zijn en allerlei problemen oplossen. Denk aan de gemiddelde door mannen gedomineerde geschiedenisles op school, Sherlock Holmes, de mannen van Star Trek, dr. Who, enzovoorts. Ook speelgoed laat niet na om meiden te vertellen dat wiskunde zo moeilijk is en dat wetenschap alleen kan met roze kleuren.

Meisjes verinnerlijken die stereotypen. Met grote gevolgen. Ze reageren minder vaak op studiebeurzen als die gepromoot worden met vragen van het type ‘ben jij slim genoeg?’ (want meisjes zijn niet slim, dus helaas). Ze achten zichzelf minder geschikt voor studies die naar verwachting grote intelligentie vereisen, en beginnen zodoende niet aan een loopbaan in de exacte vakken.

Om het schadelijke effect van dit soort overtuigingen tegen te gaan zijn voorbeelden nodig, denken de onderzoekers. Meer fictieve heldinnen die geniaal blijken. Meer aandacht voor vrouwen die, in heden of verleden, blijk gaven van genialiteit en iets uitvonden, ontdekkingen deden en/of succesvol werkzaam zijn binnen exacte beroepen. En wist je dat James Bond’s Q in werkelijkheid een vrouw is? Zulke voorbeelden kunnen als tegengif dienen voor de stereotiepe beelden waar wij als maatschappij jongens en meisjes mee overspoelen.

Seksisme alarm: Forge of Empires

Terug naar de jaren vijftig met een Flintstones-achtige oertijd! Dat was het eerste wat ik dacht bij het zien van een reclame voor een nieuw online spel. In Forge of Empires kun je als speler een beschaving opbouwen – niks nieuws onder de zon, vele games doen hetzelfde. Maar de reclamespot laat het spel zien aan de hand van een heterostelletje, en geeft daarin blijk van een oerconservatieve, seksistische visie:

Wat opvalt bij dit reclamefilmpje is dat de mannelijke handelaar de primitieve man bij de hut benadert. Zij onderhandelen als mannen onder elkaar. De vrouw komt er pas bij als er een misverstand ontstaat: de handelaar lijkt de man om de/’zijn’ vrouw te vragen, waarop zij duidelijk schrikt, naar haar man rent en de man haar beschermt met agressief dreigend gedrag.

Met andere woorden: in deze wereld kan een vrouw bezit zijn, iets wat de ene man aan een andere man kan verkopen. Pardon? Dat de handelaar het misverstand recht zet, doet niets af aan deze seksistische situatie. De schrik van de vrouw en agressie van ‘haar’ man geven duidelijk aan dat vrouwenhandel een optie is in deze oertijd.

In dit geval niet: de handelaar heeft zijn oog laten vallen op de mooie ketting van de vrouw. De vrouw geeft haar ketting af aan ‘haar’ man, waarna de mannen onderling de deal sluiten. De man ruilt de ketting voor gereedschap voor hemzelf. De vrouw speelt in dit scenario een zeer passieve rol. Zelf doet ze niks, alleen mooi zijn en een ketting weggeven. In een context van vrouwenhandel en een duidelijk verschil tussen tengere sexy poppetje en agressieve, grotere, sterkere man, is het maar de vraag hoe vrijwillig ze dit doet. Wat als ze zou weigeren? Kan ze dat? Of heeft de man dan het ‘recht’ zijn vrouw te slaan en de ketting met geweld af te pakken?

Vanaf daar gaat het snel: een montage toont hoe het alfamannetje in hoog tempo overduidelijk vrouwelijke sieraden ruilt voor allerlei mannelijke gereedschappen. Daarna zie je dat hij een middeleeuws huis bouwt. Zijn sexy poppetje mag de ladder vasthouden zodat hij niet valt. Zelfs in een verre toekomst, vol ruimtewagens en hologrammen, is er niks veranderd in de jaren vijftig rolpatronen: zij hangt slank en sexy aan zijn arm, terwijl hij een nieuwe ruil doet met een man. Mannen zijn de handelaar, de bouwer, de uitvinder en ontdekker. Het vrouwtje staat erbij, kijkt ernaar en poseert sexy.

Ik vind het echt verbijsterend dat dit eind 2016, begin 2017, zo klakkeloos in Nederlandse huiskamers op de televisie verschijnt. Wat is de boodschap aan meisjes en vrouwen? Wees sexy en strik de juiste vent, dan kun je passief meeliften en krijg je vanzelf meer sieraden, een mooier huis en betere spullen. Willen we dat als cultuur echt meegeven aan de helft van de bevolking?

Wil je weten hoe het echt zit met vrouwen in de oertijd en verder? Zie onder andere deze twee artikelen van mijn blog. Of boeken zoals Vrouwenwerk, de eerste 20.000 jaar , en onderzoeken die uitwijzen dat jagers-verzamelaars culturen meestal behoorlijk egalitair waren. En als het gaat om toekomstbeelden? Naast de visie van Forge of Empires plaats ik graag de beelden van allerlei auteurs die met hele andere werelden op de proppen kwamen, en projecten rondom feministische utopia’s. Er kan zo veel meer….

Trouw legt eenheidsworst Tweede Kamer bloot

Fijn dat dagblad Trouw lekker ging tellen. Feit: de politieke kandidatenlijsten bestaan voor tweederde uit welvarende, blanke mannen uit de Randstad. Partijen willen geen risico nemen, signaleert de krant. Alleen voorkeursstemmen kunnen het tij enigszins keren. Op die manier kunnen kiezers lager geplaatste kandidaten alsnog in de Kamer krijgen. Laten we dat massaal doen om te gedenken dat vrouwen honderd jaar geleden het passieve kiesrecht kregen.

Laat dat even tot je doordringen. Als de redactie van Trouw het goed zag (en ik heb geen reden daaraan te twijfelen) geldt alles wat niet blank, man en uit een bepaalde klasse komt, als risico. Niet doen, tenzij. Dit past bij allerlei onderzoeken naar benoemingen. Vrouwen krijgen pas een kans als het blanke mannelijke model overduidelijk niet meer werkt en de zaak bijna verloren is. De zogenaamde glazen klif.

Op deze manier ontstaat een hardnekkige vicieuze cirkel. Als cultuur zien we ‘politiek’  als iets van mannen, iets waar vrouwen niet bij horen en niet aan moeten beginnen. En inderdaad, of het nou gaat om provincies, gemeentes, de groep burgemeesters of de waterschappen: het is man, man, man. En blank. Partijleider Marianne Thieme hierover:

Ik loop inmiddels tien jaar op het Binnenhof rond, heb in die periode veel vrouwen zien komen, maar er meer nog zien gaan. Een eeuw nadat Aletta Jacobs en de haren hun strijd wisten te verzilveren, is het aantal vrouwen in de Tweede Kamer nog altijd minder dan de helft, 56 om precies te zijn. Fors minder dan de 64 die er na de vorige verkiezing zaten. Van de 17 fractievoorzitters ben ik de enige vrouwelijke lijsttrekker. Dat is ronduit kwalijk. Het beeld dat de kiezer van de politiek heeft, is een masculiene arena waarin mannen elkaar overtroeven in een verbaal wedstrijdje ver-plassen.

Zo krijg je bolwerken waar je als vrouw nauwelijks tussen komt, onder andere omdat je de afwijkende Ander bent en je je misschien niet thuis voelt bij macho ver-plas wedstrijden. Krijg je toch een kans, dan is het risico op falen groter. Wat weer alle vooroordelen over vrouwen bevestigt. Kip, zie ei. Ei, zie kip.

Het Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit van Leiden, die de kandidatenlijsten op verzoek van Trouw doornam, constateert dat partijen binnen die behoudende voorkeur voor blanke mannen nog op andere manieren op veilig spelen. Er staan opvallend veel militairen, agenten, officieren van justitie en rechters op verkiesbare plaatsen. De ‘law and order‘ types zeg maar, stoere jongens die de eerste de beste crisis met enge asielzoekers of radicale moslims wel eens even flink zullen aanpakken. Bovendien ontbreken jongeren onder de dertig bijna geheel, evenals ouderen boven de zestig.

Wil je als kiezer met je voorkeursstem meer diversiteit bereiken, dan moet je het slim aanpakken. Vrouwenbelangen signaleert dat je als kiezer, om effect te hebben, je stem ‘moet’ geven op een vrouw die nét buiten de boot dreigt te vallen. Dat betekent dat je

  • de meest recente peiling neemt om het aantal zetels te weten
  • Stel, partij X zou volgens de prognose 6 zetels krijgen. De vrouw op de zevende of achtste plek zou dan nét buiten de boot vallen.
  • Stemmen op die vrouwelijke kandidaat vergroot de kans dat er meer vrouwen in de kamer komen (de kandidate op plek drie of vier haalt het toch wel)

Ook als het niet lukt, heeft het zin om je voorkeursstem aan een lager geplaatste vrouw op de kandidatenlijst te geven. Je stem blijft behouden voor de partij die jouw voorkeur heeft, dus er gaat niks verloren. Maar je geeft een signaal af: meer vrouwen aub. Partij X, doe niet zo behoudend.