Monthly Archives: april 2012

België pikt seksuele intimidatie niet meer

Mannen die hun vrouwelijke collega’s op de werkvloer behandelen als Playboy bunny’s, komen daar in België niet meer mee weg. De kranten staan op dit moment bol van schandalen. Het begon met de affaire Pol Van Den Driessche, die zich vanwege klachten over seksuele intimidatie heeft teruggetrokken als kandidaat voor het burgemeesterschap van Brugge. Daarna kwamen de schandalen rond de voormalige Omroep Limburg naar buiten. Daar zou journalist Jos Ghysen zijn macht misbruikt hebben en vrouwen seksueel geïntimideerd hebben. Zelfs de Katholieke Universiteit Leuven bleef niet gevrijwaard van misstanden.

De schandalen zorgen voor levendige discussies in de media. Natuurlijk verandert de situatie niet in een keer. Ghysen ontkent alles. Hij vindt de beschuldigingen flauwekul. Bovendien was het lang geleden, dus hij herinnert het zich niet zo  goed meer. Handig! Dit alles terwijl voormalige werkneemsters spreken van een verziekte bedrijfscultuur waarin ook andere mannelijke medewerkers zich allerlei vrijheden veroorloofden.

Wat dat betreft doen academici het beter. De Katholieke universiteit Leuven stuurde de afgelopen jaren vier professoren weg na aanhoudende klachten over fysieke en verbale intimidatie. Meestal betrof het wangedrag jegens assistenten – vrouwen die in de universitaire hiërarchie onder de professoren stonden. In tegenstelling tot mensen als Ghysen gaven de academici de beschuldigingen echter toe. Ze werkten ook mee aan oplossingen, bijvoorbeeld door te vertrekken.

Schuldig of niet schuldig, de ophef, de ontslagen en de terugtrekkende bewegingen maken duidelijk dat het grote zwijgen voorbij is. Onder andere auteur Saskia de Coster is blij met deze vooruitgang. Want vroeger ging het in haar beleving als volgt:

Bij mijn eerste en enige job ooit bleek na een week dat de meneer die mij in dienst genomen had, verwachtte dat ik hem ook op een bijzondere manier zou bijstaan. Vernederend om zoiets te ontdekken wanneer je denkt dat je werd aangenomen om je capaciteiten. Je ziet dan de reflex van veel mannen, ook totaal correcte, goedmenende mannen: o maar ja, hij heeft die reputatie, tsja. Ah, dom van mij, dat had ik moeten weten, denk je dan. Kedeng, schuld teruggekaatst, domme gans. Good old Paula Semer vertelde een anekdote over een schaamteloze reactie die enkel mogelijk is als er één groep overdonderend aan de macht is. Haar chef zei na haar klacht over ontoelaatbaar gedrag: je weet toch dat je moet zwijgen als die man gezopen heeft.

Die situatie maakte dat vrouwen geen kant uit konden met hun ervaringen en de gevoelens die het oproept als mannen zich aan je opdringen. Vrouwen begonnen zich zelfs medeplichtig te voelen:

ik deed wat iedereen al jaren deed: maken dat je wegkomt en intussen doen alsof er niets gebeurd is. Niemand wil de preutse hysterica zijn, ik bleef dus cool. Onder collega’s heb ik er nog goed mee gelachen. Het hoorde er nu eenmaal bij. Maar waarom eigenlijk? […] ik neem het mezelf kwalijk dat ik meegewerkt heb aan een sfeertje waarbij een jonge vrouw bijzonder veel moed moest hebben om tussen alle grappen door te zeggen dat ze het echt niet oké vond.

Dat gaat nu wel anders, signaleert De Coster:

Terwijl voordien afzonderlijke vrouwen niet met hun verhalen over seksuele intimidatie naar buiten durfden te komen, uit schaamte en angst om als truttebel versleten te worden, is de stop nu uit de fles en blijven de getuigenissen stromen. […] Uit de hele heisa blijkt dat haast niemand, ook mannen niet, nog zomaar tolereren dat een beperkte groep zich te veel schaamteloosheid permitteert. Als de meerderheid van de mannen niet verontwaardigd was en als de vrouwen niet aan één zeel hadden getrokken, dan zou vandaag de schaamte nog steeds aan de kant van het slachtoffer staan. Nu is die eindelijk doorgeschoven naar de andere kant, waar ze thuis hoort.

Veel mensen spreken de hoop uit dat de kritische discussie een blijvertje is. Want een terugkeer naar ‘ach ja, mannen zijn nou eenmaal mannen’  en slachtoffers overdrijven en moeten zwijgen, doet geen recht aan de veranderende verhoudingen in de samenleving:

Dit is geen storm in een glas water. We kunnen hopen dat de grotere gelijkheid van mannen en vrouwen op de werkvloer anno 2012 een rem zet op het machtsmisbruik dat zo duidelijk uit de vroegste verhalen spreekt, maar het is duidelijk dat ongewenst seksueel gedrag op het werk niet weg is. De boodschap dat ongewenst ook onaanvaardbaar is, kan niet luid genoeg klinken.

Advertenties

Het onbehagen bij de vrouw

Leve literair tijdschrift De Gids. Ter gelegenheid van een recent themanummer over het onbehagen bij de man, zette de redactie Het Onbehagen bij de Vrouw van Joke Smit op internet. Als pdf bestand, in kleur, in de originele uitgave van 1967, toen De Gids nog 3 gulden en 75 cent kostte voor een los nummer. Grijp je kans om oog in oog te staan met de geschiedenis…

In het voorwoord bij het themanummer over de man staat de redactie stil bij de historische betekenis van dit essay:

Bijna per ongeluk verscheen het, nu vijfenveertig jaar geleden, in een aan verschillende soorten van het merkwaardige, wat vage begrip ‘onbehagen’ gewijde themanummer van dit tijdschrift; algemeen wordt het nu gezien als begin en ijkpunt van de tweede feministische golf. Dat het aan belang nog nauwelijks heeft ingeboet, zoals een van de auteurs in zijn bestandsopname betoogt, is een compliment aan Joke Smit. Maar het heeft ook te maken met haar thema, dat zowel tijdgebonden als van alle tijden is. Dat niet alleen de samenleving adresseert, maar ook vrijwel iedereen persoonlijk. Wie iets zegt over vrouwen, heeft het meestal ook over mannen. Als er onbehagen is bij de een, gaat het doorgaans ook de ander aan.

Meer lezen? Dagblad Trouw interviewde vorig jaar Elisabeth Kool (dochter van Joke Smith), over de impact van Het Onbehagen bij de Vrouw en haar kijk op de situatie in Nederland anno 2011. Vilan de Loo verwees naar Joke Smit in haar pamflet Het Nieuwe Onbehagen – op naar een derde feministische golf. Wie meer wil weten over het huidige onbehagen bij de man, kan nummer 2 van De Gids bestellen of in goede boekhandels kijken of-ie er nog ligt…

Cannes toont geen enkele film van regisseuse

Uh ooh….Vrouwen hebben geen plek in het komende film festival in Cannes. Net als twee jaar geleden heeft de jury geen enkele film van een vrouwelijke regisseur opgenomen in het programma. Het zijn, zoals een kop in het NRC vrolijk uitkraait, 22 mannen die strijden om de Gouden Palm.

Vrouwen op het filmfestival in Cannes? Alleen symbolisch aub!

Opvallend detail: om hun evenement aan te prijzen schakelt Cannes opeens wel een vrouw in. Marilyn Monroe moet mensen naar het filmfestival lokken. NRC Handelsblad ziet dat als iets positiefs:

De jury, onder leiding van de Italiaanse regisseur Nanni Moretti, valt dit jaar klaarblijkelijk voor producties van mannen, en prijst tegelijkertijd haar festival aan met een vrouw, of eigenlijk een icoon voor de vrouwelijkheid. Voor ieder wat wils dus toch, zou je kunnen zeggen.

Nou nee, NRC. Een vrouw inzetten bij de marketing van je evenement is zoiets als een sexy dame gebruiken om een nieuw model auto aan de man te brengen. Het is op geen enkele manier een tegenwicht voor het totale gebrek aan vrouwen van vlees en bloed als volwaardige deelnemer aan je evenement. Verschillende nieuwssites, waaronder Women & Hollywood, spreken dan ook hun verontwaardiging uit:

Cannes is the most prestigious world competition and to have no female directors is just a slap in the face.  I cannot believe there were no films worthy of inclusion.  I just don’t believe it.  The whole process is fucked up that women can’t even get into the conversations about films that people are even thinking about will be included in lineups.  For an industry that professes to examine questions about life, that challenges conventions, that pushes the envelope, the total neanderthal approach to women is breathtaking.  How can this industry say it is progressive or forward thinking in any way when it constantly shunts aside the perspectives of half of the world.

Emancipatiebeleid: ieder gevoel van urgentie ontbreekt

Vanwege allerlei vertragingen zal Nederland pas op z’n vroegst aan het einde van dit jaar een Europees verdrag tegen geweld tegen vrouwen ondertekenen. Het uitstel kwam nog voor het uit elkaar klappen van het overleg in het Catshuis. De gang van zaken is typerend voor de algehele situatie rondom het emancipatiebeleid van Nederland, gezien de officiële notulen van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ieder gevoel van urgentie ontbreekt en de boel stagneert.

De staat van het emancipatiebeleid in Nederland.

Een mooie analyse in Trouw toont duidelijk aan dat de afgelopen periode politiek gezien vooral stilstand en geruzie opleverde. Het emancipatiebeleid deed vrolijk mee in de stagnatie. Sterker nog, Rutte stond ronduit afwerend tegenover vrouwenemancipatie. Zijn mislukte kabinet maakte een einde aan het diversiteitsbeleid. Onder andere bij Defensie leidde dat prompt tot afbraak.

Maar er speelt meer mee dan een politieke impasse en weerstand. Uit diverse opmerkingen van tweede kamerleden blijkt dat zij soms weinig kaas hebben gegeten van gender en  vrouwenemancipatie. Zo doet PVV-lid Van Klaveren het probleem van de segregatie in het onderwijs af met de volgende badinerende opmerking:

Prijsjes voor moderne mannen en projectjes om genderneutrale beelden te stimuleren, zijn niet nodig. Kwaliteit en vrije keuze moeten centraal staan en niet sekse of een door de Staat opgelegde visie op wat mannen- en vrouwenstudies zijn.

Let op de neerbuigende verkleinwoorden en de nadruk op vrije keuze. Alsof mensen hun keuzes in een vacuüm maken, vrij van sociale druk, bombardementen met roze gekleurd Super Model speelgoed, onbewuste vooroordelen en subtiel of openlijk seksisme. Het lijkt wel alsof de PVV nog nooit een fatsoenlijke feministische analyse heeft gelezen.

Ook de VVD laat bij monde van Mevrouw Berckmoes-Duindam een aparte opvatting van emancipatie zien. Bijvoorbeeld in de discussie over maatregelen om meer vrouwen door te laten stromen naar topfuncties. Zij zegt volgens het verslag:

Het gaat de VVD om gelijke kansen voor vrouwen en niet om het voortrekken van vrouwen. Voorstellen voor wettelijke quota kunnen dan ook niet op de steun van de VVD rekenen. Vrouwen zijn geen koeien! Ze zijn krachtig genoeg om zelf de weg naar de top te vinden. Dergelijk voorkeursbeleid ademt ten onrechte het idee uit dat vrouwen niet op basis van hun kwaliteiten voor een functie in aanmerking zouden kunnen komen.

Hiermee herhaalt de VVD verschillende denkfouten. Om te beginnen de denkfout dat er nu geen quotum zou zijn. Dat is er wel: een mannenquotum. Zodra er minder dan negentig procent mannen zijn, worden commentatoren zenuwachtig. Wordt het in de verhouding daadwerkelijk een afspiegeling van de bevolking, dan zijn de rapen helemaal gaar. Daarnaast vertoont zij een ontroerend geloof in een rechtvaardige wereld met voor iedereen een gelijkwaardig speelveld. Helaas, dat is een mythe.

Nee, als vrouwen daadwerkelijk op basis van kwaliteit doorstroomden, hadden we allang meer vrouwen op belangrijke posten gehad. Dan zouden de beoogde nieuwe premiers in een peiling van het EenVandaag Panel meer diversiteit laten zien dan louter blanke, mannelijke politici van een zekere leeftijd.

Dat we zo’n weerstand hebben tegen de vooruitgang van vrouwen en allochtonen is allang bekend. Voorbeeldje. In 2002, toen het Noorse vrouwenquotum speelde, waarschuwde een onderzoeksbureau al voor de wanorde die ontstaat als Nederland  zoiets zou doen:

Van Hezewijk: “In een land als Nederland is het ondenkbaar dat veertig procent van de topfuncties in het bedrijfsleven door vrouwen wordt bekleed. Het zou, binnen de bestaande structuur, een enorme wanorde geven. Dat ligt niet aan de vrouwen, maar aan de mannen. Met zo’n lading vrouwen zouden de mannen zich ongemakkelijk voelen.[…] In Scandinavië zijn ze veel verder. In de hele wereld is de situatie trouwens beter dan in Nederland. Nergens zitten zoveel vrouwen thuis als bij ons”.

Dat klinkt heel erg als een cultuurkwestie. De cultuur van een zeer conservatief land, waarin vrouwen geacht worden zichzelf op de tweede plaats te zetten, zeker als er kinderen komen. De VVD lijkt niet te weten hoe je dat tij moet keren, en vervalt in stoer gepraat over eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid.

Minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart heeft wat dat betreft iets beter door dat het zo simpel niet ligt, met betrekking tot de arbeid en het salaris van vrouwen:

Mijn indruk is wel dat er vaak wordt gekozen voor deeltijd en dat vrouwen eerder geneigd zijn om zich te schikken naar de carrière van de man dan omgekeerd. Als dat een eigen keuze is, is dat op zich geen probleem. Als daaraan andere zaken ten grondslag liggen, moet dat natuurlijk anders worden gewaardeerd. Bovendien stellen vrouwen vaak bescheidenere looneisen. Wellicht is het ook minder geaccepteerd dat vrouwen salariseisen stellen. Dat laatste kan natuurlijk niet en vrouwen moeten daar dan ook scherp op letten.

Tot concrete uitspraken komt zij echter ook niet. Onverklaarbare loonverschillen tussen mannen en vrouwen, daar moet Kamp zich maar mee bezig houden, evenals discriminatie van zwangere vrouwen. Over zaken zoals eerwraak wil de minister ook alleen met grootst mogelijke omzichtigheid praten. Want ja, cultuur is heilig, he:

Veel landen die een sterkere positie in de economische wereldorde hebben gekregen, zeggen: westerse waarden zijn niet automatisch onze waarden. En: Waarom zouden Westerse waarden überhaupt beter zijn dan de onze? Wij moeten heel goed nadenken over de vraag hoe wij daarmee om moeten gaan. Vroeger staken wij dan ons vingertje op. Dat zal best wel eens goed hebben gewerkt, maar we leven nu in een tijdsgewricht waarin het echt niet meer zo gaat. Tegenwoordig moet je bondgenoten zoeken in regio’s om voortrekkers te kunnen steunen in hun strijd tegen culturele gewoonten die in de loop van eeuwen in de genen van mensen terecht zijn gekomen.

Ook dit ademt de sfeer uit van wees geduldig, wacht op een geschikt moment, we willen wel maar nu nog even niet, langzaam, langzaam. Iets wat steeds sussend gezegd wordt zodra vrouwen met enige kracht aan de poorten beginnen te rammelen. En harde quato? Oooo neee, dat is niet geschikt voor Nederland. Punt.

Ondertussen blijven allerlei problemen liggen, of worden ze alleen maar erger. De oppositie waarschuwt voor de nadelige gevolgen van de bezuinigingen op de kinderopvang. Bezuinigingen bedreigen ook succesvolle projecten. Zoals deze, ingebracht door PvdA woordvoerder Marcouch:

Ik heb de afgelopen weken veel wijken en buurten bezocht. Daar werd ik weer eens geconfronteerd met het bestaan van een grote groep onzichtbare vrouwen. […] Wat gaat de minister doen om deze vrouwen bij de maatschappij te betrekken? Ik vraag dat, omdat heel veel lokale initiatieven om zeep worden geholpen, ook al zegt de minister heel veel vertrouwen in dit soort initiatieven te hebben. Ik doel bijvoorbeeld op initiatieven waarbij sterke vrouwen vrouwen achter de voordeur motiveren en mobiliseren om hen deel te laten nemen aan de maatschappij. Hoe gaat de minister van emancipatie zich inzetten voor deze vrouwen?

Inderdaad, hoe gaat de minister dit doen. Het antwoord laat op zich wachten. Op naar het volgende algemene overleg. Of, beter nog, verkiezingen!

Rusthuis voor de manic pixie dream girl

Wat gebeurt er met de manic pixie dream girl als de film afgelopen is? Ze heeft immers geen eigen leven. Ze bestaat alleen maar om de mannelijke hoofdpersoon van het verhaal op te beuren en weer een doel in zijn leven te geven. Nou, de makers van deze video leiden het stereotype naar haar natuurlijke eindbestemming. Een rusthuis, waar deze wezens vrolijk rond kunnen huppelen en naar muziek luisteren, geheel losgezongen van de werkelijkheid. Veel plezier:

Zie hiervoor de uitgeschreven tekst van de sketch.

Man: She’s such a  free spirit.

State Home Administrator: Yes, I know sir, but she is really very sick.

Man: She listens to the Smiths.

State Home Administrator: They all listen to the Smiths, sir!

Franse literaire canon slegts vir mannen

Op zich positief nieuws deze week in NRC Handelsblad: een prestigieuze Franse uitgeverij, die alle klassiekers uit de canon in prachtige ingebonden uitgaven uitbrengt, neemt Virginia Woolf op in de reeks. De serie, Bibliothèque de la Pléiade, loopt al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. De serie is vooral bedoeld voor literaire werken van eigen bodem, maar af en toe mogen ook buitenlandse auteurs meedoen, zoals Cervantes, Jane Austen en William Shakespeare.

Meteen na die heugelijke mededeling – als iemand het verdient om in een galerij der groten opgenomen te worden, is het Woolf wel – laat de krant echter achteloos vallen dat de reeks inmiddels meer dan vijfhonderd werken bevat, waarvan nu, met Woolf erbij, negen van vrouwelijke auteurs. Negen. Laat die verhouding even tot je doordringen. Negen op de vijfhonderd, dat is nog niet eens 2 procent!

De Zesde Clan snapt dat er historische vertekeningen optreden. De reeks begint met kritisch geannoteerde edities van middeleeuwse werken. We weten allemaal dat kerk en staat vrouwen tot ver in de negentiende eeuw actief weerden uit de publieke ruimte. Vrouwen die wilden schrijven, waren onfatsoenlijk en kregen te maken met zeer sterke sociale uitsluiting, dus tot aan de twintigste eeuw waren er veel meer mannen die de wereld benoemden.

Maar kom op zeg, op een gegeven moment gingen vrouwen massaal schrijven. Waar zijn Daphne Du Maurier, Flora Tristan, Claire de Duras en Delphine de Girardin? Waarom Sartre wel, maar Simone de Beauvoir niet? Opnieuw zie je dat vrouwen uit beeld verdwijnen zodra we komen bij de meest gezaghebbende en meest prestigieuze laag in de literatuur. Opnieuw zie je dat schrijfsters uit de canon vallen. Ze zijn niet universeel en indrukwekkend genoeg. Bah, bah en nog eens bah.

Vaticaan ontdekt gevaar van radicaal feministische nonnen

Stop de persen! Een schandaal binnen de Katholieke kerk! Bisschoppen die seksueel misbruik van kinderen proberen te verdoezelen? Financiële wanpraktijken? Neeeeeee, het Vaticaan heeft een veel groter gevaar ontdekt. Sociaal bewogen nonnen, die strijden tegen armoede en voor gerechtigheid. Dat soort gedachtengoed is op z’n minst radicaal feministisch, heel eng dus. Die nonnen moeten onmiddellijk terug in hun hok en onder toezicht van bisschoppen komen. Want dat zijn, samen met de Paus, de ware hoeders van het geloof.

De LCWR is het allergrootste gevaar waar de katholieke kerk zich ooit tegen heeft moeten verdedigen.

Het Vaticaan onderzoekt sinds een paar jaar de handel en wandel van Amerikaanse nonnen, op verdenking van feminisme en elementen die niet tot de katholieke doctrine behoren. En kijk aan, ruim twee jaar later vindt het Vaticaan deze ideologische wanpraktijken, toevallig ook nog eens bij de grootste en meest uitgesproken organisatie van Amerikaanse religieuzen, de Leadership Conference of Women Religious (LCWR). Het Vaticaan gaat deze organisatie onder curatele stellen:

An archbishop has been appointed to oversee its reform to ensure that it conforms to Catholic prayer and ritual. The Leadership Conference, which is based in Maryland, represents about 57,000 nuns and offers a wide range of services, from leadership training for women’s religious orders to advocacy on social justice issues. The Congregation for the Doctrine of the Faith said the nuns’ organisation faced a “grave” doctrinal crisis. It said issues of “crucial importance” to the church, such as abortion and euthanasia, had been ignored. Vatican officials also castigated the group for making some public statements that “disagree with or challenge positions taken by the bishops”, who are the church’s “authentic teachers of faith and morals.”

De religieuzen gaven in een officiële reactie aan dat ze geschokt zijn door het harde oordeel van de kerk:

“We are so shocked by this action that we’re still putting our thoughts together,” said Stephanie Niedringhaus, spokeswoman for Network, a social justice lobby formed by nuns, and part of the conference. “We never expected this and we are deeply grieved for the tens of thousands of sisters who dedicate themselves to social justice work.”

De nonnen staan niet alleen in hun schrik en verbazing. Diverse media noemen de onderdrukking van nonnen een nieuw p.r. drama voor de katholieke kerk. Pedofiele priesters, geen probleem, maar nonnen die armen helpen? Dat moet verboden worden. Zelfs de anders zo gematigde New York Times wijdde een redactioneel commentaar aan de kwestie, ten faveure van de nonnen:

The Vatican is reining in the leadership conference that represents 80 percent of American Catholic nuns, accusing the group of “serious doctrinal problems” and promoting “radical feminist themes.” That seems a misreading of the very fine work in schools, charities, prisons and impoverished neighborhoods being done by about 60,000 nuns across the nation. […] The sisters’ leaders said they reaffirmed their opposition to abortion but also claimed the right to speak out on a “moral imperative” like health care, just as the bishops had.The nuns clearly are caught in a classic crossfire of church doctrine, politics and hierarchical obedience. It would be a tragedy, far beyond the church, if their fine work and their courageous voices were constrained.

Een enkele woordvoerder wijst ook op de verdachte timing en de politieke lading van de inquisitie en onder curatele stelling:

Sister Simone Campbell, the group’s executive director, told the Christian Science Monitor she thought the report was prompted by the healthcare changes, noting that the review began in 2009 and continued until June 2010, coinciding with the bill’s passage. “Our position on healthcare was the application of the one faith to a political document that we read differently than the bishops,” she said. Vatican expert Robert Mickens of The Tablet newspaper said the situation followed attacks on dissenting Irish priests and formed part of “a crackdown against any forms of dissent particularly in the US and Western World”. “Make no mistake, these crackdowns come from the very top,” he said. “And what’s so frightening is that while these attacks on the liberal leftwing are going on, Pope Benedict continues to cosy up to the far-right, anti-semitic Society of Saint Pius X’s.”

Kortom, het Vaticaan vaart een harde koers. Wie niet constant bezig is met het afschaffen van abortus en het gebruik van anticonceptiemiddelen, zit fout. Armen helpen en sociale gerechtigheid nastreven, staat gelijk aan radicaal feminisme, en moet met wortel en tak uitgeroeid worden. Wat een fijne boodschap van de katholieke mannenbroeders. Zo krijg je vanzelf een lege kerk….

Hollaback bereikt België

Vier vrouwen uit de Belgische stad Brussel zorgen ervoor dat binnenkort iedereen gebruik kan maken van Hollaback. Hollaback, een van oorsprong Amerikaanse vereniging, biedt een internetapplicatie aan waarmee iedere vrouw aan kan geven hoe en op welke locatie ze op straat werd lastig gevallen. Vrouwen kunnen ook foto’s of filmpjes van hun belager op internet zetten. De groep heeft al een pagina op Facebook. Op 30 april wil het viertal daarnaast de site brussels.ihollaback.org lanceren.

De initiatiefneemsters, die alleen met hun voornaam in de krant De Standaard willen, namen het initiatief naar aanleiding van nare ervaringen op straat. Ze vinden dat officiële statistieken geen goed beeld geven van de situatie in Brussel:

‘Als je een jonge vrouw bent, word je in Brussel meermaals per dag lastig gevallen’, zegt initiatiefneemster Ingrid. […] In de cijfers en statistieken zal je misschien niet veel gevallen van seksuele intimidatie tegenkomen: ook ik diende na het incident in de metro geen klacht in omdat ik het zo snel mogelijk wilde vergeten. Maar we moeten stoppen met zwijgen. Je zou in Brussel net als tijdens een bergwandeling in Frankrijk iedereen moeten kunnen groeten zonder dat het een uitnodiging tot iets anders lijkt.’

Om de zoveel tijd willen de vrouwen de straat letterlijk terugveroveren. Ze gaan naar locaties waar ze lastig werden gevallen en markeren de plek met stoepkrijt. Daarbij schrijven ze de boodschappen zoals: ‘Hier werd ik lastiggevallen, maar de straat is van ons en ik vecht terug. I holla back.’ Want zichtbaar maken wat er speelt, is de eerste stap op weg naar verandering.

Internet brengt seksisme in kaart

Het is snel, wereldwijd toegankelijk en iedereen kan een bijdrage leveren. Geen wonder dat internet steeds vaker een rol speelt bij het documenteren van seksisme. In korte tijd is het aantal plaatsen waar mensen hun ervaringen bundelen, enorm toegenomen. Van een site van de Commissie Gelijke Behandelingen waar vrouwen discriminatie op het werk vast kunnen leggen, tot een enorme stapel Twitterberichten met ervaringen van alledaags seksisme, het biedt geweldig studiemateriaal.

Meestal zorgen incidenten of inzichten ervoor dat zo’n site tot stand komt. De Commissie Gelijke Behandeling zette bijvoorbeeld de site flauwekulexcuus.nl op, omdat deze instantie veel oordelen moet uitspreken over discriminatie op basis van geslacht. Het gaat dan onder andere om vrouwen die om onduidelijke redenen te weinig betaald krijgen, werkgevers die vrouwen ontslaan zodra ze aangeven dat ze zwanger zijn, of werkgevers die onvoldoende doen om een veilige werkomgeving in stand te houden.

In een ander geval leidde een los Twitterbericht tot een site vol ervaringen met seksisme. Het bericht was van columniste en journalist Linda Grant. Ze twitterde dat vrouwen veel te danken hebben aan feministes van het eerste uur. Want deze eerste golf zorgde ervoor dat vrouwen anno 2012 vrij voorbehoedsmiddelen kunnen gebruiken, het recht hebben om een ongewenste zwangerschap af te breken, en het recht kregen om een inkomen te verdienen en ook na hun huwelijk betaald werk te houden.

Die losse opmerking leidde tot een enorme hoeveelheid berichten van vrouwen die eigen voorbeelden van vooruitgang gaven, of juist hun confrontaties met alledaags seksisme anno 2012 opschreven en de wereld instuurden. Toen Grant deze berg Twitterberichten zag, besefte ze dat ze een goudmijn in handen had:

I realised I was curating, in real time, the on-going collective experience of the ways in which some men have tried to diminish women’s importance or deny us control over our own lives. […] Some began to suggest that there should be a permanent record of the tweets, before Twitter sent them into timeline oblivion.

Uiteindelijk zorgde een mannelijke Ierse software specialist ervoor dat de berg Tweets een permanent onderkomen kreeg op Duizend Redenen, in de zin van duizend redenen om feminisme in ere te houden.  Grant:

I hope that athousandreasons.com will serve as a free resource for students, academics, teenagers, mothers and fathers, to examine everyday experience, not rhetoric or theory, but the very air we breathe, the way we live, yesterday and today: the small indignities, the opportunities denied, the insults, the patronage, the dismissal, the ignoring, the diminishing, the low expectations, the whole indignity of sexism, including the relentless jokes about it, jokes that are rarely made in relation to racism.

Er zijn nog veel meer archieven van seksisme ontstaan. Alleen al in de afgelopen tijd de verzameling van Men Call Me Things, waarin vrouwen aangaven welke vloedgolf aan haat en bedreigingen met verkrachting ze ontvangen zodra ze op internet een opinie uiten. Of I did not report, over vrouwen en verkrachting, of deze site, waarin vrouwen (en een enkele man) vertellen hoe het is om te functioneren in en rondom faculteiten Filosofie op Amerikaanse universiteiten. Met ervaringen zoals deze, waarin een studente terecht komt in een klassieke confrontatie met een mansplainer:

A male peer, who I also count as a good friend, never engages me in any academic conversation. Whilst he asks the men for their academic opinions on a talk we all attended together, he quizes me only on my love-life and my attitude towards sex. When I initiate a philosophical discussion, he patronises me and quotes Aristotle (for example) at me, even if we are discussing a subject that I specialise in, and he does not.

Internet zorgt ervoor dat al dit soort ervaringen bij elkaar komen. Stuk voor stuk lijken het triviale gebeurtenissen, maar als je ze bij elkaar legt worden er patronen zichtbaar. Die kunnen duiden op een bepaalde cultuur, zoals de verkrachtingscultuur. Of standaard reacties van mannen op de ervaringen van vrouwen:

Male responses to the tweets fell into four categories. First, inevitably, the sexist banter (bet you wish your hubby had had to sign when you got your bill for your shopping spree ha ha). Some men tweeted me that they were cringing in shame at what they were reading; others dismissed my original tweet about the credit card application as an example of long ago, completely missing the point that the intention was to demonstrate that women’s equality has not always existed like grass and trees and had to be fought for. Others asked when was there going to be an International Men’s Day? There is one, it’s November 19, feel free to raise your own hell on it.

Op die manier zie je hoe al die ‘losse incidenten’ stukjes van een puzzel zijn. Dan ga je zien hoe alomtegenwoordig de minachting voor vrouwen is. Dan weet je dat het feminisme inderdaad nog steeds broodnodig is en actueler dan ooit. Het zou goed zijn als meer mensen dat door krijgen, zoals deze scholier.

Kinderbreinen zijn kneedbaar

Ook in Nederland beginnen wetenschappers zich steeds meer te verzetten tegen de dominante verhalen over mars en venus. Het meest recente salvo komt van hoogleraar Educational Neuropsychology Lydia Krabbendam, die op basis van verantwoord uitgevoerd onderzoek tot de conclusie komt dat kinderbreinen kneedbaar zijn. Culturele signalen en genetische aanleg beïnvloeden elkaar in hoge mate. Ze krijgt een Vici-beurs van anderhalf miljoen euro om dit belangrijke onderzoek voort te zetten.

Lydia Krabbendam.

Krabbendam houdt het algemeen en vriendelijk bij de vraag of ze het Nederlandse onderwijs ouderwets vindt als het gaat om hoe we jongens en meisjes daar behandelen. Ze benadrukt wel dat ouders en school veel alerter op vooroordelen moeten zijn. Want hoe meer je de verschillen tussen jongens en meisjes benadrukt, hoe groter ze daadwerkelijk worden, concludeert ze.

Dat is een belangrijk feit, want in de praktijk blijkt keer op keer dat culturele aannames over de jongen en het meisje een grote rol spelen. Docenten nemen bijvoorbeeld standaard aan dat meisjes slechter zijn in wiskunde, ongeacht hun daadwerkelijke resultaten in de praktijk:

That bias is probably so ingrained that the teachers themselves don’t even notice it’s there, but an invisible bias can still cause visible problems for vulnerable girls. Sure, teachers aren’t literally sending the girls out to try on wigs during math class, but it’s discouraging to feel—however subtly—that your mentor doesn’t have confidence in your abilities or expectations for your success. We’re getting into dangerous self-fulfilling prophecy territory here. Hooray! As if self-perpetuating math anxiety wasn’t enough.

In Nederland kampen we bovendien met een sterke conservatieve stroming, die de vrouwenemancipatie de schuld geeft van allerlei problemen. Vertegenwoordigers van deze stroming willen het liefste terug naar de jaren vijftig, toen jongens nog echte jongens waren en mannen de seksualiteit van vrouwen bewaakten. Er zijn zelfs voorzitters van schoolbesturen die zonder goede onderbouwing pleiten voor gescheiden onderwijs, onder andere omdat jongens bij taal in de war raken van goede schoolresultaten van meisjes. De stakkers.

Enfin, met haar werk sluit Krabbendam zich aan bij betrouwbare wetenschappers zoals Cordelia Fine en Rebecca Jordan-Young, die het neuroseksisme van ‘jongens en meisjes zitten nu eenmaal zus en zo in elkaar’ al langer bestrijden op basis van solide onderzoek. Je zou zeggen dat onderwijzers kennis willen nemen van hun werk, en van de goede ontwikkelingen in buurland België. Daar snappen ze dat iedere leerling een individu is, en dat je dus moet uitkijken jongens of meisjes in hun eigen roze of blauwe keurslijf op te sluiten.

Bij alle bezuinigingen op onderwijs en wetenschap is het top dat Krabbendam voorlopig verder kan met haar onderzoek. Leve de feiten!

De geboorte van het seksisme in het Westerse gedachtengoed

De man als norm, de vrouw als afwijking. De man als centrum, onafhankelijk, vrij. De vrouw als afhankelijk, onvrij. De man die alles een naam geeft, die spreekt, die het eeuwige doorgeeft aan andere mannen. De vrouw die onzichtbaar binnen moet zitten en zwijgen. Waar komt dit slegts vir mannen wereldbeeld vandaan? Filosofe Vigdis Songe-Møller volgt het spoor terug tot aan de oude Grieken…

Eén van de taken die dit weblog wil vervullen, is moeilijk toegankelijke informatie breder bekend maken. Het werk van Songe-Møller is daar een goed voorbeeld van. Deze filosofe studeerde af aan de universiteit van Tübingen, en werkt als professor aan de universiteit van Bergen. Haar specialiteiten zijn feministische filosofie en de Griekse oudheid.

Zij schreef een standaardwerk over wereldbeelden zonder vrouwen, waar naar de bescheiden mening van dit weblog veel meer mensen kennis van zouden moeten nemen. In haar boek Filosofie Zonder Vrouwen – de geboorte van het seksisme in het westerse gedachtengoed, gepubliceerd in 2003, legt ze de wortels bloot van een structureel ingebed idee. Het idee van een ideale wereld, een wereld zonder vrouwen, waarin mannen aan mannen het eeuwige doorgeven, ondeelbaar en onveranderlijk.

De christelijke kerkvaders namen dit soort denkbeelden over van de oude Grieken – vandaar al die namenlijstjes in de Bijbel, waarbij Adam een zoon verwekte die zijn evenbeeld was, die weer een zoon verwekte, die weer een andere zoon verwekte, zonder dat er ooit een vrouw aan te pas komt. Omdat het christendom eeuwenlang zo’n centrale plek innam in filosofie en wetenschap, en geleerden vol bewondering teruggrepen op de gedachten van hooggeëerde wijsgeren uit de oudheid, konden de Griekse denkbeelden voortleven tot op de dag van vandaag.

Het ergste is: het had ook anders kunnen lopen. Songe-Møller besteedt in haar boek aandacht aan filosofen die vrouwen en het vrouwelijke wél opnamen. In hun wereldbeeld associeerden ze mannen nog steeds met het positieve – dag, droog, warm, intellect – en associeerden ze het vrouwelijke met vervelende dingen zoals duister, koud en nat, maar de een kon niet zonder de ander. Als je geen nacht hebt, betekent de dag niets. Droog kan niet zonder nat. Die twee houden elkaar in evenwicht.

Helaas wisten denkers in deze traditie geen dominante positie te bereiken. Ze verdwenen uit beeld. Tegenwoordig kun je hun werken bijna nergens meer vinden. Je kunt de werken van Plato daarentegen in bijna iedere boekhandel kopen. Hij en de andere Griekse wijsgeren die vrouwen mislukte mannen vonden, gelden nog steeds als zeer belangrijk voor de huidige wetenschap en filosofie.

Philosophy without women is zodoende geen droge abstracte oefening, maar een analyse van een dominant denkpatroon waarin we nog steeds vast zitten. Iedere wetenschapper die de man als norm neemt, iedereen die bij het woord ‘geleerde’ automatisch aan mannen en het mannelijke denkt, iedere Hollywoodfilm die verhalen toont waarin vrouwen geen rol spelen, volgt dit denkpatroon bewust of onbewust. Dus, voel je je meegezogen in wereldbeelden waarin vrouwen onzichtbaar worden, weet dan dat je een oude, zeer seksistische traditie volgt. Die we misschien eens een keertje achter ons moeten laten….

Zelf willen lezen wat ze schrijft? Dan kun je natuurlijk altijd het origineel bestellen bij uitgeverij Continuum, of haar boek tweedehands voor zes dollar op amazon.com kopen. (excuses voor deze reclame).

Gooi de genderkloof dicht met zes e-mailtjes

Zes e-mailtjes is alles wat je nodig hebt om nu, persoonlijk, bij te dragen aan het dichtgooien van de genderkloof. De media, techniek, medische beroepen vanaf de functies boven die van verpleegkundige, mannen domineren en vrouwen blijven steken op een plakkerige werkvloer. Dat kun je zelf beginnen te veranderen door je persoonlijke netwerk in te zetten, oppert Good News.

Hoe werkt het? Breng in kaart wie je kent binnen je beroep of vakgebied. Kijk welke vrouwen in je netwerk talent hebben, goed werk leveren, maar tot nu toe onbekend bleven (en dus onbemind). Kijk vervolgens welke invloedrijke mensen je kent, die deze drie vrouwen kansen kunnen geven. Stuur die drie leidinggevende personen een persoonlijke mail, waarin je de drie vrouwen bij hen aanbeveelt. Stuur vervolgens de drie vrouwen een mail dat je bepaalde personen naar hen hebt verwezen, omdat je hun werk goed vindt.

In het allerergste geval krijgen drie vrouwen een groot compliment. Want in hun inbox vinden ze een berichtje van iemand die in woord en daad laat merken dat hij/zij ziet wat ze in huis hebben. En het niet bij woorden laat, maar daadwerkelijk iets concreets deed om hun werk onder de aandacht te brengen van mensen die invloedrijk zijn binnen de beroepsgroep of het vakgebied.

In het beste geval neemt zo’n invloedrijk persoon inderdaad contact op met een of meer van de vrouwen die je voordroeg. Vrouwen worden bekender, krijgen kansen, kunnen laten zien over welke kennis en vaardigheden ze beschikken. Simpel en doeltreffend. Je moet ergens beginnen. Zes e-mailtjes. Dat is alles. Mail je mee?

Gouden Boek viert vijftigjarig jubileum

Doris Lessing veroverde de wereld vijftig jaar geleden met Het Gouden Boek, een baanbrekende roman over schrijfster Anna Wulf, die een psychologische crisis doormaakt en haar visie geeft op thema’s zoals moederschap, communisme, relaties en nog veel meer. Sindsdien is er veel gebeurd. Communisme is een vies woord geworden, de Berlijnse muur viel, over het moederschap zijn drie triljoen andere boeken geschreven. Hoe relevant is Het Gouden Boek een halve eeuw later? 

Het Gouden Boek geldt als een mijlpaal in de literatuur. Dat lag niet voor de hand. Critici vonden de roman destijds helemaal niks, onder andere vanwege de ingewikkelde structuur, de vele thema’s, en de ontoegankelijkheid van het werk. Auteur Rachel Cusk wijst erop dat veel recensenten het boek niet begrepen:

They saw a book by a woman about a woman, and in “personalising” the novel enforced the very limitation against which it warns. Even though the failure of Marxism is one of The Golden Notebook’s great subjects, Lessing admits that the intelligent early readings of the text came largely from Marxist critics, who were able to “look at things as a whole and in relation to each other”.

Voor veel vrouwen kwam de roman echter als geroepen:

Grote literatuur, maar dat niet alleen, het boek was welhaast een bijbel voor vrouwen die zich bezig hieden met de verhouding feminisme-socialisme en met de vraag waarom persoonlijke aangelegenheden van vrouwen politieke issues waren. Menige lezeres maakte het zelfs onder invloed van dit boek uit met haar vriend en nam zich voor nooit te trouwen of zich op wat voor manier dan ook te binden aan een man.

De roman raakte duidelijk een gevoelige snaar. Toen Lessing in 2007 de Nobelprijs voor literatuur kreeg, bleek dat Het Gouden Boek nog niets aan kracht had ingeboet.

Doris Lessing en haar Nobelprijs voor literatuur.

NRC Handelsblad:

Gek genoeg valt mij bij herlezing de ideologische strekking van The Golden Notebook nauwelijks meer op. Wat nog steeds verbijstert en ontroert zijn de sprankelende taal en de geniale compositie van deze roman over een excentrieke vrouw die wanhopig probeert te integreren in de maatschappij, al dan niet met behoud van een eigen, zwaar bevochten, identiteit.

Mensen vernoemen hun weblog naar Het Gouden Boek, en talloze studenten en wetenschappers buigen zich over de vorm en inhoud van deze roman, inclusief vergelijkingen met de Britse schrijfster en feministe Virginia Woolf. Vijftig jaar later voelen ook Engelse auteurs zich nog steeds aangesproken door Het Gouden Boek. The Guardian liet onder andere schrijfsters Margaret Drabble, Rachel Cusk en Natalie Hanman reageren:

The debates Anna has in the novel, with herself and others, I think start to conceive of gender as a relational thing: not just about women, and a particular type of woman at that (white, middle class and so on), versus men, but about all the ways in which people struggle together, through complex intersections of sex, class, race and location. […] …then, as now, it helped to steer me towards knowing which questions to ask, in order to try to do things differently. That’s why I gave the novel as a gift, and will continue to do so.

Abortusklinieken liggen onder vuur

Abortusklinieken in de Verenigde Staten en Engeland liggen onder vuur. In de V.S. letterlijk: een boze blanke man gooide een brandbom naar een kliniek in de staat Wisconsin. Zover is het in Engeland nog niet, maar in beide landen investeert de overheid veel tijd en mankracht aan het tot in de miniemste details controleren en reguleren van abortusklinieken. O wee als er ergens een foutje wordt gevonden. Je zou willen dat inspectie en overheid net zoveel aandacht zouden besteden aan bejaardentehuizen.

Klinieken kapot reguleren is een populaire tactiek van voorstanders van de baarplicht. Het is een effectieve strategie. Heb je namelijk regels, dan kun je eisen dat mensen zich aan die regels houden.Wil bijvoorbeeld een Engelse vrouw haar zwangerschap afbreken, dan mag dat alleen als twee verschillende artsen toestemming geven. Als je deze regel niet goed toepast, hoe klein de administratieve nalatigheid ook is, dan bega je een fout. Betrapt! Snel strenge straffen uitdelen!

Regels zijn ook effectief op een andere manier. Je kunt nieuwe voorschriften invoeren om redenen van veiligheid of hygiëne, en wie kan daar nou tegen zijn? Vervolgens stel je zulke overdreven regels op, over de grootte van toiletten en wachtkamers bijvoorbeeld, dat je zeker weet dat niemand daar aan kan voldoen. Dan moeten klinieken hun deuren wel sluiten. In de V.S. staan dit soort wetten bekend als TRAP-regels. Van ‘in de val laten lopen’. Jezelf verdedigen tegen dit type wetgeving is erg lastig:

targeted regulation of abortion providers, which impose expensive and often unenforceable restrictions that other outpatient facilities aren’t subject to – may be the most insidious and the most effective. They often involve arcane building specifications and licensing requirements that, to the layperson, can sound either eminently sensible or too dry and boring to rally around. And by fighting them, providers risk falling into the anti-choice narrative that they are back-alley butchers who resist law enforcement, despite the fact that fewer than 0.5 percent of abortions involve complications that require hospitalization.

Hoe gaat dat in de praktijk? In Engeland zijn conservatieve politici al een poosje bezig om, hand in hand met al dan niet religieuze anti abortus groepen, abortus te bestrijden alsof dat het ultieme kwaad is. De meest recente ingreep was het uit laten voeren van een grootscheepse inspectie van klinieken door de Care Quality Commission, zeg maar de Nederlandse gezondheidsinspectie. De bliksemactie kostte opgeteld een jaar inzet van zestien inspecteurs, en zorgde ervoor dat 580 andere inspecties niet door konden gaan.

Gezien deze enorme krachtsinspanning is het niet vreemd dat er kritiek kwam:

In a tersely worded letter to the Department of Health, Dame Jo Williams, chair of the Care Quality Commission, wrote to officials saying the “fulfilment of [the health secretary’s] request has clearly impacted on planned regulatory activity by the CQC”. […] The CQC’s leaked letter opens a new front in the abortion debate, raising questions over whether precious time and money was being wasted on essentially political scheme to placate elements of the Conservative party.

Artsen zelf stuurden een open brief naar The Guardian. Ze waarschuwen voor het hysterische klimaat dat ontstaat vanwege dit soort acties van de overheid, nog versterkt door de protesten met een extremistische Amerikaanse inslag waar Engeland de laatste maanden mee te maken heeft gekregen. Artsen vrezen dat studenten medicijnen in zo’n vijandige situatie andere werkterreinen kiezen. In hun brief schrijven ze:

… for the first time in decades, the genuine prospect of doctors who provide abortions being struck off the medical register, or maybe even subject to prosecution, we are very concerned indeed about how the abortion service will manage to carry on providing what is an already difficult and demanding area of medical practice. The government should spend its energies addressing the genuine problems that impact on our work as clinicians, and which are the major problems for women requesting abortion: unnecessary restrictions on provision of early medical abortion, and problems with access to second-trimester abortions.

Dan de Verenigde Staten. Zelfs Nederlandse kranten schreven over een nieuw dieptepunt. De staat Mississippi slaagt er waarschijnlijk in om de enige abortuskliniek die hier nog bestaat, dicht te gooien. De staat wil nieuwe regels invoeren waar de kliniek niet meer aan kan voldoen. Wat de gevolgen zullen zijn van zo’n ‘abortusvrije staat’? Politici zal het worst wezen:

When asked whether restricting abortions to the point that it was de facto illegal in the state would just lead to more dangerous abortions, Senator Dean Kirby, the Senate Public Health Committee Chairman responded, “That’s what we’re trying to stop here, the coat-hanger abortions. The purpose of this bill is to stop back-room abortions.” Making abortions illegal will make abortions safer like making alcohol illegal put bootleggers right out of business. […] it doesn’t take a brilliant economist to understand that enacting regulations specifically designed to make abortion inaccessible to women of Mississippi will actually lead to less safe procedures and more desperation.

Gezien dit politieke klimaat is het niet zo vreemd dat sommige mensen de acties van conservatieve politici niet afwachten, maar zelf aan de slag gaan.

De politie arresteerde onlangs een man die een kliniek in de staat Wisconsin wilde platbranden. De actie mislukte, iedereen zweeg erover want het was maar een klein brandje door een thuis in elkaar geknutseld bommetje, en het land ging weer over tot de orde van de dag. Vreemd, zeer vreemd:

“Have you ever seen a media report when a Muslim puts a bomb somewhere and they go, ‘Well, don’t worry about it, it was just homemade’.” […] this kind of domestic terrorism is a foreseeable result of a conservative culture that uses violent rhetoric and lies about women’s reproductive health to rile up the anti-choice public.

Maar goed, het werkt wel, want terreur schrikt mensen af en vanwege extreem gedetailleerde wetgeving, waar niemand meer aan kan voldoen, verdwijnen klinieken. Er is een land waar vrouwen willen wonen, maar of het Engeland en de V.S. zijn?

Vrouwelijk personeel Defensie vogelvrij

Nederland heeft geen goede afspraken met internationale partners gemaakt over de integriteit van Defensiepersoneel op internationale en EU-missies. Officieren van partnerlanden komen daardoor ongestraft weg met intimidatie van voornamelijk vrouwelijke militairen. Dat blijkt uit een verslag van een overleg over Defensie Materieel Organisatie (DMO) van de Tweede Kamer, recent openbaar gemaakt door de Nederlandse regering.

Onder andere VVD kamerlid Bosman benadrukt tijdens dit algemene overleg dat het ongewenste gedrag van sommige officieren van de partnerlanden wel degelijk bekend is bij Defensie. Het is echter onbekend welke acties Defensie en Buitenlandse Zaken hebben ondernomen om dit aan de orde te stellen bij de partnerlanden.

Dit nieuws komt bovenop de resultaten van ander onderzoek, Ongewenst Gedrag Defensie. Deze studie toonde vorig jaar aan dat 44% van de in totaal 4.500 vrouwen last had van vervelend gedrag van collega-militairen. Twintig procent kreeg te maken met seksuele dwang op de kazerne of basis, en nog eens een kwart kampte met al dan niet seksueel getinte pesterijen. Veel vrouwen kampen dus zowel binnen Defensie, als tijdens missies, met bedreigende werksituaties. Eerder onderzoek leverde soortgelijke uitkomsten op, zonder dat er veel gebeurde. Hoeveel onderzoek heeft Defensie nog nodig?

In reactie op deze situatie komt minister Hillen niet veel verder dan aangeven dat hij echt heel erg tegen intimidatie van vrouwelijk (en mannelijk) Defensiepersoneel is. Dat er werk van wordt gemaakt. En dat er allerlei formele kanalen zijn voor medewerkers om hun nare ervaringen door te geven. Hillen ziet daarbij vooral een rol weggelegd voor een softwaresysteem:

Een medewerker kan een mogelijke integriteitsschending melden bij zijn commandant of door tussenkomst van devertrouwenspersoon. Een werknemer kan daarbij gebruikmaken van de applicatie Melding Voorvallen in het personeelsmanagementsysteem PeopleSoft. Na de melding van een voorval wordt een aantal functionarissen automatisch geïnformeerd. Het betreft hierbij onder meer de commandant van de werknemer en de commandant van het Defensieonderdeel. Het systeem wordt zo ingericht dat de ambtelijke top kennis kan nemen van de integriteitsmeldingen bij de Defensieonderdelen.

Onder andere PvdA kamerlid Eijsink reageerde sceptisch op dit soort voorzieningen:

Hoe gaat dit werken? Ik kan mij niet voorstellen dat dit de oplossing is om een aantal dingen aan te pakken. […] Ik heb mensen in mijn omgeving de volgende situatie voorgelegd. Stel, je wordt op je werk gepest, of er is sprake van integriteitsschending of intimidatie. Zou je dan de applicatie PeopleSoft opstarten? […]  Wij hebben wat ervaringen met mails in organisaties. Dat loopt al niet zo lekker. Reply to all. Ik doe er niet badinerend over, maar ik kan mij niet voorstellen dat PeopleSoft hiervoor de oplossing is.

Hillen ziet echter geen vuiltje aan de lucht. Volgens het verslag reageerde hij als volgt op de kritiek:

Mensen hebben echter binnen Defensie een baaierd aan mogelijkheden om te melden. Men kan melden via de ICT-lijn. Men kan echter ook de vertrouwenspersoon of de commandant raadplegen. Desnoods gaat men naar de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht. Er zijn dus vele mogelijkheden. Ik meen dat de mogelijkheden die op dit moment worden geboden, ruim zijn. Als men daarmee niet uitkomt, moet ik gaan bekijken hoe het mogelijk is dat zelfs deze baaierd aan mogelijkheden faalt.

Tsja, omdat formele voorzieningen het afleggen tegen ongeschreven wetten?

Onderzoeksbureau Blauw, dat wangedrag binnen het leger drie keer onderzocht, beschrijft de organisatiecultuur als volgt:

Volgens onderzoeksbureau Blauw komen problemen binnen defensie voort uit een gesloten cultuur, tradities en de grote sociale controle. ,,Zelfs  leidinggevenden en instructeurs nemen de normen soms zelf niet zo nauw en grijpen onvoldoende in als zij klachten krijgen’, aldus Blauw.

Dat maakt verandering en openheid nogal utopisch. Ondertussen krijgen met name vrouwen te maken met zeer onveilige situaties, zonder dat er sancties volgen. Eigen collega’s en militairen van partnerlanden kunnen ongestraft hun gang gaan. Daar helpt geen softwareprogramma tegen.

Who Needs Feminism?

Gloedjenieuw en heel erg inspirerend, deze nieuwe tumblr. Who Needs Feminism, is de titel, en bijdrage na bijdrage vertellen mensen waarom zij feminisme hard nodig hebben. Studenten van de Duke universiteit zetten de site op om een tegenwicht te bieden aan de stereotypen over feministen als mannenhatende, harige kenaus. Dat is een vijandige vertekening van de werkelijkheid. Hoog tijd dat meer mensen dat doorkrijgen.

In het universiteitsblad vertellen de oprichters hoe ze tot de campagne kwamen:

We, the 16 women of Professor Rachel Seidman’s course Women in the Public Sphere, have decided to fight back against these popular misconceptions surrounding the feminist movement. Our class was disturbed by what we perceive to be an overwhelmingly widespread belief among students that today’s society no longer needs feminism. In order to change this perception on campus, we have launched a PR campaign for feminism. We aim to challenge existing stereotypes surrounding feminists and assert the importance of feminism today.

De studenten krijgen inmiddels navolging van andere Amerikaanse universiteiten.

Who Needs Feminism leverde tot nu toe ontroerende, strijdbare, boze, grappige, diep menselijke uitspraken op. Jong en oud, man en vrouw, blank, gekleurd, homo, hetero, bi, de diversiteit is enorm en voor iedereen houdt feminisme weer iets anders in. Toch is er een rode lijn te ontdekken. Feminisme heeft te maken met respect, mensen in hun waarde laten, de vrijheid hebben om je leven in te richten zoals past voor jou.

Who needs feminism?

I need feminism because my parents shouldn’t be afraid of me being attacked for “looking like a dyke” just because I have short hair, and don’t wear make-up, and my sexuality shouldn’t be defined my the way that I look.

because the girls in my high school shouldn’t feel uncomfortable in Chemistry when our teacher tells us to make him a sandwich instead of learning stoichiometry.

…I found out on Tuesday morning that on Monday night, when I was walking to my car, another woman was being sexually assaulted and robbed just 3 blocks away.

Whenever I’m with a family member for the first time in a while, instead of asking how I’ve been or how’s school, they ask me “do you have a boyfriend yet?”. And when I answer “no”, they look at me with a mix of pity and concern.

Dat en meer.

Banda stuurt hoofd van politie de laan uit

Joyce Banda, de nieuwe president van Malawi, laat kort na haar aantreden al van zich spreken. Als één van haar eerste daden ontsloeg ze een gevreesd hoofd van de politie. Mensenrechtenorganisaties juichen haar actie toe en hopen dat Banda vrede en veiligheid kan brengen in het door armoede en geweld getekende land. Ze is de eerste vrouwelijke president van Malawi, en pas het tweede vrouwelijke staatshoofd van dit werelddeel.

Joyce Banda, de nieuwe president van Malawi.

Banda heeft al vaker korte metten gemaakt met vervelende toestanden. Haar leven was een strijd tegen armoede en vooroordelen. Met veel moeite lukte het haar om een opleiding af te maken, een hele prestatie in een land waar meisjes routinematig van school worden gehaald. Vervolgens wist ze te ontkomen aan een huwelijk met een agressieve man:

She left her first husband in 1981, taking her three children with her, because he was abusive. “Most African women are taught to endure abusive marriages. They say endurance means a good wife but most women endure abusive relationship because they are not empowered economically, they depend on their husbands,” she told the BBC about her decision.

Banda werd politiek actief in de Democratische Progressieve Partij. Haar doorbraak kwam in 2009, toen president Bingu wa Mutharika haar aanstelde als zijn rechterhand. Nauwelijks een jaar later gooide diezelfde Mutharika haar echter de partij uit, omdat ze het niet eens was met zijn beslissing om zijn broer als opvolger aan te wijzen. Met succes. Ze richtte haar eigen politieke partij op. Op het moment dat Mutharika overleed aan een hartaanval, kon Banda hem opvolgen op basis van de vele politieke stemmen die ze bij de verkiezingen kreeg.

Daarmee roeide ze opnieuw tegen de stroom in:

A senior ruling party official openly said Malawi was “not ready for a female president”, while First Lady Callista Mutharika said Mrs Banda was fooling herself that she was a serious politician – saying she was a mere market woman selling fritters.”She will never be president, how can a mandasi [fritter] seller be president?” Mrs Mutharika said. Mrs Banda took all this in her stride, saying she was glad to be identified with market women since more than 80% of Malawian women belong to that category: “Yes, she’s right, I’m indeed a mandasi seller and I’m proud of it because the majority of women in Malawi are like us, mandasi sellers.”

Mandasi, een lekkernij uit Malawi. Hier het recept.

Dat ze meteen begint met schoon schip maken is volgens organisaties voor mensenrechten een goed teken. De ontslagen politiechef wordt al langere tijd verdacht van moord en doodslag, en zaaide terreur onder de bevolking. Ook vrouwen hopen op een betere toekomst met Banda aan het hoofd van hun land:

The country’s oppressive “life president,” who ruled from 1963 to 1994 (!) forbade women from wearing pants and short skirts. Banda has participated in protest marches in defense of women’s rights to wear what they want to wear. Earlier this year, Banda’s predecessor as president told the police to arrest anyone who attacked a woman for wearing pants in public. “Some of us have spent our entire life fighting for the freedom of women,” Banda told the protestors. “It’s shocking some men want to take us back to bondage.”

Joyce Banda als de Dilma Rousseff van Afrika, iemand die serieus werk maakt van vrouwenemancipatie. Hmmmm… Dat klinkt goed!

Conservatieven geven feminisme de schuld

Jongens kunnen geen jongen zijn, echte mannen ontbreken, de samenleving verloedert, en dat is allemaal de schuld van de vrouwenemancipatie. Jawel! Voor de zoveelste keer in een relatief korte periode geeft De Volkskrant ruim baan aan opiniestukken waarin het feminisme de schuld krijgt van allerlei problemen. De stukken hebben nog iets met elkaar gemeen: een grote angst voor verandering, een weerzin tegen het vrouwelijke, en man-vrouw cliché’s die zo uit de jaren vijftig lijken te komen.

Ja, feministen, die hangjongens zijn jullie schuld!

Criminoloog Jan Dirk de Jong formuleert het probleem in de Volkskrant als volgt:

Jarenlang heb ik daar kunnen observeren hoe deze straatjongens elkaar opvoeden en volwassenen zich niet of nauwelijks met hen bemoeien […]. Op straat leren ze dat delinquent gedrag de groepsnorm is. Je bent pas een stoere vent als je constant een grote bek hebt, met geweld voor jezelf opkomt, geld en dure spullen hebt, en meisjes degradeert tot ‘banga’s’ (sletten) – behalve je moeder en je zus, natuurlijk.

Tot zover niks aan de hand. Hetzelfde probleem, een giftige cocktail van agressief machogedrag en agressie tegen vrouwen, wordt gezien door andere sociologen, criminologen en opvoeders. Dit probleem is bovendien breder dan de landsgrenzen. De Franse organisatie Geen Slet, Geen Slavin, beschrijft dezelfde situatie in de verloederde buitensteden van Parijs:

Het is een cultureel probleem, ontstaan uit een cocktail van islamitische traditie en uit Amerika overgewaaid getto-machismo: De traditionele opvoeding die van jongens kleine koninkjes maakt, sluit naadloos aan op de toonaangevende levensstijl van de cités, zoals de wijken met huurflats in de voorsteden worden genoemd. Hier doe je cool in gangs waar vriendinnetjes aan elkaar worden doorgegeven alsof het, zoals Bellil het uitdrukt, ‘truien of cd’s’ zijn.

Bij het aandragen van oplossingen gaat het echter mis. Jan Dirk de Jong, als criminoloog toch al afkomstig uit een machowereld die een flinke dosis feminisme juist goed kan gebruiken, wijst emancipatie aan als grote schuldige:

Onze gefeminiseerde samenleving (in het bijzonder het onderwijs) stelt daar geen moedige man meer tegenover die stoer is doordat hij verantwoordelijkheid durft te nemen, hard aan zijn toekomst werkt, voor principes staat, niet met zich laat sollen, voor partner (man of vrouw) en kinderen zorgt, en opkomt voor de zwakkeren in zijn gemeenschap. Ook wordt weinig rekening meer gehouden met verschillen tussen de ontwikkeling van jongens en meisjes […] Jongens hebben nu eenmaal meer geldingsdrang, zijn avontuurlijker (vaak gefascineerd door wapens en vuur), hebben moeite met stilzitten en leren, en zijn brutaal en baldadig.

Het valt de Zesde Clan nog mee dat De Jong niet verwijst naar jagen en rood vlees eten. Nee, het is crisis, en alleen echte mannen kunnen de situatie nog redden. Echte mannen die ”jongensdingen met jongens doen (sporten, hutten bouwen, vissen etc.) en tegen wie ze kunnen opkijken”. Jawel!

De Jong verwijst in zijn stuk naar Angela Crott. Dat is niet voor niets. Crott, ex-docente, studeerde af op opvoedliteratuur van de negentiende en twintigste eeuw. Het grootste deel van die tijd grossierden pedagogische teksten in rolbevestigend gezemel over meisjes die vooral lief en zorgend moesten zijn, als voorbereiding op hun ware bestemming als huisvrouw en moeder, en jongens die de kost moesten verdienen en als hoofd van het gezin de baas konden spelen.

Crott kreeg recent ruimte in de Volkskrant om net als De Jong de emancipatie aan te wijzen als bron van alle ellende. Het ging volgens haar onder andere mis omdat jongens (en mannen) hun rol als bewaker van de kuisheid van meisjes zijn kwijt geraakt. Ja, dat schrijft ze echt. Jongens raken volgens Crott volledig van slag door een te ver doorgevoerde feminisering van de samenleving:

De eis dat jongens zich moeten gaan gedragen als meisjes, kan gezien worden als de genadeslag voor de jongen. Hiermee wordt de vrouwenemancipatie de druppel die de emmer doet overlopen. Zeker in combinatie met het gegroeide belang van een goede opleiding en de jongenseigenschappen die daar slecht bij aansluiten (lawaai, een overdaad aan lichamelijke energie, ongehoorzaamheid). Dit wordt zelfs als een dusdanig probleem gezien dat jongens er voor worden gemedicaliseerd.

Toe maar. Ook De Jong geeft de emancipatie de schuld. O wee als een jongen een kik geeft, want de feminisme-politie rukt onmiddellijk uit om het arme joch Ritalin door de keel te douwen. Die feminisering moet onmiddellijk ophouden!

Wat geheel ontbreekt zijn bronvermeldingen. De tactiek is zeer herkenbaar voor feministes. We herkennen een kruistocht tegen het feminisme als we er een zien. Dit gebeurt zo vaak dat de nepfeministe onderdeel werd van een serie van Feminist Frequency over stereotypes. De tactiek gaat altijd zo: beweer iets belachelijks, zeg dat dit het doel is van vrouwenemancipatie  en breek daarna dit denkbeeldige feministische gedachtengoed af om je eigen boodschap kracht bij te zetten. Onderbouwing ho maar, want dit soort mensen rekenen erop dat iedereen het feminisme doodeng vindt, en de meest onzinnige beweringen voor waar wil aannemen omdat feministes eng zijn. Terwijl een blik in het woordenboek dit soort leugens al ontmaskert.

Opvallend detail: Zowel bij Crott als De Jong ontbreken meisjes. Zij komen nauwelijks voor in de redenering. Ze blijven kleurloos op de achtergrond als ijverige werkbijen die op school braaf de regeltjes volgen. Of, in het geval van Crott, een man nodig hebben voor de bewaking van hun vrouwelijke seksualiteit. Die bewaking vergde blijkbaar zoveel tijd dat jongens en mannen nu geen idee hebben wat te doen, en maar een beetje op straat rondhangen en bushokjes vernielen. Echt een zeer logische gedachtengang.

Wat een beperkt, kleingeestig, van angst en weerzin vervuld wereldbeeld schetsen mensen zoals De Jong en Crott. Dat dit soort mensen zoveel ruimte krijgen in de media, is zorgelijk. Maar blijkbaar is het makkelijker om te roepen ‘jongens moeten jongens zijn’ dan uitleggen dat cultuur en natuur elkaar wederzijds beïnvloeden, dat gender een sociale constructie is die sterk kan veranderen al naar gelang tijdsperiode, normen en waarden, en dat de zaken veel complexer zijn dan je op het eerste gezicht zou vermoeden.

Gelukkig heeft de Volkskrant nog columnisten in dienst die zeggen waar het op staat, en dit soort idioterie in de kolommen terugverwijzen naar waar het hoort: de prullenbak.

Actrice noemt het beestje bij z’n naam

Actrice Ashley Judd kreeg zeer veel media aandacht de afgelopen weken. Want haar gezicht was opeens opgezet. Dat kon maar één ding betekenen: ze onderging plastische chirurgie! Ze is bang om oud te worden! Ze ziet er niet uit! Kilo’s teveel! Totdat Judd genoeg kreeg van dat gezever en in een prachtig artikel voor de Daily Beast het beestje bij z’n naam noemde. Vrouwen reduceren tot hun uiterlijk  is seksistisch en haalt alle vrouwen naar beneden, schrijft ze. Ze gebruikt zelfs expliciet het begrip patriarchaat. Wow!

De actrice is ziek en heeft een opgezwollen gezicht gekregen van bepaalde medicijnen die ze moet slikken. De meeste speculaties in de roddelpers misten dit punt volledig. Judd besloot te reageren op de discussie over haar gezicht:

the conversation was pointedly nasty, gendered, and misogynistic and embodies what all girls and women in our culture, to a greater or lesser degree, endure every day, in ways both outrageous and subtle. The assault on our body image, the hypersexualization of girls and women and subsequent degradation of our sexuality as we walk through the decades, and the general incessant objectification is what this conversation allegedly about my face is really about.

Judd sprak ook frank en vrij over een gevoelig onderwerp. Vrouwen doen zelf mee aan het vellen van waardeoordelen over het uiterlijk van andere vrouwen. Juist dat is één van de pijnlijkste kanten aan het patriarchaat. Om als gemarginaliseerde groep mee te kunnen doen, passen vrouwen zich aan en gaan ze zich gedragen op een manier die voor hen werkbaar kan zijn, maar voor de gemarginaliseerde groep als geheel nadelig uitpakt. Zie voor dit mechanisme onder andere moeders die liever een jongensbaby krijgen, of vrouwen die meisjesbesnijdenis uitvoeren.

Meedoen met vrouwen reduceren tot hun uiterlijk lijkt minder dramatisch, maar doet even goed pijn. Judd:

That women are joining in the ongoing disassembling of my appearance is salient. Patriarchy is not men. Patriarchy is a system in which both women and men participate. It privileges, inter alia, the interests of boys and men over the bodily integrity, autonomy, and dignity of girls and women. It is subtle, insidious, and never more dangerous than when women passionately deny that they themselves are engaging in it. This abnormal obsession with women’s faces and bodies has become so normal that we (I include myself at times—I absolutely fall for it still) have internalized patriarchy almost seamlessly. We are unable at times to identify ourselves as our own denigrating abusers, or as abusing other girls and women.

Veel mensen begonnen te juichen toen de actrice deze zinnen wereldkundig maakte. Want je ziet dit mechanisme keer op keer. In Nederland hebben we ook talloze bladen die zich bezighouden met beroemdheden. Onderging ze chirurgie, wie droeg de mooiste jurk, wie heeft welke eetstoornis. En een krant zoals het AD heeft een website die zoveel mogelijk foto’s van schaars geklede vrouwen plaatst bij zinloze berichtjes over hun gewicht, kledingkeuze of andere uiterlijkheden.

In Engeland ontstond vorige week nog een schandaal, omdat het de spuigaten uit liep. Zo schreef ene Samantha Brick een artikel in de Daily Mail, met als voornaamste punt dat mensen haar niet aardig zouden vinden omdat ze zo knap is. Waarna uiteraard duizenden vrouwen en mannen haar neermaaiden. Op die manier worden vrouwen routinematig voor de wolven gegooid:

The paper and, to a larger extent, the website is pretty much built upon a foundation of “articles” – though that word does seem a stretch – about female celebrities who all fall into the dichotomy of being either thigh-rubbingly salacious (“Look at this sexy young woman in minimal clothes! Look! Look at her!”) or eye-poppingly repulsed (“Look at this woman who is older than 30, and over nine stone! Ew! Look! Look at her!”)

Ook in dit geval spelen vrouwen een actieve rol in het geheel. Ze schrijven voor de Daily Mail en andere soortgelijke media, onder andere omdat het freelancers zijn die iedere opdracht goed kunnen gebruiken om de huur te betalen. Die strategie loont, want het geeft de verhalen extra gewicht. Mannen komen er immers niet aan te pas, dus hun handen in onschuld wassend kunnen redacties zeggen ‘maar vrouwen doen dit zelf’:

As Kira Cochrane pointed out in her extensive piece on the matter, the Daily Mail comes closer than any other British paper in achieving parity of male and female bylines, yet this paper overturns the assumption that gender equality among writers is, in and of itself, the goal. The paper uses its female writers as Trojan horses to voice its most misogynistic attitudes.

Het resultaat is een giftige cultuur waarin vrouwen onmogelijk als normaal mens kunnen fungeren. Ze doen het altijd fout:

We’ve locked celebrities (female celebrities in particular) into this impossible position—they lose five pounds and they’re anorexic; they gain that weight back and they might as well call Maury Povich to airlift them out of their trailer. So what the fuck are they supposed to do? There’s a line between reasonable attention and unreasonable scrutiny, and, for my part, I’d rather sacrifice a few good jokes about the flavor-of-the-week’s gaping coke nostril than contribute any more to the commodification and dehumanization of women. My feminism doesn’t end where your celebrity begins. That’s bullshit. I’m with you, Judd.

De Zesde Clan sluit zich daarbij aan. We sluiten ons ook aan bij de oproep van Shakesville om vooral te stoppen met het waardeoordelen vellen over je eigen uiterlijk of dat van anderen:

In our profoundly sick culture of judgment, one of the most important—so simple, so difficult—bits of social justice teaspooning we can all do is simply refuse to judge other people’s appearance, which has ramifications both culturally and personally. […] The most important thing I have ever done for my own sense of value, the most profound kindness I have ever offered to myself, is to take a long look at the deeply unreasonable, inherently condemnatory, nakedly cruel, worth-suberverting, kyriarchy-entrenching, target-moving, can’t-fucking-win Beauty Standard in its impossibly unachievable face and tell it to fuck off.

Auto’s onveiliger voor vrouwen

Gewone, gemiddelde vrouwen die een auto kopen, kunnen de veiligheidsrapporten van hun nieuwe vervoermiddel maar beter meteen in de prullenbak gooien. De auto is voor hen veel onveiliger dan de rapporten van de fabrikant doen vermoeden. De oorzaak? Fabrikanten nemen de man als norm voor de poppen die ze gebruiken om de schade bij botsingen te testen.

De gewone testpop neemt volautomatisch de man als norm. Dat is niet goed voor vrouwen.

Pas sinds zeer kort begint daar langzamerhand verandering in te komen. Vanaf 2003 begonnen sommige fabrikanten voor sommige tests een vrouwenmodel dummy te gebruiken. Dit model deed ook dienst als personificatie voor een kind van twaalf, en zat meestal op de achterbank of de passagiersstoel. Niet achter het stuur. Gewone vrouwen bleven zodoende nog steeds buiten beeld, zeker als ze zelf auto reden:

the female crash test dummy is so much more petite than the average woman that another, more accurate model needs to be developed.  […] the average American woman stands 5-feet, 4-inches tall and weighs 165 pounds. The female crash test dummy is a mere 4-feet, 11-inches tall, and weigh just 108 pounds.  What’s needed is a more realistic dummy, and a full battery of crash tests. Women buy cars, drive them, heading off to work, to take the kids here, there and everywhere, to visit with friends, to just go out for a drive. Women are in the driver’s seat plenty these days. It’s time for safety officials to get the female dummy out of the passenger’s seat and put her behind the wheel.

De man als norm gebruiken had en heeft ingrijpende gevolgen voor de veiligheid van vrouwen. Vorig jaar kwam de University of Virginia’s Center for Applied Biomechanics  erachter dat vrouwen in de praktijk 47% meer kans maken op ernstige verwondingen dan mannen. Als mensen lichte verwondingen overhouden na een botsing, loopt het verschil tussen de seksen zelfs op tot rond de zeventig procent. En dan hebben we het nog niet over het fenomeen dat vrouwen zwanger kunnen worden – en dan ook andere risico’s lopen.

Zodra fabrikanten een gemiddelde vrouw namen, en ook tests uitvoerden met de vrouwenpop achter het stuur, bleef er weinig heel van de veiligheidsrapporten bij auto’s. De Toyota Sienna kreeg in de Verenigde Staten bijvoorbeeld een beoordeling van vier sterren. Dat zakte terug naar twee.

Waarom duurde het zo lang voordat fabrikanten hun veiligheidsonderzoeken bijstelden? ABC News:

“Manufacturers and designers used to all be men,” explains Dr. David Lawrence, director of the Center for Injury Prevention Policy & Practice at San Diego State University, which publishes at Safetylit.org a weekly update of safety literature culled from some 9,000 scholarly journals around the world. “It didn’t occur to them they should be designing for people unlike themselves. Well, we got over that.”

Dat werd hoog tijd…

Ondertussen, in de echte wereld....