Category Archives: Seksisme alarm

Voorbeelden van alledaags seksisme

Wangedrag mannen kost vrouwen hun geld en hun vrijheid

De media staan bol van de analyses rondom het wangedrag van invloedrijke poortwachters zoals Hollywoodbaas Harvey Weinstein – niks aan toe te voegen, ga zo door. Deze discussie is van groot belang, want het wangedrag van dit soort mannen kost vrouwen hun geld en hun vrijheid. Zo zetten vrouwen minder stappen buitenshuis dan mannen, omdat ze niet zeker zijn van hun veiligheid in het openbaar. En kost seksuele intimidatie op het werk vrouwen duizenden euro’s in ongewilde breuken in hun loopbaan. Daarom wordt het hoog tijd voor mannen om zich in het gesprek te mengen. Om zich fatsoenlijk te leren gedragen – doe bijvoorbeeld bij twijfel de Rock Test – en/of seksegenoten aan te spreken als die zich niet fatsoenlijk gedragen.

Om te beginnen met dit meest recente onderzoek: de Amerikaanse universiteit van Stanford onderzocht het wandelgedrag buitenshuis van mannen en vrouwen. Ze analyseerden daarvoor de data op de smartphones van 717.527 mensen in meer dan honderd landen, van Zweden tot Qatar. Het betrof in totaal 68 miljoen dagen activiteit. Uit het onderzoek bleek dat hoe meer macht mannen in een samenleving hebben, hoe vervelender ze het voor vrouwen maken om buiten rond te lopen. In Qatar liep het verschil tussen de seksen bijvoorbeeld op tot 38%.

Vrouwen wandelen niet minder buiten omdat ze lui zijn, maar omdat ze vrezen voor hun veiligheid. Buiten rondlopen verandert in spitsroeden lopen. Ook in zogenaamd beschaafde landen zoals Nederland en België:

Zaterdag 14 oktober, middernacht. Twee jonge gasten rijden me voorbij op het voetpad. “High five? Nee? Neuken dan?” Ik steek mijn middelvinger op, maar ze fietsen zo snel voorbij dat ze de “fuck off” niet meer horen. Nog geen vijfhonderd meter verder loopt een viertal mannen. “He meisje, ben je verloren? Kom bij me, ik maak het leuk tussen ons.” Als ik vraag of er iets aan hen scheelt, hoor ik geschater. Nog twee mannen roepen me die avond ongepaste dingen toe. Ik word kwaad, maar voel mij machteloos. In een kwartier tijd slagen acht mannen erin om me denigrerende voorstellen, vulgaire verwijten en voze boodschappen na te roepen. Ik loop met gebalde vuisten naar huis.

Omdat vrouwen niet zeker zijn van hun veiligheid, vermijden ze de openbare ruimte vaker en maken ze vaker kosten om ergens te komen met het openbaar vervoer.

Mannen brengen vrouwen ook schade toe in hun loopbaan, door vrouwen te dwingen van baan te veranderen wegens seksuele intimidatie. Vrouwen wéten dat het rapporteren van wangedrag van mannen niet loont. Driekwart van de vrouwen die probeerden stelling te nemen, kregen te maken met wraakacties van collega’s en leidinggevenden. Niet de man was het probleem, maar zij, de hysterische, overgevoelige bitch waar je niet mee samen kunt werken.

Veel vrouwen zwijgen daarom en zoeken hun heil elders. Ze veranderen 6,5 keer zo vaak van baan dan vrouwen die geen seksuele intimidatie ondervinden. Dat betekent vaak dat ze financieel de klos zijn. Ze geven een bepaalde loopbaan op, zitten een periode zonder betaalde baan, moeten ergens anders weer van onderaf beginnen. Dan hebben we het nog maar niet over de stress, de verloren dromen en ambities, de moeite die het kost om te solliciteren en je te bewijzen, en nog een keer te bewijzen, en nog een keer te bewijzen.

Het goede aan de hele kwestie Weinstein en soortgelijk gedoe is, dat steeds meer mensen gaan kijken naar de veroorzaker van de problemen. Nee, niet alle mannen behandelen vrouwen als een te consumeren wegwerp-product. Maar het zijn er wel zoveel dat alle vrouwen meerdere nare ervaringen hebben. Vrouwen doen al zeer veel om het wangedrag van deze minderheid bespreekbaar te maken. Feministen hebben vanaf het allereerste begin geweld en intimidatie van mannen geproblematiseerd. Sociale media leveren een nieuw kanaal op, met hashtag acties zoals #zeghet en #metoo.

De eis dat mannen hun bijdrage gaan leveren, wordt steeds luider met ieder nieuw schandaal. Iedere zwijgende man zorgt er namelijk voor dat andere mannen hun gang kunnen blijven gaan. Zoals regisseur Quentin Tarantino, die in het openbaar opbiechtte dat hij wíst van het wangedrag van Weinstein, maar dat hij zweeg en jarenlang de andere kant op keek. Daar heeft hij nu spijt van. Hij begint in te zien dat hij een onderdeel is van het probleem – hij hield roofdieren een hand boven het hoofd, waarschijnlijk op basis van de mythe van de Aardige Man en/of een of andere ons kent ons mannelijke groepscultuur

Het gaat erom dat mannen hun groepscultuur doorbreken, vrouwen als mens zien en haar met menselijk fatsoen behandelen. Er is moed voor nodig om seksegenoten aan te spreken op vervelend gedrag, maar dat is wél precies wat er moet gebeuren:

Things didn’t get this bad overnight. They’ve been bad for a long, long time, and we as men haven’t done anywhere near enough to police our own gender and make this kind of behavior wholly unacceptable. I know many men reading this will recoil to a defensive posture. I know the excuses that will pop into their heads. Knock it off. Every one of us needs to take a deep look at how we treat and have treated women, and how we react to the ways other men treat women. […] …we need to do everything we can to make it stop. Now.

Advertenties

Handige woorden voor vergadersituaties – hemhalen

Als vrouw zichtbaar en hoorbaar zijn in vergaderingen is hard werken. Woorden helpen om in beeld te krijgen wat er zoal gebeurt als mannen en vrouwen overleg voeren. Zoals een nieuwe term: he-peaten. Jij zegt iets, iedereen negeert je idee. Een man herhaalt jouw idee – in het engels: to repeat – en nu vindt iedereen het opeens geniaal, briljant, doen! Jij, vrouw, werd ge he-peat…. Voor de Nederlandse versie zou ik zeggen: hemhalen. Hij herhaalt jouw idee en opeens horen mensen wél wat er wordt gezegd. Je werd ge hemhaald.

Mannen geloven het vaak niet als vrouwen proberen te vertellen wat ze zoal meemaken in vergaderingen. Maar iedere vrouw die ik ken heeft de ervaring dat mannen je uitvoerig uitleg geven over een onderwerp waar je nota bene zelf deskundig in bent – het zogenaamde  ‘mansplainen‘. Ook maakt iedere vrouw die ik ken mee dat mannen je op een hele vervelende manier onderbreken en zelf weer het hoogste woord voeren. Daar hebben vrouwen een andere term voor bedacht: manterrupting. Van interrupting, onderbreken.

Het maakt niet uit wie je bent, en welke achtergrond je hebt. Zelfs de meest ambitieuze vrouwen met de hoogste opleidingen moeten hard werken om volwaardig deel te kunnen nemen aan vergaderingen. Zo ontwikkelden vrouwen in de staf van de Amerikaanse ex-president Obama de techniek van amplificatie. Om gehoord te worden ontwikkelden ze een strategie waarbij ze elkaar het woord teruggaven (goed punt Henk, maar wat zei Janet ook al weer?), elkaars ideeën herhaalden totdat ze hun punt hadden gemaakt, en in het algemeen elkaar steunden door passende, welgemeende complimenten te geven.

Ondertussen valt er genoeg te lachen rond ellende met mannelijke vergadertijgers en seksisten algemeen. Zoals deze, over de goed gedocumenteerde situatie waarbij man en vrouw hetzelfde zeggen, maar mensen vinden de man assertief, een goede leider,  en de vrouw een enge bitch:

Bonus:

Inspirerend voorbeeld: ”Laat haar spreken!”

Net als je denkt ‘ de praktijk om vrouwen te onderbreken woekert zo volautomatisch door, daar kun je niks aan doen’ blijkt het tegendeel. Alles wat je nodig hebt is één persoon die de sociale normen durft te doorbreken en mensen ter plekke aanspreekt op hun seksistische gedrag. ”Laat haar spreken’ roepen, da’s alles.

Dat het zo simpel kan liggen, bleek onlangs tijdens een wetenschappelijk seminar. Het betrof een activiteit tijdens het World Science Festival, een internationaal congres waarvan de seminars online wereldwijd uitgezonden worden. Een panel van allemaal mannen en één vrouw, Professor Veronika Hubeny, besprak onder leiding van een mannelijke moderator ingewikkelde astronomische theorieën.

Tijdens de paneldiscussie probeerde de wetenschapster verschillende keren het woord te nemen, maar ze kwam er niet tussen. Na een uur bracht de moderator het onderwerp eindelijk op de theorieën van Hubeny. Je zou denken dat ze dan eindelijk wat mocht zeggen. Maar nee. De moderator vroeg naar haar werk, en begon vervolgens haar eigen theorie aan haar uit te leggen.

Dit was teveel voor Marilee Talkington. Ze zat zich in de zaal op te vreten van frustratie omdat mannen alle ruimte innamen. En omdat het gedrag van de moderator zo’n schoolvoorbeeld is van mansplaining, de praktijk waarbij een man een vrouw uitleg geeft over een onderwerp waar hij veel minder vanaf weet dan zij, maar heeeej, hij is De Man in de conversatie.

Talkington schaamde zich aan de ene kant dood om in een volle zaal het woord te nemen, maar deed het toch en riep ‘laat haar spreken! Asjeblieft!’: Volgens de video opnames kreeg Talkington applaus. En kreeg Hubeny na die interventie eindelijk de kans iets te vertellen over haar werk. Succes!

Wat er na afloop van de paneldiscussie gebeurde, was echter nog mooier. Via Facebook laat Talkinton weten:

My hands are still shaking. I’m still upset by the incredible sexism that has been demonstrated this afternoon. But I also realize that I just spoke up in an auditorium full of people that are listening to people that are considered gods in the international science world. I was just overwhelmed by it all.  We get up to leave. And then it happens. Person after person come up to me. Both men and women. The first woman, right behind me, reaches over and embraces me and says, “Oh my god. what you said was the most important thing that was said all day. Thank you. Thank you.” And then people start filing out of their aisles and wind their way over to me: “Was that you? Thank you so much for speaking up. Thank you.” “Was that you? Oh god, what he was doing was horrific. Thank you. I wanted to do something but didn’t know how” “Was that you? I wish I had the courage to say something, thank you! Thank you so much”

Het vergt moed om je eigen socialisatie te doorbreken, de ”normale” gang van zaken tijdens een seminar te verstoren (panel praat, publiek luistert), en in het openbaar luid en duidelijk een standpunt in te nemen. Maar je bent waarschijnlijk niet de enige die zich irriteert aan seksistische praktijken. En de beloning is groot. Zo vinden revoluties plaats: als het ”normale” gedrag, in dit geval mannen die over vrouwen heen praten, zoveel weerstand oplevert en schaamte veroorzaakt, dat mensen het voortaan uit hun hoofd laten zoiets te doen. Zie hierover ook het boek The Honor Code.

Hulde dus voor mevrouw Talkinton (wat een prachtige achternaam trouwens, in dit verband 😉 )

De moderator heeft inmiddels excuses aangeboden voor zijn gedrag:

“I talked too much,” Holt said in an email to Mic. “The reproach from the audience was well-merited. I apologize to Dr. Hubeny and salute her for her stellar contribution to the discussion.”

Volgende mijlpaal: dat organisatoren van congressen zorgen voor evenwichtig samengestelde panels. Ook daar hoef je geen moeite voor te doen. Er zijn vrouwen genoeg. Om bij de wetenschap te blijven: je laat de mannen links liggen die vijf jaar geleden hun laatste wetenschappelijke werk publiceerden, en in plaats daarvan nodig je hun vrouwelijke collega’s uit, die recent nog een goede bijdragen aan de wetenschap leverden. Op die manier bewust omgaan met de samenstelling van de groep levert snel resultaten op. Zo wisten microbiologen het percentage vrouwelijke sprekers in een paar jaar tijd omhoog te krijgen van een kwart naar bijna de helft. Het kan, als je maar wil.

Manchester is aanslag op feministische popster en haar fans

De aanslag op Manchester is nog vers, maar als het gaat om gender vallen mij een aantal zaken op. De dader is een man. Hij koos tot doelwit van zijn aanslag een concert van Ariana Grande, een uitgesproken feministe die meeliep in de Amerikaanse Women’s March en geen geduld heeft met seksisme. Haar concert trok honderden jonge meisjes. Die dan ook domineren onder de groep slachtoffers. Onder andere Slate Magazine durft daarom de volgende stelling aan: dit was een gerichte aanslag op vrouwen en meisjes.

Bij terreur gaat het verdacht vaak om mannen. Deze mannelijke daders hebben verdacht vaak een geschiedenis van geweld tegen meisjes en vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten en aan het moorden slaan. Doden ze mensen, dan vermoorden ze opvallend vaak eerst een of meer vrouwen – vaak familieleden, zoals een moeder, zus of echtgenote. En ze kiezen voor het terrein van hun aanslag vaak plekken waar meer vrouwen dan mannen te vinden zijn. Zoals winkelcentra.

Zelfs als daders ”willekeurig” mensen op straat neerschieten, zijn die zogenaamd willekeurige slachtoffers opvallend vaak heel toevallig vrouwen. Dat gebeurde onlangs nog in Finland, waar een 23-jarige man de vrouwelijke burgemeester Tiina Wilen-Jappinen en twee vrouwelijke journalistes doodschoot in de stad Imatra.

Dan Manchester. De dader is een man. Hij koos als doelwit een concert van Ariana Grande. Zij geldt als een feministische heldin. Ze staat erop dat ze gezien wordt als een zelfstandig persoon. Ze spreekt zich luid en duidelijk uit tegen het seksisme in de muziekindustrie en seksisme in het algemeen. In interviews, in haar liedjes en in haar optredens benadrukt ze de kracht van vrouwen. Dat je sexy mag zijn en dat een sexy uiterlijk niet betekent dat mensen je ‘dus’ mogen verkrachten, of mogen reduceren tot seksobject.

Haar meest recente plaat heet Dangerous Woman. Bij de keuze voor die titel werd ze geïnspireerd door een uitspraak van de Egyptische feministe en schrijfster Nawal al Saadaawi:

Onder die titel vulde ze een album vol feministische liederen. ‘Gevaarlijke Vrouw’ werd ook de titel van haar toernee. Ze treedt regelmatig op voor uitverkochte zalen gevuld met meisjes en jonge vrouwen, de kerndemografie van haar fans. Zodoende trof de aanslag in Manchester vooral vrouwen en meisjes.

Die vrouwen en meisjes hadden in de concerthal de avond van hun leven. Totdat de bom af ging. Uitgerekend op die plek, op dat moment, met deze groep in de zaal. De Amerikaanse journalist David Leavitt, en met hem vele anderen, grepen de tragedie prompt aan om Grande en haar veelal vrouwelijke fans een trap na te geven met uitspraken zoals:

“MULTIPLE CONFIRMED FATALITIES at Manchester Arena. The last time I listened to Ariana Grande I almost died too”

Zelfs het slachtoffer worden van een aanslag, met een meisje van 8 onder de doden, kan de tweede sekse niet behoeden voor minachting, bagatellisering, sneren en erger. Want:

The impulse to hate and fear women who are celebrating their freedom—their freedom to love, their freedom to show off their bodies, their freedom to feel joy, together—is older than ISIS, older than pop concerts, older than music itself.

De 23-jarige man die de bom plaatste, behoort tot die vrouwenhatende traditie. Of hij dat nou zelf doorhad, of niet. De locatie en het doelwit van zijn bom spreken luid en duidelijk.

Meisjes sterven door zwangerschap, jongens door verkeersongelukken

Feministen zeggen wel eens dat mannen en vrouwen eigenlijk ieder in een andere wereld leven. Dat werd weer eens grimmig duidelijk uit cijfers van de World Health Organization (WHO)  naar de doodsoorzaak bij 15 tot 19-jarigen. Meisjes in die leeftijdscategorie sterven vooral door zwangerschap. Het gaat naar schatting om tien op de 100.000 meisjes. De tieners bloeden dood, sterven omdat de baby er niet uit wil komen, of bezwijken aan de gevolgen van een onveilige abortus. Ondertussen leggen jongens uit die leeftijdscategorie vooral het loodje door verkeersongevallen.

Meisjes van 15-19 jaar raken niet in hun uppie zwanger…. Foto: National Geographic

Verkeersongevallen, ja, het is natuurlijk heel verdrietig als je door zoiets om het leven komt. Maar het gaat om ‘onpersoonlijke’ ellende. Meestal zijn weggebruikers er niet op uit om één bepaalde persoon gericht dood te rijden. Het gaat om onoplettendheid, toeval, een ongeluk.

Hoe anders ligt dat bij de meisjes. Hun zwangerschap is het resultaat van een situatie, waarbij de ene persoon gericht aan de gang is gegaan met een specifieke ander. Bij meiden in de leeftijdscategorie 15-19 jaar is daarbij vaak dwang in het spel.  Seksueel geweld en kindhuwelijken brengen tienermeiden in situaties waarbij ze niet kunnen ontkomen aan een man en zijn penis. Eigenlijk sterven ze niet door de zwangerschap, maar door de acties van een man in een context (geweld, huwelijkscontract) waarbij de meisjes zelf geen zeggenschap hebben over wat er met hun leven en hun lijf gebeurt. Bovendien gaat het vaak om landen waarbij er een sterke taboesfeer hangt om vrouwen en hun reproductieve rechten. Dat uit zich onder andere in een slechte verkrijgbaarheid van voorbehoedsmiddelen en overheden abortus illegaal maakten.

Het gaat al met al om enorme aantallen. Uit onderzoek van de Verenigde Naties bleek een paar jaar geleden dat een op de tien mannen uit China, Bangladesh, Sri Lanka, Cambodja, Indonesië en Papua-Nieuw Guinea zelf toegaf dat ze seks hadden gehad met een vrouw die niet wilde. Rekende je de echtgenoten mee – verkrachting binnen het huwelijk – dan steeg het percentage verkrachtende mannen naar 25%. Uit dit en andere onderzoeken kwamen steeds dezelfde drie motieven naar voren. De mannen verkrachten omdat ze vinden dat ze het recht hebben om een vrouw seksueel te bezitten, omdat ze boos zijn op een specifieke vrouw, of omdat ze zich vervelen.

Als het gaat om kindhuwelijken berekent Plan Nederland dat 27 meisjes per minuut moeten trouwen met een vaak veel oudere man. Het gaat om meisjes onder de achttien. Volgens de dominante opvattingen van landen waar dit gebeurt, is seks daarna legaal. Maar het meisje kan geen nee zeggen. Doet ze dat wel, dan zijn een sociale dood of verder geweld (eerwraak enz.) haar deel. Kindhuwelijken en de activiteiten van hun echtgenoot zorgen er vervolgens voor dat meisjes veel te jong zwanger raken. Dat heeft ernstige medische gevolgen. De sterfgevallen zijn slechts het topje van de ijsberg. Nog veel meer meisjes raken verminkt tijdens de bevalling, of kampen algemeen met een slechte gezondheid door teveel zwangerschappen op een te jonge leeftijd, of omdat hun echtgenoot ze AIDS bezorgt.

Kortom, de misere van de meisjes tussen 15 en 19 jaar is overduidelijk het gevolg van gericht menselijk handelen en culturen waarin het leven van een meisje weinig waard is. Wát een verschil met de verkeersongelukken van de jongens…..

Zelfs Wonder Woman dient als wapen tegen vrouwen

Nog een paar weekjes slapen en dan is het zover: Wonder Woman in de bioscoop! Maar zelfs deze heldin ontkomt niet aan minachting. Eerst moesten we decennia wachten op de film. Daarna bleef het bijzonder stil om de film te promoten. Nu de p.r. eindelijk tekenen van leven toont, blijkt Wonder Woman gekoppeld te worden aan dieetproducten. Wonder Woman verandert zo in een wapen tegen vrouwen – je moet perfect zijn, val af, anders kotsen we je uit.

Gal Gadot, die Wonder Woman speelt,  kan er niets aan doen dat ze bijna voldoet aan het dominante schoonheidsideaal. Ze werd geboren met bepaalde fysieke kenmerken die onze cultuur waardeert. Ze werkte hard om in 2004 de kroon van Miss Israel te winnen. Ook voor haar filmrollen moet ze er perfect uit zien – Hollywood ziet actrices alleen staan als ze jong, bloedmooi en sexy zijn, anders kun je fluiten naar een inkomen. Op je 23ste ben je al over je hoogtepunt heen, lijkt het. Kortom, ze moet wel hard aan haar uiterlijk werken, anders krijgt ze geen klussen.

Het wordt nog vervelender als anderen aan de haal gaan met Gadot’s bijna perfecte uiterlijk en vrouwen allerlei gekkigheid voorschrijven. Journalisten publiceren clickbait over een ‘Gal Gadot dieet plan‘. Daarin staan vermaningen dat je als vrouw voedsel moet vermijden waar je opgeblazen van raakt. Geen groenten eten, meisjes! Een banaan mag nog net, maar echt, je wil geen vet zwijn worden, toch? En blijven scheren, vrouwen. Haar in oksels of op benen vinden we alleen prima als het gaat om mannen. Vrouwen moeten met dure producten en door pijn te lijden die natuurlijke begroeiing verwijderen. Levenslang.

De huidige dieet pr-campagne, rijkelijk gelardeerd met foto’s van Gadot als Wonder Woman, heeft de slogan ‘denk dun’. De kritiek was al snel niet van de lucht. Eindelijk een grote Hollywood productie over en rondom Wonder Woman. De eerste productie uit de huidige superhelden-golf waarin een vrouw centraal staat als heldin. Maar nee, krijg je weer gezeur over het uiterlijk van vrouwen. Je zou er depressief van worden. Zoals website The Mary Sue samenvat:

 “Think thin” is not a slogan we need associated with a fierce warrior. […] This cross-promotion is full of the mixed messages of unrealistic standards women have forced upon them their whole lives. We’re supposed to be as strong as Wonder Woman but also expected to “think thin,” to keep our bodies small and unimposing, preferably to the point of having no body at all. Hopefully the movie itself does a better job of promoting representation of a stronger, unapologetically impressive sort of woman.

Ik hoop het ook. De trailers beloven in ieder geval veel goeds:

 

Gemeente Den Haag, Mexx, Heineken, allemaal benadelen ze vrouwen wegens moederschap

Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) eist van de Nederlandse regering dat er meer gebeurt om vrouwen te beschermen tegen discriminatie vanwege zwangerschap. Broodnodig. Seksistische werkgevers beroven vrouwen van hun inkomen, veroorzaken een breuk in hun loopbanen, en verpesten de arbeidsmarkt. De oordelen van het College laten zien dat deze vorm van discriminatie overal voorkomt. Zoals bij de gemeente Den Haag, Mexx, Heineken en vele anderen. Je kunt echter wat doen. Bijvoorbeeld stoppen met Heinekenbier kopen in de supermarkt. En naar het CVRM stappen.

Een greep uit recente gevallen van bedrijven die vrouwen de laan uit schoppen zodra ze zwanger raken. Het patroon: het betreft vrouwen met tijdelijke contracten en uitzendbanen. De volgende keer dat een of andere blanke man je komt wijsmaken dat flexibiliteit op de arbeidsmarkt top is, moet je die persoon maar eens met deze schaduwzijde van de vrije markt confronteren. Zo’n vrije markt is alleen top voor mensen die voldoen aan de norm van ideale werknemer. Ideale werknemers zijn jong, gezond, blank, mannelijk. De rest heeft het nakijken en dat noemen we dan een ‘banenwachtrij’. Ja ja….

Webhelp Nederland wilde volgens het College na het derde tijdelijke contract opeens niet meer verder met een medewerkster, ondanks toezeggingen dat ze een arbeidsovereenkomst bij Webhelp zou krijgen. Toevallig gebeurde dit alles nét tijdens haar zwangerschapsverlof. Het CVRM oordeelt dat het bedrijf discrimineerde op basis van geslacht, en dat dit waarschijnlijk niet voor het eerst gebeurt:

Daarnaast verklaren een oud-leidinggevende en een ex-collega dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen en uit dienst gaan. […] Het was bekend dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen.

Kortom, breed beleid om vrouwen de deur uit te schoppen zodra ze zwanger raken.

Als vrouw zou je ook kunnen besluiten geen Heineken meer te kopen in de supermarkt. Tref ze in hun portemonnee, want de bierbrouwer treft jou ook in je portemonnee door vrouwen te ontslaan in geval van zwangerschap. Zo kreeg het CVRM de zaak voorgeschoteld van een Heineken-teamleider. Die legde in een mail en in gesprekken een direct verband tussen de afwezigheid van een werkneemster in verband met haar zwangerschaps- en bevallingsverlof, en het niet voortzetten van de arbeidsverhouding. Een duidelijk geval van discriminatie.

Van detacheringsbureau’s moeten vrouwen het ook al niet hebben. Zo oordeelde het CVRM dat Adecco Nederland BV een werkneemster discrimineerde. Toen de vrouw zwanger raakte, was detachering bij een bedrijf opeens niet meer mogelijk. Het bedrijf stelde later een vacature open voor het werk wat de vrouw deed. Goh…. Discriminatie!

Ook huisartsen kunnen er wat van. Een maatschap van huisartsen, waarschijnlijk ergens in Drenthe gevestigd, sprak met een vrouw af dat zij in dienst van de praktijk zou komen na afronding van haar opleiding. Dat ging prompt niet door toen ze aan het einde van de opleiding zwanger raakte. Discriminatie, oordeelt het CVRM.

Zelfs zeggen dat je in de toekomst een kindje zou willen krijgen, kan al tot ontslag leiden. Zo stuurde Mexx Retail een nieuwe medewerkster de laan uit nadat zij collega’s vertelde dat ze over drie weken zou beginnen met vruchtbaarheidsbehandelingen. Mexx vond dat de vrouw daardoor in de toekomst minder flexibel zou zijn en minder uren inzetbaar. Dus hup, bij voorbaat al wegwezen. Het CVRM oordeelde dat de firma zodoende verboden onderscheid maakte en zich schuldig maakte aan discriminatie.

De gemeente Den Haag struikelde over borstvoeding. Volgens de wet hebben vrouwen het recht om met doorbetaling van hun salaris te kolven. Een uitzendkracht die van dit recht gebruik wilde maken, kwam echter onmiddellijk terecht in conflictieve gesprekken met haar leidinggevende terecht. Die stuurde haar naar huis. De gemeente Den Haag stelde in de zitting bij het College dat de arbeidsverhouding met de vrouw beëindigd werd omdat zij haar afspraken niet nakwam. Het College stelt dat de gemeente de wet niet naleefde en de vrouw discrimineerde.

Tot slot, bonus: een gevalletje seksuele intimidatie. Mijdt als vrouw Grondontwikkeling Nederland B.V. als de pest. Naar het oordeel van het College discrimineerde dit bedrijf een vrouw door niets te doen terwijl de directeur haar seksueel intimideerde. Uit het verslag van het CVRM stijgt een nare lucht op:

De vrouw zegt dat de directeur haar seksueel geïntimideerd heeft.Volgens de vrouw uitte de directeur dit op de werkvloer en in e-mails en Whatsapp- berichten aan de vrouw. De vrouw beantwoordde de berichten van de directeur. Volgens de vrouw uit angst voor ontslag. Het bedrijf ontkent dat sprake was van seksuele intimidatie. Volgens het bedrijf nam de vrouw zelf het initiatief tot seksueel getint contact met de directeur. Ook is het in het bedrijf gebruikelijk om mannelijke en vrouwelijke werknemers op ongebruikelijke wijze te motiveren.

‘Ze wilde zelf’ is 100% een rode vlag als het gaat om misbruiksituaties. Blijkbaar valt er iets recht te smoezen wat per definitie krom is. Als directeur berichten sturen van het type ‘kusje op je k..tje’ en ‘ben jij eigenlijk een beffer?’ zijn bijzonder ongepast binnen een machtsrelatie op de werkvloer. En medewerkers ‘op ongebruikelijke wijze motiveren’??? Dat klinkt ronduit eng. Gelukkig doorzag het CVRM de kulverhalen van Grondontwikkeling Nederland B.V. en gaf de vrouw gelijk.

Trump scoort met vrouwenhaat

Trump’s eerste honderd dagen als president van de V.S. roepen vooral hoongelach op omdat hij weinig klaar maakt. Maar dat is niet helemaal terecht. Vanaf de eerste dag in het Witte Huis is Trump buitengewoon fanatiek en effectief bezig om de (reproductieve) rechten van vrouwen te ontmantelen. Zijn vrouwenhatende beleid schaadt mensenrechten, maar wat boeit dat als je vrouwen ziet als omhulsels voor de foetus?

Het meest recente wapenfeit: Trump schrapt alle uitgaven die het zogenaamde State Department maakt om vrouwenrechten wereldwijd te versterken. Tussen nu en 2018 moet het budget van 8,25 miljoen dollar naar nul gaan. Deze nieuwste maatregel komt bovenop andere acties, zoals:

  • Herintroductie van de zogenaamde Global Gag Rule. Die houdt in dat organisaties in ontwikkelingslanden alleen Amerikaans geld krijgen als zij geen abortussen uitvoeren en zwijgen over abortus, zelfs als vrouwen vragen naar de mogelijkheid hun zwangerschap af te breken. Dat leidt tot tienduizenden gevallen van moedersterfte.
  • Trump draaide de geldkraan dicht voor een bevolkingsprogramma van de Verenigde Naties. Het VN-fonds, UNFPA, ontving jaarlijks 75 miljoen dollar van de V.S. en zette dat geld in om meisjes en vrouwen in landen als Irak, Zuid Sudan, Syrië, Yemen en Somalië te voorzien van voorlichting, voorbehoedsmiddelen, zwangerschapszorg en abortus. Als die steun weg valt, kan het fonds minder doen, blijven vrouwen verstoken van anticonceptie en hulp, met meer dode en gewonde vrouwen tot gevolg vanwege complicaties bij zwangerschap, meer onveilige abortussen, en te jonge meisjes die te jong moeder worden, met alle gevolgen van dien.
  • Plannen om fondsen te schrappen bij programma’s die geweld tegen vrouwen bestrijden. In de tien jaar nadat de V.S. de Violence Against Women Act aannam, daalde geweld tegen vrouwen met 64%. Het geweld kan weer stijgen als programma’s ter preventie van en bewustwording rond geweld stoppen. Daarnaast moeten Blijf van mijn Lijf huizen sluiten. Dit alles levert waarschijnlijk meer dode en gewonde vrouwen op.
  • Plannen om financiële steun voor de Wereldbank stop te zetten. Dat komt neer op 650 miljoen dollar minder, geld wat deels gaat naar programma’s om de economische zelfstandigheid van vrouwen te vergroten en kansarme vrouwen toegang te geven tot kleine kredieten om een handeltje op te zetten.

Dit alles in de eerste honderd dagen. Veel van dit soort aanvallen op vrouwen gingen vergezeld van foto’s waarop louter oude blanke mannen in pak glimlachend toekijken hoe Trump zijn handtekening zet onder de vrouwvijandige maatregel. Die beelden bekrachtigen de boodschap die Trump met dit beleid wil uitzenden naar het brede publiek, betoogt auteur Jil Filipovic:

Mr. Trump promised he would make America great again, a slogan that included the implicit pledge to return white men to their place of historic supremacy. And that is precisely what these photos show. The same kind of men who have been in charge of the United States since its founding, so very proud of themselves for trying to ax the rights that make it possible for women to chart their own futures — and to compete with men. If women can’t decide for themselves when and if to have children and are instead at the mercy of men and nature, there will simply never be 50 percent of us at that table, or in any halls of power. The men of the Republican Party know this just as well as women do.

Teen Vogue stelt inmiddels voor om Trump’s beleid niet pro life te noemen, zoals anti abortusfanaten graag willen, maar om te dopen tot ‘Pro Dood’. Het is vrouwen en kinderen laatst bij Trump en zijn begrotingsplannen. Geen wonder dat de televisiebewerking van Margaret Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd akelig actueel over komt:

the most frightening scenes are the ones that look like our version of the present or the near-future — days recently gone by for the woman known as Offred (Elisabeth Moss). America may not be headed to Gilead yet, but the parallels between reality and fiction do make the stomach churn.

Sneue muziekfestivals kunnen geen vrouwen vinden

Zomer! Muziekfestivals! Heerlijk. Maar wiens muziek hoor je daar? Mannenmuziek, concludeert website Thump. De redactie telde het aantal vrouwelijke acts op techno muziekfestivals. Als je alle ”mannenacts” verwijdert van posters, houd je nauwelijks vrouwelijke bands en artiesten over. Dat was in 2015 zo. 2016 levert hetzelfde beeld, met bijvoorbeeld in Nederland amper 6% vrouwelijke artiesten op de podia. Grote kans dat deze hardnekkige situatie dit jaar opnieuw zorgt voor een blanke, mannelijke monocultuur. Wordt het niet eens tijd dat mannelijke artiesten zulke eenzijdige festivals boycotten? De kritiek op vrouwen vergeten wordt in ieder geval steeds luider, wereldwijd.

 Het programma van Leeds als je alleen de vrouwen noemt. Akelig leeg.

Thump bracht een paar patronen aan het licht die feministen akelig bekend voorkomen, omdat je dat steeds opnieuw ziet in de achterstelling van vrouwen. Ook in de literatuur, de kunstensector en de wetenschap. Vertaald naar muziek:

  • hoe meer mainstream het muziekgenre, hoe meer mannen
  • hoe meer status en hoe groter het festival, hoe meer mannen
  • kleine festivals en niche markten: meer vrouwen

Nederland vormt geen uitzondering. Website Noisey deed een steekproef in 2015 en kwam situaties op het spoor zoals Lowlands, met 37 volledig mannelijke acts tegenover 2 vrouwelijke en 2 gemixte. Ook bij de line-up van festivals zoals Appelsap moet je goed zoeken voordat je een paar vrouwelijke artiesten aantreft temidden van de bergen mannen. Tijdschrift Vice keek in 2016 opnieuw naar het aandeel vrouwen en kwam uit op gemiddeld 6% vrouwen op het podium. Dat betekent gemiddeld 94% mannelijke artiesten. 94 procent! Alsof we in de middeleeuwen leven, toen alleen mannen buitenshuis mochten schitteren.

Wat steeds minder werkt is met smoesjes komen als mensen kritiek uiten op je eenzijdige programma:

Most of the arguments that attempt to shut down people when they just want to talk about why women are excluded can be found in a useful mocked-up bingo card called Female Conference Speaker Bingo, which can be applied to all aspects of female invisibility in public realms […] Those making these repetitive arguments and excuses often don’t realise that women have heard them so many times before, to the point that they are memes. They are also “tail end” arguments, rather than “source” arguments, in that they ignore the context within which the exclusion of women occurs.

Wat wél werkt is druk van buitenaf. Zo protesteerden fans hevig toen de organisatoren van het Australische festival Days like This dit jaar 30 mannelijke acts op het podium zette, tegenover nul (0) vrouwen. En festival Spilt Milk, in Canberra, Australië, kwam onder vuur te liggen toen ze op de proppen kwamen met zestien optredens, waarvan slechts één met vrouwelijke artiesten. Organisatoren beloofden beterschap of hielden na die kritiek haastig een tweede wervingsronde, om alsnog meer vrouwelijke artiesten te boeken.

Een boycot werkt ook zeer effectief. Zo nomineerde de jury van een beroemd stripfestival, Festival van Angoulême, vorig jaar alleen mannelijke tekenaars voor een prestigieuze Grand Prix. Vrouwelijke tekenaressen riepen op tot een boycot. De drie uiteindelijke genomineerden verklaarden dat ze de prijs niet meer wilden ontvangen en trokken zich terug. In lijn daarmee zou het enorm helpen als mannelijke artiesten weigerden te spelen op muziekfestivals die geen vrouwen contracteren. Net zoals steeds meer mannelijke sprekers conferenties mijden als de organisatie nauwelijks vrouwelijke sprekers weet te vinden.

Het kan namelijk wel degelijk anders. Magneet Festival deed het vorig jaar met 17,5% vrouwelijke acts opvallend goed. Tegenover dagblad Metro verklaarde een van de organisatoren dat de verdeling tussen mannen en vrouwen actief onderdeel van het beleid is. Met andere woorden: je bewust zijn van discriminerende selectieprocessen, en je onbewuste vooroordelen bijsturen, werkt. Met als hulpmiddel: als je jezelf hardop uitspraken van de eerder genoemde bingokaart hoort opsommen, weet je dat je seksistisch bezig bent en moet je kritisch kijken naar je denkprocessen en je selectiemethodes. Succes!

Vrouwen krijgen minder kansen en hardere straffen

Mannelijke financiële adviseurs gaan twee keer zo vaak de fout in als hun vrouwelijke collega’s. Maar als vrouwen de fout in gaan, lopen ze een 20% groter risico op ontslag. Vervolgens krijgen ze ook nog eens minder vaak dan mannelijke ‘daders’ een tweede kans in hun bedrijfstak. Dat blijkt uit een jarenlange studie naar de personeelsrapporten van 1,2 miljoen Amerikaanse adviseurs en aandelenhandelaren, die een disciplinaire maatregel opgelegd kregen.

 

Waarom zijn vrouwen toch zo perfectionistisch? Als ze ‘gewoon’ eens durfden, ‘gewoon’ genoegen namen met een zesje, komt alles goed. Zo luidt de gebruikelijke riedel in Nederlandse media. Deze riedel heet framing – de bril waardoor veel auteurs problemen bekijken. Let maar eens op hoe vaak een opinieschrijver een situatie op deze manier voorstelt. Het ligt aan vrouwen zelf. Zo ook met perfectionisme. Vrouwen, stop met alles perfect willen doen! Je verpest het voor iedereen en vooral ook voor jezelf! Geen wonder dat je loopbaan stagneert, enz.

Wat deze verhalen echter weglaten, is dat vrouwen onder zware druk staan om het perfect te doen. Wij mensen geven vrouwen namelijk veel minder kansen dan mannen, en straffen vrouwen behoorlijk hardvochtig als ze fouten maken. Zoals uit het Amerikaanse onderzoek naar financiële professionals blijkt. De wetenschappers die de 1,2 miljoen disciplinaire rapporten doorploegden, concluderen:

The authors, who teach at the University of Chicago, Stanford University and the University of Minnesota, suggested the difference represented “taste-based discrimination” in the industry.“The financial advisory industry is willing to give male advisers a second chance, while female advisers are likely to be cast from the industry,” they wrote.

Als een misstap meteen einde oefening betekent, kijk je als vrouw wel linker uit om risico’s te nemen of het rustig aan te doen.  Je ziet deze bestraffende houding overal terug. Neem de filmindustrie. Gemiddeld krijgt een ervaren, bekende regisseuse eens in de tien jaar de kans aan het roer van een grote film te staan. De banen gaan vooral naar blanke mannen, waaronder mannen met een flop op hun naam.

Geen probleem, voor een man. Krijg je als vrouw echter die ene kans en mislukt het, dan gooit Hollywood de deur dicht. Dat heet het Ishtar-effect, naar de gelijknamige film die flopte. Ishtar betekende het einde van de loopbaan van Elaine May. Warren Beatty en Dustin Hoffman waren medeverantwoordelijk voor de flop, maar zij hadden geen enkel probleem daarna nieuw werk te vinden.

Hetzelfde patroon duikt op in het bedrijfsleven. Als het minder gaat met een bedrijf, krijgt een vrouwelijke directeur (CEO) in vergelijkbare omstandigheden veel meer kritiek te verduren dan een mannelijke directeur. Leidde een vrouw het noodlijdende bedrijf, dan kreeg zij de schuld van de malaise in 80% van de nieuwsartikelen over de situatie. Bij een man gebeurde dat in slechts 31% van de gevallen.

De lijst onderzoeken is eindeloos lang. Overal hetzelfde meten met twee maten. Overal hogere eisen aan vrouwen, en zwaardere straffen als ze niet supergoed zijn. Dat gebeurt ook in Nederland. Mannelijke voetballers maken er een puinbak van en de enige vraag is ‘welke coach helpt hen er weer bovenop.’ Als de resultaten van voetbalsters tegenvallen, of een voetbalclub zit financieel krap, heet het meteen ‘hef vrouwenvoetbal maar op‘.

Kortom, gewone, middelmatige vrouwen redden het niet. Gewone, middelmatige mannen wél. Mannen mogen falen en krijgen daarna vaak een tweede kans. Mensen zien mogelijkheden bij mannen en geven hen promoties, terwijl vrouwen aan een plakkende vloer kleven. Vrouwen kunnen er niet van uit gaan dat zij snel kansen krijgen. En ze liggen er verdacht snel uit. Wetenschappelijk bewezen feit.

Maar er heerst een oorverdovende stilte over dit structurele seksisme waardoor vrouwen in de marge verdwijnen. Diverse mensen voeren diverse redenen aan naar het hoe en waarom van die stilte. Vrouwen komen niet vooruit omdat mensen diversiteit onbelangrijk vinden en zich niet oprecht inspannen het speelveld gelijker te maken. Of ze ontkennen dat mannen veel meer kansen krijgen dan vrouwen, omdat dit makkelijk is. Lekker wegkijken en genieten van je privileges, met als bonus dat je kunt neerkijken op al die domme vrouwen die een probleem hebben omdat ze het niet goed doen.

Vrouwen zijn echter niet gek. Wij zien de dubbele moraal wel degelijk, en ervaren de oneerlijkheid:

Why do women have to be exceptional to warrant fair treatment? If I’m a female and am pretty average at my job, I should be afforded the same luxuries as any man who is also pretty average at the same job. My biggest gripe with all of this, is that a Dud Male Boss hardly ever gets called out for being a dud. It’s almost as if being male and “ok” at your job, means that you can get away with being a terrible manager and continue to progress to a decent middle management job. But put a female in that same position and every mistake is highlighted, with the insinuation that she’s a dud because she’s female.

Als je dit stuk hebt gelezen, weet dan dat wij allen geleerd hebben vrouwen minder te vinden dan mannen. Wees je ervan bewust. Geef vrouwen bewust meer kansen. Als een vrouw het gedrag van een bepaalde man vertoonde, zouden we dat accepteren? Zo nee, waarom vinden we hem dan nog steeds ok terwijl we haar zouden uitkotsen? Hoe eerlijk is je kritiek? Op die manier kun je jezelf bijsturen en aangeleerd gedrag afleren. Probeer het maar eens. Wie weet wordt de wereld dan wat vriendelijker voor vrouwen.

Seksisme alarm: mannen praten over economie en filosofie

Een festival over economie en de filosofie! In de Westerkerk van Amsterdam! Klinkt geweldig, maar beste organisatoren, waar zijn de vrouwen?

Pas op: schijn bedriegt…..

Op de foto’s op de homepage lijkt de man-vrouw verdeling redelijk goed. Er staan foto’s van drie blanke mannen en twee blanke vrouwen, meteen bovenaan. Kijk je daarna echter naar het daadwerkelijke aanbod, dan zie je in het programma dat deze vrouwen meestal de moderator zijn, en daarnaast hooguit een inleiding verzorgen. Zoals Marjan Slob en Miriam Rasch. Ze betreden niet zelfstandig het podium met een eigen verhaal, maar ondersteunen mannelijke sprekers zoals Sheldrake en Sloterdijk.

Voor de rest is het mannen wat de klok slaat. Naast de heren van de foto’s Peter Sloterdijk, Slavoj Žižek en Rupert Sheldrake, praten Larry Siedentop, Paul Steenhuis, Peter Sloterdijk, Owen Jones, Jan Zielonka, Bas Heijne, John Gray, Dyab Abou Jahjah, Maurice Knegtel Sensei, enzovoorts. Het gaat maar door, man na man na man. De enige uitzondering lijkt Eva Rovers, wiens bijdrage plaats vindt in een groep met drie mannen en een mannelijke moderator (Boudewijn Richel).

Ik vind het compleet absurd dat een groot evenement anno 2017 zó weinig vrouwen weet te vinden om écht iets te zeggen over grote onderwerpen zoals economie en filosofie. De paar vrouwen die er zijn, treden bijna allemaal op in ondersteunende rollen om het optreden van de mannen te laten schitteren. Ik zou de organisatoren willen oproepen voortaan bewuster om te gaan met de onbewuste vooroordelen die dit soort eindplaatjes opleveren. Daarvoor verwijs ik bijvoorbeeld naar de site van de Gendered Conference Campaign, met diverse tips om dit soort eindresultaten in een vroeg stadium bij te stellen.

Vrouwen verdienen beter!

Canadese politie wuift aangiften verkrachting weg

Canadese politieregio’s wuiven gemiddeld 1 op de 5 aangiftes van seksueel geweld weg. Volgens de agenten van dienst is er in zo’n geval niets strafbaars gebeurt, klaar. Eerder bleken politiekorpsen in de V.S. over dezelfde blinde vlek te beschikken. Door aangiftes niet te accepteren en geen onderzoek te beginnen, blijven misdaden onbestraft, kunnen daders door en blijven slachtoffers in de kou staan.

Niet zo stoer als het om seksueel geweld gaat

Niet zo stoer als het om seksueel geweld gaat

De Canadese cijfers kwamen met veel moeite boven water, nadat de krant Globe and Mail honderden verzoeken om informatie indiende. Uit het door hardnekkige journalisten verkregen overzicht blijkt dat korpsen onderling grote verschillen tonen. Zo kent de regio New Brunswick twee politieposten die ongeveer hetzelfde aantal bewoners onder z’n hoede heeft. In het ene gebied, Fredericton, komen agenten tot 16% ‘valse’ of ongefundeerde aangiften, terwijl dat in Saint John oploopt tot een bizarre 51%.

Daarnaast kwamen rare verschillen per regio naar voren. Zo zou in Mississauga een kwart van de aangiften nergens op gebaseerd zijn, terwijl de politie in een grote stad als Toronto 7% ongefundeerd vindt. In sommige regio’s loopt het percentage aangiftes die volgens de politie nergens op slaan, op tot 60%. Commentatoren wijten deze situatie aan vooroordelen tegen vrouwen, waardoor agenten onwillig zijn om vrouwen te geloven en een onderzoek te starten. Die houding verandert valse aangiften in een mensenrechten-kwestie die past in een problematisch patroon:

Systemic discrimination in policing remains a significant human-rights issue in Canada and one that the Ontario Human Rights Commission has been tackling for well over a decade. Beyond the issues of unfounded sexual-assault cases, this includes failing to properly investigate thousands of cases of missing and murdered indigenous women and girls. It includes the overpolicing of black, Middle Eastern and indigenous men based on stereotypes. And it includes excessive use of force on people with mental-health disabilities. The end result is that some groups of people are overrepresented in our criminal justice system while some criminals are free to walk our streets.

Het beeld lijkt heel erg op dat van de Verenigde Staten. Ook daar kwamen grote, onverklaarbare verschillen aan het licht tussen politieposten. Scottsdale, Arizona registreerde 46% ”valse” incidenten van verkrachting in de periode van 2009 tot en met 2014. In Grand Prairie, Texas,  36%. Pittsburgh registreerde de politie 30% ”valse” aangiftes en in Baltimore 34%. Eén korps wilde zelfs beweren dat 54% van de aangiften nergens op slaat. Ja ja….

Canadese autoriteiten dringen bij de politie aan op een grondig onderzoek naar al die zogenaamd valse of onbewezen aangiften. De politie zou zaken alsnog in onderzoek moeten nemen en excuses aanbieden aan slachtoffers die impliciet voor leugenaar uitgemaakt werden.

Ook kijken betrokkenen met veel belangstelling naar een experiment in de stad Philadelphia. Daar werken agenten al zeventien jaar samen met lokale belangenverenigingen en  vertegenwoordigers van een Women’s Law Project. Zij bestuderen aangiftes van seksueel geweld en adviseren de politie. Sindsdien daalde het aantal valse aangiften van 18% naar 4%. Ter vergelijking: deskundigen gaan bij seksueel geweld uit van 4 tot maximaal 8% ongefundeerde aangiften. Die 4% kun je zien als het ”normale” aantal.

Moet je nagaan hoeveel vrouwen de politie tot nu toe in de kou laat staan…. Ook in Nederland trouwens, waar gebrekkige praktijken bij de politie en zaken zoals een bedenktijd bij aangifte van aanranding, nog steeds kamervragen opleveren.

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

En de Oscar gaat naar….. een man

Jaarlijks reikt de Amerikaanse filmindustrie Oscars uit, en jaarlijks blijkt welke verhalen, personages en makers de dominante cultuur belangrijk vindt: het werk van blanke mannen en de verhalen van blanke mannen. Vrouwen maken slechts 20% van de genomineerden uit. Het protest groeit, onder de noemer Oscars So Male. Hollywood heeft een enorm mannenprobleem, waardoor mannen kansen en werk aan andere mannen geven en vrouwen buiten in de kou staan.

Vakblad Variety signaleert dat de diversiteit op het gebied van huidkleur een beetje toenam en, na een aantal zeer magere jaren, nu weer opklom naar het niveau van 2007. Onder andere Octavia Spencer, Denzel Washington en Viola Davis maken dit jaar kans op een Oscar en in de categorie ‘beste film’  staan Moonlight, Hidden Figures en Fences, drie films met ras en etniciteit als belangrijk thema.

Deze relatieve vooruitgang strekt zich echter niet uit tot de seksen. Als je de acteurscategorieën even buiten beschouwing laat, domineren mannen in hoge mate. Dit jaar nomineerde de Academy of Motion Picture Arts and Sciences geen enkele vrouw voor beste regisseur of cinematograaf. De categorie scenarioschrijver leverde slechts 1 vrouw op uit een groep van minstens 10 genomineerden. Bij producenten ziet het beeld er iets gunstiger uit: negen van de 30 genomineerden zijn vrouw.

Al met al komen mannen op 80% van de genomineerden. De Academy nomineert liever een jodenhater als Mel Gibson dan een vrouw, aldus actrice Lena Dunham:

“It’s so crazy that Mel Gibson gets to make those insane movies and like scream about Jewish people on the street and then he gets to make a movie and everyone’s like, ‘But he’s an artist!’” Dunham is confident that, “If a woman went on a rant about Jews she would literally be like put in a dungeon.” Robinson inserted that, adding insult to injury, Gibson was nominated for “fucking Hacksaw Ridge,” a film she places in the cinematic genre of a “white dude jerking off about the heroism of another white man—I could not be less interested in that.”

De mannelijke dominantie is hardnekkig. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen in de periode van 2005 tot 2016 gemiddeld nooit verder kwamen dan 19% van de Oscarnominaties. Dit jaar biedt meer van hetzelfde. Alleen in de categorie ‘korte documentaires’ bevat de lijst evenveel mannen als vrouwen. Heel toevallig gaat het dan om relatief goedkope films, die je zelfstandig kunt maken met weinig middelen.

Bij de acteurscategorieën kom je altijd 50-50 uit, maar ook dan zie je opvallende verschillen. Zo hebben vrouwen in de categorie ‘beste ondersteunende actrice’ opvallend vaak rollen waarin ze een mannelijke hoofdpersoon helpen. Bijvoorbeeld als loyale echtgenote van of als de moeder van. Omgekeerd gaat het bij ondersteunende acteurs meestal om schurkenrollen, of zelfstandig opererende personages die het pad van een mannelijke hoofdpersoon kruisen, signaleert website Goldderby.

Waarom zijn lof en eer voor vrouwen en ‘vrouwenverhalen’ belangrijk? Welnu:

Because what we choose to honour doesn’t only tell us who excelled; it tells us who we are. If women aren’t integral to our storytelling, it skews the perspective of which stories are “worth” hearing, and how they’re told. At this point, you’re likely smacking your head, thinking you’ve heard all this before. Listen, I would give anything not to be still writing it. But the statistics keep forcing me to, like some film-columnist Ancient Mariner with a dead Oscar hanging around my neck.

Dus is het veelbetekenend dat wij als cultuur vrouwen marginaliseren. Het ontneemt vrouwen kansen en sluit deuren voor ze. Zo pikte Steven Spielberg het werk op van Colin Trevorrow omdat hij zichzelf in deze regisseur herkende. Hij gaf hem een miljoenenbudget en de kans om Jurassic World te regisseren. Dit gebeurde in hetzelfde jaar waarin Kathryn Bigelow Zero Dark Thirty uitbracht (omzet ruim 95 miljoen dollar). Maar, zoals Johanna Schneller van dagblad de Globe and Mail constateert:

Bigelow is the only woman to have ever won a best director Oscar, for 2008’s The Hurt Locker. But if Spielberg saw himself in her, he hasn’t said so. And she’s not directing Star Wars: Episode IX, either. Colin Trevorrow is.

Zo houd je de status quo in stand en kom je vanzelf op baggercijfers zoals 7% regisseuses in de top 250 van meest succesvolle films uit 2016. En weet je vrij zeker dat Oscars naar een man gaan.

Stereotypen richten al vroeg schade aan bij meisjes

Meisjes van een jaar of zes zijn er al vast van overtuigd dat genialiteit een mannelijke kwaliteit zou zijn, waar zij als meisje en toekomstige volwassen vrouw helaas niet over beschikken. En meisjes leren al jong dat ze afhankelijk van anderen zijn voor het doen van uitgaven: ouders geven dochters 20% minder zakgeld en minder financiële vrijheid dan hun zonen. Dat blijkt uit twee recente onderzoeken naar opvattingen over mannen en vrouwen.

Ouders besluiten of hun kind zakgeld krijgt en zo ja, hoeveel en hoe vaak. Wat blijkt uit onderzoek? Ouders geven jongens 20% meer zakgeld, houden regelmaat aan, en laten hun zonen redelijk vrij in wat ze er mee doen. Meisjes daarentegen krijgen minder geld, op onregelmatige momenten, en in veel gevallen blijven ouders betrokken bij wat ze met dat zakgeld doen. Meisjes moeten bijvoorbeeld vaker aan hun ouders vragen of ze een uitgave mogen doen en als dat al mag, krijgen ze het geld niet zelf in handen maar gaan de ouders mee om de portemonnee te trekken.

Ook Nederlandse ouders doen dit:

Wie er niet van opkijkt is Joop Schipper, hoogleraar Arbeids- en Emancipatieeconomie aan de Universiteit van Utrecht en expert op het gebied van beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. “Dit is niet het eerste onderzoek waarin deze ongelijkheid wordt beschreven. Het begint bij het zakgeld, daarna krijgen jongens meer betaald voor hun eerste bijbaantje en  zo gaat het door in het hele verdere leven.

Meisjes leren op die manier al vroeg dat jongens meer verdienen, dat ze van anderen afhankelijk zijn voor geld, en dat geld niet iets is waar ze zelfstandig over te beslissen. Dat onderscheid maken niet alleen ouders, maar ook scholen. Zo krijgen meisjes in de Amerikaanse staat Utah op school te horen dat ze zich, als ze met een jongen uitgaan, ‘vrouwelijk’ moeten gedragen, hem moeten behagen en zijn geld niet mogen verkwisten,

Ook op andere manieren krijgen meisjes signalen dat ze minder zijn. De onderzoekers van de ‘wie is de slimste’ studies kwamen er bijvoorbeeld achter dat jongens en meisjes op hun vijfde nog geen verschillen zien tussen de seksen als het gaat om genialiteit. Tegen de tijd dat ze zes worden, hebben meisjes echter verinnerlijkt dat alleen jongens ‘van nature’ briljante slimheid vertonen.

Dit verschil bij zesjarigen treedt op ongeacht de opvoedingsstijl van de ouders, inkomensgroep of etnische achtergrond. De onderzoekers wijten het aan ‘de cultuur’. Die toont, op enkele uitzonderingen na, louter jongens en mannelijke figuren die geniaal zijn en allerlei problemen oplossen. Denk aan de gemiddelde door mannen gedomineerde geschiedenisles op school, Sherlock Holmes, de mannen van Star Trek, dr. Who, enzovoorts. Ook speelgoed laat niet na om meiden te vertellen dat wiskunde zo moeilijk is en dat wetenschap alleen kan met roze kleuren.

Meisjes verinnerlijken die stereotypen. Met grote gevolgen. Ze reageren minder vaak op studiebeurzen als die gepromoot worden met vragen van het type ‘ben jij slim genoeg?’ (want meisjes zijn niet slim, dus helaas). Ze achten zichzelf minder geschikt voor studies die naar verwachting grote intelligentie vereisen, en beginnen zodoende niet aan een loopbaan in de exacte vakken.

Om het schadelijke effect van dit soort overtuigingen tegen te gaan zijn voorbeelden nodig, denken de onderzoekers. Meer fictieve heldinnen die geniaal blijken. Meer aandacht voor vrouwen die, in heden of verleden, blijk gaven van genialiteit en iets uitvonden, ontdekkingen deden en/of succesvol werkzaam zijn binnen exacte beroepen. En wist je dat James Bond’s Q in werkelijkheid een vrouw is? Zulke voorbeelden kunnen als tegengif dienen voor de stereotiepe beelden waar wij als maatschappij jongens en meisjes mee overspoelen.

Seksisme alarm: Forge of Empires

Terug naar de jaren vijftig met een Flintstones-achtige oertijd! Dat was het eerste wat ik dacht bij het zien van een reclame voor een nieuw online spel. In Forge of Empires kun je als speler een beschaving opbouwen – niks nieuws onder de zon, vele games doen hetzelfde. Maar de reclamespot laat het spel zien aan de hand van een heterostelletje, en geeft daarin blijk van een oerconservatieve, seksistische visie:

Wat opvalt bij dit reclamefilmpje is dat de mannelijke handelaar de primitieve man bij de hut benadert. Zij onderhandelen als mannen onder elkaar. De vrouw komt er pas bij als er een misverstand ontstaat: de handelaar lijkt de man om de/’zijn’ vrouw te vragen, waarop zij duidelijk schrikt, naar haar man rent en de man haar beschermt met agressief dreigend gedrag.

Met andere woorden: in deze wereld kan een vrouw bezit zijn, iets wat de ene man aan een andere man kan verkopen. Pardon? Dat de handelaar het misverstand recht zet, doet niets af aan deze seksistische situatie. De schrik van de vrouw en agressie van ‘haar’ man geven duidelijk aan dat vrouwenhandel een optie is in deze oertijd.

In dit geval niet: de handelaar heeft zijn oog laten vallen op de mooie ketting van de vrouw. De vrouw geeft haar ketting af aan ‘haar’ man, waarna de mannen onderling de deal sluiten. De man ruilt de ketting voor gereedschap voor hemzelf. De vrouw speelt in dit scenario een zeer passieve rol. Zelf doet ze niks, alleen mooi zijn en een ketting weggeven. In een context van vrouwenhandel en een duidelijk verschil tussen tengere sexy poppetje en agressieve, grotere, sterkere man, is het maar de vraag hoe vrijwillig ze dit doet. Wat als ze zou weigeren? Kan ze dat? Of heeft de man dan het ‘recht’ zijn vrouw te slaan en de ketting met geweld af te pakken?

Vanaf daar gaat het snel: een montage toont hoe het alfamannetje in hoog tempo overduidelijk vrouwelijke sieraden ruilt voor allerlei mannelijke gereedschappen. Daarna zie je dat hij een middeleeuws huis bouwt. Zijn sexy poppetje mag de ladder vasthouden zodat hij niet valt. Zelfs in een verre toekomst, vol ruimtewagens en hologrammen, is er niks veranderd in de jaren vijftig rolpatronen: zij hangt slank en sexy aan zijn arm, terwijl hij een nieuwe ruil doet met een man. Mannen zijn de handelaar, de bouwer, de uitvinder en ontdekker. Het vrouwtje staat erbij, kijkt ernaar en poseert sexy.

Ik vind het echt verbijsterend dat dit eind 2016, begin 2017, zo klakkeloos in Nederlandse huiskamers op de televisie verschijnt. Wat is de boodschap aan meisjes en vrouwen? Wees sexy en strik de juiste vent, dan kun je passief meeliften en krijg je vanzelf meer sieraden, een mooier huis en betere spullen. Willen we dat als cultuur echt meegeven aan de helft van de bevolking?

Wil je weten hoe het echt zit met vrouwen in de oertijd en verder? Zie onder andere deze twee artikelen van mijn blog. Of boeken zoals Vrouwenwerk, de eerste 20.000 jaar , en onderzoeken die uitwijzen dat jagers-verzamelaars culturen meestal behoorlijk egalitair waren. En als het gaat om toekomstbeelden? Naast de visie van Forge of Empires plaats ik graag de beelden van allerlei auteurs die met hele andere werelden op de proppen kwamen, en projecten rondom feministische utopia’s. Er kan zo veel meer….

Vrouwen vogelvrij in nieuwe cultuur onder Trump

Donald Trump’s voorbeeld om vrouwen te behandelen als koopwaar en hen desgewenst in hun gleuf te grijpen, heeft effect. Partijgenoot Chris von Keyserling besloot op zijn beurt óók een vrouw tussen de benen te grijpen, want nu hoeft hij niet meer politiek correct te zijn. En vrouwen die werkzaam zijn binnen de hamburgerketen van de door Trump aangewezen nieuwe minister van Werk krijgen veel vaker dan gemiddeld te maken met seksuele intimidatie, mede door seksistische reclames van het bedrijf.

Von Keyserling is een Republikeinse politicus uit de staat Connecticut. Volgens de berichtgeving liet hij een politieke discussie met een werkneemster escaleren. Haar naam en functie worden niet genoemd, maar ze had een kantoor in hetzelfde pand waar Von Keyserling werkt. De discussie draaide er volgens de aangifte op uit dat hij haar uitschold voor lui, bloedzuigend vakbondslid en haar toebeet dat er een nieuwe situatie is ontstaan. Eentje waarin hij zich niet meer politiek correct hoefde te gedragen. Waarop hij haar achtervolgde tot in haar kantoor en haar, toen ze weg wilde lopen, in haar vagina greep en zei:

According to the warrant, he “looked back with a really evil look in his eyes and said, ‘it would be your word against mine and nobody will believe you.”

De vrouw diende een klacht in, mede omdat ze er achter kwam dat Von Keyserling zich vaker seksistisch en agressief gedraagt jegens vrouwen. De politie arresteerde hem. De Republikein probeert de situatie nu te herformuleren als een grap, een speels gebaar, iets wat heus niet zo erg is als overgevoelige vrouwen beweren en komop mensen, niet zo moeilijk doen. Het lukte Trump, dus waarom Von Keyserling niet?

Dat een seksistische houding jegens vrouwen gevolgen heeft voor normen en waarden, blijkt ook uit onderzoek naar de situatie in de hamburgerketen van Andrew Puzder. Trump droeg deze man voor als degene die zich over de arbeidssector moet buigen. Puzder heeft een goed gedocumenteerde geschiedenis van seksuele intimidatie en seksistische reclamecampagnes vol halfnaakte modellen.

Dat voorbeeld werkt negatief door binnen zijn onderneming. Rapporteren gemiddeld 40% van de fast food medewerksters seksuele intimidatie, bij Puzder’s bedrijven stijgt dat percentage naar 66%. Klanten beroepen zich daarbij op de seksistische reclames om hun gedrag goed te praten: in die filmpjes zijn de vrouwen gewillig en vrijelijk beschikbaar om te bepotelen, dus waarom de medewerksters dan niet? The Guardian concludeert somber:

When the person at the top of a company normalises objectification, it makes it much more socially acceptable for others to treat women in a similar way. This is one of the clearest illustrations yet of the “trickle-down” effect we see when people who themselves exhibit prejudiced views are put in positions of great power. It is a phenomenon we must prepare ourselves to see a great deal more of after Donald Trump is inaugurated as the 45th President of the United States.

Seksisme alarm: afspiegeling van de bevolking

Is het goed of juist onbelangrijk als de beoefenaars van een vak een afspiegeling van de bevolking vormen? Het antwoord van die vraag hangt af van de situatie. Versterkt het argument de positie van mannen, dan is het cruciaal dat een beroepsgroep een afspiegeling van de samenleving vormt. Gaat het om vrouwen, dan is precies datzelfde argument opeens waardeloos en onmogelijk uit te voeren.

Neem hoogleraren. Die beroepsgroep bestaat, nog steeds, voornamelijk uit mannen. Minister Bussemaker (en velen met haar) problematiseert die scheve situatie en wil dat universiteiten in 2017 honderd vrouwelijke hoogleraren aannemen. Wat vindt filosoof Sebastien Valkenberg daar van? De Volkskrant geeft deze man een podium om het volgende te zeggen:

Ik was ook niet onder de indruk van de argumentatie van de drie vrouwelijke wetenschappers binnenin de krant. Een van die hoogleraren zei bijvoorbeeld dat het goed is dat de wetenschap een afspiegeling is van de samenleving. Ik zou eerlijk gezegd niet weten waarom een universiteit een afspiegeling zou moeten zijn van de samenleving. Dat brengt grote praktische problemen met zich mee. Want hoe moet dat er in de praktijk dan uitzien? Een stad als Amsterdam heeft 188 nationaliteiten; moet dit dan allemaal vertaald worden naar de samenstelling van de onderwijspopulatie en misschien wel het curriculum?

Afspiegeling van de samenleving, waardeloos argument, niet doen! Prima als de gemiddelde hoogleraar gewoon, zoals eeuwenlang het geval was, een oudere blanke man blijft. Ook als allang duidelijk is dat die eenheidsworst de wetenschap geen goed doet.

Maar dan, als het gaat om mannen. Eeuwenlang was de rechterlijke macht ferm in mannenhanden. Tot de jaren vijftig werden vrouwen niet eens toegelaten: ”ongeschikt vanwege hun “natuurlijke aanleg en geestelijke eigenschappen”, noteert tijdschrift Opzij. De afgelopen jaren komen er echter steeds meer vrouwen bij. Ook de topfunctionarissen, de rechters, zijn steeds vaker een vrouw.

En kijk: opeens is het zeer belangrijk dat rechters een afspiegeling vormen van de samenleving:

Vrouwen vonnissen niet anders, zegt ook een woordvoerder van de Haagse rechtbank. Maar het gaat haar om de beeldvorming, nu haar rechtbank 68 procent vrouwelijke rechters heeft. „We zouden een afspiegeling moeten zijn van de maatschappij. Als een verdachte man in een verkrachtingszaak drie vrouwelijke rechters treft, kan hij denken: ik ben al veroordeeld. Dat is niet zo, maar dat gevoel kan er wel zijn.”

Over de gevoelens van vrouwen als ze, bijvoorbeeld in zaken rond alimentatie en seksueel geweld een louter mannelijke rechtbank aantreffen, natuurlijk geen woord. Waarna rechtbanken plannen opperen om het aantal vrouwen in te perken en extra hun best te doen om meer mannen aan te nemen. In 2010 zong het idee van een quotum al rond, om het aantal vrouwen te beperken, en de Haagse rechtbank wilde positieve discriminatie van en voor mannen instellen, om maar wat voorbeelden te noemen. Duidelijke effecten van een knap staaltje framing.

Kortom, ik concludeer dat de dubbele moraal in Nederland springlevend is. We meten met twee maten. Meer mannen = goed. Meer vrouwen = slecht. De argumenten daarvoor slepen we er met de haren bij, al naar gelang de situatie en om welke sekse het gaat. UPDATE: zoals weblog Stellingdames de positie van filosoof Sebastien Valkenberg verklaart (na eerst gehakt te hebben gemaakt van zijn redenaties):

Het is goed mogelijk dat Valkenberg zich wegens deze maatregel van Bussemaker bedreigd voelt in zijn eigen positie als witte man. Gelijkheid voelt voor geprivilegieerden vaak als onderdrukking. Of zoals Obama het in zijn afscheidsspeech verwoordde over antiracisme-activisten in zijn land: “They’re not demanding special treatment, but the equal treatment that our founders promised”.

Hear, hear.

UPDATE 2: dit erudiete weerwoord op het stuk van Valkenberg, door filosofe Chantal Bax.

Seksisme alarm: Cixin Liu heeft een genderprobleem

Chinese science fiction! Winnaar van de Hugo Award voor beste sf roman! Goede recensies! Ik begon met een open geest aan ‘The Tree-Body Problem‘ van auteur Cixin Liu, maar helaas liep mijn leeservaring averij op. Want zoals wel vaker gebeurt, heeft de schrijver een vrouwenprobleem. Mannen domineren het verhaal. Zodra een vrouw ten tonele verschijnt, vallen woorden als ‘kil’, ‘koud’ en ‘afstandelijk’.  De schaarse vrouwelijke personages gaan bovendien dood, of zorgen voor rampen.

Voor alle duidelijkheid: prima als een vrouw slechte keuzes maakt/een schurk is. Dat kan een goudmijn zijn voor een auteur en prachtige, spannende boeken opleveren. Het slecht-zijn verandert pas in een probleem als de auteur een karikatuur schept zonder de bijbehorende humoristische bedoeling. Als hij de paar vrouwelijke personages beschrijft in negatieve termen, als kille, zwakke, moeilijk benaderbare sfinxen. Als verder mannen, mannen en nog eens mannen het verhaal dragen en verder brengen.

Niet alleen maken vrouwen nauwelijks deel uit van de gebeurtenissen, ze krijgen ook op andere manieren een tweederangs status. Steeds komt hun uiterlijk ter sprake. Ik probeer spoilers zoveel mogelijk te vermijden, maar meteen in het begin schieten soldaten een vrouw neer. Ze staat tijdens China’s culturele revolutie boven op een muur met een vlag te zwaaien, wordt geraakt, valt. Bij dit alles besteedt Liu buitensporig veel aandacht aan haar slanke figuur en de sierlijkheid van haar bewegingen. Ook op andere plekken in het boek krijgt het uiterlijk van een vrouw alle aandacht, voordat je als lezer verder iets over haar hoort. Dat heet seksualisering. Bij mannelijke personages gebeurt dat niet.

Daarnaast draait een groot deel van het verhaal om een computerspel – niet zomaar een game, maar eentje met grote effecten op de gebeurtenissen in de echte wereld. Alle bij name genoemde personages in dat spel zijn mannen. Veel van hen dragen bovendien de namen van grootse Westerse wetenschappers uit het verleden, zoals Newton en Einstein. Echte revolutionaire wetenschap komt uit de koker van mannen. Mannen maken uit hoe de beschaving zich ontwikkelt. Zij bepalen, kiezen en beslissen.

Wat ik opmaak uit die opeenstapeling van aanwijzingen is, dat de auteur het niet goed voor heeft met zijn vrouwelijke personages. Hij kan niks met ze. Man = goed! Vrouw = dubieus, waarschijnlijk slecht! Als de lippendienst bewezen is – kijk, een vrouwelijk personage werkt als wetenschapster op een geheime militaire basis! – verlegt hij zijn focus naar de mannelijke personages, die veel meer ruimte innemen, handelen, de ontwikkelingen bepalen, letterlijk en figuurlijk het spel spelen, het échte talent hebben.

Ik heb echt geprobeerd met een onbevangen blik te lezen. Pas op pagina 253 gaf ik het op. Met tegenzin, want ik wilde graag ervaren wat deze Chinese auteur het genre kon brengen. En met teleurstelling, want de recensies waren zo positief van toon. Daarbij moet wel gezegd worden: die positieve recensies komen, achteraf gezien, vooral van mannen. Vrouwen benoemen veel eerder dat het seksisme van Liu voor hen onverteerbaar is en de leeservaring aantast:

….the degree of sexism and gender essentialism is pretty staggering. Somehow Liu managed to get to 2016 without realizing that “she was a woman, not a warrior,” needs to be preceded with “Dammit, Jim” or omitted completely.

Misschien, zo analyseert een andere recensente, kwam Lui enigszins weg met zijn vrouwenprobleem, omdat het zo fijn is als SF meer diversiteit krijgt:

Key characters who cause problems by being soft and nice are consistently female, while the ones who most help humanity to survive by being hard and tough are consistently male. […] consistently over many different human cultural eras men choose survival while females choose annihilation. This patterns suggests not just that the author has chosen to depict a sexist culture, but that author holds a sexist belief:  there is a robust innate difference between men and women that makes women bad leaders during conflicts. This is what I suspect Cixin only gets away with, so far, because he is Chinese. People eager to embrace ethnic diversity are often willing to overlook sexism in newly included ethnicities.

Ik heb genoeg van Cixin Liu. The Three-Body problem vormt deel 1 van een trilogie, maar Liu’s vrouwenprobleem maakt dat ik het bij dit eerste deel laat. Helaas.

Anderhalf verdienersmodel legt alle economische risico’s bij vrouwen

Wow. Als er voor mij één ding duidelijk wordt uit de Emancipatiemonitor 2016 is het dit: het schiet niet op met de emancipatie, en uit keiharde cijfers en representatieve uitslagen van enquêtes blijkt dat ‘wij’ in Nederland, met ons anderhalf verdienersmodel, alle risico’s van die relatievorm bij de vrouw neerleggen. Naar eigen zeggen in goed vertrouwen leveren vrouwen in, maar als de relatie stuk loopt onttrekt 50% van de mannen zich aan de (financiële) gevolgen van deze manier van samenleven.

Het anderhalf verdienersmodel houdt in dat zodra er kinderen komen, de ene partner het betaalde werk drastisch inperkt, terwijl de ander de hoofdkostwinner wordt of blijft. Als samenleving zetten we vrouwen onder grote sociale druk om degene te zijn die inschikt en de onbetaalde zorgtaken in huis op zich neemt. Daardoor wordt het iets waar je niet over praat omdat het vanzelfsprekend zo hoort. Nog voordat ze een serieuze relatie krijgen zijn jongeren al diep doordrongen van deze norm, ziet het CBS.

Gegeven deze ongeschreven wet vindt er zelden een kritisch gesprek plaats over de praktische gevolgen van deze gang van zaken. In plaats daarvan signaleert de monitor automatische aannames van het type ‘als haar inkomen op gaat aan kinderopvang, kan ze net zo goed meteen stoppen met betaald werk’. En wensdenken: ”Twee op de drie vrouwen menen dat financiële afhankelijkheid niet erg is, zolang er maar goede afspraken zijn gemaakt. Nog meer vrouwen vinden dat het in een goede relatie niet uitmaakt wie het meeste geld binnenbrengt en wie het meeste doet in het huishouden.”

Zodoende houdt zij hooguit een baantje en houdt hij De Baan. Zodoende schrobt zij thuis de badkamer terwijl hij domineert op krantenredacties, in de politiek, in de top van bedrijven enz. enz. Kinderen observeren deze ouderwetse rolpatronen en leren al jong hoe het hoort. Voilà, een vicieuze cirkel.

Als het mis gaat met de relatie – het CBS becijfert dat het aantal echtscheidingen nog steeds stijgt – komen alle negatieve gevolgen bij de vrouw terecht. Cijfers staan verdeeld over pagina’s 148 tot en met 166, maar geven samengevat dit duidelijke beeld:

  • Van de mannen meent de helft dat beide ex-partners na een scheiding financieel op eigen benen moeten staan, zonder partneralimentatie. Laat dit even op je inwerken, dames. De helft. Deze mannen profiteren graag van jouw gratis werk, zodat hij ongestoord salaris kan blijven verdienen, maar als de relatie stuk loopt moet je niet bij hem aankloppen
  • Bij degenen zonder kinderen: bij mannen 11% inkomstendaling en bij vrouwen bijna 28%
  • Zijn er wel kinderen en wonen die bij de moeder, dan gaan mannen er ruim 10% in koopkracht op vooruit, terwijl vrouwen 23% verlies hebben
  • Wonen de kinderen bij de vader, dan gaan deze vaders er 1% op achteruit en moeders bijna 27%
  • Vrouwen die na de scheiding partneralimentatie ontvingen, moesten een koopkrachtverlies van 38% incasseren, tegenover 22% verlies voor vrouwen zonder partneralimentatie. Ook met kinderalimentatie blijft dit beeld overeind
  • Voor mannen die partneralimentatie gingen betalen na de scheiding, ontwikkelde de koopkracht zich met 6,4% stijging positief
  • Nieuwe relatie: zonder kinderen gingen mannen met een nieuwe partner er 1% in koopkracht op achteruit, terwijl vrouwen ruim 1% vooruitgang hadden. Met kinderen hadden beide seksen te maken met een koopkrachtwinst: mannen 13% en vrouwen 4%

Denk daar even aan als mannen weer lawaai gaan maken over alimentatie: zijn inkomen gaat er nog steeds op vooruit, als hij partneralimentatie betaalt.

Gezien de voordelige positie van mannen hoeven vrouwen van hem geen urgentie te verwachten om iets te veranderen. Hij vaart wel bij deze gang van zaken. Hij heeft geen probleem. Voor vrouwen is de urgentie daarentegen hoog. Als vrouwen niet kritisch nadenken, denkfouten ontmaskeren en hun economische zelfstandigheid bevechten, blijven ze in een systeem rollen waarbij ze uiteindelijk in armoede vervallen als het mis gaat met de relatie.

Vrouwen vinden dat kritische gesprek met een wellicht tegenstribbelende geliefde erg lastig. Slechts zelden durven vrouwen die andere dwingende norm te doorbreken, namelijk dat vrouwen vriendelijk moeten zijn, moeten zorgen, aan de ander moeten denken, de harmonie in huis moeten bewaren. Het doet zeer in jezelf als je daar tegenin gaat. Anderen kunnen je een bitch noemen. Bovendien kun je een beerput openen vol onuitgesproken verwachtingen, ingesleten gedragspatronen of onwil die niet langer verborgen kan blijven als jij als vrouw duidelijkheid eist.

Kortom, gezien bovenstaande snap je waarom de emancipatie zo hemeltergend traag verloopt. Het gaat om een taaie mentaliteit en vastgeroeste maatschappelijke normen die, hoewel ongeschreven, daarom niet minder dwingend zijn. De emancipatiemonitor maakt dat weer eens pijnlijk zichtbaar.