Category Archives: Politiek

De wondere wereld van de macht

Democratische vrouwen verheffen hun stem in de V.S.

Je kunt veel kritiek hebben op de Democratische partij in de V.S., maar in tegenstelling tot Republikeinen krijgen vrouwen goede kansen. Een record aantal stelde zich kandidaat voor de tussentijdse verkiezingen die op dit moment spelen. Een record aantal vrouwen won daarna inderdaad een zetel in het Congres of de Senaat. Waaronder de allereerste vertegenwoordigsters van de inheemse bevolking van de V.S., Sharice Davids en Deb Haaland, en de eerste twee moslima’s, Rashida Tlaib in Michigan and Ilhan Omar in Minnesota.

De verkiezingsresultaten in deze Amerikaanse midterms kenden een lange aanloop. Twaalf grafieken laten zien hoe de politieke verschuiving langzaam sterker en sterker zichtbaar werd. Organisatie Emily’s List speelde een belangrijke rol bij het kanaliseren van de politieke belangstelling van vrouwen na het verlies van Clinton. In 2016 meldden zich 920 vrouwen, na de winst van Trump steeg dat naar 42.000. Emily’s List steunt vrouwelijke kandidaten met coaching, fondsen, adviezen en praktische hulp en zet belangstelling om in serieuze kandidaturen. Voor het Congres steeg het aantal vrouwelijke kandidaten zodoende van 16 naar 23% in twee jaar tijd.

Als vrouwen zich kandidaat stellen, doen ze het vaak beter dan hun mannelijke collega’s. Van alle Democratische kandidaten wonnen de vrouwen 44% van hun races, terwijl de mannen niet verder kwamen dan 21%. Republikeinen vaardigen veel minder vrouwen af dan de Democraten, maar als de Republikeinse kandidaat een vrouw is wint ze in 34% van de gevallen, tegen 29% van de mannen.

De vrouwelijke kandidaten, zeker die van de Democratische kant, ontvangen massaal steun. Zo organiseerden vrouwen talloze protestmarsen, te beginnen met dag 1 van het presidentschap van Trump, waar miljoenen mensen aan deelnamen. Vrouwen doen ook veel vaker dan voorheen een financiële donatie, en/of woonden politieke bijeenkomsten bij. Vooral jonge vrouwen tonen zich politiek bewuster dan hun mannelijke leeftijdsgenoten – zo gaf een kwart van de vrouwen geld aan een campagne, terwijl jonge mannen niet verder kwamen dan 18%.

Speciale aandacht verdienen vrouwen met een gekleurde huid. Die maken vaak het verschil. Witte vrouwen zijn hopeloos verdeeld en kozen in 2016 in 47% van de gevallen voor Trump, tegen 45% voor Clinton. Dat heeft onder andere te maken met haar burgerlijke staat. Even plat gezegd: zodra een witte vrouw trouwt, kiest ze de kant van haar witte man en gooit ze de belangen van haar eigen sekse en van mensen met een gekleurde huid onder de bus. Ondertussen kiezen vrouwen met een gekleurde huid consequent voor Democraten (net als vrijgezelle witte vrouwen). Onder andere in 2017, tijdens verkiezingen in Alabama, wisten zwarte vrouwen zodoende het verschil te maken. 98% van hen koos destijds voor Doug Jones, en zorgde er zo voor dat deze Democratische politicus de beslissende stemmen kreeg om te winnen.

De grotere zichtbaarheid van vrouwen zorgt ervoor dat verschillende positieve bewegingen op gang komen. Winst van vrouwelijke kandidaten spoort andere vrouwen aan om ook een kans te wagen en zich kandidaat te stellen. De gekozen vrouwen zijn daarna effectiever: voor iedere 1,5 voorstel die een man door Congres of Senaat loodst, weet een vrouw ruim twee voorstellen aangenomen te krijgen. Vrouwen bedrijven andere politiek – ze doen bijvoorbeeld twee keer zoveel voorstellen voor betere gezondheidszorg en onderwijs dan mannelijke politici. Tot slot halen vrouwen meer geld binnen voor hun achterban. Als jouw district vertegenwoordigd wordt door een vrouw, ontvang je jaarlijks gemiddeld 49 miljoen dollar meer aan subsidies en andere overheidssteun dan een naburig district, vertegenwoordigd door een man.

Kortom, als de Democraten slim zijn, zetten ze zwaar in op vrouwen met een gekleurde huid, en vrijgezelle witte vrouwen. Die zouden aan de macht moeten komen in de top van de partij, de koers moeten bepalen, en de race moeten leiden. De partij is aan het leren – zo verontschuldigde voorzitter Tom Perez zich onlangs bij zwarte kiezers, voor de manier waarop de partij zwarte kiezers en kandidaten in het verleden behandeld had. Mensen met een gekleurde huid, in het bijzonder vrouwen, vormen de basis en de ruggengraat van de Democratische partij. Ze verdienen meer steun, meer macht, en meer respect. Met alle overwinningen die ze tijdens deze verkiezingen boekten, inclusief de bijbehorende macht, wordt de kans groter dat ze eindelijk krijgen wat ze verdienen.

Advertenties

Nieuwsronde: vrouw als kanarie in de kolenmijn

Zo weinig tijd, zoveel mooie artikelen. Daarom een nieuwsronde met links naar allerlei interessante analyses, mooi geschreven artikelen en essays. Geniet ervan en hopelijk biedt het stof tot nadenken….

  • Allereerst een mooie analyse van wielrenster en wieleranalist Marijn de Vries over de onderwaardering van de vrouwensport. Ze kreeg meteen te maken met het klassiek Hollandse koor van zeur niet roepers toen ze daar aandacht voor wilde vragen. Pas toen mannen het onderwerp serieuzer namen, kwam het thema op de agenda. Maar ze blijft hoopvol: via haar bestuursfunctie kan ze meer invloed uitoefenen en lobbyen voor preventie van seksueel misbruik en een betere betaling van grofwielrensters. Ze ziet vooruitgang. Lees vooral haar hele artikel voor dagblad Trouw.
  • Om te begrijpen hoe dit werkt – vrouw begint ergens over en zeurt, man begint ergens over en het is belangrijk – kan de term Patriarchaat behulpzaam zijn. Charlotte Higgins constateert in de krant The Guardian dat dit begrip een tijdje uit de mode was, want jeetje, kan er niet een ander, vriendelijker woord voor komen. Maar om de systematische marginalisering van vrouwen en het vrouwelijke te begrijpen én er effectief iets aan te doen, blijkt patriarchaat toch het beste te voldoen. Steeds meer feministische groepen gebruiken het woord weer en worden er strijdbaarder door. Zelfs kritische religieuze mensen gebruiken de term op een goede manier in hun analyses. Wow.
  • Vrouwen blijven de kanariepiet in de kolenmijn, citeert journaliste Elizabeth Chang. Als er ergens iets giftigs broeit in de samenleving, merk je dat als eerste aan de dode en gewonde vrouwen. Chang werkte voor de Amerikaanse krant Capitol Gazette, waar een man onlangs vijf mensen dood schoot. Al snel bleek dat hij een historie had van vrouwenhaat en vrouwen belagen. Hij kon het niet verkroppen dat een vrouw hem afwees en dat de krant er over schreef. Na allerlei juridisch getouwtrek besloot hij zijn gelijk met geweld te halen. Iets wat wel meer mannen doen….
  • ….maar waarover media vaak zwijgen in alle talen. Ook in Nederlandse kranten las ik er weinig tot niets over. Terwijl seksisme en vrouwenhaat overduidelijk een belangrijke rol speelde als factor in dit geweld. Veel mannen die meer dan drie mensen in een keer doodschieten, schopten, sloegen en belaagden daarvoor vrouwen. We moeten stoppen om mannen met fragiele egootjes te beschermen en dit probleem aanpakken, roept feministische auteur Laurie Penny op. Echt, het is mogelijk te veranderen: ,,There is nothing in men’s nature that obliges them to behave like this. The problem is not masculinity but misogyny. There are plenty of shy, lonely men living in their parents’ basements who have not taken up violent woman-hatred as a way to relax after work.”
  • Dat vrouwen het beter krijgen is in eenieders belang, want terreurorganisaties vinden wanhopige vrouwen maar wat fijn. In ruil voor voedsel en water kunnen ze vrouwen dwingen terroristische acties uit te voeren. De vrouwen zijn zo wanhopig dat ze iedere kans aangrijpen om de dag te overleven. Ze zijn zodoende een gewillige prooi. Volgens de NATO bieden ze betere ”hulp” aan vrouwen dan organisaties die terrorisme juist willen bestrijden.
  • De Academy of Motion Picture Arts and Sciences, de groep mensen die beslist welke film een Oscar krijgt en welke niet, wordt steeds diverser. Vrouwen maken inmiddels 31% uit van de Academy, tegen een kwart in 2015. Het aantal mensen met een gekleurde huid verdubbelde zelfs ten opzichte van 2015 – het percentage steeg van 8 naar 16%. Belgisch magazine Knack constateert dat de Academy eindelijk gevoelig lijkt te worden voor de aanhoudende kritiek op de monocultuur, en pogingen doet meer diversiteit te bereiken. Mooi nieuws, want Oscars zijn van invloed op trends in filmland, en welke verhalen we status geven en welke niet. Hoe diverser dus de kiescommissie, hoe groter de kans op meer diversiteit in de stemmen die we horen.
  • Dat blijkt ook maar weer eens bij Ocean’s 8. Waar mannenproducties zoals The Expendables rustig drie sterren bijeen harken, geven filmcritici Ocean’s 8 hooguit een magere twee sterren. Steeds meer vrouwen nemen daar aanstoot aan. Vervang ‘jaren tachtig macho’s en hoera ze blazen dingen op’ door ‘acht actrices op hoogtepunten in hun carrière stelen dingen’ en je hebt de switch van man naar vrouw gemaakt. Waarom krijgt het mannelijke vermaak dan hogere waarderingen dan de vrouwelijke variant? Seksisme, signaleren de actrices en vele vrouwen met hen. Plus de eenzijdige groep critici. Ruim 80% blank en mannelijk. Waarom bepaalt die monocultuur onze smaak? Ocean’s 8 rulez!
  • Een ongewenste zwangerschap voorkomen. Prettige seks – hoe en wat. En pijnlijke menstruaties. Zo ziet de top drie eruit van de zorgen die vrouwen hebben rond hun seksuele gezondheid, volgens een onderzoek van Public Health England. De organisatie bevroeg een groep van 7000 vrouwen om tot deze top drie te komen. Wat betreft menstruatiepijnen en andere ellende blijkt 42% van de vrouwen ergens aan te lijden, maar nog geen 20% zoekt daarvoor medische hulp. Veel vrouwen willen niet zeuren, schamen zich of zijn terecht bang afgepoeierd te worden door artsen die moeite hebben om vrouwen te geloven.
  • Mannelijke journalisten volgen en reetweeten vooral (91%) andere mannen op Twitter, wijst onderzoek uit. Vrouwelijke journalisten komen bijna niet door dit bolwerk van elkaar schouderkloppen gevende mannenbroeders heen. Mannen domineren op die manier discussies op sociale media en beïnvloeden daarmee ook politieke ontwikkelingen. Want ook politici volgen vooral mannen en mannelijke journalisten op Twitter. Zo krijg je een zichzelf versterkende loop tussen media en politiek.Het goede nieuws? Meten is weten, en als je zelf inziet hoe eenzijdig je Twittergedrag is, kun je je gedrag aanpassen en bewust de opinies van vrouwen versterken.
  • Vrouwen zijn vaak solidair met elkaar. Dat blijkt maar weer eens uit een hele lading verhalen van vrouwen die elkaar in bescherming namen in situaties rond straatintimidatie en seksueel geweld. Wildvreemde vrouwen zien dat er iets mis gaat en helpen een andere vrouw. Op Tumblr delen nu steeds meer vrouwen dit soort ervaringen. Hartverwarmend. En wat zou het fijn zijn als wij vrouwen overal veilig rond zouden kunnen lopen…..
  • Fun Facts rond vrouwelijke burgemeesters: tot 1933 verbood de Gemeentewet vrouwelijke burgemeesters. Het ambt was voorbehouden aan mannen. Na opheffing van het verbod werd Truus Smulders-Beliën de eerste. De vooruitgang verliep moeizaam. Dik in de jaren tachtig telde Nederland slechts 25 vrouwelijke burgemeesters. In 2017 was dat opgelopen tot 81, en dit jaar 99. Dat is inclusief de aanstaande benoeming van Femke Halsema in Amsterdam. Partijen als de SGP weigeren stelselmatig vrouwen voor te dragen voor het ambt. De Kroon is vooruitstrevender: 35% van de door Nederland gekozen burgemeesters is vrouw.

 

Ierland analyse: zeven factoren die vrije keuze rond abortus mogelijk maken

Wat een geweldige ontwikkeling in Ierland. Na meer dan dertig jaar zwijgen, stigma en ellende kunnen vrouwen nieuwe wetgeving tegemoet zien, die het hen mogelijk maakt een ongewenste zwangerschap af te breken. Allerlei factoren droegen bij aan deze sociale revolutie. Hier de zeven belangrijkste:

  1. Bewustwording over de situatie van vrouwen. Niamh Ní Mhaoileoin beschrijft in de New Statesman een persoonlijke ontwikkeling die duizenden anderen tegelijkertijd met haar doormaakten. Van een oppervlakkig ‘natuurlijk moet je ongeborenen beschermen’ naar een confrontatie met ervaringen van vrouwen en de door ongewenst zwangere vrouwen beleefde realiteit. ”…under all the stats and tactics, the explanation for what’s changed is simple. After generations of profound silence, Ireland has started talking about women,” schrijft ze. Zwart wit denken en dogma’s stortten in elkaar, geconfronteerd met de daadwerkelijke situatie van vrouwen. Het leidde tot kritisch nadenken en het innemen van een ander moreel standpunt: wie ben jij om voor een ander te bepalen dat zij verplicht moet baren?
  2. Grassroots organisatie. De sociale revolutie in Ierland begon onderop. Het waren burgers die het stokje van de politieke partijen overnamen en aan de slag gingen. 99 Willekeurig gekozen mensen van een zogenaamde Citizen’s Assembly zorgden ervoor dat er een referendum kwam. Maar jaren daarvoor waren Ieren al geschokt en ontvlamt om iets te doen aan de hachelijke situatie van vrouwen.
  3. De agressie van de “pro life” campagne. Woordvoerders van het nee kamp schokten de meerderheid van de Ieren vanwege hun volstrekte gebrek aan empathie. Volgens het nee kamp moeten 12-jarige slachtoffers van verkrachting gewoon baren, bijvoorbeeld. Veel Ieren ging dat uiteindelijk te ver.
  4. Schaamte, schande. De druppel die de emmer deed overlopen was de vermijdbare dood van Savita Halappanavar, die in 2012 op haar 31ste een pijnlijke miskraam kreeg en stierf door bloedvergiftiging omdat artsen de foetus niet weg wilden halen toen het mis ging. Haar dood bracht mensen in beweging. Overal begonnen Ieren zich te schamen voor de manier waarop hun land vrouwen behandeld. Een muurschildering met haar portret veranderde in een herdenkingsmonument. Ieren begonnen campagnes te voeren en losvaste organisaties op te richten om de abortuswetgeving te veranderen. De sociale revolutie van onderaf verliep precies volgens de lijnen die Kwame Appiah in kaart bracht in zijn boek De Erecode – niet langer de vrouwen moeten zich schamen omdat ze een zwangerschap af willen breken, maar de fanaten die hen de dood in drijven of hen naar Engeland jagen om daar in eenzaamheid gepaste gezondheidszorg te krijgen.
  5. De wil om te veranderen. Het ‘ja, verander de grondwet’ kamp won omdat de Ieren verandering wílden (zie nummer 4, de schaamte werd te erg). Mensen liepen van deur tot deur met folders. Mensen schilderden muren vol met de symbolen van de pro-keuze campagne. De opkomst bij het referendum was bijzonder hoog. Tienduizenden mensen reisden vanuit soms zeer verre buitenlanden naar Ierland, veelal om ‘ja’ te stemmen in het referendum. Deze #hometovote beweging ontpopte zich zo tot een ontroerende loot aan de campagne stam.
  6. Afbrokkelende autoriteit van de Katholieke Kerk. Ierse politici besloten in de jaren tachtig een foetus gelijk te stellen aan een vrouw in het achtste amendement van de grondwet. De Katholieke Kerk speelde een belangrijke rol in die ontwikkeling. Maar vele commentatoren wijzen erop dat de kerk die autoriteit verloor. Je kunt niet zalvend over het heilige leven van de foetus praten, en ondertussen kinderen misbruiken, meisjes en vrouwen onder het mom van ‘stelletje sletten’ dwangarbeid laten verrichten in kloosters, enz enz. Tijdens de campagne rond het referendum hield de kerk zich muisstil. Burger pro life groepen probeerden het gat op te vullen met behulp van collega’s uit de V.S., maar ze konden geen vuist maken.
  7. Actuele misstanden op andere terreinen Zo verzwegen artsen verkeerd onderzoek naar baarmoederhalskanker, zodat vrouwen veel te laat een goede diagnose kregen. Ze sterven nu aan een ziekte die goed behandeld had kunnen worden. Het werd een schandaal, symbolisch voor de minachting voor vrouwen, de onverschilligheid ten aanzien van hun gezondheid en welzijn. Ook vermoordden mannen verschillende vrouwen in de aanloop naar het referendum. Dit zorgde ervoor dat vrouwen herinnerd werden aan hun kwetsbaarheid. Ze waren daarna extra gemotiveerd om voor baas in eigen buik te stemmen.

Ieren roepen politici nu op om de vrouwen in Noord-Ierland te ontzetten. Zij zijn de enigen die straks nog gebukt gaan onder draconische verbodsbepalingen, uit het jaar 1861 nota bene. Dat is een absurde situatie. Op naar het volgende gebied!

Ierland houdt historisch referendum over abortus

Wat er ook uitkomt bij een referendum over abortus in Ierland, het is sowieso een revolutionaire politieke gebeurtenis, concludeert de Engelse krant The Guardian. Ieren mogen vandaag beslissen of ze de grondwet wijzigen, zodat een foetus niet op gelijke voet gezet wordt met een vrouw. In de praktijk betekent die wet namelijk dat de foetus heerst en dat vrouwen in grote nood komen of zelfs sterven. Wint het afschaf-kamp, dan zal de regering abortus legaliseren. UPDATE: Baas in eigen buik heeft gewonnen! Hoera! Ierland gaat de grondwet nu aanpassen zodat een legale abortus mogelijk wordt. Volgende doel: Noord-Ierland, waar zwangere koeien nog steeds betere gezondheidszorg krijgen dan zwangere vrouwen.

Lizzie O’Shea noemt het een revolutionaire politieke gebeurtenis, omdat de formele politiek zichzelf met de rug tegen de muur in een uitzichtsloze klem maneuvreerde. Onder invloed van conservatieve politici en kerkleiders veranderde de Ierse regering in de jaren tachtig de grondwet. Een nieuw artikel 8 stelde een foetus gelijk aan een vrouw. Daarmee werd abortus onder alle omstandigheden illegaal.

In de praktijk bleek ook dat de foetus niet gelijk is aan de vrouw, maar boven haar staat. Vandaar dat vrouwen stierven of in grote medische nood kwamen, bijvoorbeeld omdat ze een volledige zwangerschap moeten volmaken terwijl in week tien al duidelijk is dat de foetus op geen enkele manier levensvatbaar is. Wreed tot en met. Niet voor niets stelde Amnesty International dat dit element uit de grondwet de mensenrechten van vrouwen schendt. Want ja, vrouwen zijn ook mensen. Vrouwen hebben ook een kloppend hartje.

De regering zag al die schandalen en al dat menselijk leed losbarsten, maar kon er niet toe komen de discussie te heropenen of de wet te veranderen. Ze bleven dertig jaar hangen in wegkijken, stilzwijgen, hopen dat het onderwerp vanzelf zou verdwijnen. Pas in 2016 kwam er verandering door een zogenaamd Citizen’s Assembly – een groep van 99 willekeurig gekozen mensen die zich moesten buigen over alle netelige kwesties waar de gewone politiek zelf niet meer uit kwam.

Abortus was een van die netelige kwesties. Toen gewone burgers over het vraagstuk na mochten denken, woei er meteen een frisse wind door het debat. Opeens deden vrouwen hun zegje, en artsen, vertegenwoordigers van centra voor seksueel geweld en medewerkers van abortusklinieken. Dat brede debat leidde tot een stellingname: de grondwet moet opnieuw bekeken worden. Iedereen moet de kans krijgen om zich uit te spreken over dat achtste amendement in een referendum, en als de meerderheid van dat amendement af wil, moet de regering dat doen.

Begin dit jaar koos de regering 25 mei uit als de dag voor de volksraadpleging. Vanaf dat moment hielden tegenstanders zich bezig met een gruweldieet van abortus is moord, inclusief agressieve retoriek, foto’s van bloedende foetussen en allerlei fabels uit de koker van Amerikaanse ‘pro life’ fanaten. Bij de baas in eigen buik groep kwam daarentegen een bijzondere, creatieve, originele beweging op die tot ontroerende taferelen leidde.

Zo verbonden kunstenaars zich aan de Repeal the Eighth campagne. Ze benadrukten vrouwenrechten en baas in eigen buik door middel van muurschilderingen, liederen, gedichten, en andere kunstzinnige uitingen. Een muurschildering leverde ook hét symbool voor de campagne: een rood hart met daarin de tekst Repeal (schaf af). De makers moesten hun muurschildering op last van de overheid weghalen, maar het symbool staat inmiddels op alles. Van sweaters en t-shirts tot aan stickers, mokken en allerlei andere voorwerpen.

De campagne werkt er zorgvuldig aan om de nadruk niet teveel te leggen op vrouwenrechten (of, ieieieieieiek, feminisme) maar het in plaats daarvan te hebben wie je als land wil zijn. Wil Ierland een land zijn waar vrouwen sterven? Waar vrouwen zich in grote stilte moeten schamen? Waar vrouwen eenzaam thuis abortuspillen moeten slikken en de kans lopen op 14 jaar cel als er iets mis gaat? Wil Ierland echt de andere kant op kijken terwijl jaarlijks duizenden vrouwen de gestigmatiseerde gang naar Engeland maken om daar een ongewenste zwangerschap af te breken? Is dat Ierland?

Veel Ieren voel zich zo betrokken bij de ellende die vrouwen nu doormaken wegens de strenge grondwet, dat ze zelfs uit verre landen komen om vandaag voor afschaffing van de heilige foetus-bepaling te stemmen. #HomeToVote ging viraal.

Zaterdag weten we of Ierland inderdaad een sprong voorwaarts maakt, en vrouwen steunt, wat voor keuze ze ook maken rond hun zwangerschappen. Duimen maar!

Nieuwsronde: interessante artikelen en essays

Dit weblog linkt mensen graag door naar interessante artikelen, reportages en essays. Deze keer SF auteur Joanna Russ, de genderpolitiek van literaire bijlages, een krachtig opiniestuk van feministe Jessica Valenti, Chinese feministen en hun gebruik van emoji’s, en meer.

  • Wetenschappers analyseerden ruim 10.00o recensies uit de New York Times Book Review, en maakten bijzonder stereotiepe verhoudingen tussen de seksen zichtbaar. Tweederde van alle aandacht ging naar de fictie en non-fictie uit de koker van mannen. Vrouwen kwamen er vooral aan te pas als ze zich hielden aan zaken waar vrouwen zich mee bezig behoren te houden: kinderen, romantiek, poëzie.
  • Dagblad De Morgen prijst de nieuwe plaat van Shabaka Hutchings de hemel in. Deze Londense tenorsaxofonist schreef het album  Your Queen Is A Reptile vol met feministische statements. Hij eert vrouwen met een gekleurde huid in ”een unieke, woeste mix van kleuren en klanken”. Aan bod komen onder andere odes aan Ghanese rebellenleidster Yaa Aantewaa, psychologe Mamie Phipps Clark, burgerrechtenactivist Harriet Tubman en Angela Davis van de Black Panther beweging in de V.S.
  • Wil je je verdiepen in hoe het zit met gender? Bezoek dan de nieuwe website Genderklik. Het Belgische documentatiecentrum Rosa en de Vlaamse overheid lanceerden deze site om iedereen op een toegankelijke en eigentijdse manier te informeren over gender en gendermechanismen. De site moet ook een springplank worden voor vragen en discussies.
  • Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn, want rolpatronen duiken vroeg op. Tussen hun vierde en hun achtste jaar leren kinderen hoe het hoort. Zo blijkt uit onderzoek dat kinderen op die leeftijd banen als kapper al associeren met vrouwen, terwijl ze mannen beter op hun plek achten in banen als dokter en ingenieur. Ook hebben kinderen van zes al geleerd dat genialiteit iets is voor mannen.
  • Vrouwen zijn echter wel degelijk slim, geniaal en inventief. Zo gebruiken Chinese feministes emojis om de staatscensuur te ontlopen.
  • Mooi artikel over wetenschapster Samantha Joye, die al twintig jaar onderzoek doet naar oceanen. Regelmatig maakt ze duiken naar de diepste diepten om inzicht te krijgen in wat er in zee gebeurt.
  • Hetpet. Dat is de naam van een priesteres die 4000 jaar geleden woonde en werkte in het huidige Egypte. Ze diende de godin Hathor en kreeg een rijk versierd graf met bijzondere afbeeldingen van aapjes. The National Geographic wijdde een interessant artikel aan de archeologische vondst, met mooie foto’s natuurlijk.
  • Hoe staat het met Susan Brownmiller in het #metoo tijdperk? Tijdens de tweede feministische golf schreef ze Tegen Onze Wil, een inmiddels klassiek werk over seksueel geweld tegen vrouwen. In een mooi interview met The Guardian staat ze stil bij de huidige betekenis van haar boek, de invloed van geweld op vrouwen, en hedendaagse dilemma’s.
  • TEDx biedt regelmatig mooie presentaties en speeches over vrouwen, gender en zaken waarbij feminisme een rol speelt. Deze site houdt bij wat er op dat gebied nieuw verschijnt en linkt door naar recente TEDx sprekers. Kijk en luister bijvoorbeeld naar Caroline Paul, over het stimuleren van avontuurlijk gedrag bij meisjes, en Stacy Smith over de cijfers achter seksisme in de filmindustrie.
  • SF auteur Joanna Russ had een scherp oog voor de verhoudingen tussen de seksen. Ze stond ook stil bij het effect van ‘de tweede sekse zijn’ op de psychologische gesteldheid van vrouwen. Haar essay over de zogenoemde bibberende zusters en perfecte moeders blijkt jaren na publicatie nog steeds akelig herkenbaar.
  • Feministe Jessica Valenti schreef een kort, krachtig stuk over de beslissing van magazine The Atlantic om een man aan te nemen die vindt dat vrouwen geëxecuteerd moeten worden als ze een zwangerschap afbreken. Aangezien circa een kwart van alle vrouwen dat besluit ooit heeft genomen, komt het standpunt van deze man neer op genocide/femicide. Geen probleem voor de mannelijke bazen van de redactie. Iedereen verdient een tweede kans, kraaien ze. Een argument waar veel andere journalisten, zoals Valenti maar ook vele anderen, korte metten mee maken. De redactie heeft de man inmiddels weer ontslagen. Phew…

Winnie Mandela leed onder vooroordelen

Zeg ‘Winnie Mandela’ en vaak volgen dan instinctieve negatieve waardeoordelen over een moordzuchtige enge vrouw. Nelson, de held. Winnie, de Lady Macbeth. Nelson, de president, Winnie, de oorlogszuchtige feeks. Hij de majestueuze Nobelprijswinnaar. Zij de gevallen vrouw. Nelson de heilige. Winnie de zondares. Opvallend, die scherpe scheiden tussen Hij is Goed en Zij is Slecht. De negativiteit neemt in de media zulke vormen aan dat allerlei groepen en personen in Zuid Afrika inmiddels luid protesteren tegen de berichtgeving rond haar overlijden op 81-jarige leeftijd.

Deze beeldvorming treft sowieso opvallend veel vrouwen die invloed en/of macht krijgen en zich niet houden aan de drie K’s (Kinderen, Keuken, Kerk). Andere voorbeelden zijn Keizerin Cixi, die werd afgeschilderd als een seksbeluste moordenares, en Hillary Clinton, routinematig neergesabeld als een kille carrierebitch, veelal door mannelijke journalisten die daarna in de #metoo beweging ontmaskerd werden als seksistische aanranders.

Winnie Mandela heeft als bijkomende handicap haar huidskleur. Als Winnie blank was geweest, zou haar persoon niet ter discussie staan, vat Afua Hirsch dit laatste punt samen:

We are tolerant about people who regarded the working classes as an abomination (Wellington), the transatlantic slave trade as a good idea (Nelson) or Indians as repulsive (Churchill), because we think the ends – defeating Napoleon or Hitler – justified the means. Winnie Madikizela-Mandela, as the press coverage of her death this week shows, is not entitled to the same rose-tinted eulogy as our white British men. She is “controversial” and a “bully”.

Winnie opereerde niet alleen in een racistische omgeving, maar ook in een patriarchale. Afropolitan noemt seksisme de achilleshiel van het land, en Winnie leed daaronder. Ze had stil thuis moeten zitten als de vrouw van, in plaats van kritiek te uiten en de belangen van de arme zwarte bevolking te verdedigen. Ze protesteerde en oefende politieke invloed uit. Documentairemaakster Pascale Lamche probeerde haar onlangs nog eerherstel te geven, omdat de activiste naar haar mening straf kreeg voor deze openbare rol. In haar film Winnie belicht ze allerlei kanten die anders verdwijnen in de golf van hatelijke kritiek.

Kortom, lees je de overlijdensberichten, let dan even kritisch op wie kritiek heeft en waarop ze die kritiek baseren. Schrijven ze aantijgingen uit de tijd van het Apartheidsregime over, of hebben ze het over bewezen feiten? Als er een bewezen feit is, zou een mannelijke vrijheidsstrijder net zoveel kritiek krijgen? Als er woorden vallen zoals bloeddorstig, bitcherig, ex-vrouw van, en varianten op ‘huuuuu eng’, dan weet je zéker dat je van doen hebt met iemand die sterke vrouwen terug in hun hok wil knuppelen. Maar zoals Hirsch schrijft:

Peaceful protest did not end apartheid: it took revolutionaries. And it shouldn’t be difficult to choose between a system of racial supremacy and a person who helped overthrow it.

Winnie Mandela krijgt op 4 april een staatsbegrafenis.

Uitgeverij Chaos en nieuwe boeken rond feminisme

Nederland is een feministische uitgeverij rijker: Chaos. Op internationale vrouwendag, geen toevallig moment natuurlijk, publiceerden ze hun eerste uitgave. Een nieuwe Nederlandse vertaling van een feministische klassieker van Virginia Woolf, Een Kamer voor Jezelf. Later dit jaar volgen nog twee verhalenbundels en in maart 2019 een vertaling van een roman van Zora Neale Hurston. Mooi nieuws want voor de vorige expliciet feministische uitgeverij moeten we dertig jaar terug in de tijd.

 

Op haar website stelt Uitgeverij Chaos zichzelf voor als een samenwerking tussen drie vrouwen, te weten Sayonara Stutgard, Thalia Ostendorf en Yael van der Wouden. Ze willen ”chaos creëren op elk feestje!” Door ”ongehoorde verhalen uit de marges te halen en het aan de lezers te bieden die de verhalen verdienen”.

De uitgeverij wil interactioneel werken. Dat is een moeilijk woord voor breder kijken dan je neus lang is: vrouwen hebben te maken met discriminatie, maar mensen met een gekleurde huid ook, en mensen uit ”lagere klassen” (niet Ons Soort Mensen) ook, en je moet daar rekening mee houden. Het gaat om diverse soorten machtsverschillen en verschillende posities in de samenleving, die maken dat je soms extra je best moet doen om een gelijk speelveld te krijgen. Zie daarvoor ook mijn artikel over interactioneel feminisme, met alle verdere uitleg en details.

De drie vrouwen konden het zelf bijna niet geloven dat Nederland zo’n dertig jaar lang geen enkele feministische uitgeverij kende. De vorige, Uitgeverij Sara, ontstond midden in de tweede feministische golf, in 1977. Tien jaar later ging Sara failliet en kocht Uitgeverij Van Gennep hen over.

Dat het in de tussentijd niet helemaal een hopeloze woestenij werd, danken we aan initiatieven zoals de oprichting van Artemis. Geen nadrukkelijk feministische organisatie, maar wel een imprint die zich richtten op boeken van schrijfsters. In 2014 besloot Ambo/Anthos de imprint op te heffen, en verdween Artemis weer van het toneel.

En nu dus Chaos. Ik wens ze een mooie tijd toe en dat ze maar decennia lang mooie feministische boeken uit mogen geven.

Meer feminisme? Monika Triest publiceerde bij Uitgeverij Vrijdag ‘Wat zoudt gij zonder ’t vrouwvolk zijn?’,  een geschiedenis van het feminisme in België. Ze laat je onder andere kennis maken met Isabelle Gatti de Gamond (1839-1905), pedagoge, socialiste, vrijdenkster en de eerste Belgische feministe. Een andere recente uitgave is Alleen Ja Telt van Liesbeth Kennes. Deze pedagoge en auteur gaat in op de seksuele mores en de verkrachtingscultuur. In België, maar wat ze schrijft geldt net zo goed voor Nederland, Duitsland, de V.S., enz. enz.

Nederland zag vorig jaar twee belangrijke publicaties voor een groot publiek. Linda Duits gaat in Dolle Mythes in op allerlei vooroordelen en aannames rondom feminisme. En onze eigen Anja Meulenbelt neemt de lezer mee op een reis langs allerlei feministische ideeën en de aard van de feministische golven. Beide vrouwen constateren dat het feminisme in Nederland stagneert: er gebeurt wel vanalles, maar tot een massalere beweging komt het niet en vrouwen met een gekleurde huid blijven te vaak in de marge staan. Beiden hebben ook ideeën hoe het beter kan. Kortom super interessant leesvoer!

 

Internationale vrouwendag: verzet, vrijheid, vreugde

Donderdag is het 8 maart, internationale vrouwendag. Tijd om samen in vrijheid  feest te vieren. En tijd om kritisch te blijven, te leren van de geschiedenis, en door te gaan met het gevecht om vrouwen gelijke kansen te geven. Een greep uit hopelijk inspirerende artikelen en essays:

  • Kenniscentrum Atria duikt in de geschiedenis van Internationale Vrouwendag, evenals Historiek. Vrouwen stonden aan de basis: de socialistische politica Clara Zetkin, en textielarbeidsters die staakten voor betere lonen. Atria houdt 8 maart ook speciale tours over Aletta Jacobs.
  • Overal in Nederland vinden activiteiten plaats. Zie hier voor een overzicht van allerlei feestjes, lezingen, workshops enz.
  • BBC radio zendt 8 maart vooral muziek uit van vrouwelijke componisten. Het hele programma vind je hier
  • Feminisme is ook voor mannen! Op 8 maart houdt organisatie Free Press een mars in Amsterdam onder de noemer Men4Women.
  • Tivoli Vredenburg zorgt voor een concert waarin vrouwen en hun muziek centraal staan. It’s a Woman’s World biedt een avond vol afwisseling, met bijvoorbeeld een muzikale combinatie van Hildegard von Bingen (12e eeuw) en Beyoncé (21e eeuw).
  • Bij de vorige internationale vrouwendag publiceerde Stellingdames een mooi artikel over die eeuwige waarom-vraag. Waarom een vrouwendag? Is dat nou nodig? Ja dus.
  • Anja Meulenbelt besteedt op haar weblog aandacht aan intersectionaliteit. Want naast je sekse spelen ook zaken als huidskleur, inkomensgroep en sociale klasse een rol bij discriminatie en ongelijkheid
  • Elle Magazine pleit voor 365 dagen per jaar internationale vrouwendag. Hier hun suggesties met wat je van dag tot dag kunt doen om de geest van inspiratie en blijmoedige kritiek levend te houden. Vervang Ren Hangs expositie in fotomuseum FOAM (laatste kans!) door de expositie van Rosa Loy in het Drents Museum (laatste kans!), en je bent weer helemaal 2018 proof.
  • VIVA zet op een rijtje waar vechten voor onze rechten allemaal toe heeft geleid. Stemrecht! Verkrachting binnen het huwelijk officieel strafbaar! Gehuwde vrouwen handelingsbekwaam! (Sinds 1956, daarvoor waren we juridisch gezien onmondige kinderen die mannelijk toezicht nodig hadden.) Enzovoorts.
  • Harper’s Bazaar (Nederland) houdt 6 maart een feministische top in het Amsterdamse DeLaMar Theater. Het blad linkt iedereen ook graag door naar een prijswinnende feministische podcast van de Australische komiek en schrijver Deborah Frances-White, genaamd Guilty Feminist. Geniet ervan!
  • Roermond besteedt in een speciale expositie aandacht aan een eeuw vrouwenstrijd in de stad. Dat geeft je de kans om kennis te maken met lokale feministes zoals Mathilde Haan, Tiny Imkamp (in 1936 de eerste vrouwelijke huisarts in Roermond), en de activiteiten van de plaatselijke Vrouwenraad.
  • In de Engelstalige media veel analyses over feminisme rond internationale vrouwendag. Ik link je graag door naar interessante artikelen: hier, Jill Filipovic over politiek feminisme in de V.S., hier over de manieren waarop anti-feminisme het mondiale beleid beïnvloedt, hier, over Marlène Schiappa, de Franse minister voor Gender, en hier, over het toenemende verzet van Latijns-Amerikaanse vrouwen tegen femicide.
  • Internationale Vrouwendag blijft het doelwit van weerstand. Zo kreeg vrouwenplatform Ankara te maken met politiegeweld toen vrouwen in de hoofdstad wilde demonstreren. Achttien vrouwenactivisten belandden in de cel – ze zijn inmiddels weer op vrije voeten. Ironie ten top: met hun actie wilden vrouwen demonstreren tegen geweld tegen vrouwen. Een groot probleem in Turkije, waar mannen naar schatting 338 vrouwen per jaar vermoorden (huiselijk geweld enz.)
  • Tot slot: vlak voor internationale vrouwendag kwamen in Nederland cijfers in de openbaarheid over de beschamende schaarste aan vrouwen in de top. Dat probleem is beslist niet uniek voor Nederland. Zie hier een pleidooi uit Canada – wil het beter gaan met vrouwen in het bedrijfsleven, dan moeten de poortwachters zich bewust worden van hun vooroordelen. Hint voor Nederland: pak eindelijk de discriminatie van zwangere vrouwen aan, want de helft van de werkgevers werkt vrouwen op dat moment de deur uit zodat ze hun inkomen verliezen en hun loopbaan stagneert. Het loont ook om werkende vrouwen serieus te nemen en de loonkloof te dichten. Nu nemen mannen overal meer geld mee naar huis en krijgen vrouwen het zoveelste signaal dat ze minderwaardig zijn.

“De Macht” maakt deel uit van een nieuwe vrouwenopstand

Hoera, de prijswinnende SF roman van Naomi Alderman is in het Nederlands vertaald onder de titel De Macht. Voor het eerst in tijden kunnen mensen weer eens kennis maken met vrouwelijke personages die geweld gebruiken om een einde te maken aan agressie van mannen. Dat komt niet vaak voor in feministische utopieën of dystopische romans, signaleert literatuurcritica Elaine Showalter.

Als dit fenomeen de kop opsteekt in boeken, is dat meestal omdat er iets broeit in de samenleving:

Despite the infinite possibilities of imagination, most feminist speculative fiction could display the humane tagline: “No men were harmed in the writing of these books.” Rage and the desire for revenge against male oppressors, however, has emerged in women’s dystopian writing during periods of feminist protest and uprising.

Showalter signaleert dat vrouwen, van Margaret Cavendish in 1666 tot aan moderne grootheden zoals LeGuin en Atwood, meestal opvallend vredig denken over revoluties. Vrouwelijke personages zijn het lijdend voorwerp of strijden met woorden, argumenten, ideeën. Regelmatig bereiken ze hun utopie alleen door zich terug te trekken in samenlevingen zonder mannen. Zo stelde Christine de Pizan zich al circa 1405 een Stad der Vrouwen voor, waarin vrouwen veilig zijn voor hatelijke mannen.

De voorbeelden van auteurs die vrouwelijke personages expliciete agressie tegen mannen laten gebruiken, zijn schaars. Zo staat Atwood’s  roman Het Verhaal van de Dienstmaagd bol van het geweld, maar het is meestal geweld tegen vrouwen. Als vrouwen persoonlijk een man aanvallen en/of vermoorden, gebeurt dat bij wijze van genade, ziet Showalter. Een verzetsman valt in handen van het theocratische regime dat vrouwen reduceert tot broedkippen. De overheid veroordeelt hem tot een openbare lynchpartij in een stadium, met vrouwen als beulen. Een vrouw die banden heeft met het verzet, zorgt dat ze als eerste bij hem is en vermoordt hem snel en relatief pijnloos. Ze bespaart hem zodoende een marteling.

Uitzonderingen steken de kop op als vrouwen een emancipatiegolf vormen. Neem bijvoorbeeld auteur Joanna Russ. In haar romans van eind jaren zeventig, begin jaren tachtig, tijdens de tweede feministische golf, vechten vrouwen soms met een man. Ze gebruiken wapens. En winnen.

In De Macht, originele titel The Power, schrijft Alderman over een maatschappij waarin jonge vrouwen tijdens hun puberteit een lichamelijke verandering doormaken. Daardoor kunnen ze elektrische schokken uitdelen. Van een fijne tinteling tot een zodanig heftige schok dat mensen sterven. Meisjes blijken deze gave wakker te kunnen maken in oudere vrouwen, zodat al snel iedere vrouw de mogelijkheid heeft iemand met één klap te doden. Mannen worden bang voor vrouwen: wangedrag kan hen fataal worden. De macht leidt tot grote veranderingen. Slachtoffers van mensenhandel vermoorden mensenhandelaars, huisvrouwen doden de partner die hen slaat, en meiden slaan terug als ze geconfronteerd worden met straatintimidatie.

Showalter stelt dat Alderman in haar science fiction boek de huidige woede kanaliseert, die vrouwen verenigt in campagnes zoals #metoo en #yesallwomen:

So why this fantasy now? Alderman is reflecting and channeling the anger of a young generation of feminists who will not forgive, excuse, cover up, and accept male abuse. […]  Women are willing to use their public power to destroy men’s careers, to break up their marriages, even send them to prison. […]  If, as Lindy West wrote recently, “feminism is the collective manifestation of women’s anger,” this feminist wave is a tsunami. Alderman sees herself as part of that wave.

Met haar roman stelt Alderman de huidige machtsongelijkheid tussen de seksen aan de kaak, zwengelt ze het debat aan over agressie, en laat ze mensen speculeren wat er zou kunnen gebeuren als vrouwen opeens ongestraft terug kunnen slaan.

Het boek geeft mannen ook de kans om hun empathische vermogens verder te ontwikkelen. Vrouwen hebben te maken met massale agressie van mannen, zowel psychologisch als fysiek, en veel vrouwen zijn bang, als ze eerlijk zijn en die nare emotie toestaan. We blijven tot het uiterste lief voor mannen, want we vrezen wat er kan gebeuren als mannen kwaad worden – huiselijk geweld, aanranding en verkrachting, of zelfs moord en schietpartijen. Wat als mannen zich zorgen moeten maken over vrouwelijke agressie? Wat als mannen tot het uiterste lief en beleefd moeten blijven tegen vrouwen, omdat situaties anders razendsnel kunnen escaleren? Alderman maakt die belevingswereld invoelbaar. Mannen, doe er je voordeel mee! En behandel vrouwen daarna wat vriendelijker. Je weet wel, als mensen met gevoel en verstand….

Ierse vrouwen maken eindelijk kans op baas in eigen buik

Eén van de meest fundamentele mensenrechten is het recht om over je eigen lijf te beschikken. Kan dat niet, dan sterven vrouwen of komen ze ernstig in de problemen. Daarom is het goed nieuws dat Ierse politici eindelijk luisteren naar vrouwen. Ieren mogen over enkele maanden naar de stembus voor een referendum over abortus. Als een meerderheid instemt, krijgen vrouwen meer rechten en mogelijkheden een ongewenste zwangerschap af te breken. Vrouwen dwongen deze stap af. Hulde!

Foto: The Independent. Demonstratie in Dublin voor baas in eigen buik.

Vorig jaar kondigde de Ierse premier Varadkar de volksstemming al aan, maar het Parlement moest nog toestemming geven. Dat deden de leden deze week. Het referendum komt nadat met name vrouwen in het algemeen, en feministische groepen in het bijzonder, jarenlang campagne voerden voor het recht van baas in eigen buik. Het land vormt daarmee opnieuw een bevestiging van een Duitse studie, die aantoonde dat de kracht van de vrouwenbeweging bepaalt of onderwerpen zoals abortus of huiselijk geweld op de agenda komen. En of het daaropvolgende debat leidt tot meer rechten voor vrouwen.

In Ierland won de vrouwenbeweging steeds meer aan kracht, onder andere omdat de situatie rond abortus onmenselijk wordt. Ierland heeft in de grondwet opgenomen dat het leven van een vrouw en het leven van een foetus gelijk zijn. In de praktijk betekent dit dat artsen en andere autoriteiten de foetus voorrang geven.

Dit leidde onder andere tot de compleet vermijdbare, schandalige dood van Savita Halappanavar. Haar zwangerschap liep mis in de zeventiende week en ze kreeg bloedvergiftiging. Een abortus had haar kunnen redden, maar artsen deden niets omdat ze meenden dat de foetus nog een hartslag had. Ze stierf. Niet voor niets stelde Amnesty International dat de overheid vrouwen reduceert tot de status van willoze baarmoeder waar een baby uit moet komen, of anders….

De bepaling in de grondwet heeft ook bizarre juridische gevolgen. Stel, een man verkracht een vrouw. Zij wordt ongewenst zwanger en regelt een abortus. Ze kan in dat geval een langere celstraf krijgen dan haar verkrachter. Om nog maar te zwijgen over alle vrouwen die lijden onder het stigma en in de illegaliteit proberen een zwangerschap te beëindigen met pillen of door naar Engeland te reizen, waar abortus wél mogelijk is. Zo’n vierduizend vrouwen maken jaarlijks die reis, maar dat is geen optie voor vrouwen die geen geld hebben.

Na talloze demonstraties, campagnes enzovoorts zijn Ierse politici nu zo ver dat ze een referendum toestaan. De stemming gaat over het al dan niet handhaven van die toevoeging aan de grondwet dat foetussen dezelfde rechten moeten hebben als mensen. Als die bepaling uit de grondwet gaat, wordt het mogelijk vrouwen meer rechten te geven. Volgens peilingen zou 56% van de bevolking abortus tot in de twaalfde week ok vinden. Van de jongeren tot 24 jaar zou zelfs driekwart daar mee instemmen.

Ngoni chief maakt einde aan kindhuwelijken

Geef een vrouw macht en ze kan het verschil maken, op een zeer positieve manier. Een voorbeeld van dat feit is Theresa Kachindamoto, een traditionele leider van de Ngoni in Malawi. Vorig jaar ontving ze een onderscheiding van de Verenigde Naties voor haar inzet. Als Chief maakte ze onder andere een einde aan kindhuwelijken in haar regio. Ze zet zich voortdurend in om jonge meisjes op school te krijgen en te houden en de algemene positie van haar volk te verbeteren.

Foto Berge Arabian/New African Woman magazine

In een reportage van AlJazeera vertelde ze dat ze nooit gedacht had Chief te zullen worden. Kachindamoto maakt deel uit van de familie die traditionele leiders levert, maar er waren twaalf anderen vóór haar. Ze vertrok naar het zuiden van Malawi en werkte daar ruim een kwart eeuw als secretaris op een school. Totdat ze opeens een telefoontje kreeg: de Ngoni kozen jou, jij bent de nieuwe senior Chief van een bevolkingsgroep van 900.000 mensen.

Kachindamoto keerde terug naar haar geboortestreek en schrok zich rot. Ze trof kinderen van 12 aan die al een baby gebaard hadden. De mensen hielden ook vast aan de gewoonte meisjes naar speciale kampen te sturen om hen seksueel in te wijden en klaar te stomen voor een huwelijk. Kinderen van zeven moesten daar soms al naar toe.

Als nieuwe Senior Chief besloot Kachindamoto in te grijpen, maar wel op een zodanige manier dat ze haar mensen bij zich hield. Ze zet zowel in op preventie, zoals voorlichting over de medische en sociale gevolgen als meisjes zo ongelofelijk jong moeten trouwen, en initiatieven voor verbetering op de langere termijn. Zoals meer en beter onderwijs voor jongens, maar in het bijzonder ook voor meisjes. Omdat dát volgens haar de sleutel is voor de toekomst:

“When girls are educated, everything is possible.”

Daarnaast beëindigt ze bestaande kindhuwelijken waar ze maar kan. Toen vier andere chiefs niks deden tegen dit maatschappelijke probleem, ontsloeg ze deze mannen. Pas toen de lager in rang staande ex-chiefs alsnog maatregelen namen en de betrokken meisjes weer naar school stuurden, nam ze hen weer aan.

Chief Kachindamoto heeft inmiddels haar eigen Wikipedia pagina, ontving bezoek van Emma Watson, de actrice en eveneens Goodwill ambassadrice voor UN Women en kreeg de stoere bijnaam The Terminator, omdat ze zoveel kindhuwelijken beëindigde. Vorig jaar riep New African Woman Magazine haar bovendien uit tot winnaar in de categorie openbaar bestuur.

Ook in 2018 valt er genoeg te doen voor deze traditionele leider. De klimaatveranderingen zorgen onder andere voor toenemende droogte. Arme gezinnen zien vee sterven en oogsten mislukken. Ze hebben in die situatie de neiging hun zonen te beschermen en hun dochters op te offeren. Bijvoorbeeld door ze als kindbruid weg te sturen. Als het ‘huwelijk’ mislukt lopen de meisjes daarna een groot risico in de prostitutie te belanden – het alternatief is verhongeren.

Kachindamoto kan niet alle problemen van het hele land aanpakken. Maar in haar eigen regio is ze de baas, en dat zullen de mensen wéten. Ook in 2018.

VERDER LEZEN: Joop.nl noemt Kachindamoto de heldin die Malawi nodig heeft. De StarFish organisatie zamelt geld in, zodat de chief en haar team een busje kunnen aanschaffen om dorpen te bezoeken en voorlichting te geven. Ook de overheid van Malawi staat achter haar werk: de regering benoemde haar als World Vision Malawi’s ‘End Child Marriages’ brand ambassador, en schonk fietsen zodat Kachindamoto’s medewerkers zich makkelijker kunnen verplaatsen.

De Gereedschapskist: ”infrastructuur van onaantastbaarheid”

Handige term om bij de hand te houden in tijden van agressie tegen vrouwen, #metoo en personen zoals casting-poortwachter Job Gosschalk: infrastructuur van onaantastbaarheid. De term slaat op het stelsel van normen, waarden, machtsverhoudingen en praktijken binnen bedrijven en organisaties, die ervoor zorgen dat rotte appels jarenlang wegkomen met wangedrag jegens vrouwen.

Die infrastructuur bevat een aantal elementen: een cultuur waarin iedereen wéét dat er iets mis is, maar waar iedereen wegkijkt als mensen vrouwen behandelen als dingen. Een cultuur waarin bazen weten dat ze kunnen doen wat ze willen en omstanders vrouwen niet serieus nemen als die bezwaar maken tegen wangedrag. Een context waarbij afdelingen HR niet in staat zijn adequaat bij te sturen, of verkeerd reageren als een vrouw stappen wil ondernemen. Waar organisaties hun rotte appel de hand boven het hoofd houden omdat hij het geld binnen brengt, té belangrijk is, zorgt voor hoge kijkcijfers. Waarin anderen zijn loopbaan en reputatie belangrijker vinden dan dan de loopbanen en reputaties van zijn slachtoffers. Een cultuur van zwijgen.

Die infrastructuur hebben we ook in Nederland. Zo deed een assistent van Gosschalk een boekje open over de omstandigheden waarin deze man jarenlang acteurs seksueel kon belagen onder het mom van ‘auditie doen’. Ook in Nederland hebben we een cultuur van slachtoffers niet geloven. Zo gaf 43 procent van de mannelijke deelnemers aan een opinieonderzoek van EenVandaag te kennen dat vrouwen overdrijven als het gaat om de schandalen rond #metoo. Handige overtuiging, als je als man een groot maatschappelijk probleem weg wil wuiven en op geen enkele manier kritisch naar jezelf wil kijken. Zo houd je de problematiek in stand.

Daders krijgen in zo’n infrastructuur kans na kans om slachtoffers te maken of, als ze tegen de lamp liepen, opnieuw ergens aan de slag te komen (of te blijven). Mel Gibson kon zijn vrouw mishandelen en antisemitische taal uitslaan, maag mag nu gewoon weer prijzen ophalen in Hollywood alsof er niks is gebeurd. En de leiding van de New York Times besloot journalist Glenn Thrush aan te houden als medewerker, na gefundeerde beschuldigingen van seksuele intimidatie door meerdere vrouwen. Dit tot groot verdriet van journalistes, die de boodschap van wat zij dachten dat ook hun krant was, luid en duidelijk ontvingen: voor de krant is Thrush belangrijker dan zij.

Zo’n term als ‘infrastructuur van onaantastbaarheid’ is handig om nieuwe voorbeelden direct te herkennen. Je ziet de werking van die infrastructuur bijvoorbeeld in de manier waarop iemand als CDA-er Camiel Eurlings jarenlang aan kan blijven bij sportorganisatie NOC*NSF. Zoals dagblad AD uitlegt, was de organisatie bereid de mishandeling van zijn toenmalige partner te bestempelen tot een privékwestie en niet van invloed te laten zijn op zijn lidmaatschap. Vervolgens zit Eurlings daar als lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) en automatisch ook als bestuurslid van de  NOC*NSF. Lekker ingenesteld. Hoe kun je hem nog weg krijgen? Het AD:

NOC*NSF kan alleen in een ‘goed gesprek’ vragen of Eurlings in vredesnaam wil vertrekken, als dat de eindconclusie is. Het oud-IOC-lid, dat niet met naam genoemd wil worden: ,,Op juridische gronden kun je niets doen, in zo’n geval moet je met elkaar om tafel gaan.’’

Maar dat is dan een aan tafel gaan in de wetenschap dat Eurlings kan blijven zitten, als hij besluit zich niks aan te trekken van alle kritiek en hij zijn status als paria voor lief neemt. Lijkt me super onverstandig als hij dat doet, maar het kan en het NOC*NSF staat erbij en kijkt er noodgedwongen naar.

Wat uiteindelijk zal helpen om deze infrastructuur te doorbreken is schaamte. Zoals Kwame Appiah uitlegt in zijn boek de Erecode kunnen sociale praktijken zeer snel veranderen, zodra mensen op het gebied van status en aanzien sociale schade oplopen door hun acties. Als voorbeeld noemt Appiah duelleren. Eerst was het voor mannen uit de elite normaal om geschillen uit te vechten in een duel. Maar opeens deed niemand dat meer. De reden? De samenleving begon duellerende edelen te zien als dwaze losers, idioten. Een duel was niet eervol meer. Binnen een paar jaar was het hele fenomeen verdwenen.

Dat kan ook gebeuren met de mannen die vrouwen behandelen als dingen die moeten doen wat ze willen. Wees niet ‘die vent’. ”Echte mannen” behandelen vrouwen als mensen. Wil je je mannelijkheid bewijzen? Dan doe je dat door je maten aan te spreken als ze vrouwen op straat naroepen, vrouwen in een kroeg in hun billen knijpen, vrouwen oneerbare voorstellen doen in het kopieerhok enzovoorts. Dat doe je door vrouwen te geloven als ze vertellen over hun ervaringen met seksuele agressie en intimidatie en te doen wat je kunt om het tij te keren.

We hebben nog een lange tijd te gaan. Eurlings krijgt na zijn ”excuses” vol eufemistische kronkels weliswaar bakken kritiek maar of hij zich daardoor aangemoedigd voelt ”vrijwillig” op te stappen? De druk op hem neemt toe, maar of dat genoeg is… Of neem de situatie rond rapper Boef/Sofiane Boussaadia. Die laat zich regelmatig laatdunkend uit over vrouwen. Rond oud en nieuw ging hij weer op die toer. Hij kreeg hulp van enkele vrouwen toen hij met zijn auto strandde en maakte hen daarna als dank in een openbare video tot twee keer toe uit voor hoeren. Hij is nog steeds van harte welkom bij festivals zoals Noorderslag en Paaspop, alleen een paar DJ’s boycotten zijn platen nu. Boef kan in principe lekker door, vrouwen moeten niet zeuren.

Kortom, de infrastructuur van onaantastbaarheid. Maar zoals gezegd: niets is onmogelijk en onder grote druk kunnen veranderingen opeens heel snel gaan. (UPDATE: Eurlings, in 2013 nog door koning Willem Alexander voorgedragen, vertrok inmiddels onder zeer grote sociale druk bij het NOC*NSF. Hoera! En rapper Boef is alsnog niet meer welkom bij Paaspop). Dat de sociale omwenteling rond zich misdragende mannen maar snel moge komen.

Tot die tijd, TOEGIFT:

Roy voert lezer mee in betoverend labyrint

De nieuwste roman van Arundhati Roy, The Ministry of Utmost Happiness (vertaald door uitgeverij Prometheus en inmiddels ook in het Nederlands verkrijgbaar als Het Ministerie van Opperst Geluk) is een Roman met hoofdletter R. Met trefzekere passen en aan de hand van een prachtige, beeldende taal voert Roy haar lezers mee in een betoverend labyrint. ZO MIN MOGELIJK SPOILERS dus ga gerust verder….

Literaire critici, zoals Kerryn Goldsworthy van de Australian Book Review, waarschuwen terecht dat Roy’s keuzes als auteur niet bij iedereen in de smaak zullen vallen. Wie op zoek is naar een strak verhaal met een eenduidig plot en een duidelijke Held kan beter een ander boek uitzoeken. Als je het wél aandurft, maakt de losse wijdlopige structuur van The Ministry niets meer uit. Sterker nog, je zou kunnen begrijpen dat breuklijnen, mensen als geïsoleerde eilandjes en het algemene gebrek aan verbinding juist een van Roy’s hoofdthema’s vormen.

Aan de hand van de levensverhalen van Anjum, een hermafrodiet (Hijra), en Tilo, een vrouw die een relatie begint met een strijder uit Kasjmir, schetst Roy een caleidoscopisch beeld van India en de voortdurende strijd tussen Moslims en Hindu’s, tussen de staat India en gebieden zoals Kasjmir, tussen inheemse volkeren en multinationals, tussen sociale normen en waarden en mensen die daar buiten vallen, en nog veel meer. Het gaat over vergeten en herinneren, manieren hoe je kunt leven en overleven, de aard van een grote stad zoals Delhi, enz….

Roy is daarbij een auteur die iets laat gebeuren op (bij wijze van spreken) pagina 50, en dat terug laat komen op pagina 350, met andere personages en in een geheel andere situatie. Ik vind dat prachtig. Voor mij is dat een teken dat de auteur precies weet wat ze doet en dat ze de lezer vertrouwt. Ze gaat er vanuit dat je onthoudt wat je leest, zodat je honderden pagina’s later de waarde en de betekenis van eenzelfde gebeurtenis begrijpt, ook als de personages in het verhaal dat op dat moment niet begrijpen. Daarnaast heeft deze aanpak een functie. Bij alle versplintering vorm je als lezer zelf de verbinding tussen schijnbaar losstaande voorvallen.

Een tweede wapen in de strijd tegen versplintering is taal, inclusief gedichten, songteksten en religieuze mantra’s. Die poëzie helpt om tegenstellingen en ongelijkheden samen te laten gaan, zonder dat ze elkaar uitvlakken. Zo ontstaat er op een gegeven moment een conflict tussen Anjum en een mannelijke autoriteitspersoon. Voordat de situatie uit de hand kan lopen grijpt een andere Hijra in. Met een dans en een passende liedtekst weet ze tegelijkertijd een oorlogsverklaring én een vredesaanbod af te geven, een grens te stellen én een oplossing te bieden.

Diezelfde rijkdom en gelaagdheid komen inhoudelijk terug in de politieke thema’s die door het boek heen lopen. Roy is zich scherp bewust van de aard van conflicten, van de manieren waarop mensen proberen te overleven. Niemand is zwart-wit de slechterik, (ook al heeft de auteur terecht weinig op met sadistische moordenaars die in oorlogssituaties een vrijbrief zien om gevangenen te martelen), en niemand is zwart-wit het slachtoffer.

Zelfs de kleinste slachtoffertjes schitteren heel even. Zo voeren soldaten een gevangene af in een boot. Onderweg, midden op een meer, treft een van hen in de borstzak van het hemd van de gevangene een kitten aan. De soldaat pleurt het katje zonder pardon overboord en ze verdwijnt onherroepelijk in de diepte. Maar voordat ze kopje onder gaat, zeilt ze een ogenblik door de lucht, nagels uit, snijtandjes ontbloot, luid miauwend, klaar om het hele Indiase leger in haar eentje te lijf te gaan. Het is dat moment van strijdbaarheid waar Roy de nadruk op legt – dat ene moment van al dan niet gedoemde glorie, van léven. Je ziet het, of je ziet het niet. Je onthoudt het, of je onthoudt het niet. Maar het is er.

VERDER LEZEN: NRC Handelsblad interviewde Roy over haar nieuwe roman, evenals dagblad Trouw. Gender en de positie van vrouwen staan centraal in dit interview met Roy van Outlook India. Aan de Huffington Post vertelde Roy dat ze zichzelf als een feministe identificeert. Ze vindt het dan ook behoorlijk jammer dat bekende Indiase Bollywoodactrices hun platform gebruiken om zich te distantieren van deze beweging – India heeft meer feminisme nodig, niet minder, zoals ze ook schreef in haar bijdrage aan de bundel Beyond Burkas and Botox.

Toegift – lees het boek en je weet waarom:

Emma Watson en Margaret Atwood praten over boeken, macht en feminisme

Geweldig! Actrice Emma Watson en schrijfster Margaret Atwood spreken elkaar voor vakblad Entertainment Weekly. De twee heldinnen wisselen onder andere van gedachten over ‘het’ feminisme en Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd. Watson koos die roman uit om in mei en juni gezamenlijk te lezen bij haar feministische boekclub, Our Shared Shelf. Het hele interview is de moeite waard, dus gebruik de link en ga je gang.

Mooie quotes:

Watson: Misogyny has no gender.

Atwood: If voting rights were determined on all men behaving well, they wouldn’t have any. Rights as citizens are quite apart from individual behavior.

Atwood: I usually say, “Tell me what you mean by that word [feminism] and then we can talk.” If people can’t tell me what they mean, then they don’t really have an idea in their heads of what they’re talking about. So do we mean equal legal rights? Do we mean women are better than men? Do we mean all men should be pushed off a cliff? What do we mean? Because that word has meant all of those different things.

Ondertussen blijft de roman mensen bezig houden. Het Verhaal van de Dienstmaagd speelt zich af in een gedeelte van de V.S. waar fundamentalistische Christelijke mannen de macht grepen en vrouwen reduceerden tot brave echtgenotes, onderdanige werkbijen of gedwongen draagmoeders van hun kinderen. Vrouwen verloren de macht over hun lichaam.

Met de opkomst van Trump, inclusief de vrouwenhaat van zijn regeringsploeg en zijn pogingen de reproductieve rechten van vrouwen te ondermijnen, krijgt dat verhaal een nieuwe urgentie. Het personage van de dienstmaagd, die kinderen van haar verkrachter moet baren zodat hij een gezinnetje kan vormen met zijn ‘echte’ echtgenote, leidt bijvoorbeeld tot een nieuwe vorm van politieke protesten. Vrouwen verkleden zich als dienstmaagden en zitten zwijgend in zalen waar mannen het nieuwe abortusbeleid van de V.S. bespreken. Beveiligers kunnen hen niet de zaal uit smijten, want ze doen niks, maar iedereen begrijpt de boodschap – deze politici reduceren vrouwen tot fokvee. Schande! Trump kwam als dienstmaagd verklede vrouwen ook tegen toen hij een staatsbezoek bracht aan Polen, nog zo’n land waar vrouwenrechten onder zware druk staan.

Engelse politiek wint aan diversiteit

Meer vrouwen. Meer mensen met een gekleurde huid. Meer homoseksuele en lesbische parlementsleden. Dat en meer leverden de Engelse verkiezingen op. Zo kwam het aantal vrouwelijke politici op het hoogste niveau ooit. De toegenomen diversiteit hangt samen met de opkomst van de jonge kiezer en de winst van Labour. Deze partij schoof op naar links en hecht meer waarde aan diversiteit dan de conservatieven.

Foto: The Mirror

Nu de rook van de recente verkiezingen een beetje is opgetrokken, wordt duidelijk hoe zeer het politieke landschap veranderde. Vrouwen komen van ver. Begin vorige eeuw behaalden Engelse vrouwen het kiesrecht. In 1918 volgde daarna de eerste vrouw in het parlement, Constance Markievicz. Zij speelde een grote rol in de Ierse strijd voor onafhankelijkheid. Als lid van de partij Sinn Fein lukte het haar niet haar zetel ook daadwerkelijk te benutten. Zodoende zagen de heren pas een jaar later, in 1919, voor het eerst een vrouw in de politieke bankjes. Dat was Nancy Astor, voor de conservatieven.

Daarna begonnen vrouwen aan een gestage opmars. In 2015 bereikten vrouwelijke politici een voorlopig hoogtepunt. Ze kwamen met z’n 191-en in het parlement. Nu, twee jaar later, stijgt dat getal naar 207. Aangezien het parlement 650 zetels telt, komen vrouwen uit op 32 procent van het totaal.

Ook op andere fronten nam de diversiteit toe. Zo steeg het aantal mensen met een gekleurde huid van 41 naar 51. Onder hen diverse vrouwen, zoals Kemi Badenoch, Fiona Onasanya, Eleanor Smith en Marsha de Cordova. Slechts één van hen behoort tot de conservatieve partij, de andere drie zijn allemaal van Labour. Preet Grill en Tanmanjeet Singh Dhesi, ook van Labour, worden bovendien de allereerste Sikhs in het parlement. De politici die zichzelf zien als homoseksueel, lesbisch of transgender kregen ook versterking. Hun aantal steeg van circa 32 naar circa 40.

Al met al kun je dus zeker stellen dat de groep politici een veel diversere samenstelling krijgt dan voorheen. Of dit zich ook vertaalt in concrete politieke macht, is nog onzeker. Voorlopig houdt de conservatieve Theresa May de touwtjes stevig in handen. Ze onderhandelt op dit moment voor politieke steun met de Ierse Democratic Unionist Party (DUP). Deze partij heeft zeer conservatieve standpunten. Zo wil de DUP abortus blijven verbieden. De partij moet ook niks hebben van homoseksualiteit en denkt dat klimaatverandering een mythe is.

 

 

Hillary Clinton moet kop houden, blijft strijdbaar

Auteur en journaliste Rebecca Traister interviewde politica Hillary Clinton voor New York Magazine. Het resultaat is een prachtig portret van een vrouw die bijna presidente van de V.S. werd, inclusief een eerlijke analyse van haar verkiezingscampagne en alles wat er na haar verlies gebeurde. Clinton hield een mooie toespraak voor afstuderende studenten van haar oude universiteit, schrijft een boek en richt een stichting op, Onward Together. De reactie op die strijdbare houding? Clinton, hou je kop, trek je terug en wordt onzichtbaar.

Die ‘zwijg, trut’ reacties zijn opvallend omdat Clinton niet zoveel anders doet dan voorgaande kandidaten die presidentsverkiezingen verloren:

Her boiling anger at the press and at various out-of-nowhere campaign developments doesn’t make her worse than Gore, Kerry, Romney, and McCain — it makes her one of them. And that really only leaves one thing that is just so very different about Hillary Clinton. Let’s see if you can guess what it is.

Niet alleen Clinton moet haar kop houden, dat geldt ook voor haar aanhangers. Al die miljoenen vrouwen (en mannen) die hoopten op een verandering ten goede, kwamen nauwelijks in beeld tijdens Clinton’s campagne en daarna al helemaal niet. Ook hier speelt een dubbele moraal: iedereen moet wel de woede en het verdriet van Trump aanhangers begrijpen, maar de woede en het verdriet van Clinton aanhangers vegen de V.S. het liefst onder het tapijt.

Dat mensen iedere dialoog zo woest de grond in willen trappen, heeft echter een reden. Clinton de schuld geven van alles en haar daarna manen op te rotten, leidt de aandacht af van alle problemen die de V.S. op dit moment in hun greep houden. De werking van de journalistiek, beeldvorming rond ambitieuze vrouwen, de invloed van Rusland, Republikeinen die de stem van alles wat niet blank en mannelijk is proberen te onderdrukken, bijvoorbeeld door kiesdistricten anders te begrenzen, er speelt vanalles. Clinton’s verlies was niet ‘normaal’, en vanwege die buitengewone problemen is het juist van het grootste belang wél na te praten over wat er gebeurde.

De manier waarop mensen met Clinton om gaan, toont daarnaast aan hoeveel zaken rondom rolpatronen nog onopgelost voortwoekeren. Da’s Ook Traister besteedt daar aandacht aan in haar interview. Zo mogen vrouwen nog steeds niet openlijk streven naar macht en invloed. Clinton:

Sandberg predicted to Clinton that her reception during the campaign would be very different from the 69 percent approval rating she’d gained as secretary of State. “Sheryl was right-on,” says Clinton. “Once I moved from serving someone — a man, the president — to seeking that job on my own, I was once again vulnerable to the barrage of innuendo and negativity and attacks that come with the territory of a woman who is striving to go further.”

Clinton probeerde zichzelf te blijven, maar ze kon niet hetzelfde politieke spel spelen als de mannen. Zo kon ze niet expliciet woede tonen – veel mensen zouden haar dan meteen neersabelen als boze bitch. Het inhouden van emoties, zelfbeheersing toen, kende echter weer het nadeel dat mensen haar kil en niet authentiek vonden.

Dit is die beruchte ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet’ dynamiek die vrouwen in netelige situaties brengt. Zo had Clinton moeite met het intimiderende gedrag van Trump tijdens de drie debatten. Vooral de tweede, waar Trump als een stalker achter haar aan liep op het podium. Ze kon hem geen klap voor z’n kop verkopen of gaan schreeuwen ‘ga weg’. Dus hield ze zich in en kwam presidentieel over – op zich positief en winst. Maar haar zelfcontrole had een ander nadeel:

 “So I ended up with another ‘win,’ ” she says. “But I also ended up with him really satisfying a lot of his potential voters.

Nu de verkiezingen voorbij zijn, valt op dat veel mensen Clinton en haar naaste medewerkers persoonlijk de schuld geven van haar verlies. Ze was een slechte kandidaat, haar campagne stapelde fout op fout, sjonge jonge, wat een nutteloze trut, dat ze niet eens kon winnen van de allerslechtste, meest incompetente seksistische idioot in mensenheugenis:

When I ask Clinton about the eagerness to blame her and her alone for the election result, she gets impatient. “Oh, I don’t know, you’d have to talk to a psychologist about it. There’s always, what’s that word … Schadenfreude — ‘cut her down to size,’ ‘too big for her own britches’ — I get all that. But I don’t see this being done to other people who run, particularly men. So I’m not going to engage in it. I take responsibility, I admit that I’m not a perfect candidate — and don’t know anybody who was — but at the end of the day we did a lot of things right and we weathered enormous headwinds and we were on our way to winning. So that is never going to satisfy my detractors. And you know, that’s their problem.”

Met die houding stoomt ze door. Zo hield ze recent een zeer positief ontvangen toespraak tijdens de buluitreiking van studenten van Clinton’s oude Alma Mater, Wellesley College. Net als in de toespraak waarin ze haar verkiezingsnederlaag toegaf en Trump feliciteerde, legde ze de nadruk op de positie van meisjes en vrouwen, hun kansen en hun toekomst. Wel verdorie, ‘waar was die Clinton tijdens de door haar schuld verloren verkiezingscampagne?’ heet het nu. Onder andere Melissa McEwan van weblog Shakesville heeft een duidelijke mening over die dynamiek:

Following Clinton’s address, a number of Important People wondered: “Where was this Hillary Clinton during the election?” There is, perhaps, no more dishonest or self-serving musing anyone could make in response to that address, which was classic Clinton. It is a musing that is naught but rank victim-blaming and gaslighting. A rhetorical device meant to absolve oneself of having failed to see who she really is. She was right in front of our faces, all along. I spent the entirety of the campaign writing about “this Hillary Clinton,” which was one of the great privileges and highlights of my professional life. She was there to behold, for anyone who was not busy instead being enchanted by Trump’s empty podium or four decades of misogynist filth. The difference between now and the campaign is not in Clinton: The difference is that she is no longer seeking power. The terrifying threat of female power is gone. (For now.)

Hoe dan ook, Clinton zorgt ervoor dat ze zelf aan het woord blijft. Ze werkt onder andere aan haar memoires, met uiteraard veel aandacht voor haar ervaringen gedurende de verkiezingen. Melissa McEwan heeft alvast een titel bedacht voor dit vooralsnog titelloze manuscript:

Trump scoort met vrouwenhaat

Trump’s eerste honderd dagen als president van de V.S. roepen vooral hoongelach op omdat hij weinig klaar maakt. Maar dat is niet helemaal terecht. Vanaf de eerste dag in het Witte Huis is Trump buitengewoon fanatiek en effectief bezig om de (reproductieve) rechten van vrouwen te ontmantelen. Zijn vrouwenhatende beleid schaadt mensenrechten, maar wat boeit dat als je vrouwen ziet als omhulsels voor de foetus?

Het meest recente wapenfeit: Trump schrapt alle uitgaven die het zogenaamde State Department maakt om vrouwenrechten wereldwijd te versterken. Tussen nu en 2018 moet het budget van 8,25 miljoen dollar naar nul gaan. Deze nieuwste maatregel komt bovenop andere acties, zoals:

  • Herintroductie van de zogenaamde Global Gag Rule. Die houdt in dat organisaties in ontwikkelingslanden alleen Amerikaans geld krijgen als zij geen abortussen uitvoeren en zwijgen over abortus, zelfs als vrouwen vragen naar de mogelijkheid hun zwangerschap af te breken. Dat leidt tot tienduizenden gevallen van moedersterfte.
  • Trump draaide de geldkraan dicht voor een bevolkingsprogramma van de Verenigde Naties. Het VN-fonds, UNFPA, ontving jaarlijks 75 miljoen dollar van de V.S. en zette dat geld in om meisjes en vrouwen in landen als Irak, Zuid Sudan, Syrië, Yemen en Somalië te voorzien van voorlichting, voorbehoedsmiddelen, zwangerschapszorg en abortus. Als die steun weg valt, kan het fonds minder doen, blijven vrouwen verstoken van anticonceptie en hulp, met meer dode en gewonde vrouwen tot gevolg vanwege complicaties bij zwangerschap, meer onveilige abortussen, en te jonge meisjes die te jong moeder worden, met alle gevolgen van dien.
  • Plannen om fondsen te schrappen bij programma’s die geweld tegen vrouwen bestrijden. In de tien jaar nadat de V.S. de Violence Against Women Act aannam, daalde geweld tegen vrouwen met 64%. Het geweld kan weer stijgen als programma’s ter preventie van en bewustwording rond geweld stoppen. Daarnaast moeten Blijf van mijn Lijf huizen sluiten. Dit alles levert waarschijnlijk meer dode en gewonde vrouwen op.
  • Plannen om financiële steun voor de Wereldbank stop te zetten. Dat komt neer op 650 miljoen dollar minder, geld wat deels gaat naar programma’s om de economische zelfstandigheid van vrouwen te vergroten en kansarme vrouwen toegang te geven tot kleine kredieten om een handeltje op te zetten.

Dit alles in de eerste honderd dagen. Veel van dit soort aanvallen op vrouwen gingen vergezeld van foto’s waarop louter oude blanke mannen in pak glimlachend toekijken hoe Trump zijn handtekening zet onder de vrouwvijandige maatregel. Die beelden bekrachtigen de boodschap die Trump met dit beleid wil uitzenden naar het brede publiek, betoogt auteur Jil Filipovic:

Mr. Trump promised he would make America great again, a slogan that included the implicit pledge to return white men to their place of historic supremacy. And that is precisely what these photos show. The same kind of men who have been in charge of the United States since its founding, so very proud of themselves for trying to ax the rights that make it possible for women to chart their own futures — and to compete with men. If women can’t decide for themselves when and if to have children and are instead at the mercy of men and nature, there will simply never be 50 percent of us at that table, or in any halls of power. The men of the Republican Party know this just as well as women do.

Teen Vogue stelt inmiddels voor om Trump’s beleid niet pro life te noemen, zoals anti abortusfanaten graag willen, maar om te dopen tot ‘Pro Dood’. Het is vrouwen en kinderen laatst bij Trump en zijn begrotingsplannen. Geen wonder dat de televisiebewerking van Margaret Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd akelig actueel over komt:

the most frightening scenes are the ones that look like our version of the present or the near-future — days recently gone by for the woman known as Offred (Elisabeth Moss). America may not be headed to Gilead yet, but the parallels between reality and fiction do make the stomach churn.

Abortus: leugens en de opinie van blanke mannen domineren het gesprek

De Amerikaanse organisatie Media Matters volgde een jaar lang het televisienieuws over abortus en kwam tot schokkende conclusies. Blanke mannen domineren het debat. Omdat zij hun stempel op het gesprek drukken, gaat het vaak niet om abortus of de gezondheid van vrouwen, maar over zaken die de mannen belangrijker vinden. Zoals hun eigen politieke standpunt, of religieuze kwesties. Bovendien wemelt het van de leugens over het afbreken van een ongewenste zwangerschap.

Zowel CNN, als Fox News als MSNBC benutten in ruim 70% van de gevallen een veelal blanke man om te praten over abortus. In 64% van de gevallen gaven de televisiezenders of hun veelal mannelijke gasten foute informatie. Dat is een gemiddelde, want Fox Nieuws slaagde er in om in 80% van de gevallen onzin over abortus uit te zenden. Maar vaak ging het gesprek helemaal niet over deze medische procedure. De veelal mannelijke sprekers hadden het liever over rechtszaken, hun eigen politieke ideeën over abortus, en religieuze kwesties. Bij CNN nam dat type publiciteit 96% van alle uitzendingen over abortus in beslag.

Deze uitkomsten van de studie van Media Matters past in de resultaten van andere onderzoeken. Zo laten tellingen zien dat mannen algemeen het nieuws domineren. Ook in Nederland. En bleek in 2015 dat mannen vijf keer vaker dan vrouwen aan het woord komen over kwesties waar vooral vrouwen mee te maken hebben, zoals zwangerschap, abortus en de medische zorg aan vrouwen, zoals uitstrijkjes of preventief onderzoek naar borstkanker.

Uitzonderingen ontstaan vooral als een vrouw de macht heeft. Zo zorgde The Rachel Maddow Show ervoor dat voornamelijk vrouwen aan het woord kwamen over zwangerschap en het afbreken daarvan, signaleerde Media Matters. Of neem Samantha Bee. Nadat ze haar programma Full Frontal lanceerde, benutte ze dat platform onder andere om hatelijke mythes over abortus te ontzenuwen en ontwikkelingen rond de toegang tot abortus kritisch te volgen. Mensen als Maddow en Bee zorgen zodoende voor een broodnodig tegenwicht voor al die onzin verkopende mannen bij de reguliere kabelzenders.

Wat ook helpt is op zoek te gaan naar de persoonlijke verhalen. Mensen kunnen bijzonder makkelijk ‘abortus is moord’ roepen en vrouwen demoniseren. Maar als die vrouwen hun een menselijke gezicht terug kunnen claimen en je echt hoort wat vrouwen meemaken, hou je dat soort kretologie minder makkelijk vol.

Toegift: magazine Vileine over Pauw, waar EO mannen allerlei uitspraken over abortus konden doen zonder dat er ook maar 1 vrouw aan tafel zat.

Hare Excellentie beschrijft klassiek emancipatieproces

Hare Excellentie is hét boek om te lezen nu de formatiebesprekingen lopen. In acht soepel geschreven hoofdstukken neemt hoogleraar Monique Leyenaar de lezer mee langs de 33 ministers die Nederland tot nu toe heeft gehad. Hoe verliep de selectie van vrouwelijke ministers? Wat waren hun ervaringen? Leyenaar beschrijft een klassiek emancipatieproces. Van complete buitenstaander naar Excuustruus naar nieuweling op de ministeries met de laagste status, tot aan een hopelijk hoopvollere toekomst van volwaardig meedraaien en uitzicht op het premierschap.

De huidige formatiebesprekingen laten weer eens zien dat politiek nog altijd een mannenzaak is. Jesse Klaver van GroenLinks is de enige die zijn vrouwelijke nummer twee mee neemt naar de onderhandelingen. De andere partijleiders negeerden de vrouw op de tweede plek en kozen voor lager op de kieslijst geplaatste mannen. CDA-er Sybrand Buma zit met Pieter Heerma aan tafel, terwijl D’66-er Alexander Pechtold voor Wouter Koolmees koos. En Rutte neemt Halbe Zijlstra mee, de man van de foute opmerkingen over borstvergroting-operaties voor vluchtelingen en aanvallen op moslims.

Het enige lichtpuntje is dat een vrouw de formatiebesprekingen leidt: Edith Schippers. Els Borst ging haar voor. Daarna moesten we negentien jaar wachten op de tweede vrouwelijke formateur in de Nederlandse parlementaire geschiedenis.

Maar vrouwen komen van ver. We moesten decennia lang vechten om het kiesrecht te krijgen. Het loont absoluut de moeite het gratis e-boek Vrouwenkiesrecht te downloaden. Aletta Jacobs en F.S. Van Balen-Klaar ontmantelen in dat betoog alle argumenten tegen het kiesrecht. Het zijn er véél. En, erger nog: een heel aantal tegenwerpingen klinken akelig actueel. Vrouwen willen X zelf niet, vrouwen missen de kwaliteiten om X te bereiken, vrouwen zijn te goed en te hoogstaand om X te willen, dat zou hun feminiene kwaliteiten aantasten, en huuuuu wat zijn die eisende vrouwen eng.

Na het kiesrecht duurde het nog tot 1956 voordat de Nederlandse regering de handelingsonbekwaamheid van gehuwde vrouwen ophief en de eerste vrouwelijke minister gekozen kon worden. Dat was Marga Klompé. Leyenaar beschrijft duidelijk hoe vreemd mensen tegen die eerste vrouw op een ministersstoel aankeken. En dat Klompé Maatschappelijk Werk onder haar hoede kreeg omdat deze revolutie alleen acceptabel was als deze vrouw een ”vrouwelijk ministerie” nam – de post met de minste status, ver verwijderd van het centrum van de macht (ministeries als Financien, Binnenlandse Zaken enz.)

Leyenaar signaleert dat mannen er in de dertig jaar na Klompé mee wegkwamen om hooguit één vrouw als minister te benoemen. Premiers zeiden letterlijk tegen vrouwelijke ministers dat er wat hen betreft geen tweede hoefde te komen, de deur ging dicht. Pas in de jaren zeventig en tachtig maken ze meer ruimte voor vrouwen, omdat er steeds meer kritiek vanuit de samenleving komt als de heren de baantjes onder elkaar verdelen. Dat tijdvak is geen toeval: de jaren zeventig en tachtig kent Nederland een sterke feministische beweging, die de afwezigheid van vrouwen problematiseert en scherpe analyses over de machtsverhoudingen tussen de seksen produceert.

De hoogleraar eindigt hoopvol. Vrouwelijke ministers worden steeds gewoner en ze krijgen ook steeds vaker de ministeries met veel status. Op naar de volgende stap? Sinds 1901, toen de baan ontstond, zijn premiers altijd mannen geweest. Maar Leyenaar schrijft:

De tijd dat Nederland ‘niet rijp’ zou zijn voor een vrouwelijke premier is voorbij. Net zoals de norm voor het aandeel vrouwen in een kabinet met de tijd is verschoven van excuustruus naar tenminste een derde, is ook het stereotiepe beeld dat een minister-president per definitie een man moet zijn aan het vervagen. […] In een tijd van sterke polarisering […] is er veel behoefte aan charismatisch, bindend en competent leiderschap, eigenschappen die vrouwen bij uitstek hebben, zoals uit dit boek is gebleken

Ik help het Leyenaar hopen. Voorlopig denkt Mark Rutte nog niet aan vertrek. Dat leidt tot speculaties dat Schippers mede daarom de politiek verlaat. Zij gold als mogelijke premier maar zou geen kansen zien. Mannen uit de Randstad domineren de Nederlandse politiek. Vrouwen worden in Nederland alleen, en dan nog zelden, partijleider. Vaak gebeurt dat alleen bij de kleine oppositiepartijen, zonder veel invloed en zonder uitzicht op een ministerspost, laat staan het premierschap.

Bovendien zorgt Jesse Klaver anno 2017 voor ophef als hij publiekelijk aangeeft tijd aan zijn kinderen te willen besteden, ook tijdens formatie-onderhandelingen. Het conservatieve rolmodel (moeder de vrouw zorgt thuis voor de kinderen, vaders hebben betaalde banen en claimen de leidersposities) blijkt nog springlevend in Nederland. Mannen hebben daar last van, zoals Klaver merkt, maar vrouwen nog meer, want het belemmert ons in onze ontplooiing op alle andere terreinen dan moederschap en huishouden.

Maar wie weet!

Mannen onderbreken vrouwen opvallend vaak

Zelfs de allerhoogste rechters van de V.S. krijgen nauwelijks de kans hun zinnen af te maken. Hun vrouw-zijn heeft dertig keer meer effect op het aantal keren dat anderen hen onderbreken, dan factoren zoals senioriteit in de baan of politieke kleur. Erger nog: niet alleen collega-rechters interrumperen de vrouwen vaak, advocaten en andere juristen doen dat ook in de rechtbank. Ze luisteren naar mannelijke rechters, maar praten in 10 procent van de gevallen over vrouwelijke rechters heen. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek naar de dynamiek in het Supreme Court.

De onderzoekers analyseerden de transcripties van zittingen van het Hoogste Gerechtshof van de VS gedurende vijftien jaar. Hoe meer vrouwen zitting kregen in dit Supreme Court, hoe vaker de mannen hen onderbroken. In 2015 betrof tweederde van alle onderbrekingen een van de vrouwelijke rechters. En dit dominante gedrag van mannen zet zich door in de rechtszaal. Regels verbieden advocaten rechters te onderbreken. Vrouwelijke advocaten houden zich daar aan, maar in de 10% van de gevallen waarin een advocaat deze regel schond, betrof het een mannelijke advocaat die een vrouwelijke rechter onderbrak.

Dit mannelijke gedrag heeft negatieve effecten op de kwaliteit van de rechtsgang in het Amerikaanse Supreme Court:

These behavior patterns are important as oral arguments shape case outcomes. When a female justice is interrupted, her concern is often left unaddressed, which limits her ability to influence the outcome of cases.

Deze uitkomst past bij andere onderzoeken naar het gedrag van mannen in vergaderingen of in openbare bestuursorganen. Zo loopt de kwaliteit van het werk in de Australische Senaat averij op omdat de vrouwelijke leden zo vaak onderbroken worden dat ze nauwelijks hun bijdrage kunnen leveren. Ook vermindert het de kwaliteit van de journalistiek – neerbuigend mansplainende presentatoren die hun vrouwelijke gast aan tafel zo vaak onderbreken, dat ieder gesprek onmogelijk wordt. Het gebeurt vaker dan je denkt, ook in Nederland – laatst nog in praatprogramma Pauw.

Ander onderzoek wijst bovendien uit dat vrouwen moe worden van al die onderbrekingen. Ze voelen duidelijk dat mensen niet zitten te wachten op hun bijdrage. En dat de onderbrekende man zichzelf belangrijker vindt dan hen. De vele onderbrekingen leveren op die manier een seksistische dood door 1000 sneden op.

Je niet de mond laten snoeren is niet zonder risico. Vrouwen ervaren een sterke sociale afkeuring als ze zich assertief opstellen. Amerikaans onderzoek wijst uit dat collega’s en leidinggevenden zo’n vrouw 35% minder competent vinden en dat werkgevers hen vervolgens minder salaris betalen. Zomaar roepen ‘recht je rug, zeg gewoon je ding’ lijkt stoer, maar dan negeer je de negatieve gevolgen voor de vrouwen die dat soort makkelijke adviezen ter harte proberen te nemen.

Wat te doen? Stap 1 is feiten verzamelen. Daar bestaan tegenwoordig allerlei handige apps voor. Deelnemers aan vergaderingen kunnen via een handige website spreektijden meten. Zo zie je meteen hoeveel spreektijd mannen claimen ten opzichte van vrouwen. Andere software meet het aantal keren dat een man een vrouw onderbreekt. Zoals Woman Interrupted. Download de app op je smartphone, zet de microfoon aan en meten maar.

Deze objectieve feiten zorgen hopelijk voor een schrik-effect en toenemende bewustwording dat er iets scheef zit in de conversatie. Dat leidt tot stap 2: het probleem een naam geven, zodat je het kunt benoemen. In het Engels ontwikkelden feministen begrippen als manterruption, mansplaining en bropriation. Daarmee omschrijven ze situaties zoals mannen die betweterig over vrouwen heen praten, of een idee van een vrouw inpikken om daar zelf lof en eer voor te krijgen.

Vervolgens kun je je inzichten gebruiken om de dynamiek bij te sturen – stap 3. Zo ontwikkelden vrouwelijke stafleden van de regeringsploeg van Obama de methode van amplificatie. Vrouwen herhaalden elkaars standpunt of gaven elkaar complimenten om duidelijk te maken dat een goed idee of een rake opmerking van een vrouw afkomstig was. Zo voorkwamen ze dat mannen onterecht lof kregen voor ideeën van vrouwen, en zorgden ze ervoor dat vrouwen vaker gehoord werden.

Daarnaast helpt een duidelijke vergaderstructuur. Hoe helderder de agenda en afspraken rondom de vorm van vergaderen, hoe vaker vrouwen hun zinnen af kunnen maken. Het helpt ook om bewust te benoemen wanneer elkaar onderbreken juist prima is: als je bijvoorbeeld gaat brainstormen en zoveel mogelijk inbreng van iedereen wilt verzamelen.

Tot slot helpt het als mannen zich bewust worden van hun dominante gedrag, zelf inbinden en andere mannen erop attenderen als ze vrouwen het zwijgen opleggen. Psychologisch gezien is dat lastig voor mannen, omdat ze dan moeten erkennen dat ze zich soms erg vervelend gedragen. Het vergt een volwassen houding om die kritiek goed op te vangen en je socialer te gedragen. Maar als we van vrouwen verwachten dat ze doorzetten, kritiek incasseren en beter hun best doen, mogen we dat van mannen ook vragen. Het komt neer op menselijk fatsoen en een bepaalde mate van beleefdheid, zodat je een gesprek voert. Echt:

Men, get engaged! There is nothing that stops an interrupting man more than another man pointing out the interruptions. The more we can pull men into this conversation, the better the conversations will get. A well-placed “Excuse me, but ‘X” was saying something. Let’s hear her out.” can go a long way.