Category Archives: Discriminatie

Jaaroverzicht Lezeres des Vaderlands: een must-read

Iedereen die meent dat kwaliteit ‘vanzelf’ boven komt drijven, iedereen die vindt dat vrouwen gewoon beter hun best moeten doen om hun boeken gepubliceerd te krijgen, iedereen die zich afvraagt ‘waar zijn de vrouwen toch?’ zouden het jaaroverzicht van de Lezeres des Vaderlands als must-read op hun lijstje moeten zetten. De cijfers zijn overduidelijk (70% m-30% v) en als niemand iets wil doen omdat eerst anderen iets zouden moeten veranderen, zitten we over vijftig jaar nog steeds met blanke eenheidsworst.

Eerst de feiten. Na een jaar turven en tellen blijkt de aandacht voor vrouwelijke auteurs steken op 30%. Dit aandeel van circa eenderde komt ook terug in andere landen, zoals Australië of in de VIDA-tellingen uit de V.S. Het gaat om een structurele blinde vlek voor alles wat buiten het veld van blank en mannelijk valt. Daardoor halen schrijfsters de krantenkolommen slechts mondjesmaat, ongeacht hun werk.

In Nederland zouden vooral Het Parool en Vrij Nederland zich moeten schamen: die redacties komen niet verder dan rond de 20%. Dat het echt anders kan bewijst dagblad Trouw, met gemiddeld 40%. Niet geheel toevallig werken bij Trouw de meeste vrouwelijke recensenten en bij Vrij Nederland de minste, merkt de Lezeres op. Hulde aan Trouw! Allemaal een voorbeeld nemen aan die krant! Wordt abonnee van Trouw! Hoera!

Bij het stukken tellen hield de Lezeres geen rekening met de omvang van artikelen, en de plek binnen een boekenbijlage – prominente voorin met foto, of ergens achterin bij de korte signalementen. Zou ze dat aspect meegenomen hebben, dan duikelt dat gemiddelde van 30% aandacht voor vrouwen verder omlaag. Zowel in week 4 als in week 6  telde ze dit wel mee, en bleken stukken over vrouwen bij bijvoorbeeld de Volkskrant structureel korter te zijn en in de marge te staan. Op die manier ontstaat een tweede vorm van structurele marginalisering, binnen de geturfde marginalisering.

Tot slot maakt de Lezeres des Vaderlands korte metten met smoezen van het type ‘ja maar misschien  publiceren vrouwen minder boeken, uitgeverijen moeten ook wat doen, waarom heb je zo de pik op arme onderbetaalde krantenrecensenten’ enz enz. Welnu, verwijzen naar het aanbod uitgeverijen of andere schakels in de literaire wereld, is een manier van wegduiken:

Het is zeker zo dat waar je je schijnwerper ook zet in deze keten, vrouwen ondervertegenwoordigd zijn. Zelf heb ik al eens laten zien dat leeslijsten op middelbare scholen ook allesbehalve divers zijn. Dat betekent ook dat iedereen in de keten naar een schakel vóór zich kan wijzen om het probleem – en de verantwoordelijkheid – van zich af te schuiven. Dan verandert er echter nooit iets. […] Er wordt veel meer geproduceerd dan gerecenseerd, dus een boekenbijlage kán makkelijk diverser bespreken dan nu gedaan wordt. […] We zijn niet ‘vanzelf’ op weg naar meer gelijkheid, daar moet actief aan gewerkt worden.

Aan dat argument kan ik er nog eentje toevoegen. Kranten en andere media hebben de functie van poortwachter. Boeken waar zij aandacht aan besteden, komen beter onder de aandacht van lezers. Daarom houden uitgeverijen nauwlettend in de gaten welk boek De Wereld Draait Door in de etalage zet. Hun Boek van de Maand belandt daarna steevast in de toptien van de Bestseller 60. En daarom reageerden comics-fans zo teleurgesteld toen de New York Times een rubriek over dat genre schrapte – het wordt nu lastiger om uit te vogelen welk album je wil lezen, wat de aanbevolen titels zijn.

Ook op andere manieren blijken kranten en andere media poortwachters. In Australië komt tweederde deel van alle boeken uit de koker van een schrijfster. Als literaire bijlagen slaafs het beleid van uitgeverijen zouden volgen, zou het in de Australische media moeten wemelen van de artikelen over schrijfsters en recensies van hun boeken. Maar dat is niet zo. Australische boekenkaternen geven nog steeds tweederde van de kolomruimte aan mannelijke auteurs.

Kortom, op de media rust een extra verantwoordelijkheid om de situatie te veranderen. De Lezeres des Vaderlands hint dat Nederland misschien een eigen structurele telling krijgt, een instituut zoals VIDA. Dat hoop ik van harte, want de buren overzee merken dat cijfers publiceren een schok veroorzaakt in medialand en dat lekker tellen het debat naar een hoger niveau tilt:

VIDA’s count director Jen Fitzgerald says the numbers are so clear that they’re starting to change the conversation. “We have these stark blue-and-red charts that offer up data, and there’s no negating it. When we present it, it’s no longer a question of, ‘Is there an imbalance?’ Now, it’s a question of, ‘Why is there an imbalance? Do we want to change the imbalance?’ ” Fitzgerald says. “You know, the initial shock of, ‘Oh my goodness, are we really seeing 75 percent men across the board?’ to a question of, ‘Why are editors OK with 75 percent men across the board?’ “

Vrij Nederland, Parool, Volkskrant, NRC enz.: de bal ligt bij jullie. Doe er iets goeds mee.

Nieuwsronde

Feminisme in de Zuid-Koreaanse gaming industrie, succesvolle sopranen uit 1850, Russische mannen mogen straffeloos Russische vrouwen slaan, de bestrijding van het Zika-virus, straatintimidatie wordt wellicht strafbaar, dat en meer in deze nieuwsronde

  • Vrouwen die graag gamen komen hopen haat en minachting tegen, maar het verzet tegen die seksistische behandeling neemt toe. Vrouwen groeperen zich rondom een fictief vrouwelijk personage uit het spel Overwatch en voeren actie om mensen bewust te maken van de situatie.
  • Elizabeth Taylor Greenfield… noooooit van gehoord. Zij blijkt een Afro-Amerikaanse sopraan die in 1851 een zeer succesvolle tournee door de V.S. maakte en met haar talent alle vooroordelen over primitieve zwarten overhoop gooide. Met haar optredens maakte ze de weg vrij voor andere Afro-Amerikaanse artiesten, zoals Sissieretta Jones en Audra McDonald.
  • Groot nieuws voor de organisatie die straatintimidatie aan wil pakken: de PvdA diende een initiatiefwet in om deze vorm van openbare agressie strafbaar te stellen. Denk aan vrouwen voor hoer uitmaken, met een groepje omsingelen, vertellen welke seksuele handelingen ze met haar willen verrichten, dat en meer zou de status van overtreding moeten krijgen. De politie kan dan situaties onderzoeken, straatintimidatie opsporen en boetes uitdelen. Ook gemeenten zoals Amsterdam werken al aan hun eigen anti-straatintimidatie regels.
  • Vrouwen moeten blij zijn dat hun man ze slaat. Aldus columnist Yaroslav Korobatov over een nieuwe Russische wet die huiselijk geweld uit het strafrecht haalt. Alleen verkrachting en het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel blijft strafbaar. ”Het voortaan oogluikend toestaan van mishandeling is het gevolg van een succesvolle lobby van ultraconservatieve politici in het land,” constateert Joop.nl.
  • De eerste vrouw als leider van het Holland Festival is het snelst weer weg, kopt Dagblad Trouw. Ruth MacKenzie verhuist na de editie van 2018 het Holland Festival naar Frankrijk, om het Parijse Théâtre du Châtelet te leiden. Ze heeft het Festival dan vier keer gedraaid. De mannen deden gemiddeld zeven edities.
  • Patricia Paay besloot in het openbaar te treden om te praten over de gevolgen van een seksfilmpje. Onbekenden publiceerden dat filmpje op diverse websites. In een positief ontvangen interview bij Jinek vertelde Paay dat haar leven nu een nachtmerrie is: ”Ze komt haar huis niet meer uit, voelt zich bekeken. “Wat erg voor u,” had een taxichauffeur gezegd. Om in één adem door te vragen of ze écht van plasseks houdt.”
  • Zika bestrijden en voorkomen dat dit virus schade toebrengt aan baby’s? Top. Dat in die strijd vrouwenrechten sneuvelen? Niet top. Regeringen eisen dat vrouwen voorkomen dat ze zwanger worden, dat vrouwen niet naar andere landen reizen en dat vrouwen voorkomen dat ze verkracht worden en dan alsnog zwanger raken. Op die manier schuift de samenleving de verantwoordelijkheid  voor de ziekte af op vrouwen, zodat die nog meer problemen krijgen bovenop al bestaande problemen zoals armoede, geweld, zware zorgtaken en andere toestanden.
  • Na de aandelencrisis van 2008 verzuchtten experts dat alles anders zou zijn geweest als het Lehman Sisters was geweest in plaats van Lehman Brothers: vrouwen zouden de crisis hebben voorkomen. Grappig maar waar: bij een soortgelijke aandelencrisis in 1720 gebeurde het omgekeerde. Mannelijke experts wezen vrouwen aan als de schuldige. Om uit de crisis te komen moesten mannen weer mannen worden, en moest vrouwen buiten de beursvloer blijven.
  • De regering van El Salvador verleende gratie aan Sonia Tábora, een vrouw die 30 jaar de cel in moest voor een miskraam.  Een conservatieve regering, gesteund door de Katholieke Kerk, maakte het afbreken van een ongewenste zwangerschap in 1998 totaal verboden, zonder enige uitzondering. Sindsdien belandden honderden vrouwen na een miskraan in de cel. Er gaan inmiddels stemmen op om abortus weer toe te staan in geval van incest, verkrachting of als het leven van de moeder in gevaar is. Deze gratie kan daar een voorbode van zijn…. Wie weet….

Politicus: zwangere vrouw is omhulsel

We hadden al Amerikaanse politici die vrouwen vergeleken met koeien en varkens. En politici die anti-abortus voorstellen opnamen als onderdeel van landbouwwetten. Maar nu hebben we een politicus uit Oklahoma die openlijk stelt dat zwangere vrouwen een omhulsel zijn. Ze hebben geen eigen rechten meer over wat er met hun lijf gebeurt. Zo. Duidelijk! Vrouwen zijn geen mensen, maar dingen.

In het Engels klinkt de woordkeuze van Republikein Justin Humphrey nog horror-achtgier dan ik het vertaal. Hij gebruikt de term ‘host’. Dat kan gastheer/vrouw voor mensen betekenen, maar je kunt ook de host zijn van parasieten, virussen of monsters. Jezebel liet de berichtgeving over de uitspraken van Humphrey dan ook vergezeld gaan van een foto uit horrorfilm Alien. Humphrey stelt:

“I understand that they feel like that is their body,” he said of women. “I feel like it is a separate — what I call them is, is you’re a ‘host.’ And you know when you enter into a relationship you’re going to be that host and so, you know, if you pre-know that then take all precautions and don’t get pregnant,” he explained. “So that’s where I’m at. I’m like, hey, your body is your body and be responsible with it. But after you’re irresponsible then don’t claim, well, I can just go and do this with another body, when you’re the host and you invited that in.”

Humphrey vindt dat die domme omhulsels niet zelf over over hun lijf mogen beslissen. Ze zouden alleen een zwangerschap af mogen breken als de erbij betrokken man toestemming geeft. Dit is iets wat de wet sinds 1992 expliciet verbiedt omdat het tegen de grondwet indruist. Dat maakt Humphrey niet uit. Desnoods mag de man in zijn voorstel een DNA test eisen om zijn vaderschap vast te stellen – waarna de vrouw die procedure uiteraard moet doorstaan, want de foetus zit in haar lijf.

Diverse feministen proberen een positieve kant aan de hele gang van zaken te vinden. Zo stelt auteur Jessica Valenti dat Humphrey complimenten verdient omdat hij zegt waar het op staat. Geen omslachtig gedoe over de gezondheid van vrouwen of hun psychische toestand of wetgeving om klinieken om te toveren tot medische forten. Nee, gewoon, openlijke vrouwenhaat. Pats, recht in je gezicht. Duidelijk!

Webmagazine Jezebel kwam met suggesties voor nieuwe teksten op ansichtkaarten:

“Congratulations on becoming a host and inviting that in!” is a truly beautiful thing to say to a pregnant woman. Hallmark should start printing that on cards for baby showers.

De Huffington Post voelde de noodzaak om onder de kop een onderkopje te zetten met de bevestiging dat dit echt is, realiteit, geen verzinsel, geen nepnieuws. Nee, zo praat een conservatieve politicus met de macht wetgeving te introduceren.

Tot slot: Het Verhaal van de Dienstmaagd, van Margaret Atwood, staat opnieuw in de bestsellerslijsten, Haar science fiction over een fundamentalistisch Verenigde Staten waar vrouwen letterlijk fokvee zijn geworden, staat opnieuw in de belangstelling. Alles wat ervoor zorgt dat mensen gaan lezen en kennis maken met goede romans, is wat mij betreft prima. Plus, geen situatie zo naar, geen voorstel zo wreed en vrouwenhatend, of een kitten maakt het beter. Want:

“Let’s pray that nothing happens that would make us all pick up ‘The Road.’”

Dus ter afsluiting: hier, een troostend katje.

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

En de Oscar gaat naar….. een man

Jaarlijks reikt de Amerikaanse filmindustrie Oscars uit, en jaarlijks blijkt welke verhalen, personages en makers de dominante cultuur belangrijk vindt: het werk van blanke mannen en de verhalen van blanke mannen. Vrouwen maken slechts 20% van de genomineerden uit. Het protest groeit, onder de noemer Oscars So Male. Hollywood heeft een enorm mannenprobleem, waardoor mannen kansen en werk aan andere mannen geven en vrouwen buiten in de kou staan.

Vakblad Variety signaleert dat de diversiteit op het gebied van huidkleur een beetje toenam en, na een aantal zeer magere jaren, nu weer opklom naar het niveau van 2007. Onder andere Octavia Spencer, Denzel Washington en Viola Davis maken dit jaar kans op een Oscar en in de categorie ‘beste film’  staan Moonlight, Hidden Figures en Fences, drie films met ras en etniciteit als belangrijk thema.

Deze relatieve vooruitgang strekt zich echter niet uit tot de seksen. Als je de acteurscategorieën even buiten beschouwing laat, domineren mannen in hoge mate. Dit jaar nomineerde de Academy of Motion Picture Arts and Sciences geen enkele vrouw voor beste regisseur of cinematograaf. De categorie scenarioschrijver leverde slechts 1 vrouw op uit een groep van minstens 10 genomineerden. Bij producenten ziet het beeld er iets gunstiger uit: negen van de 30 genomineerden zijn vrouw.

Al met al komen mannen op 80% van de genomineerden. De Academy nomineert liever een jodenhater als Mel Gibson dan een vrouw, aldus actrice Lena Dunham:

“It’s so crazy that Mel Gibson gets to make those insane movies and like scream about Jewish people on the street and then he gets to make a movie and everyone’s like, ‘But he’s an artist!’” Dunham is confident that, “If a woman went on a rant about Jews she would literally be like put in a dungeon.” Robinson inserted that, adding insult to injury, Gibson was nominated for “fucking Hacksaw Ridge,” a film she places in the cinematic genre of a “white dude jerking off about the heroism of another white man—I could not be less interested in that.”

De mannelijke dominantie is hardnekkig. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen in de periode van 2005 tot 2016 gemiddeld nooit verder kwamen dan 19% van de Oscarnominaties. Dit jaar biedt meer van hetzelfde. Alleen in de categorie ‘korte documentaires’ bevat de lijst evenveel mannen als vrouwen. Heel toevallig gaat het dan om relatief goedkope films, die je zelfstandig kunt maken met weinig middelen.

Bij de acteurscategorieën kom je altijd 50-50 uit, maar ook dan zie je opvallende verschillen. Zo hebben vrouwen in de categorie ‘beste ondersteunende actrice’ opvallend vaak rollen waarin ze een mannelijke hoofdpersoon helpen. Bijvoorbeeld als loyale echtgenote van of als de moeder van. Omgekeerd gaat het bij ondersteunende acteurs meestal om schurkenrollen, of zelfstandig opererende personages die het pad van een mannelijke hoofdpersoon kruisen, signaleert website Goldderby.

Waarom zijn lof en eer voor vrouwen en ‘vrouwenverhalen’ belangrijk? Welnu:

Because what we choose to honour doesn’t only tell us who excelled; it tells us who we are. If women aren’t integral to our storytelling, it skews the perspective of which stories are “worth” hearing, and how they’re told. At this point, you’re likely smacking your head, thinking you’ve heard all this before. Listen, I would give anything not to be still writing it. But the statistics keep forcing me to, like some film-columnist Ancient Mariner with a dead Oscar hanging around my neck.

Dus is het veelbetekenend dat wij als cultuur vrouwen marginaliseren. Het ontneemt vrouwen kansen en sluit deuren voor ze. Zo pikte Steven Spielberg het werk op van Colin Trevorrow omdat hij zichzelf in deze regisseur herkende. Hij gaf hem een miljoenenbudget en de kans om Jurassic World te regisseren. Dit gebeurde in hetzelfde jaar waarin Kathryn Bigelow Zero Dark Thirty uitbracht (omzet ruim 95 miljoen dollar). Maar, zoals Johanna Schneller van dagblad de Globe and Mail constateert:

Bigelow is the only woman to have ever won a best director Oscar, for 2008’s The Hurt Locker. But if Spielberg saw himself in her, he hasn’t said so. And she’s not directing Star Wars: Episode IX, either. Colin Trevorrow is.

Zo houd je de status quo in stand en kom je vanzelf op baggercijfers zoals 7% regisseuses in de top 250 van meest succesvolle films uit 2016. En weet je vrij zeker dat Oscars naar een man gaan.

Feministen roeren zich met symbolische en echte strijd

President Donald Trump verhoogde met 1 pennenstreek de drempel voor vrouwen uit arme landen om baas in eigen buik te zijn. Hij tekende zijn decreet omringd door welvarende blanke mannen in pak. De Franse feministische groep 52 maakte prompt een parodie met presidente Clinton die, omringd door andere vrouwen, een wet tekent die het mannen verbiedt om te ejaculeren, tenzij het de voortplanting dient. Nu volgt de Zweedse regering met de ondertekening van een klimaatverdrag door een vrouw, omringd door vrouwen. Deze symbolische strijd loopt parallel aan harde actie in de ‘echte’ wereld: een algemene staking van Amerikaanse vrouwen. Een dag zonder vrouwen.

Feministen strijden altijd op twee niveau’s: het gebied van symbolen en de ‘echte’ wereld. Op beide terreinen proberen dominante groepen namelijk hun territorium af te bakenen en hun macht vast te houden. Beide niveau’s versterken elkaar. Daarom had het zo’n grote symbolische impact toen Trump  arme vrouwen onder de bus gooide toen het gaat om hun reproductieve rechten, omringd door mannen:

Het Franse Collectif 52 besloot tegenwicht te bieden aan dit beeld. Ze produceerden een fictieve ondertekening van een fictieve wet om mannen te vertellen wat ze met hun lijf mogen doen. Door Clinton, omringd door vrouwen:

De Zweedse milieuminister Isabella Levin versterkte deze beeldenstrijd in de ‘echte’ wereld toen ze, omringd door vrouwen uit haar ministerie, een klimaatovereenkomst tekent om de uitstoot van schadelijke stoffen in 2045 terug te brengen tot nul. Fictie werd werkelijkheid met deze foto:

De Zweedse minister ensceneerde de ondertekening expres net zoals Trump zichzelf graag afgebeeld ziet. Slate magazine over deze beeldenstrijd:

The photo is striking in part because there are rarely, if ever, images of all-female groups making rules and laws. Women are disproportionately affected by the whims of legislators, but their whims often don’t even make it to the discussion table; women still make up a tiny minority of public officials in the U.S. and around the world. Watching a committee of men rule on the most intimate goings-on of women’s bodies may cause some viewers to boil with rage, but just as many others won’t bat an eye. It’s the status quo.

Zeker als vrouwenlevens op het spel staan, zoals bij pogingen van mannen om vrouwen te dwingen tot baren, mag die status quo niet vanzelfsprekend zijn. Vrouwen zijn ook mensen. Vrouwen hebben ook een kloppend hartje. Vrouwen voelen ook pijn. Als je niet eens kunt beslissen over je lijf, heb je geen poot meer om op te staan. Persoonlijker dan een gedwongen zwangerschap met baarplicht wordt het niet.

Extra motivatie dus voor vrouwenorganisaties in allerlei landen, waaronder de V.S., om te protesteren en verandering te eisen. Naast allerlei demonstraties willen de organisatoren van de Women’s March naar Washington een algemene staking uitroepen. De datum is nog niet bekend, maar hun oproep krijgt inmiddels veel bijval. Het is een krachtig middel. Onder andere vrouwen uit IJsland en Spanje gingen de Amerikaanse vrouwen voor, met succesvolle stakingen die hele steden en landen lam legden. Zodra er een datum is laat ik het weten….

Zo ziet politiek in Nederland er uit

Campagneleiders woonden een loting van de NOS bij, om te weten welke fractieleider met wie in debat mag in de aanloop naar de verkiezingen van maart aanstaande. Zo ziet dat er uit:

Wie gaan deze blanke mannen adviseren? Welnu, andere blanke mannen. Want dit is hoe het huidige landschap partijleiders eruit ziet. Zo:

Wie voeren deze blanke mannen aan? Meer blanke mannen. Want dat is het profiel van de kandidaten op de lijsten van de politieke partijen: hoogopgeleid, randstedelijk, blank, man.

Dit is dus de politieke situatie in Nederland: blanke mannen die blanke mannen promoten. Je kunt het zien. Of we het met ons allen ook wíllen zien… Of we het willen weten….? In ons conservatieve kikkerlandje vrees ik grote weerstand. Kwaliteit komt vanzelf bovendrijven. Vrouwen en mensen met een gekleurde huid willen zelf niet, die hebben geen ambitie, stellen andere prioriteiten, vinden hun gezin of de situatie in hun thuisland misschien belangrijker dan het land besturen. Ach, nog een jaartje of vijftig wachten en dan hebben vrouwen en minderheden die achterstand vanzelf ingelopen. Geen harde maatregelen nodig hoor. Da’s dwang en dwang vinden we heeeeel naar. De politiek reguleert zichzelf wel. Het is gewoon een kwestie van geduld. Alles komt vanzelf goed. Vanzelfsprekend.

Echt, ik kan deze riedel dromen. Ik lees dit iedere keer opnieuw zodra structurele discriminatie open in beeld komt en mensen zich alleen met veel moeite kunnen onttrekken aan dat wat voor je neus gebeurt. Maar de bewijzen stapelen zich op, mensen. Zo ziet politiek in Nederland er uit. Willen we beweren dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid niet kunnen en niet willen? Serieus?

Stereotypen richten al vroeg schade aan bij meisjes

Meisjes van een jaar of zes zijn er al vast van overtuigd dat genialiteit een mannelijke kwaliteit zou zijn, waar zij als meisje en toekomstige volwassen vrouw helaas niet over beschikken. En meisjes leren al jong dat ze afhankelijk van anderen zijn voor het doen van uitgaven: ouders geven dochters 20% minder zakgeld en minder financiële vrijheid dan hun zonen. Dat blijkt uit twee recente onderzoeken naar opvattingen over mannen en vrouwen.

Ouders besluiten of hun kind zakgeld krijgt en zo ja, hoeveel en hoe vaak. Wat blijkt uit onderzoek? Ouders geven jongens 20% meer zakgeld, houden regelmaat aan, en laten hun zonen redelijk vrij in wat ze er mee doen. Meisjes daarentegen krijgen minder geld, op onregelmatige momenten, en in veel gevallen blijven ouders betrokken bij wat ze met dat zakgeld doen. Meisjes moeten bijvoorbeeld vaker aan hun ouders vragen of ze een uitgave mogen doen en als dat al mag, krijgen ze het geld niet zelf in handen maar gaan de ouders mee om de portemonnee te trekken.

Ook Nederlandse ouders doen dit:

Wie er niet van opkijkt is Joop Schipper, hoogleraar Arbeids- en Emancipatieeconomie aan de Universiteit van Utrecht en expert op het gebied van beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. “Dit is niet het eerste onderzoek waarin deze ongelijkheid wordt beschreven. Het begint bij het zakgeld, daarna krijgen jongens meer betaald voor hun eerste bijbaantje en  zo gaat het door in het hele verdere leven.

Meisjes leren op die manier al vroeg dat jongens meer verdienen, dat ze van anderen afhankelijk zijn voor geld, en dat geld niet iets is waar ze zelfstandig over te beslissen. Dat onderscheid maken niet alleen ouders, maar ook scholen. Zo krijgen meisjes in de Amerikaanse staat Utah op school te horen dat ze zich, als ze met een jongen uitgaan, ‘vrouwelijk’ moeten gedragen, hem moeten behagen en zijn geld niet mogen verkwisten,

Ook op andere manieren krijgen meisjes signalen dat ze minder zijn. De onderzoekers van de ‘wie is de slimste’ studies kwamen er bijvoorbeeld achter dat jongens en meisjes op hun vijfde nog geen verschillen zien tussen de seksen als het gaat om genialiteit. Tegen de tijd dat ze zes worden, hebben meisjes echter verinnerlijkt dat alleen jongens ‘van nature’ briljante slimheid vertonen.

Dit verschil bij zesjarigen treedt op ongeacht de opvoedingsstijl van de ouders, inkomensgroep of etnische achtergrond. De onderzoekers wijten het aan ‘de cultuur’. Die toont, op enkele uitzonderingen na, louter jongens en mannelijke figuren die geniaal zijn en allerlei problemen oplossen. Denk aan de gemiddelde door mannen gedomineerde geschiedenisles op school, Sherlock Holmes, de mannen van Star Trek, dr. Who, enzovoorts. Ook speelgoed laat niet na om meiden te vertellen dat wiskunde zo moeilijk is en dat wetenschap alleen kan met roze kleuren.

Meisjes verinnerlijken die stereotypen. Met grote gevolgen. Ze reageren minder vaak op studiebeurzen als die gepromoot worden met vragen van het type ‘ben jij slim genoeg?’ (want meisjes zijn niet slim, dus helaas). Ze achten zichzelf minder geschikt voor studies die naar verwachting grote intelligentie vereisen, en beginnen zodoende niet aan een loopbaan in de exacte vakken.

Om het schadelijke effect van dit soort overtuigingen tegen te gaan zijn voorbeelden nodig, denken de onderzoekers. Meer fictieve heldinnen die geniaal blijken. Meer aandacht voor vrouwen die, in heden of verleden, blijk gaven van genialiteit en iets uitvonden, ontdekkingen deden en/of succesvol werkzaam zijn binnen exacte beroepen. En wist je dat James Bond’s Q in werkelijkheid een vrouw is? Zulke voorbeelden kunnen als tegengif dienen voor de stereotiepe beelden waar wij als maatschappij jongens en meisjes mee overspoelen.

Seksisme alarm: Forge of Empires

Terug naar de jaren vijftig met een Flintstones-achtige oertijd! Dat was het eerste wat ik dacht bij het zien van een reclame voor een nieuw online spel. In Forge of Empires kun je als speler een beschaving opbouwen – niks nieuws onder de zon, vele games doen hetzelfde. Maar de reclamespot laat het spel zien aan de hand van een heterostelletje, en geeft daarin blijk van een oerconservatieve, seksistische visie:

Wat opvalt bij dit reclamefilmpje is dat de mannelijke handelaar de primitieve man bij de hut benadert. Zij onderhandelen als mannen onder elkaar. De vrouw komt er pas bij als er een misverstand ontstaat: de handelaar lijkt de man om de/’zijn’ vrouw te vragen, waarop zij duidelijk schrikt, naar haar man rent en de man haar beschermt met agressief dreigend gedrag.

Met andere woorden: in deze wereld kan een vrouw bezit zijn, iets wat de ene man aan een andere man kan verkopen. Pardon? Dat de handelaar het misverstand recht zet, doet niets af aan deze seksistische situatie. De schrik van de vrouw en agressie van ‘haar’ man geven duidelijk aan dat vrouwenhandel een optie is in deze oertijd.

In dit geval niet: de handelaar heeft zijn oog laten vallen op de mooie ketting van de vrouw. De vrouw geeft haar ketting af aan ‘haar’ man, waarna de mannen onderling de deal sluiten. De man ruilt de ketting voor gereedschap voor hemzelf. De vrouw speelt in dit scenario een zeer passieve rol. Zelf doet ze niks, alleen mooi zijn en een ketting weggeven. In een context van vrouwenhandel en een duidelijk verschil tussen tengere sexy poppetje en agressieve, grotere, sterkere man, is het maar de vraag hoe vrijwillig ze dit doet. Wat als ze zou weigeren? Kan ze dat? Of heeft de man dan het ‘recht’ zijn vrouw te slaan en de ketting met geweld af te pakken?

Vanaf daar gaat het snel: een montage toont hoe het alfamannetje in hoog tempo overduidelijk vrouwelijke sieraden ruilt voor allerlei mannelijke gereedschappen. Daarna zie je dat hij een middeleeuws huis bouwt. Zijn sexy poppetje mag de ladder vasthouden zodat hij niet valt. Zelfs in een verre toekomst, vol ruimtewagens en hologrammen, is er niks veranderd in de jaren vijftig rolpatronen: zij hangt slank en sexy aan zijn arm, terwijl hij een nieuwe ruil doet met een man. Mannen zijn de handelaar, de bouwer, de uitvinder en ontdekker. Het vrouwtje staat erbij, kijkt ernaar en poseert sexy.

Ik vind het echt verbijsterend dat dit eind 2016, begin 2017, zo klakkeloos in Nederlandse huiskamers op de televisie verschijnt. Wat is de boodschap aan meisjes en vrouwen? Wees sexy en strik de juiste vent, dan kun je passief meeliften en krijg je vanzelf meer sieraden, een mooier huis en betere spullen. Willen we dat als cultuur echt meegeven aan de helft van de bevolking?

Wil je weten hoe het echt zit met vrouwen in de oertijd en verder? Zie onder andere deze twee artikelen van mijn blog. Of boeken zoals Vrouwenwerk, de eerste 20.000 jaar , en onderzoeken die uitwijzen dat jagers-verzamelaars culturen meestal behoorlijk egalitair waren. En als het gaat om toekomstbeelden? Naast de visie van Forge of Empires plaats ik graag de beelden van allerlei auteurs die met hele andere werelden op de proppen kwamen, en projecten rondom feministische utopia’s. Er kan zo veel meer….

Trouw legt eenheidsworst Tweede Kamer bloot

Fijn dat dagblad Trouw lekker ging tellen. Feit: de politieke kandidatenlijsten bestaan voor tweederde uit welvarende, blanke mannen uit de Randstad. Partijen willen geen risico nemen, signaleert de krant. Alleen voorkeursstemmen kunnen het tij enigszins keren. Op die manier kunnen kiezers lager geplaatste kandidaten alsnog in de Kamer krijgen. Laten we dat massaal doen om te gedenken dat vrouwen honderd jaar geleden het passieve kiesrecht kregen.

Laat dat even tot je doordringen. Als de redactie van Trouw het goed zag (en ik heb geen reden daaraan te twijfelen) geldt alles wat niet blank, man en uit een bepaalde klasse komt, als risico. Niet doen, tenzij. Dit past bij allerlei onderzoeken naar benoemingen. Vrouwen krijgen pas een kans als het blanke mannelijke model overduidelijk niet meer werkt en de zaak bijna verloren is. De zogenaamde glazen klif.

Op deze manier ontstaat een hardnekkige vicieuze cirkel. Als cultuur zien we ‘politiek’  als iets van mannen, iets waar vrouwen niet bij horen en niet aan moeten beginnen. En inderdaad, of het nou gaat om provincies, gemeentes, de groep burgemeesters of de waterschappen: het is man, man, man. En blank. Partijleider Marianne Thieme hierover:

Ik loop inmiddels tien jaar op het Binnenhof rond, heb in die periode veel vrouwen zien komen, maar er meer nog zien gaan. Een eeuw nadat Aletta Jacobs en de haren hun strijd wisten te verzilveren, is het aantal vrouwen in de Tweede Kamer nog altijd minder dan de helft, 56 om precies te zijn. Fors minder dan de 64 die er na de vorige verkiezing zaten. Van de 17 fractievoorzitters ben ik de enige vrouwelijke lijsttrekker. Dat is ronduit kwalijk. Het beeld dat de kiezer van de politiek heeft, is een masculiene arena waarin mannen elkaar overtroeven in een verbaal wedstrijdje ver-plassen.

Zo krijg je bolwerken waar je als vrouw nauwelijks tussen komt, onder andere omdat je de afwijkende Ander bent en je je misschien niet thuis voelt bij macho ver-plas wedstrijden. Krijg je toch een kans, dan is het risico op falen groter. Wat weer alle vooroordelen over vrouwen bevestigt. Kip, zie ei. Ei, zie kip.

Het Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit van Leiden, die de kandidatenlijsten op verzoek van Trouw doornam, constateert dat partijen binnen die behoudende voorkeur voor blanke mannen nog op andere manieren op veilig spelen. Er staan opvallend veel militairen, agenten, officieren van justitie en rechters op verkiesbare plaatsen. De ‘law and order‘ types zeg maar, stoere jongens die de eerste de beste crisis met enge asielzoekers of radicale moslims wel eens even flink zullen aanpakken. Bovendien ontbreken jongeren onder de dertig bijna geheel, evenals ouderen boven de zestig.

Wil je als kiezer met je voorkeursstem meer diversiteit bereiken, dan moet je het slim aanpakken. Vrouwenbelangen signaleert dat je als kiezer, om effect te hebben, je stem ‘moet’ geven op een vrouw die nét buiten de boot dreigt te vallen. Dat betekent dat je

  • de meest recente peiling neemt om het aantal zetels te weten
  • Stel, partij X zou volgens de prognose 6 zetels krijgen. De vrouw op de zevende of achtste plek zou dan nét buiten de boot vallen.
  • Stemmen op die vrouwelijke kandidaat vergroot de kans dat er meer vrouwen in de kamer komen (de kandidate op plek drie of vier haalt het toch wel)

Ook als het niet lukt, heeft het zin om je voorkeursstem aan een lager geplaatste vrouw op de kandidatenlijst te geven. Je stem blijft behouden voor de partij die jouw voorkeur heeft, dus er gaat niks verloren. Maar je geeft een signaal af: meer vrouwen aub. Partij X, doe niet zo behoudend.

Vrouwenmars trekt meer mensen dan inauguratie Trump

De Vrouwenmars in Washington, tegen Trump en alles waar hij voor staat, trok 500.000 demonstranten, twee keer zoveel mensen als de inauguratie. UPDATE: de teller staat nu op een miljoen. Het protest overschaduwde Trump’s eerste werkdag. Ook in honderden andere steden trokken mensen de straat op om te demonstreren tegen de nieuwe president. In Nederland onder andere in Amsterdam en Den Haag. Bij deze marsen was de opkomst óók groter dan verwacht. Een geweldig succes. Vreedzaam, met nul arrestaties, en mét een zee van roze gebreide pussyhats. Zelfs bij de politie.

Vrouwenmarsen hebben de geschiedenis al eerder drastisch veranderd. Trump en zijn team zouden er goed aan doen te luisteren naar de woorden van de vrouwen en mannen die een speech hielden. In Washington onder andere actrice Ashley Judd, die veel lol had met Trump’s nare vrouw-uitspraken, het optreden van Alicia Keys, America Ferrera, de 6-jarige Sophie Cruz en haar familie, filmmaker Michael Moore, actrice Scarlett Johansson, enzovoorts. Buiten Washington maakte senator Elizabeth Warren indruk met haar vurige toespraak in Boston, evenals presidentskandidaat Bernie Sanders in Vermont.

Diverse media gaven de uitgeschreven versies van de speeches, dus je kunt hun woorden nalezen als je wil. Onder andere die van Gloria Steinem, Janet Mock over transgenders en de rechten van prostituees, Madonna die ophef veroorzaakte met een paar fikse krachttermen, en Angela Davis, activiste pur sang.

Vox analyseerde de uitgangspunten van de Women’s March en signaleert dat de organisatoren zich stevig neerzetten als intersectionele feministen. Dat betekent dat gender meetelt, maar ook huidkleur, sociale ”klasse” en andere factoren die van invloed zijn op je positie binnen een hiërarchie. Door dit uitgangspunt te hanteren denken de organisatoren aan de langere termijn:

“If your short-term goal is to get as many people as possible at the march, maybe you don’t want to alienate people,” Anne Valk, the author of Radical Sisters, said in the same article. “But if your longer-term goal is to use the march as a catalyst for progressive social and political change, then that has to include thinking about race and class privilege.” Cooper says a key point to remember amid debates about intersectionality is simply that “when we organize under the banner of shared womanhood, acknowledging all these moving parts makes our collective work not weaker but stronger.”

Zie ook mijn uitleg over intersectionaliteit binnen de veelkleurige wereld van het feminisme. En dit interview met een Afro-Amerikaanse demonstrante.

Vanwege de duidelijke feministische inslag gold de Vrouwenmars bij voorbaat al als controversieel. New York Magazine signaleert dat dit grotendeels ligt aan negatieve beeldvorming in de media. Die schepten in de aanloop naar de protesten een beeld van feminisme in crisis en gedoe binnen de organisatoren en tussen vrouwen onderling. Net als bij Clinton kon er niks positiefs over de demonstratie gezegd worden. Ook besteedden diverse kranten en sites buitensporig veel aandacht aan discussies rondom ras en racisme. Alsof dat verkeerd is. Je zou ook kunnen zeggen dat zulke discussies juist essentieel zijn:

“When you make something that accounts for the most oppressed, everybody’s life tends to get better.” But that process may have bumps from time to time. UCLA’s Grace Hong believes the discord around today’s marches may, in the end, be good for feminism: “Maybe the point is to not all agree,” she says. “Maybe the point is to do these kinds of things so that you can have the tough conversations.” And maybe, she says, these marches are the next step toward having those tough, but necessary, talks.

Na de Mars lijken alle zorgen vergeten. Website Politicus USA noemt de demonstratie het grootste protest ooit in de V.S., met alleen al in Amerikaanse steden bijna drie miljoen deelnemers. Volgens zakenblad Forbes vormen de organisatoren een perfect voorbeeld van sociaal ondernemerschap. Daarnaast ziet onder andere de Boston Globe een directe lijn tussen heden en verleden. Honderd jaar geleden trokken zoveel vrouwen door de straten van Washington om het stemrecht te eisen, dat kandidaat Woodrow Wilson bijna Washington niet inkomen voor zijn inauguratie.

Nu, een eeuw later, moeten vrouwen nog steeds actie voeren om een sterkere positie in de samenleving te veroveren. Veel speeches, in Washington en andere steden, gingen over misstanden, inperkingen van vrouwenrechten, achterstand en alle andere manieren waarop vrouwen nog steeds tweederangs burgers zijn. Het speelveld is nog steeds niet gelijk, vrouwen trekken nog steeds aan het korte eind. Dus: protest!

Dat deden vrouwen en mannen 21 januari 2017 (opnieuw) met verve. Zakenblad Business Insider signaleert dat de succesvolle marsen een boodschap van eenheid afgeven. Het blad citeert feministe Gloria Steinem, een van de sprekers tijdens de Women’s March in Washington:

“Sometimes we must put our bodies where our beliefs are. Sometimes pressing send is not enough,” Steinem said, making a subtle dig at the Twitter-obsessed President Trump. “This unifies us with the many in the world who do not have electricity or computers … but do have the same hopes, the same dreams.” “This is an outpouring of energy and true democracy like I have never seen in my very long life. It is wide in age, it is deep in diversity. And remember, the Constitution does not begin with “I, the President,’ it begins with ‘We, the people,’” Steinem said.

Dus, Trump, pas maar op.

UPDATE: de mannen van de Vrouwenmars. En als je inspiratie zoekt voor feministische slogans: webmagazine Jezebel verzamelde de favoriete plakkaten. Ook de Huffington Post zette veel mensen met hun protestbord op de foto.

Vrouwen vogelvrij in nieuwe cultuur onder Trump

Donald Trump’s voorbeeld om vrouwen te behandelen als koopwaar en hen desgewenst in hun gleuf te grijpen, heeft effect. Partijgenoot Chris von Keyserling besloot op zijn beurt óók een vrouw tussen de benen te grijpen, want nu hoeft hij niet meer politiek correct te zijn. En vrouwen die werkzaam zijn binnen de hamburgerketen van de door Trump aangewezen nieuwe minister van Werk krijgen veel vaker dan gemiddeld te maken met seksuele intimidatie, mede door seksistische reclames van het bedrijf.

Von Keyserling is een Republikeinse politicus uit de staat Connecticut. Volgens de berichtgeving liet hij een politieke discussie met een werkneemster escaleren. Haar naam en functie worden niet genoemd, maar ze had een kantoor in hetzelfde pand waar Von Keyserling werkt. De discussie draaide er volgens de aangifte op uit dat hij haar uitschold voor lui, bloedzuigend vakbondslid en haar toebeet dat er een nieuwe situatie is ontstaan. Eentje waarin hij zich niet meer politiek correct hoefde te gedragen. Waarop hij haar achtervolgde tot in haar kantoor en haar, toen ze weg wilde lopen, in haar vagina greep en zei:

According to the warrant, he “looked back with a really evil look in his eyes and said, ‘it would be your word against mine and nobody will believe you.”

De vrouw diende een klacht in, mede omdat ze er achter kwam dat Von Keyserling zich vaker seksistisch en agressief gedraagt jegens vrouwen. De politie arresteerde hem. De Republikein probeert de situatie nu te herformuleren als een grap, een speels gebaar, iets wat heus niet zo erg is als overgevoelige vrouwen beweren en komop mensen, niet zo moeilijk doen. Het lukte Trump, dus waarom Von Keyserling niet?

Dat een seksistische houding jegens vrouwen gevolgen heeft voor normen en waarden, blijkt ook uit onderzoek naar de situatie in de hamburgerketen van Andrew Puzder. Trump droeg deze man voor als degene die zich over de arbeidssector moet buigen. Puzder heeft een goed gedocumenteerde geschiedenis van seksuele intimidatie en seksistische reclamecampagnes vol halfnaakte modellen.

Dat voorbeeld werkt negatief door binnen zijn onderneming. Rapporteren gemiddeld 40% van de fast food medewerksters seksuele intimidatie, bij Puzder’s bedrijven stijgt dat percentage naar 66%. Klanten beroepen zich daarbij op de seksistische reclames om hun gedrag goed te praten: in die filmpjes zijn de vrouwen gewillig en vrijelijk beschikbaar om te bepotelen, dus waarom de medewerksters dan niet? The Guardian concludeert somber:

When the person at the top of a company normalises objectification, it makes it much more socially acceptable for others to treat women in a similar way. This is one of the clearest illustrations yet of the “trickle-down” effect we see when people who themselves exhibit prejudiced views are put in positions of great power. It is a phenomenon we must prepare ourselves to see a great deal more of after Donald Trump is inaugurated as the 45th President of the United States.

Seksisme alarm: afspiegeling van de bevolking

Is het goed of juist onbelangrijk als de beoefenaars van een vak een afspiegeling van de bevolking vormen? Het antwoord van die vraag hangt af van de situatie. Versterkt het argument de positie van mannen, dan is het cruciaal dat een beroepsgroep een afspiegeling van de samenleving vormt. Gaat het om vrouwen, dan is precies datzelfde argument opeens waardeloos en onmogelijk uit te voeren.

Neem hoogleraren. Die beroepsgroep bestaat, nog steeds, voornamelijk uit mannen. Minister Bussemaker (en velen met haar) problematiseert die scheve situatie en wil dat universiteiten in 2017 honderd vrouwelijke hoogleraren aannemen. Wat vindt filosoof Sebastien Valkenberg daar van? De Volkskrant geeft deze man een podium om het volgende te zeggen:

Ik was ook niet onder de indruk van de argumentatie van de drie vrouwelijke wetenschappers binnenin de krant. Een van die hoogleraren zei bijvoorbeeld dat het goed is dat de wetenschap een afspiegeling is van de samenleving. Ik zou eerlijk gezegd niet weten waarom een universiteit een afspiegeling zou moeten zijn van de samenleving. Dat brengt grote praktische problemen met zich mee. Want hoe moet dat er in de praktijk dan uitzien? Een stad als Amsterdam heeft 188 nationaliteiten; moet dit dan allemaal vertaald worden naar de samenstelling van de onderwijspopulatie en misschien wel het curriculum?

Afspiegeling van de samenleving, waardeloos argument, niet doen! Prima als de gemiddelde hoogleraar gewoon, zoals eeuwenlang het geval was, een oudere blanke man blijft. Ook als allang duidelijk is dat die eenheidsworst de wetenschap geen goed doet.

Maar dan, als het gaat om mannen. Eeuwenlang was de rechterlijke macht ferm in mannenhanden. Tot de jaren vijftig werden vrouwen niet eens toegelaten: ”ongeschikt vanwege hun “natuurlijke aanleg en geestelijke eigenschappen”, noteert tijdschrift Opzij. De afgelopen jaren komen er echter steeds meer vrouwen bij. Ook de topfunctionarissen, de rechters, zijn steeds vaker een vrouw.

En kijk: opeens is het zeer belangrijk dat rechters een afspiegeling vormen van de samenleving:

Vrouwen vonnissen niet anders, zegt ook een woordvoerder van de Haagse rechtbank. Maar het gaat haar om de beeldvorming, nu haar rechtbank 68 procent vrouwelijke rechters heeft. „We zouden een afspiegeling moeten zijn van de maatschappij. Als een verdachte man in een verkrachtingszaak drie vrouwelijke rechters treft, kan hij denken: ik ben al veroordeeld. Dat is niet zo, maar dat gevoel kan er wel zijn.”

Over de gevoelens van vrouwen als ze, bijvoorbeeld in zaken rond alimentatie en seksueel geweld een louter mannelijke rechtbank aantreffen, natuurlijk geen woord. Waarna rechtbanken plannen opperen om het aantal vrouwen in te perken en extra hun best te doen om meer mannen aan te nemen. In 2010 zong het idee van een quotum al rond, om het aantal vrouwen te beperken, en de Haagse rechtbank wilde positieve discriminatie van en voor mannen instellen, om maar wat voorbeelden te noemen. Duidelijke effecten van een knap staaltje framing.

Kortom, ik concludeer dat de dubbele moraal in Nederland springlevend is. We meten met twee maten. Meer mannen = goed. Meer vrouwen = slecht. De argumenten daarvoor slepen we er met de haren bij, al naar gelang de situatie en om welke sekse het gaat. UPDATE: zoals weblog Stellingdames de positie van filosoof Sebastien Valkenberg verklaart (na eerst gehakt te hebben gemaakt van zijn redenaties):

Het is goed mogelijk dat Valkenberg zich wegens deze maatregel van Bussemaker bedreigd voelt in zijn eigen positie als witte man. Gelijkheid voelt voor geprivilegieerden vaak als onderdrukking. Of zoals Obama het in zijn afscheidsspeech verwoordde over antiracisme-activisten in zijn land: “They’re not demanding special treatment, but the equal treatment that our founders promised”.

Hear, hear.

UPDATE 2: dit erudiete weerwoord op het stuk van Valkenberg, door filosofe Chantal Bax.

Mannen hebben geen trek in vrouwenwerk

Een aantal ‘typisch mannelijke’ banen verdwijnt snel, terwijl ‘vrouwelijke’ sectoren zoals de zorg juist groeien. Toch deinzen veel mannen er voor terug om vrouwenwerk te doen, blijkt uit ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De mannen voelen zich gestigmatiseerd, vrouwenwerk betaalt fors minder, en ze denken dat ze de benodigde kwaliteiten missen. Nederlandse opiniemakers spreken al van zorgelijke ontwikkelingen waarbij (jonge) mannen massaal afhaken en buiten spel staan op de arbeidsmarkt.

Mannen zouden er goed aan doen te kijken naar wat vrouwen doen, en van vrouwen te leren. De economische crisis kostte veel mensen hun baan. Vrouwen werden, volgens de New York Times, zelfs harder getroffen door werkloosheid dan mannen. De toekomst ziet er al evenmin florissant uit: zo verwacht de SER dat vooral vrouwen de dupe worden van toenemende automatisering. Zo verdwijnen talloze administratieve kantoorbanen als computers dat werk over nemen.

Vrouwen hebben veel ervaring met het opvangen van dit soort klappen. Rond de vorige eeuwwisseling maakten we een soortgelijke leegloop mee, signaleerden feministes van de eerste golf. Allerlei vrouwenwerk, zoals kaas maken, kleding naaien en kaarsen produceren, verdween met de industrialisering naar fabrieken buitenshuis. Daar gingen mannen dat werk doen. Voor vrouwen zat er niets anders op dan zich aan te passen en nieuwe wegen te zoeken.

Op dit moment doen vrouwen hetzelfde. Ze verliezen hun baan en zoeken nieuwe wegen. Ze zorgen ervoor dat ze hoog opgeleid zijn, signaleert de New York Times. Ze tonen zich flexibeler in hun gedrag dan mannen, scholen zich om, pakken aan wat ze kunnen.

Mannen daarentegen halen hun neus op voor laag vrouwenwerk. Zodoende beperken ze zichzelf en lopen ze kansen mis. Natuurlijk hebben mannen daar hun redenen voor. Naast een stigma levert vrouwenwerk minder salaris op. Een lasser (man) verdient in de V.S. 18 dollar per uur, stelt de New York Times. Zou hij in de zorg gaan werken, dan haalt hij waarschijnlijk niet meer dan tien dollar per uur. Bijna een halvering. In Nederland is het net zo: werkgevers onthouden vrouwen drie ton gedurende hun loopbaan.

Daarnaast vinden mannen zichzelf vaak niet geschikt voor vrouwenwerk:

“I ain’t gonna be a nurse; I don’t have the tolerance for people,” he said. “I don’t want it to sound bad, but I’ve always seen a woman in the position of a nurse or some kind of health care worker. I see it as more of a woman’s touch.” […]  Lawrence Katz, an economist at Harvard, has a term for this: “retrospective wait unemployment,” or “looking for the job you used to have.” “It’s not a skill mismatch, but an identity mismatch,” he said. “It’s not that they couldn’t become a health worker, it’s that people have backward views of what their identity is.”

Om het tij te keren doen werkgevers pogingen die identiteit bij te stellen. De zorg slap vrouwenwerk? Welnee. Ziekenhuizen doen hun best om de zorg als iets stoers te promoten. De adrenaline die door je heen jaagt als operatieverpleegkundige treedt ook op als je gaat bergbeklimmen, stellen pr-mensen. Bergbeklimmen is supermannelijk sportief en macho, kortom werken in een operatiekamer is macho. Ook in Nederland doen mensen hun best het vrouwelijke imago te verminderen en mannen te lokken.

Als mannen toehappen en een vrouwenbaan accepteren, belonen werkgevers hen. Mannen krijgen meer salaris. Het College voor de Rechten van de Mens kwam er bijvoorbeeld achter dat mannen, werkzaam in algemene ziekenhuizen, in alle onderzochte functiegroepen meer loon krijgen dan vrouwen. Ze nemen enkele tientjes tot tweehonderd euro per maand meer mee naar huis. Ook krijgen mannen sneller promotie dan hun vrouwelijke collega’s. Een fenomeen wat bekend staat als de ‘glazen lift’. Hoe meer mannen een beroep oppakken, hoe hoger de status (en het loon).

Het omgekeerde gebeurt niet. Als meer vrouwen mannenwerk oppakken, schieten hogere managers in de weerstand en vinden ‘we’ al die vrouwen een probleem. Bij de rechtelijke macht vinden we het bijvoorbeeld opeens belangrijk dat rechters een afspiegeling vormen van de samenleving en dan is het erg als er ‘teveel’ vrouwen komen. Ook denken mensen dat de kwaliteit zal dalen als er meer vrouwen in de beroepsgroep komen. Voordat je het weet veranderen activiteiten op die manier in vrouwenwerk met een lage status. Met de bijbehorende lagere lonen. Waarna de cyclus opnieuw kan beginnen.

Deze kloof is mensenwerk: het zijn mannen die op basis van stereotiepe veronderstellingen vrouwenwerk mijden. Het zijn wij mensen die vrouwenwerk onderwaarderen en kinderen opvoeden met allerlei rare ideeën over ‘echte’ mannen en ‘echte’ vrouwen. Zolang we vrouwen blijven zien als de minderwaardige Ander, blijft wat ze doen besmet werk waar ‘echte mensen’ hun vingers niet aan willen branden. Met alle problemen van dien. Maar het voordeel is: wijzelf kunnen die opvattingen veranderen. Als we willen.

Seksisme alarm: Cixin Liu heeft een genderprobleem

Chinese science fiction! Winnaar van de Hugo Award voor beste sf roman! Goede recensies! Ik begon met een open geest aan ‘The Tree-Body Problem‘ van auteur Cixin Liu, maar helaas liep mijn leeservaring averij op. Want zoals wel vaker gebeurt, heeft de schrijver een vrouwenprobleem. Mannen domineren het verhaal. Zodra een vrouw ten tonele verschijnt, vallen woorden als ‘kil’, ‘koud’ en ‘afstandelijk’.  De schaarse vrouwelijke personages gaan bovendien dood, of zorgen voor rampen.

Voor alle duidelijkheid: prima als een vrouw slechte keuzes maakt/een schurk is. Dat kan een goudmijn zijn voor een auteur en prachtige, spannende boeken opleveren. Het slecht-zijn verandert pas in een probleem als de auteur een karikatuur schept zonder de bijbehorende humoristische bedoeling. Als hij de paar vrouwelijke personages beschrijft in negatieve termen, als kille, zwakke, moeilijk benaderbare sfinxen. Als verder mannen, mannen en nog eens mannen het verhaal dragen en verder brengen.

Niet alleen maken vrouwen nauwelijks deel uit van de gebeurtenissen, ze krijgen ook op andere manieren een tweederangs status. Steeds komt hun uiterlijk ter sprake. Ik probeer spoilers zoveel mogelijk te vermijden, maar meteen in het begin schieten soldaten een vrouw neer. Ze staat tijdens China’s culturele revolutie boven op een muur met een vlag te zwaaien, wordt geraakt, valt. Bij dit alles besteedt Liu buitensporig veel aandacht aan haar slanke figuur en de sierlijkheid van haar bewegingen. Ook op andere plekken in het boek krijgt het uiterlijk van een vrouw alle aandacht, voordat je als lezer verder iets over haar hoort. Dat heet seksualisering. Bij mannelijke personages gebeurt dat niet.

Daarnaast draait een groot deel van het verhaal om een computerspel – niet zomaar een game, maar eentje met grote effecten op de gebeurtenissen in de echte wereld. Alle bij name genoemde personages in dat spel zijn mannen. Veel van hen dragen bovendien de namen van grootse Westerse wetenschappers uit het verleden, zoals Newton en Einstein. Echte revolutionaire wetenschap komt uit de koker van mannen. Mannen maken uit hoe de beschaving zich ontwikkelt. Zij bepalen, kiezen en beslissen.

Wat ik opmaak uit die opeenstapeling van aanwijzingen is, dat de auteur het niet goed voor heeft met zijn vrouwelijke personages. Hij kan niks met ze. Man = goed! Vrouw = dubieus, waarschijnlijk slecht! Als de lippendienst bewezen is – kijk, een vrouwelijk personage werkt als wetenschapster op een geheime militaire basis! – verlegt hij zijn focus naar de mannelijke personages, die veel meer ruimte innemen, handelen, de ontwikkelingen bepalen, letterlijk en figuurlijk het spel spelen, het échte talent hebben.

Ik heb echt geprobeerd met een onbevangen blik te lezen. Pas op pagina 253 gaf ik het op. Met tegenzin, want ik wilde graag ervaren wat deze Chinese auteur het genre kon brengen. En met teleurstelling, want de recensies waren zo positief van toon. Daarbij moet wel gezegd worden: die positieve recensies komen, achteraf gezien, vooral van mannen. Vrouwen benoemen veel eerder dat het seksisme van Liu voor hen onverteerbaar is en de leeservaring aantast:

….the degree of sexism and gender essentialism is pretty staggering. Somehow Liu managed to get to 2016 without realizing that “she was a woman, not a warrior,” needs to be preceded with “Dammit, Jim” or omitted completely.

Misschien, zo analyseert een andere recensente, kwam Lui enigszins weg met zijn vrouwenprobleem, omdat het zo fijn is als SF meer diversiteit krijgt:

Key characters who cause problems by being soft and nice are consistently female, while the ones who most help humanity to survive by being hard and tough are consistently male. […] consistently over many different human cultural eras men choose survival while females choose annihilation. This patterns suggests not just that the author has chosen to depict a sexist culture, but that author holds a sexist belief:  there is a robust innate difference between men and women that makes women bad leaders during conflicts. This is what I suspect Cixin only gets away with, so far, because he is Chinese. People eager to embrace ethnic diversity are often willing to overlook sexism in newly included ethnicities.

Ik heb genoeg van Cixin Liu. The Three-Body problem vormt deel 1 van een trilogie, maar Liu’s vrouwenprobleem maakt dat ik het bij dit eerste deel laat. Helaas.

Statistieken brengen femicide in Engeland aan het licht

Mannen vermoordden in zeven jaar tijd bijna duizend vrouwen in Engeland en Wales. Dat blijkt uit statistieken, verzamelt door de organisaties Women’s Aid en NIA. De moorden volgen een vast patroon. In de helft van de gevallen gebruikte de man een steekwapen. In driekwart van de gevallen kende de moordenaar zijn slachtoffer zeer goed – het was een partner, ex-partner of een zoon van de vrouw.

Deze zogenaamde ‘Femicide Census’ betekent een volgende stap in het zichtbaar maken van geweld tegen vrouwen. In eerste instantie ploegden particuliere vrouwen lokale kranten door en probeerden in kaart te brengen hoe vaak vrouwen het onderspit dolven. Dat gebeurde eerder ook in de V.S. Daar kamden redacteuren van de Huffington Post lokale media uit en verzamelden alle dode vrouwen (en vaak ook kinderen) die ze in de maand januari 2016 vonden: 112 doden. In 89 procent van de gevallen was de dader een man, 77% van de slachtoffers was een vrouw.

Uit de Engelse cijfers blijkt dat mannen het vooral gemunt hebben op vrouwen in de leeftijd van 36 tot 45 jaar, of als ze ouder zijn dan 66. Bij de groep van 66 jaar en ouder verklaart de moordenaar vaak dat hij uit medelijden handelde of haar een genadige dood schonk. Tijdschrift The New Statesman:

… although the sincerity of that mercy can be judged by one of the male killers quoted in the census: “‘I did not want her to become a decrepit old hag.”

De femicide census identificeerde ook een categorie genaamd ‘symbolische vrouw’:

The most chilling category of victim, though, is perhaps the group of five called “symbolic woman”, which means “cases where a man sought to kill a woman – any woman”. In the purest sense, these are women who were killed for being women, by men who chose them as the outlet for misogynist aggression.

Grote kans dat de man die onlangs in Finland een vrouwelijke burgemeester en twee journalistes doodde, ook zo’n symbolische vrouw zocht. En vond. En doodde.

Dit geweld tegen vrouwen is hardnekkig. In 2011 kwamen de Verenigde Naties erachter dat het aantal vermoorde vrouwen akelig stabiel blijft en in sommige gebieden zelfs stijgt. Engelse cijfers wijzen op een sterke daling in het aantal misdaden tegen mannen, terwijl het aantal geweldsincidenten tegen vrouwen juist steeg. En dat de stijgende lijn begon op het moment dat de regering bezuinigde op Blijf van mijn Lijf huizen en andere hulp aan mishandelde vrouwen. Toeval?

 

Anderhalf verdienersmodel legt alle economische risico’s bij vrouwen

Wow. Als er voor mij één ding duidelijk wordt uit de Emancipatiemonitor 2016 is het dit: het schiet niet op met de emancipatie, en uit keiharde cijfers en representatieve uitslagen van enquêtes blijkt dat ‘wij’ in Nederland, met ons anderhalf verdienersmodel, alle risico’s van die relatievorm bij de vrouw neerleggen. Naar eigen zeggen in goed vertrouwen leveren vrouwen in, maar als de relatie stuk loopt onttrekt 50% van de mannen zich aan de (financiële) gevolgen van deze manier van samenleven.

Het anderhalf verdienersmodel houdt in dat zodra er kinderen komen, de ene partner het betaalde werk drastisch inperkt, terwijl de ander de hoofdkostwinner wordt of blijft. Als samenleving zetten we vrouwen onder grote sociale druk om degene te zijn die inschikt en de onbetaalde zorgtaken in huis op zich neemt. Daardoor wordt het iets waar je niet over praat omdat het vanzelfsprekend zo hoort. Nog voordat ze een serieuze relatie krijgen zijn jongeren al diep doordrongen van deze norm, ziet het CBS.

Gegeven deze ongeschreven wet vindt er zelden een kritisch gesprek plaats over de praktische gevolgen van deze gang van zaken. In plaats daarvan signaleert de monitor automatische aannames van het type ‘als haar inkomen op gaat aan kinderopvang, kan ze net zo goed meteen stoppen met betaald werk’. En wensdenken: ”Twee op de drie vrouwen menen dat financiële afhankelijkheid niet erg is, zolang er maar goede afspraken zijn gemaakt. Nog meer vrouwen vinden dat het in een goede relatie niet uitmaakt wie het meeste geld binnenbrengt en wie het meeste doet in het huishouden.”

Zodoende houdt zij hooguit een baantje en houdt hij De Baan. Zodoende schrobt zij thuis de badkamer terwijl hij domineert op krantenredacties, in de politiek, in de top van bedrijven enz. enz. Kinderen observeren deze ouderwetse rolpatronen en leren al jong hoe het hoort. Voilà, een vicieuze cirkel.

Als het mis gaat met de relatie – het CBS becijfert dat het aantal echtscheidingen nog steeds stijgt – komen alle negatieve gevolgen bij de vrouw terecht. Cijfers staan verdeeld over pagina’s 148 tot en met 166, maar geven samengevat dit duidelijke beeld:

  • Van de mannen meent de helft dat beide ex-partners na een scheiding financieel op eigen benen moeten staan, zonder partneralimentatie. Laat dit even op je inwerken, dames. De helft. Deze mannen profiteren graag van jouw gratis werk, zodat hij ongestoord salaris kan blijven verdienen, maar als de relatie stuk loopt moet je niet bij hem aankloppen
  • Bij degenen zonder kinderen: bij mannen 11% inkomstendaling en bij vrouwen bijna 28%
  • Zijn er wel kinderen en wonen die bij de moeder, dan gaan mannen er ruim 10% in koopkracht op vooruit, terwijl vrouwen 23% verlies hebben
  • Wonen de kinderen bij de vader, dan gaan deze vaders er 1% op achteruit en moeders bijna 27%
  • Vrouwen die na de scheiding partneralimentatie ontvingen, moesten een koopkrachtverlies van 38% incasseren, tegenover 22% verlies voor vrouwen zonder partneralimentatie. Ook met kinderalimentatie blijft dit beeld overeind
  • Voor mannen die partneralimentatie gingen betalen na de scheiding, ontwikkelde de koopkracht zich met 6,4% stijging positief
  • Nieuwe relatie: zonder kinderen gingen mannen met een nieuwe partner er 1% in koopkracht op achteruit, terwijl vrouwen ruim 1% vooruitgang hadden. Met kinderen hadden beide seksen te maken met een koopkrachtwinst: mannen 13% en vrouwen 4%

Denk daar even aan als mannen weer lawaai gaan maken over alimentatie: zijn inkomen gaat er nog steeds op vooruit, als hij partneralimentatie betaalt.

Gezien de voordelige positie van mannen hoeven vrouwen van hem geen urgentie te verwachten om iets te veranderen. Hij vaart wel bij deze gang van zaken. Hij heeft geen probleem. Voor vrouwen is de urgentie daarentegen hoog. Als vrouwen niet kritisch nadenken, denkfouten ontmaskeren en hun economische zelfstandigheid bevechten, blijven ze in een systeem rollen waarbij ze uiteindelijk in armoede vervallen als het mis gaat met de relatie.

Vrouwen vinden dat kritische gesprek met een wellicht tegenstribbelende geliefde erg lastig. Slechts zelden durven vrouwen die andere dwingende norm te doorbreken, namelijk dat vrouwen vriendelijk moeten zijn, moeten zorgen, aan de ander moeten denken, de harmonie in huis moeten bewaren. Het doet zeer in jezelf als je daar tegenin gaat. Anderen kunnen je een bitch noemen. Bovendien kun je een beerput openen vol onuitgesproken verwachtingen, ingesleten gedragspatronen of onwil die niet langer verborgen kan blijven als jij als vrouw duidelijkheid eist.

Kortom, gezien bovenstaande snap je waarom de emancipatie zo hemeltergend traag verloopt. Het gaat om een taaie mentaliteit en vastgeroeste maatschappelijke normen die, hoewel ongeschreven, daarom niet minder dwingend zijn. De emancipatiemonitor maakt dat weer eens pijnlijk zichtbaar.

SGP en ChristenUnie wakkeren stigma rond abortus aan

Leve de website openbare bekendmakingen.nl. Je vindt daar allerlei stukken van de Tweede Kamer, waaronder de verslagen van debatten. Zoals een debat over Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ook abortus kwam aan de orde, en wat religieus-politieke partijen zoals SGP en ChristenUnie daar begin november over zeiden is niet mals.

Allereerst blijkt uit het verslag dat de SGP gestaag doorgaat met het aanwakkeren van stigma’s en taboes als het gaat om het afbreken van een ongewenste zwangerschap. De partij was onder andere actief tijdens een door religieus rechts georganiseerde ‘week van het leven’, inclusief het aanwakkeren van de mythe als zouden vrouwen regelmatig spijt krijgen van hun beslissing. Feit: vrouwen voelen zich massaal opgelucht en als ze al lijden ervaren, komt dat juist door taboes en hindernissen rond abortus.

Lees mee met de uitwisseling in het debat van november:

Mevrouw Voortman (GroenLinks):

De heer Van der Staaij begon met de nood die vrouwen kunnen ervaren en hoe moeilijk vrouwen het kunnen hebben als ze ongewenst zwanger zijn. Dan ben ik echter wel benieuwd wat hij vindt van het radiospotje dat gemaakt is in het kader van de Week van het Leven. Ik neem aan dat dat met goedkeuring van de SGP is gebeurd. Hierin wordt gezegd dat de keuze of je op vakantie naar Frankrijk of een ander land gaat eigenlijk net zoiets is als de keuze voor abortus of niet. Die vergelijking wordt gemaakt in het spotje. Ik zou graag van de heer Van der Staaij willen weten wat hij daarvan vindt.

De heer Van der Staaij (SGP):

Ik vind het spotje uitstekend, juist omdat het mensen aan het denken zet over dit onderwerp. Dat is wat je wilt bewerkstelligen.

Toe maar. Weekje op vakantie? Abortus? Ach, één pot nat, volgens de SGP. Deze manier van praten over abortus geeft (niet voor het eerst) blijk van een enorme minachting voor vrouwen. De SGP schildert vrouwen af als onverantwoordelijke losbollen (en volgt daarmee het voorbeeld van anti-abortus fanaten uit de V.S., zoals deze man). Dit is geheel in lijn met hun houding tijdens eerdere discussies over abortus, maar het blijft tenenkrommend om dit soort praat aan te moeten horen.

Daarnaast spreekt de ChristenUnie openlijk over de nauwe banden tussen deze politieke partij, Siriz en het VBOK, de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind. In dit weblog heb ik eerder geschreven over de geschiedenis van het VBOK als club van anti-abortus fanaten, de doorstart als Siriz, de allesbehalve neutrale hulp die deze organisatie biedt, en de innige banden tussen deze groep reli-hulpverleners en de ChristenUnie.

Alles draait nog steeds om het uitoefenen van druk op vrouwen, om de zwangerschap door te zetten. De ChristenUnie vindt al die emotionele chantage prima:

Afgelopen week, aan de vooravond aan de Week van het Leven, heeft de ChristenUnie samen met de VBOK (Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind) het tienermoederfonds gelanceerd. Dat fonds springt eigenlijk in het gat dat de overheid laat vallen. We willen deze meiden en hun kinderen de helpende hand bieden, zowel financieel als praktisch. Als je zo jong onbedoeld zwanger bent, staat je wereld op zijn kop. Het is belangrijk dat er dan een plek is waar je naartoe kunt gaan voor een luisterend oor en keuzehulp. […] Kennis en kunde van Siriz mogen wat ons betreft niet door een dwangmatige decentralisatie op het spel worden gezet.

Nauwelijks een woord over FIOM, een instantie die wél neutraal opereert. De ChristenUnie trekt samen op met de VBOK en kijkt, als het gaat om hulpverlening, vooral naar Siriz. Met de ChristenUnie hebben deze twee organisaties een springplank, rechtstreeks de Tweede Kamer in. Het ontbreekt er nog aan dat mevrouw Dik-Faber buttons van deze clubjes op haar revers gaat spelden.

Ondertussen hoopt Fleur Agema van de PVV op een grote winst van haar partij:

Wij hadden al een brexit, wij krijgen POTUS Trump en in maart ga ik voor premier Wilders, want zeg nou zelf, als het gaat om de ouderenzorg, dat kan dit land zo veel beter.

Dat zouden SGP en ChristenUnie geweldig vinden, want ook de PVV wil abortus zo moeilijk mogelijk maken. Dit in een klimaat waarbij progressieve partijen zorgelijk opmerken dat de sfeer rondom abortus guurder wordt in Nederland. GroenLinks zegt hierover:

….zelfbeschikking om eigen keuzes te maken is wat GroenLinks betreft een belangrijke pijler als het gaat om de kwaliteit van leven. De Week van het Leven is echter geen initiatief dat deze diversiteit viert, maar een initiatief om vrouwen die voor de moeilijke keuze staan hoe om te gaan met een ongewenste zwangerschap, juist nog meer in het verdomhoekje te zetten. De indruk wordt immers gewekt dat Nederlandse vrouwen de afgelopen jaren massaal hebben gekozen voor abortus en dat ze de keuze hiervoor net zo makkelijk vinden als de keuze voor de kleur van hun auto. Dat terwijl het precies andersom is. Deze vrouwen hebben het de afgelopen jaren alleen maar moeilijker gekregen. Recent onderzoek van Rutgers toont aan dat de taboe op abortus is toegenomen. Vrouwen hebben het idee dat de keuze hiervoor fout is, iets waarover je niet met je omgeving kunt praten. GroenLinks vindt het van belang om het recht op zelfbeschikking weer actief te koesteren. Het lijkt erop dat we er de afgelopen jaren te weinig aandacht aan besteed hebben en het misschien ook wel voor lief hebben genomen, met als gevolg dat taboegevoel rondom abortus.

Inderdaad, progressieve partijen, wordt wakker! Nederland maakte abortus pas na heel veel strijd legaal in de jaren tachtig. Het is absoluut geen gelopen race dat vrouwen dit zelfbeschikkingsrecht kunnen en mogen behouden. Sterker nog, het klimaat verslechterd dus (zie hierboven).

Als rechts populistische partijen zoals de PVV flink winnen, kunnen zij de handen ineen slaan met diverse christelijke partijen en vrouwen weer terugduwen in de situatie van tweederangs burgers die maar te baren hebben. Ze hebben de macht en bovengenoemd guur klimaat aan hun zijde. Aanhangers doen niet voor niets oproepen dat Christenen vrij zijn om op de PVV te stemmen, onder andere omdat de standpunten rondom abortus mooi overeenkomen.

Het is belangrijk dat partijen die vrouwen wél als volwaardige mensen zien, hier een krachtiger tegengeluid over ontwikkelen en de hypocriete houding van veel anti-abortus politici aan de kaak stellen.

De Gereedschapskist: de Latte-aanval

Wat maakt dat de standpunten van mensen zoals Donald Trump en Geert Wilders zoveel effect hebben? Waarom kan een populistische partij met aantoonbare leugens een Brexit voor elkaar krijgen, terwijl linkse kandidaten het onderspit delven? Dat zou zomaar het gevolg kunnen zijn van de zogenaamde ”Latte libel”, oftewel Latte aantijgingen, betogen enkele politieke commentatoren. Zolang links daar geen antwoord op heeft, kunnen demagogen er met de macht vandoor gaan, vrezen ze.

Alex Frankel vat de theorie prachtig samen. Ik zie dit als een must-read, omdat het artikel goed uitlegt waarom types zoals Trump en Wilders scoren, terwijl met name vrouwelijke kandidaten extra kwetsbaar zijn in een strijd met zo’n rechts-autoritaire populist.

Hoe gaat het in zijn werk: de rechtse populist, meestal een blanke man, bestijgt een podium, grijpt een microfoon, en steekt ongeveer dit verhaal af. ‘Wij weten dat hardwerkende mensen zoals jullie lijden. Net als jullie hebben we genoeg van die grote stads-elite die niet luistert. Die bende multi-etnische feministen, salonsocialisten, betuttelende verzorgingsstaat-aanhangers, goddeloze pro-abortus kindermoordenaars, homo’s en quinoa-vretende grachtengordeltypes kijken op je neer. Ze minachten jullie. Ze vernielen onze normen en waarden, pakken onze banen af en verpesten onze normen en waarden met hun genderneutrale toiletten. Wij zijn de echte Nederlanders. Zij niet. Wij zijn boos en we staan aan jullie kant. Het land moet weer van ons worden!”

In Nederland krijgt dit verhaal een uniek eigen tintje met het verhitte zwarte pietdebat, waar mensen roepen dat ‘onze’ cultuur en ‘onze’ tradities onveranderlijk zijn en beschermd moeten worden. Het is ‘ons’ kinderfeest. Als anderen dat niet zint, rotten ze maar op, terug naar hun eigen land. Wat je er ook van vindt, het is een verhaal, het wekt emoties op, het is simpel, en het geeft mensen toestemming om te rellen tegen feministen, buitenlanders, minderheden en andere makkelijke doelwitten.

Volgens commentatoren zoals Frankel en journalist Thomas Frank hebben linkse partijen geen effectief antwoord kunnen vinden op deze tirade van populistisch rechts. Ze komen met rationele argumenten en boodschappenlijstjes. Maar daar win je de harten van mensen niet mee.

Als een vrouwelijke democrate terecht komt in een verkiezingsstrijd met zo’n type rechtse populist, zoals in de V.S. gebeurde, wordt de situatie nog moeilijker. Vrouwelijke politici moeten aan onmogelijke normen voldoen en worden sowieso al afgerekend op hun sekse. Demagogen zoals Trump maken handig gebruik van dit ongelijke speelveld. Frankel:

university educated women in politics will often be more measured and less theatrical because in their professional experience, women venting is seized upon as a sign of weakness. This can leave women on the centre and left – who find themselves in a tussle against an entitled man firing off the latte libel rhetoric – looking either somewhat disarmed, as in the case of Gillard, or looking more clinical, as in the case of Clinton. For women to lead parties like Labor and the Greens and be successful, they’ll need to challenge neoliberalism, do it with a powerful narrative, and to have the support of a large enough cohort of their colleagues and the media to withstand the shitstorm of hostility.

Die randvoorwaarden zijn er meestal niet. Dus kan een Trump winnen met een combinatie van leugens, seksistische aanvallen en loze beloften waar racisten blij van worden. Daarna gaan dit type rechtse populisten meestal hakken in sociale voorzieningen, reproductieve rechten van vrouwen inperken en hun vriendjes belonen. Kwetsbare mensen die op zo’n populist stemden in de hoop dat dit hun (financiële) positie zou verbeteren, komen bedrogen uit. Waarna ze zich nog wrokkiger voelen en nog gevoeliger worden voor de emotionele retoriek van rechtse populisten. De cirkel is rond.

Als partijen zoals de PVV bij de volgende verkiezingen in Nederland groter worden, komt dat onder andere door de Latte-aantijging. Je herkent het verhaal zo. Let op stereotypering van liberale elites – signaalwoorden onder andere ‘grachtengordel’, etenswaren zoals quinoa, incabessen, glutenvrij, beladen retoriek rondom buitenlanders, en woorden zoals ons land, onze cultuur, onze traditie, zonder expliciet uit te leggen wie bij ‘ons’ horen en aan te geven wat je precies bedoelt als je ‘de’ traditie aanhaalt.

Benieuwd of centrum- en linkse partijen een weerwoord vinden…. Ze hebben tot maart 2017. Succes!

 

Seksisme alarm: ”Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen”

Je kon er op wachten. Enkele mannelijke voetballers brachten naar buiten dat zij het slachtoffer waren van seksueel misbruik. Acuut stond de gender-politie op. In de vorm van een vijfvoudig dartskampioen die zijn podium van de roem benutte om te oordelen dat misbruikte voetballers geen echte mannen zijn. Want echte mannen zijn sterk, stoer en slaan er op los. Echte mannen kunnen nooit kwetsbaar zijn of, erger nog, ergens het slachtoffer van zijn. Dus zijn het geen mannen. Probleem opgelost!

Dartskampioen Eric Bristow benutte Twitter om de ‘harde kerels’ uit zijn sport te vergelijken met watjes van voetballers, die zichzelf niet verdedigden tegen aanranders. Hij gebruikte in zijn tweets ook het woord ‘poof‘, een scheldwoord voor homo. Later bood hij excuses aan. Hij had pedo bedoeld. Oh, ok…

Bristow heeft volgens diverse media de beledigende twitterberichten verwijderd, maar het kwaad is al geschied, signaleert dagblad The Guardian:

If the ignorant raving of the likes of Bristow are left unchallenged, then other survivors will be deterred from coming forward. Such comments inflict genuine damage on people too: if you’ve internalised a “maybe it was my fault” sense of shame, if you feel emasculated, then Bristow’s rant will be a source of hurtful anguish.

Als samenleving hebben we sowieso moeite met seksueel geweld. Als iemand een vrouw verkracht terwijl ze een kort rokje droeg, heet het geen verkrachting en zeggen teveel mensen dat het haar eigen schuld is, bleek onlangs uit een enquête van de EU. Zoals Marjolein Derous de algemene houding van mensen rondom het thema ‘seks zonder toestemming’ (=verkrachting) samenvat:

De enquête op zich, de verbazing over de eerste ‘interpretatie’ van de cijfers en het snel-snel afvoeren van zelfs de ondubbelzinnige resultaten zijn allemaal symptomen van eenzelfde probleem: we vinden seksueel geweld wel allemaal heel erg, maar willen er zelf niet al te veel mee geconfronteerd worden.

Die houding treft vrouwen harder dan mannen, omdat de meeste daders mannen zijn en de meeste slachtoffers vrouwen. Maar mannen kunnen ook in de greep van een verkrachter raken, getuige de misbruikschandalen uit het leger, katholieke tehuizen en andere besloten organisaties. Vaak krijgt het slachtofferschap dan een extra lading mee. Voetballers gelden als het toppunt van mannelijkheid. Zeker de sterren, de topscorers, belichamen een ideaalbeeld van ware macho mannelijkheid. Ieder jongetje behoort te streven naar de mannelijkheid van dit soort helden.

Als die stoere helden zich opeens ontpoppen tot kwetsbare mensen die in hun jeugd vreselijke dingen meemaakten en daar nu nog steeds onder lijden, slaan de hersenen van veel mensen op tilt. Wat je hoort, ziet en leest past niet in het plaatje of bij de emoties die mannelijke voetbalhelden, racehelden en andere sportsterren oproepen.

Vervolgens heb je twee keuzes. Je beeldvorming over mannelijkheid veranderen, of vasthouden aan jaren vijftig rolpatronen en alles wat daarvan afwijkt wegmeppen. Dat laatste is wat mensen zoals Bristow doen. Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen. Phew! Aloude stereotiepe beeld hersteld, mannelijkheid gered, en dat dit betekent dat mannen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik, in de kou staan en nergens naartoe kunnen.

Oh en voor alle duidelijkheid: verkrachting en andere vormen van seksueel geweld hebben niets te maken met lustgevoelens of de vraag of iemand ‘sexy’ is of wat dan ook. Het draait om status en macht. En gewapend met beschikbare cijfers kun je profielen opstellen van daders. Zoals de meest voorkomende dader van ‘date rape’. En als de dader de eerste keer ongestraft wegkwam met zijn misdrijf, gaan teveel van hen door met verkrachten.