Category Archives: Politiek

De wondere wereld van de macht

Ierse vrouwen maken eindelijk kans op baas in eigen buik

Eén van de meest fundamentele mensenrechten is het recht om over je eigen lijf te beschikken. Kan dat niet, dan sterven vrouwen of komen ze ernstig in de problemen. Daarom is het goed nieuws dat Ierse politici eindelijk luisteren naar vrouwen. Ieren mogen over enkele maanden naar de stembus voor een referendum over abortus. Als een meerderheid instemt, krijgen vrouwen meer rechten en mogelijkheden een ongewenste zwangerschap af te breken. Vrouwen dwongen deze stap af. Hulde!

Foto: The Independent. Demonstratie in Dublin voor baas in eigen buik.

Vorig jaar kondigde de Ierse premier Varadkar de volksstemming al aan, maar het Parlement moest nog toestemming geven. Dat deden de leden deze week. Het referendum komt nadat met name vrouwen in het algemeen, en feministische groepen in het bijzonder, jarenlang campagne voerden voor het recht van baas in eigen buik. Het land vormt daarmee opnieuw een bevestiging van een Duitse studie, die aantoonde dat de kracht van de vrouwenbeweging bepaalt of onderwerpen zoals abortus of huiselijk geweld op de agenda komen. En of het daaropvolgende debat leidt tot meer rechten voor vrouwen.

In Ierland won de vrouwenbeweging steeds meer aan kracht, onder andere omdat de situatie rond abortus onmenselijk wordt. Ierland heeft in de grondwet opgenomen dat het leven van een vrouw en het leven van een foetus gelijk zijn. In de praktijk betekent dit dat artsen en andere autoriteiten de foetus voorrang geven.

Dit leidde onder andere tot de compleet vermijdbare, schandalige dood van Savita Halappanavar. Haar zwangerschap liep mis in de zeventiende week en ze kreeg bloedvergiftiging. Een abortus had haar kunnen redden, maar artsen deden niets omdat ze meenden dat de foetus nog een hartslag had. Ze stierf. Niet voor niets stelde Amnesty International dat de overheid vrouwen reduceert tot de status van willoze baarmoeder waar een baby uit moet komen, of anders….

De bepaling in de grondwet heeft ook bizarre juridische gevolgen. Stel, een man verkracht een vrouw. Zij wordt ongewenst zwanger en regelt een abortus. Ze kan in dat geval een langere celstraf krijgen dan haar verkrachter. Om nog maar te zwijgen over alle vrouwen die lijden onder het stigma en in de illegaliteit proberen een zwangerschap te beëindigen met pillen of door naar Engeland te reizen, waar abortus wél mogelijk is. Zo’n vierduizend vrouwen maken jaarlijks die reis, maar dat is geen optie voor vrouwen die geen geld hebben.

Na talloze demonstraties, campagnes enzovoorts zijn Ierse politici nu zo ver dat ze een referendum toestaan. De stemming gaat over het al dan niet handhaven van die toevoeging aan de grondwet dat foetussen dezelfde rechten moeten hebben als mensen. Als die bepaling uit de grondwet gaat, wordt het mogelijk vrouwen meer rechten te geven. Volgens peilingen zou 56% van de bevolking abortus tot in de twaalfde week ok vinden. Van de jongeren tot 24 jaar zou zelfs driekwart daar mee instemmen.

Advertenties

Ngoni chief maakt einde aan kindhuwelijken

Geef een vrouw macht en ze kan het verschil maken, op een zeer positieve manier. Een voorbeeld van dat feit is Theresa Kachindamoto, een traditionele leider van de Ngoni in Malawi. Vorig jaar ontving ze een onderscheiding van de Verenigde Naties voor haar inzet. Als Chief maakte ze onder andere een einde aan kindhuwelijken in haar regio. Ze zet zich voortdurend in om jonge meisjes op school te krijgen en te houden en de algemene positie van haar volk te verbeteren.

Foto Berge Arabian/New African Woman magazine

In een reportage van AlJazeera vertelde ze dat ze nooit gedacht had Chief te zullen worden. Kachindamoto maakt deel uit van de familie die traditionele leiders levert, maar er waren twaalf anderen vóór haar. Ze vertrok naar het zuiden van Malawi en werkte daar ruim een kwart eeuw als secretaris op een school. Totdat ze opeens een telefoontje kreeg: de Ngoni kozen jou, jij bent de nieuwe senior Chief van een bevolkingsgroep van 900.000 mensen.

Kachindamoto keerde terug naar haar geboortestreek en schrok zich rot. Ze trof kinderen van 12 aan die al een baby gebaard hadden. De mensen hielden ook vast aan de gewoonte meisjes naar speciale kampen te sturen om hen seksueel in te wijden en klaar te stomen voor een huwelijk. Kinderen van zeven moesten daar soms al naar toe.

Als nieuwe Senior Chief besloot Kachindamoto in te grijpen, maar wel op een zodanige manier dat ze haar mensen bij zich hield. Ze zet zowel in op preventie, zoals voorlichting over de medische en sociale gevolgen als meisjes zo ongelofelijk jong moeten trouwen, en initiatieven voor verbetering op de langere termijn. Zoals meer en beter onderwijs voor jongens, maar in het bijzonder ook voor meisjes. Omdat dát volgens haar de sleutel is voor de toekomst:

“When girls are educated, everything is possible.”

Daarnaast beëindigt ze bestaande kindhuwelijken waar ze maar kan. Toen vier andere chiefs niks deden tegen dit maatschappelijke probleem, ontsloeg ze deze mannen. Pas toen de lager in rang staande ex-chiefs alsnog maatregelen namen en de betrokken meisjes weer naar school stuurden, nam ze hen weer aan.

Chief Kachindamoto heeft inmiddels haar eigen Wikipedia pagina, ontving bezoek van Emma Watson, de actrice en eveneens Goodwill ambassadrice voor UN Women en kreeg de stoere bijnaam The Terminator, omdat ze zoveel kindhuwelijken beëindigde. Vorig jaar riep New African Woman Magazine haar bovendien uit tot winnaar in de categorie openbaar bestuur.

Ook in 2018 valt er genoeg te doen voor deze traditionele leider. De klimaatveranderingen zorgen onder andere voor toenemende droogte. Arme gezinnen zien vee sterven en oogsten mislukken. Ze hebben in die situatie de neiging hun zonen te beschermen en hun dochters op te offeren. Bijvoorbeeld door ze als kindbruid weg te sturen. Als het ‘huwelijk’ mislukt lopen de meisjes daarna een groot risico in de prostitutie te belanden – het alternatief is verhongeren.

Kachindamoto kan niet alle problemen van het hele land aanpakken. Maar in haar eigen regio is ze de baas, en dat zullen de mensen wéten. Ook in 2018.

VERDER LEZEN: Joop.nl noemt Kachindamoto de heldin die Malawi nodig heeft. De StarFish organisatie zamelt geld in, zodat de chief en haar team een busje kunnen aanschaffen om dorpen te bezoeken en voorlichting te geven. Ook de overheid van Malawi staat achter haar werk: de regering benoemde haar als World Vision Malawi’s ‘End Child Marriages’ brand ambassador, en schonk fietsen zodat Kachindamoto’s medewerkers zich makkelijker kunnen verplaatsen.

De Gereedschapskist: ”infrastructuur van onaantastbaarheid”

Handige term om bij de hand te houden in tijden van agressie tegen vrouwen, #metoo en personen zoals casting-poortwachter Job Gosschalk: infrastructuur van onaantastbaarheid. De term slaat op het stelsel van normen, waarden, machtsverhoudingen en praktijken binnen bedrijven en organisaties, die ervoor zorgen dat rotte appels jarenlang wegkomen met wangedrag jegens vrouwen.

Die infrastructuur bevat een aantal elementen: een cultuur waarin iedereen wéét dat er iets mis is, maar waar iedereen wegkijkt als mensen vrouwen behandelen als dingen. Een cultuur waarin bazen weten dat ze kunnen doen wat ze willen en omstanders vrouwen niet serieus nemen als die bezwaar maken tegen wangedrag. Een context waarbij afdelingen HR niet in staat zijn adequaat bij te sturen, of verkeerd reageren als een vrouw stappen wil ondernemen. Waar organisaties hun rotte appel de hand boven het hoofd houden omdat hij het geld binnen brengt, té belangrijk is, zorgt voor hoge kijkcijfers. Waarin anderen zijn loopbaan en reputatie belangrijker vinden dan dan de loopbanen en reputaties van zijn slachtoffers. Een cultuur van zwijgen.

Die infrastructuur hebben we ook in Nederland. Zo deed een assistent van Gosschalk een boekje open over de omstandigheden waarin deze man jarenlang acteurs seksueel kon belagen onder het mom van ‘auditie doen’. Ook in Nederland hebben we een cultuur van slachtoffers niet geloven. Zo gaf 43 procent van de mannelijke deelnemers aan een opinieonderzoek van EenVandaag te kennen dat vrouwen overdrijven als het gaat om de schandalen rond #metoo. Handige overtuiging, als je als man een groot maatschappelijk probleem weg wil wuiven en op geen enkele manier kritisch naar jezelf wil kijken. Zo houd je de problematiek in stand.

Daders krijgen in zo’n infrastructuur kans na kans om slachtoffers te maken of, als ze tegen de lamp liepen, opnieuw ergens aan de slag te komen (of te blijven). Mel Gibson kon zijn vrouw mishandelen en antisemitische taal uitslaan, maag mag nu gewoon weer prijzen ophalen in Hollywood alsof er niks is gebeurd. En de leiding van de New York Times besloot journalist Glenn Thrush aan te houden als medewerker, na gefundeerde beschuldigingen van seksuele intimidatie door meerdere vrouwen. Dit tot groot verdriet van journalistes, die de boodschap van wat zij dachten dat ook hun krant was, luid en duidelijk ontvingen: voor de krant is Thrush belangrijker dan zij.

Zo’n term als ‘infrastructuur van onaantastbaarheid’ is handig om nieuwe voorbeelden direct te herkennen. Je ziet de werking van die infrastructuur bijvoorbeeld in de manier waarop iemand als CDA-er Camiel Eurlings jarenlang aan kan blijven bij sportorganisatie NOC*NSF. Zoals dagblad AD uitlegt, was de organisatie bereid de mishandeling van zijn toenmalige partner te bestempelen tot een privékwestie en niet van invloed te laten zijn op zijn lidmaatschap. Vervolgens zit Eurlings daar als lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) en automatisch ook als bestuurslid van de  NOC*NSF. Lekker ingenesteld. Hoe kun je hem nog weg krijgen? Het AD:

NOC*NSF kan alleen in een ‘goed gesprek’ vragen of Eurlings in vredesnaam wil vertrekken, als dat de eindconclusie is. Het oud-IOC-lid, dat niet met naam genoemd wil worden: ,,Op juridische gronden kun je niets doen, in zo’n geval moet je met elkaar om tafel gaan.’’

Maar dat is dan een aan tafel gaan in de wetenschap dat Eurlings kan blijven zitten, als hij besluit zich niks aan te trekken van alle kritiek en hij zijn status als paria voor lief neemt. Lijkt me super onverstandig als hij dat doet, maar het kan en het NOC*NSF staat erbij en kijkt er noodgedwongen naar.

Wat uiteindelijk zal helpen om deze infrastructuur te doorbreken is schaamte. Zoals Kwame Appiah uitlegt in zijn boek de Erecode kunnen sociale praktijken zeer snel veranderen, zodra mensen op het gebied van status en aanzien sociale schade oplopen door hun acties. Als voorbeeld noemt Appiah duelleren. Eerst was het voor mannen uit de elite normaal om geschillen uit te vechten in een duel. Maar opeens deed niemand dat meer. De reden? De samenleving begon duellerende edelen te zien als dwaze losers, idioten. Een duel was niet eervol meer. Binnen een paar jaar was het hele fenomeen verdwenen.

Dat kan ook gebeuren met de mannen die vrouwen behandelen als dingen die moeten doen wat ze willen. Wees niet ‘die vent’. ”Echte mannen” behandelen vrouwen als mensen. Wil je je mannelijkheid bewijzen? Dan doe je dat door je maten aan te spreken als ze vrouwen op straat naroepen, vrouwen in een kroeg in hun billen knijpen, vrouwen oneerbare voorstellen doen in het kopieerhok enzovoorts. Dat doe je door vrouwen te geloven als ze vertellen over hun ervaringen met seksuele agressie en intimidatie en te doen wat je kunt om het tij te keren.

We hebben nog een lange tijd te gaan. Eurlings krijgt na zijn ”excuses” vol eufemistische kronkels weliswaar bakken kritiek maar of hij zich daardoor aangemoedigd voelt ”vrijwillig” op te stappen? De druk op hem neemt toe, maar of dat genoeg is… Of neem de situatie rond rapper Boef/Sofiane Boussaadia. Die laat zich regelmatig laatdunkend uit over vrouwen. Rond oud en nieuw ging hij weer op die toer. Hij kreeg hulp van enkele vrouwen toen hij met zijn auto strandde en maakte hen daarna als dank in een openbare video tot twee keer toe uit voor hoeren. Hij is nog steeds van harte welkom bij festivals zoals Noorderslag en Paaspop, alleen een paar DJ’s boycotten zijn platen nu. Boef kan in principe lekker door, vrouwen moeten niet zeuren.

Kortom, de infrastructuur van onaantastbaarheid. Maar zoals gezegd: niets is onmogelijk en onder grote druk kunnen veranderingen opeens heel snel gaan. (UPDATE: Eurlings, in 2013 nog door koning Willem Alexander voorgedragen, vertrok inmiddels onder zeer grote sociale druk bij het NOC*NSF. Hoera! En rapper Boef is alsnog niet meer welkom bij Paaspop). Dat de sociale omwenteling rond zich misdragende mannen maar snel moge komen.

Tot die tijd, TOEGIFT:

Roy voert lezer mee in betoverend labyrint

De nieuwste roman van Arundhati Roy, The Ministry of Utmost Happiness (vertaald door uitgeverij Prometheus en inmiddels ook in het Nederlands verkrijgbaar als Het Ministerie van Opperst Geluk) is een Roman met hoofdletter R. Met trefzekere passen en aan de hand van een prachtige, beeldende taal voert Roy haar lezers mee in een betoverend labyrint. ZO MIN MOGELIJK SPOILERS dus ga gerust verder….

Literaire critici, zoals Kerryn Goldsworthy van de Australian Book Review, waarschuwen terecht dat Roy’s keuzes als auteur niet bij iedereen in de smaak zullen vallen. Wie op zoek is naar een strak verhaal met een eenduidig plot en een duidelijke Held kan beter een ander boek uitzoeken. Als je het wél aandurft, maakt de losse wijdlopige structuur van The Ministry niets meer uit. Sterker nog, je zou kunnen begrijpen dat breuklijnen, mensen als geïsoleerde eilandjes en het algemene gebrek aan verbinding juist een van Roy’s hoofdthema’s vormen.

Aan de hand van de levensverhalen van Anjum, een hermafrodiet (Hijra), en Tilo, een vrouw die een relatie begint met een strijder uit Kasjmir, schetst Roy een caleidoscopisch beeld van India en de voortdurende strijd tussen Moslims en Hindu’s, tussen de staat India en gebieden zoals Kasjmir, tussen inheemse volkeren en multinationals, tussen sociale normen en waarden en mensen die daar buiten vallen, en nog veel meer. Het gaat over vergeten en herinneren, manieren hoe je kunt leven en overleven, de aard van een grote stad zoals Delhi, enz….

Roy is daarbij een auteur die iets laat gebeuren op (bij wijze van spreken) pagina 50, en dat terug laat komen op pagina 350, met andere personages en in een geheel andere situatie. Ik vind dat prachtig. Voor mij is dat een teken dat de auteur precies weet wat ze doet en dat ze de lezer vertrouwt. Ze gaat er vanuit dat je onthoudt wat je leest, zodat je honderden pagina’s later de waarde en de betekenis van eenzelfde gebeurtenis begrijpt, ook als de personages in het verhaal dat op dat moment niet begrijpen. Daarnaast heeft deze aanpak een functie. Bij alle versplintering vorm je als lezer zelf de verbinding tussen schijnbaar losstaande voorvallen.

Een tweede wapen in de strijd tegen versplintering is taal, inclusief gedichten, songteksten en religieuze mantra’s. Die poëzie helpt om tegenstellingen en ongelijkheden samen te laten gaan, zonder dat ze elkaar uitvlakken. Zo ontstaat er op een gegeven moment een conflict tussen Anjum en een mannelijke autoriteitspersoon. Voordat de situatie uit de hand kan lopen grijpt een andere Hijra in. Met een dans en een passende liedtekst weet ze tegelijkertijd een oorlogsverklaring én een vredesaanbod af te geven, een grens te stellen én een oplossing te bieden.

Diezelfde rijkdom en gelaagdheid komen inhoudelijk terug in de politieke thema’s die door het boek heen lopen. Roy is zich scherp bewust van de aard van conflicten, van de manieren waarop mensen proberen te overleven. Niemand is zwart-wit de slechterik, (ook al heeft de auteur terecht weinig op met sadistische moordenaars die in oorlogssituaties een vrijbrief zien om gevangenen te martelen), en niemand is zwart-wit het slachtoffer.

Zelfs de kleinste slachtoffertjes schitteren heel even. Zo voeren soldaten een gevangene af in een boot. Onderweg, midden op een meer, treft een van hen in de borstzak van het hemd van de gevangene een kitten aan. De soldaat pleurt het katje zonder pardon overboord en ze verdwijnt onherroepelijk in de diepte. Maar voordat ze kopje onder gaat, zeilt ze een ogenblik door de lucht, nagels uit, snijtandjes ontbloot, luid miauwend, klaar om het hele Indiase leger in haar eentje te lijf te gaan. Het is dat moment van strijdbaarheid waar Roy de nadruk op legt – dat ene moment van al dan niet gedoemde glorie, van léven. Je ziet het, of je ziet het niet. Je onthoudt het, of je onthoudt het niet. Maar het is er.

VERDER LEZEN: NRC Handelsblad interviewde Roy over haar nieuwe roman, evenals dagblad Trouw. Gender en de positie van vrouwen staan centraal in dit interview met Roy van Outlook India. Aan de Huffington Post vertelde Roy dat ze zichzelf als een feministe identificeert. Ze vindt het dan ook behoorlijk jammer dat bekende Indiase Bollywoodactrices hun platform gebruiken om zich te distantieren van deze beweging – India heeft meer feminisme nodig, niet minder, zoals ze ook schreef in haar bijdrage aan de bundel Beyond Burkas and Botox.

Toegift – lees het boek en je weet waarom:

Emma Watson en Margaret Atwood praten over boeken, macht en feminisme

Geweldig! Actrice Emma Watson en schrijfster Margaret Atwood spreken elkaar voor vakblad Entertainment Weekly. De twee heldinnen wisselen onder andere van gedachten over ‘het’ feminisme en Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd. Watson koos die roman uit om in mei en juni gezamenlijk te lezen bij haar feministische boekclub, Our Shared Shelf. Het hele interview is de moeite waard, dus gebruik de link en ga je gang.

Mooie quotes:

Watson: Misogyny has no gender.

Atwood: If voting rights were determined on all men behaving well, they wouldn’t have any. Rights as citizens are quite apart from individual behavior.

Atwood: I usually say, “Tell me what you mean by that word [feminism] and then we can talk.” If people can’t tell me what they mean, then they don’t really have an idea in their heads of what they’re talking about. So do we mean equal legal rights? Do we mean women are better than men? Do we mean all men should be pushed off a cliff? What do we mean? Because that word has meant all of those different things.

Ondertussen blijft de roman mensen bezig houden. Het Verhaal van de Dienstmaagd speelt zich af in een gedeelte van de V.S. waar fundamentalistische Christelijke mannen de macht grepen en vrouwen reduceerden tot brave echtgenotes, onderdanige werkbijen of gedwongen draagmoeders van hun kinderen. Vrouwen verloren de macht over hun lichaam.

Met de opkomst van Trump, inclusief de vrouwenhaat van zijn regeringsploeg en zijn pogingen de reproductieve rechten van vrouwen te ondermijnen, krijgt dat verhaal een nieuwe urgentie. Het personage van de dienstmaagd, die kinderen van haar verkrachter moet baren zodat hij een gezinnetje kan vormen met zijn ‘echte’ echtgenote, leidt bijvoorbeeld tot een nieuwe vorm van politieke protesten. Vrouwen verkleden zich als dienstmaagden en zitten zwijgend in zalen waar mannen het nieuwe abortusbeleid van de V.S. bespreken. Beveiligers kunnen hen niet de zaal uit smijten, want ze doen niks, maar iedereen begrijpt de boodschap – deze politici reduceren vrouwen tot fokvee. Schande! Trump kwam als dienstmaagd verklede vrouwen ook tegen toen hij een staatsbezoek bracht aan Polen, nog zo’n land waar vrouwenrechten onder zware druk staan.

Engelse politiek wint aan diversiteit

Meer vrouwen. Meer mensen met een gekleurde huid. Meer homoseksuele en lesbische parlementsleden. Dat en meer leverden de Engelse verkiezingen op. Zo kwam het aantal vrouwelijke politici op het hoogste niveau ooit. De toegenomen diversiteit hangt samen met de opkomst van de jonge kiezer en de winst van Labour. Deze partij schoof op naar links en hecht meer waarde aan diversiteit dan de conservatieven.

Foto: The Mirror

Nu de rook van de recente verkiezingen een beetje is opgetrokken, wordt duidelijk hoe zeer het politieke landschap veranderde. Vrouwen komen van ver. Begin vorige eeuw behaalden Engelse vrouwen het kiesrecht. In 1918 volgde daarna de eerste vrouw in het parlement, Constance Markievicz. Zij speelde een grote rol in de Ierse strijd voor onafhankelijkheid. Als lid van de partij Sinn Fein lukte het haar niet haar zetel ook daadwerkelijk te benutten. Zodoende zagen de heren pas een jaar later, in 1919, voor het eerst een vrouw in de politieke bankjes. Dat was Nancy Astor, voor de conservatieven.

Daarna begonnen vrouwen aan een gestage opmars. In 2015 bereikten vrouwelijke politici een voorlopig hoogtepunt. Ze kwamen met z’n 191-en in het parlement. Nu, twee jaar later, stijgt dat getal naar 207. Aangezien het parlement 650 zetels telt, komen vrouwen uit op 32 procent van het totaal.

Ook op andere fronten nam de diversiteit toe. Zo steeg het aantal mensen met een gekleurde huid van 41 naar 51. Onder hen diverse vrouwen, zoals Kemi Badenoch, Fiona Onasanya, Eleanor Smith en Marsha de Cordova. Slechts één van hen behoort tot de conservatieve partij, de andere drie zijn allemaal van Labour. Preet Grill en Tanmanjeet Singh Dhesi, ook van Labour, worden bovendien de allereerste Sikhs in het parlement. De politici die zichzelf zien als homoseksueel, lesbisch of transgender kregen ook versterking. Hun aantal steeg van circa 32 naar circa 40.

Al met al kun je dus zeker stellen dat de groep politici een veel diversere samenstelling krijgt dan voorheen. Of dit zich ook vertaalt in concrete politieke macht, is nog onzeker. Voorlopig houdt de conservatieve Theresa May de touwtjes stevig in handen. Ze onderhandelt op dit moment voor politieke steun met de Ierse Democratic Unionist Party (DUP). Deze partij heeft zeer conservatieve standpunten. Zo wil de DUP abortus blijven verbieden. De partij moet ook niks hebben van homoseksualiteit en denkt dat klimaatverandering een mythe is.

 

 

Hillary Clinton moet kop houden, blijft strijdbaar

Auteur en journaliste Rebecca Traister interviewde politica Hillary Clinton voor New York Magazine. Het resultaat is een prachtig portret van een vrouw die bijna presidente van de V.S. werd, inclusief een eerlijke analyse van haar verkiezingscampagne en alles wat er na haar verlies gebeurde. Clinton hield een mooie toespraak voor afstuderende studenten van haar oude universiteit, schrijft een boek en richt een stichting op, Onward Together. De reactie op die strijdbare houding? Clinton, hou je kop, trek je terug en wordt onzichtbaar.

Die ‘zwijg, trut’ reacties zijn opvallend omdat Clinton niet zoveel anders doet dan voorgaande kandidaten die presidentsverkiezingen verloren:

Her boiling anger at the press and at various out-of-nowhere campaign developments doesn’t make her worse than Gore, Kerry, Romney, and McCain — it makes her one of them. And that really only leaves one thing that is just so very different about Hillary Clinton. Let’s see if you can guess what it is.

Niet alleen Clinton moet haar kop houden, dat geldt ook voor haar aanhangers. Al die miljoenen vrouwen (en mannen) die hoopten op een verandering ten goede, kwamen nauwelijks in beeld tijdens Clinton’s campagne en daarna al helemaal niet. Ook hier speelt een dubbele moraal: iedereen moet wel de woede en het verdriet van Trump aanhangers begrijpen, maar de woede en het verdriet van Clinton aanhangers vegen de V.S. het liefst onder het tapijt.

Dat mensen iedere dialoog zo woest de grond in willen trappen, heeft echter een reden. Clinton de schuld geven van alles en haar daarna manen op te rotten, leidt de aandacht af van alle problemen die de V.S. op dit moment in hun greep houden. De werking van de journalistiek, beeldvorming rond ambitieuze vrouwen, de invloed van Rusland, Republikeinen die de stem van alles wat niet blank en mannelijk is proberen te onderdrukken, bijvoorbeeld door kiesdistricten anders te begrenzen, er speelt vanalles. Clinton’s verlies was niet ‘normaal’, en vanwege die buitengewone problemen is het juist van het grootste belang wél na te praten over wat er gebeurde.

De manier waarop mensen met Clinton om gaan, toont daarnaast aan hoeveel zaken rondom rolpatronen nog onopgelost voortwoekeren. Da’s Ook Traister besteedt daar aandacht aan in haar interview. Zo mogen vrouwen nog steeds niet openlijk streven naar macht en invloed. Clinton:

Sandberg predicted to Clinton that her reception during the campaign would be very different from the 69 percent approval rating she’d gained as secretary of State. “Sheryl was right-on,” says Clinton. “Once I moved from serving someone — a man, the president — to seeking that job on my own, I was once again vulnerable to the barrage of innuendo and negativity and attacks that come with the territory of a woman who is striving to go further.”

Clinton probeerde zichzelf te blijven, maar ze kon niet hetzelfde politieke spel spelen als de mannen. Zo kon ze niet expliciet woede tonen – veel mensen zouden haar dan meteen neersabelen als boze bitch. Het inhouden van emoties, zelfbeheersing toen, kende echter weer het nadeel dat mensen haar kil en niet authentiek vonden.

Dit is die beruchte ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet’ dynamiek die vrouwen in netelige situaties brengt. Zo had Clinton moeite met het intimiderende gedrag van Trump tijdens de drie debatten. Vooral de tweede, waar Trump als een stalker achter haar aan liep op het podium. Ze kon hem geen klap voor z’n kop verkopen of gaan schreeuwen ‘ga weg’. Dus hield ze zich in en kwam presidentieel over – op zich positief en winst. Maar haar zelfcontrole had een ander nadeel:

 “So I ended up with another ‘win,’ ” she says. “But I also ended up with him really satisfying a lot of his potential voters.

Nu de verkiezingen voorbij zijn, valt op dat veel mensen Clinton en haar naaste medewerkers persoonlijk de schuld geven van haar verlies. Ze was een slechte kandidaat, haar campagne stapelde fout op fout, sjonge jonge, wat een nutteloze trut, dat ze niet eens kon winnen van de allerslechtste, meest incompetente seksistische idioot in mensenheugenis:

When I ask Clinton about the eagerness to blame her and her alone for the election result, she gets impatient. “Oh, I don’t know, you’d have to talk to a psychologist about it. There’s always, what’s that word … Schadenfreude — ‘cut her down to size,’ ‘too big for her own britches’ — I get all that. But I don’t see this being done to other people who run, particularly men. So I’m not going to engage in it. I take responsibility, I admit that I’m not a perfect candidate — and don’t know anybody who was — but at the end of the day we did a lot of things right and we weathered enormous headwinds and we were on our way to winning. So that is never going to satisfy my detractors. And you know, that’s their problem.”

Met die houding stoomt ze door. Zo hield ze recent een zeer positief ontvangen toespraak tijdens de buluitreiking van studenten van Clinton’s oude Alma Mater, Wellesley College. Net als in de toespraak waarin ze haar verkiezingsnederlaag toegaf en Trump feliciteerde, legde ze de nadruk op de positie van meisjes en vrouwen, hun kansen en hun toekomst. Wel verdorie, ‘waar was die Clinton tijdens de door haar schuld verloren verkiezingscampagne?’ heet het nu. Onder andere Melissa McEwan van weblog Shakesville heeft een duidelijke mening over die dynamiek:

Following Clinton’s address, a number of Important People wondered: “Where was this Hillary Clinton during the election?” There is, perhaps, no more dishonest or self-serving musing anyone could make in response to that address, which was classic Clinton. It is a musing that is naught but rank victim-blaming and gaslighting. A rhetorical device meant to absolve oneself of having failed to see who she really is. She was right in front of our faces, all along. I spent the entirety of the campaign writing about “this Hillary Clinton,” which was one of the great privileges and highlights of my professional life. She was there to behold, for anyone who was not busy instead being enchanted by Trump’s empty podium or four decades of misogynist filth. The difference between now and the campaign is not in Clinton: The difference is that she is no longer seeking power. The terrifying threat of female power is gone. (For now.)

Hoe dan ook, Clinton zorgt ervoor dat ze zelf aan het woord blijft. Ze werkt onder andere aan haar memoires, met uiteraard veel aandacht voor haar ervaringen gedurende de verkiezingen. Melissa McEwan heeft alvast een titel bedacht voor dit vooralsnog titelloze manuscript:

Trump scoort met vrouwenhaat

Trump’s eerste honderd dagen als president van de V.S. roepen vooral hoongelach op omdat hij weinig klaar maakt. Maar dat is niet helemaal terecht. Vanaf de eerste dag in het Witte Huis is Trump buitengewoon fanatiek en effectief bezig om de (reproductieve) rechten van vrouwen te ontmantelen. Zijn vrouwenhatende beleid schaadt mensenrechten, maar wat boeit dat als je vrouwen ziet als omhulsels voor de foetus?

Het meest recente wapenfeit: Trump schrapt alle uitgaven die het zogenaamde State Department maakt om vrouwenrechten wereldwijd te versterken. Tussen nu en 2018 moet het budget van 8,25 miljoen dollar naar nul gaan. Deze nieuwste maatregel komt bovenop andere acties, zoals:

  • Herintroductie van de zogenaamde Global Gag Rule. Die houdt in dat organisaties in ontwikkelingslanden alleen Amerikaans geld krijgen als zij geen abortussen uitvoeren en zwijgen over abortus, zelfs als vrouwen vragen naar de mogelijkheid hun zwangerschap af te breken. Dat leidt tot tienduizenden gevallen van moedersterfte.
  • Trump draaide de geldkraan dicht voor een bevolkingsprogramma van de Verenigde Naties. Het VN-fonds, UNFPA, ontving jaarlijks 75 miljoen dollar van de V.S. en zette dat geld in om meisjes en vrouwen in landen als Irak, Zuid Sudan, Syrië, Yemen en Somalië te voorzien van voorlichting, voorbehoedsmiddelen, zwangerschapszorg en abortus. Als die steun weg valt, kan het fonds minder doen, blijven vrouwen verstoken van anticonceptie en hulp, met meer dode en gewonde vrouwen tot gevolg vanwege complicaties bij zwangerschap, meer onveilige abortussen, en te jonge meisjes die te jong moeder worden, met alle gevolgen van dien.
  • Plannen om fondsen te schrappen bij programma’s die geweld tegen vrouwen bestrijden. In de tien jaar nadat de V.S. de Violence Against Women Act aannam, daalde geweld tegen vrouwen met 64%. Het geweld kan weer stijgen als programma’s ter preventie van en bewustwording rond geweld stoppen. Daarnaast moeten Blijf van mijn Lijf huizen sluiten. Dit alles levert waarschijnlijk meer dode en gewonde vrouwen op.
  • Plannen om financiële steun voor de Wereldbank stop te zetten. Dat komt neer op 650 miljoen dollar minder, geld wat deels gaat naar programma’s om de economische zelfstandigheid van vrouwen te vergroten en kansarme vrouwen toegang te geven tot kleine kredieten om een handeltje op te zetten.

Dit alles in de eerste honderd dagen. Veel van dit soort aanvallen op vrouwen gingen vergezeld van foto’s waarop louter oude blanke mannen in pak glimlachend toekijken hoe Trump zijn handtekening zet onder de vrouwvijandige maatregel. Die beelden bekrachtigen de boodschap die Trump met dit beleid wil uitzenden naar het brede publiek, betoogt auteur Jil Filipovic:

Mr. Trump promised he would make America great again, a slogan that included the implicit pledge to return white men to their place of historic supremacy. And that is precisely what these photos show. The same kind of men who have been in charge of the United States since its founding, so very proud of themselves for trying to ax the rights that make it possible for women to chart their own futures — and to compete with men. If women can’t decide for themselves when and if to have children and are instead at the mercy of men and nature, there will simply never be 50 percent of us at that table, or in any halls of power. The men of the Republican Party know this just as well as women do.

Teen Vogue stelt inmiddels voor om Trump’s beleid niet pro life te noemen, zoals anti abortusfanaten graag willen, maar om te dopen tot ‘Pro Dood’. Het is vrouwen en kinderen laatst bij Trump en zijn begrotingsplannen. Geen wonder dat de televisiebewerking van Margaret Atwood’s boek Het Verhaal van de Dienstmaagd akelig actueel over komt:

the most frightening scenes are the ones that look like our version of the present or the near-future — days recently gone by for the woman known as Offred (Elisabeth Moss). America may not be headed to Gilead yet, but the parallels between reality and fiction do make the stomach churn.

Abortus: leugens en de opinie van blanke mannen domineren het gesprek

De Amerikaanse organisatie Media Matters volgde een jaar lang het televisienieuws over abortus en kwam tot schokkende conclusies. Blanke mannen domineren het debat. Omdat zij hun stempel op het gesprek drukken, gaat het vaak niet om abortus of de gezondheid van vrouwen, maar over zaken die de mannen belangrijker vinden. Zoals hun eigen politieke standpunt, of religieuze kwesties. Bovendien wemelt het van de leugens over het afbreken van een ongewenste zwangerschap.

Zowel CNN, als Fox News als MSNBC benutten in ruim 70% van de gevallen een veelal blanke man om te praten over abortus. In 64% van de gevallen gaven de televisiezenders of hun veelal mannelijke gasten foute informatie. Dat is een gemiddelde, want Fox Nieuws slaagde er in om in 80% van de gevallen onzin over abortus uit te zenden. Maar vaak ging het gesprek helemaal niet over deze medische procedure. De veelal mannelijke sprekers hadden het liever over rechtszaken, hun eigen politieke ideeën over abortus, en religieuze kwesties. Bij CNN nam dat type publiciteit 96% van alle uitzendingen over abortus in beslag.

Deze uitkomsten van de studie van Media Matters past in de resultaten van andere onderzoeken. Zo laten tellingen zien dat mannen algemeen het nieuws domineren. Ook in Nederland. En bleek in 2015 dat mannen vijf keer vaker dan vrouwen aan het woord komen over kwesties waar vooral vrouwen mee te maken hebben, zoals zwangerschap, abortus en de medische zorg aan vrouwen, zoals uitstrijkjes of preventief onderzoek naar borstkanker.

Uitzonderingen ontstaan vooral als een vrouw de macht heeft. Zo zorgde The Rachel Maddow Show ervoor dat voornamelijk vrouwen aan het woord kwamen over zwangerschap en het afbreken daarvan, signaleerde Media Matters. Of neem Samantha Bee. Nadat ze haar programma Full Frontal lanceerde, benutte ze dat platform onder andere om hatelijke mythes over abortus te ontzenuwen en ontwikkelingen rond de toegang tot abortus kritisch te volgen. Mensen als Maddow en Bee zorgen zodoende voor een broodnodig tegenwicht voor al die onzin verkopende mannen bij de reguliere kabelzenders.

Wat ook helpt is op zoek te gaan naar de persoonlijke verhalen. Mensen kunnen bijzonder makkelijk ‘abortus is moord’ roepen en vrouwen demoniseren. Maar als die vrouwen hun een menselijke gezicht terug kunnen claimen en je echt hoort wat vrouwen meemaken, hou je dat soort kretologie minder makkelijk vol.

Toegift: magazine Vileine over Pauw, waar EO mannen allerlei uitspraken over abortus konden doen zonder dat er ook maar 1 vrouw aan tafel zat.

Hare Excellentie beschrijft klassiek emancipatieproces

Hare Excellentie is hét boek om te lezen nu de formatiebesprekingen lopen. In acht soepel geschreven hoofdstukken neemt hoogleraar Monique Leyenaar de lezer mee langs de 33 ministers die Nederland tot nu toe heeft gehad. Hoe verliep de selectie van vrouwelijke ministers? Wat waren hun ervaringen? Leyenaar beschrijft een klassiek emancipatieproces. Van complete buitenstaander naar Excuustruus naar nieuweling op de ministeries met de laagste status, tot aan een hopelijk hoopvollere toekomst van volwaardig meedraaien en uitzicht op het premierschap.

De huidige formatiebesprekingen laten weer eens zien dat politiek nog altijd een mannenzaak is. Jesse Klaver van GroenLinks is de enige die zijn vrouwelijke nummer twee mee neemt naar de onderhandelingen. De andere partijleiders negeerden de vrouw op de tweede plek en kozen voor lager op de kieslijst geplaatste mannen. CDA-er Sybrand Buma zit met Pieter Heerma aan tafel, terwijl D’66-er Alexander Pechtold voor Wouter Koolmees koos. En Rutte neemt Halbe Zijlstra mee, de man van de foute opmerkingen over borstvergroting-operaties voor vluchtelingen en aanvallen op moslims.

Het enige lichtpuntje is dat een vrouw de formatiebesprekingen leidt: Edith Schippers. Els Borst ging haar voor. Daarna moesten we negentien jaar wachten op de tweede vrouwelijke formateur in de Nederlandse parlementaire geschiedenis.

Maar vrouwen komen van ver. We moesten decennia lang vechten om het kiesrecht te krijgen. Het loont absoluut de moeite het gratis e-boek Vrouwenkiesrecht te downloaden. Aletta Jacobs en F.S. Van Balen-Klaar ontmantelen in dat betoog alle argumenten tegen het kiesrecht. Het zijn er véél. En, erger nog: een heel aantal tegenwerpingen klinken akelig actueel. Vrouwen willen X zelf niet, vrouwen missen de kwaliteiten om X te bereiken, vrouwen zijn te goed en te hoogstaand om X te willen, dat zou hun feminiene kwaliteiten aantasten, en huuuuu wat zijn die eisende vrouwen eng.

Na het kiesrecht duurde het nog tot 1956 voordat de Nederlandse regering de handelingsonbekwaamheid van gehuwde vrouwen ophief en de eerste vrouwelijke minister gekozen kon worden. Dat was Marga Klompé. Leyenaar beschrijft duidelijk hoe vreemd mensen tegen die eerste vrouw op een ministersstoel aankeken. En dat Klompé Maatschappelijk Werk onder haar hoede kreeg omdat deze revolutie alleen acceptabel was als deze vrouw een ”vrouwelijk ministerie” nam – de post met de minste status, ver verwijderd van het centrum van de macht (ministeries als Financien, Binnenlandse Zaken enz.)

Leyenaar signaleert dat mannen er in de dertig jaar na Klompé mee wegkwamen om hooguit één vrouw als minister te benoemen. Premiers zeiden letterlijk tegen vrouwelijke ministers dat er wat hen betreft geen tweede hoefde te komen, de deur ging dicht. Pas in de jaren zeventig en tachtig maken ze meer ruimte voor vrouwen, omdat er steeds meer kritiek vanuit de samenleving komt als de heren de baantjes onder elkaar verdelen. Dat tijdvak is geen toeval: de jaren zeventig en tachtig kent Nederland een sterke feministische beweging, die de afwezigheid van vrouwen problematiseert en scherpe analyses over de machtsverhoudingen tussen de seksen produceert.

De hoogleraar eindigt hoopvol. Vrouwelijke ministers worden steeds gewoner en ze krijgen ook steeds vaker de ministeries met veel status. Op naar de volgende stap? Sinds 1901, toen de baan ontstond, zijn premiers altijd mannen geweest. Maar Leyenaar schrijft:

De tijd dat Nederland ‘niet rijp’ zou zijn voor een vrouwelijke premier is voorbij. Net zoals de norm voor het aandeel vrouwen in een kabinet met de tijd is verschoven van excuustruus naar tenminste een derde, is ook het stereotiepe beeld dat een minister-president per definitie een man moet zijn aan het vervagen. […] In een tijd van sterke polarisering […] is er veel behoefte aan charismatisch, bindend en competent leiderschap, eigenschappen die vrouwen bij uitstek hebben, zoals uit dit boek is gebleken

Ik help het Leyenaar hopen. Voorlopig denkt Mark Rutte nog niet aan vertrek. Dat leidt tot speculaties dat Schippers mede daarom de politiek verlaat. Zij gold als mogelijke premier maar zou geen kansen zien. Mannen uit de Randstad domineren de Nederlandse politiek. Vrouwen worden in Nederland alleen, en dan nog zelden, partijleider. Vaak gebeurt dat alleen bij de kleine oppositiepartijen, zonder veel invloed en zonder uitzicht op een ministerspost, laat staan het premierschap.

Bovendien zorgt Jesse Klaver anno 2017 voor ophef als hij publiekelijk aangeeft tijd aan zijn kinderen te willen besteden, ook tijdens formatie-onderhandelingen. Het conservatieve rolmodel (moeder de vrouw zorgt thuis voor de kinderen, vaders hebben betaalde banen en claimen de leidersposities) blijkt nog springlevend in Nederland. Mannen hebben daar last van, zoals Klaver merkt, maar vrouwen nog meer, want het belemmert ons in onze ontplooiing op alle andere terreinen dan moederschap en huishouden.

Maar wie weet!

Mannen onderbreken vrouwen opvallend vaak

Zelfs de allerhoogste rechters van de V.S. krijgen nauwelijks de kans hun zinnen af te maken. Hun vrouw-zijn heeft dertig keer meer effect op het aantal keren dat anderen hen onderbreken, dan factoren zoals senioriteit in de baan of politieke kleur. Erger nog: niet alleen collega-rechters interrumperen de vrouwen vaak, advocaten en andere juristen doen dat ook in de rechtbank. Ze luisteren naar mannelijke rechters, maar praten in 10 procent van de gevallen over vrouwelijke rechters heen. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek naar de dynamiek in het Supreme Court.

De onderzoekers analyseerden de transcripties van zittingen van het Hoogste Gerechtshof van de VS gedurende vijftien jaar. Hoe meer vrouwen zitting kregen in dit Supreme Court, hoe vaker de mannen hen onderbroken. In 2015 betrof tweederde van alle onderbrekingen een van de vrouwelijke rechters. En dit dominante gedrag van mannen zet zich door in de rechtszaal. Regels verbieden advocaten rechters te onderbreken. Vrouwelijke advocaten houden zich daar aan, maar in de 10% van de gevallen waarin een advocaat deze regel schond, betrof het een mannelijke advocaat die een vrouwelijke rechter onderbrak.

Dit mannelijke gedrag heeft negatieve effecten op de kwaliteit van de rechtsgang in het Amerikaanse Supreme Court:

These behavior patterns are important as oral arguments shape case outcomes. When a female justice is interrupted, her concern is often left unaddressed, which limits her ability to influence the outcome of cases.

Deze uitkomst past bij andere onderzoeken naar het gedrag van mannen in vergaderingen of in openbare bestuursorganen. Zo loopt de kwaliteit van het werk in de Australische Senaat averij op omdat de vrouwelijke leden zo vaak onderbroken worden dat ze nauwelijks hun bijdrage kunnen leveren. Ook vermindert het de kwaliteit van de journalistiek – neerbuigend mansplainende presentatoren die hun vrouwelijke gast aan tafel zo vaak onderbreken, dat ieder gesprek onmogelijk wordt. Het gebeurt vaker dan je denkt, ook in Nederland – laatst nog in praatprogramma Pauw.

Ander onderzoek wijst bovendien uit dat vrouwen moe worden van al die onderbrekingen. Ze voelen duidelijk dat mensen niet zitten te wachten op hun bijdrage. En dat de onderbrekende man zichzelf belangrijker vindt dan hen. De vele onderbrekingen leveren op die manier een seksistische dood door 1000 sneden op.

Je niet de mond laten snoeren is niet zonder risico. Vrouwen ervaren een sterke sociale afkeuring als ze zich assertief opstellen. Amerikaans onderzoek wijst uit dat collega’s en leidinggevenden zo’n vrouw 35% minder competent vinden en dat werkgevers hen vervolgens minder salaris betalen. Zomaar roepen ‘recht je rug, zeg gewoon je ding’ lijkt stoer, maar dan negeer je de negatieve gevolgen voor de vrouwen die dat soort makkelijke adviezen ter harte proberen te nemen.

Wat te doen? Stap 1 is feiten verzamelen. Daar bestaan tegenwoordig allerlei handige apps voor. Deelnemers aan vergaderingen kunnen via een handige website spreektijden meten. Zo zie je meteen hoeveel spreektijd mannen claimen ten opzichte van vrouwen. Andere software meet het aantal keren dat een man een vrouw onderbreekt. Zoals Woman Interrupted. Download de app op je smartphone, zet de microfoon aan en meten maar.

Deze objectieve feiten zorgen hopelijk voor een schrik-effect en toenemende bewustwording dat er iets scheef zit in de conversatie. Dat leidt tot stap 2: het probleem een naam geven, zodat je het kunt benoemen. In het Engels ontwikkelden feministen begrippen als manterruption, mansplaining en bropriation. Daarmee omschrijven ze situaties zoals mannen die betweterig over vrouwen heen praten, of een idee van een vrouw inpikken om daar zelf lof en eer voor te krijgen.

Vervolgens kun je je inzichten gebruiken om de dynamiek bij te sturen – stap 3. Zo ontwikkelden vrouwelijke stafleden van de regeringsploeg van Obama de methode van amplificatie. Vrouwen herhaalden elkaars standpunt of gaven elkaar complimenten om duidelijk te maken dat een goed idee of een rake opmerking van een vrouw afkomstig was. Zo voorkwamen ze dat mannen onterecht lof kregen voor ideeën van vrouwen, en zorgden ze ervoor dat vrouwen vaker gehoord werden.

Daarnaast helpt een duidelijke vergaderstructuur. Hoe helderder de agenda en afspraken rondom de vorm van vergaderen, hoe vaker vrouwen hun zinnen af kunnen maken. Het helpt ook om bewust te benoemen wanneer elkaar onderbreken juist prima is: als je bijvoorbeeld gaat brainstormen en zoveel mogelijk inbreng van iedereen wilt verzamelen.

Tot slot helpt het als mannen zich bewust worden van hun dominante gedrag, zelf inbinden en andere mannen erop attenderen als ze vrouwen het zwijgen opleggen. Psychologisch gezien is dat lastig voor mannen, omdat ze dan moeten erkennen dat ze zich soms erg vervelend gedragen. Het vergt een volwassen houding om die kritiek goed op te vangen en je socialer te gedragen. Maar als we van vrouwen verwachten dat ze doorzetten, kritiek incasseren en beter hun best doen, mogen we dat van mannen ook vragen. Het komt neer op menselijk fatsoen en een bepaalde mate van beleefdheid, zodat je een gesprek voert. Echt:

Men, get engaged! There is nothing that stops an interrupting man more than another man pointing out the interruptions. The more we can pull men into this conversation, the better the conversations will get. A well-placed “Excuse me, but ‘X” was saying something. Let’s hear her out.” can go a long way.

Feministische SF is de plek waar hét gebeurt

Feministische SF maakt op dit moment een bloeiperiode door. De verkoopcijfers voor Het Verhaal van de Dienstmaagd rijzen de pan uit sinds president Trump de Amerikaanse verkiezingen won en vrouwen berooft van hun reproductieve rechten. De roman The Power van Naomi Alderman haalde de shortlist van de Baileys prijs. Ontregeld, van Charlotte Wood, won in Australië de Stella prijs. En de James Tiptree jr. prijs weet ieder jaar opnieuw prachtige romans te eren die alles wat je dacht te weten over man, vrouw en rolpatronen overhoop gooien. Zoals When the Moon Was Ours van Anna-Marie McLemore, over een transgender.

Schrijfster Naomi Alderman denkt dat juist een kritische, feministische insteek SF-auteurs helpt om scherp naar zichzelf, mensen en de wereld te kijken:

Feminist – or let’s say gender-questioning – science fiction asks insistently, through careful construction of different societies, how much of what we think now, today, in generic western culture about men and women is innate in the human species and how much is just invented. And if we’ve invented it then could we, for better or worse, invent it differently?

Die zoektocht eindigt soms in utopische beelden. Margaret Cavendish schiep een ideale wereld in haar roman The Blazing World, geschreven in 1666. Charlotte Perkins Gilman creëerde in Herland een beschaving waarin vrouwen vrij kunnen zijn. Andere keren eindigen die toekomst-speculaties in nachtmerries. Die draaien vaak om de lichamen en de seksualiteit van vrouwen. Niet zo vreemd, want veel orthodoxe samenlevingen en fundamentalistische religies hebben een ongezonde fascinatie voor vrouwen, hun lijven en wat ze daar mee doen. Dat roept spanningen op, waar o.a. schrijvers een creatieve vorm voor vinden.

Als je bestaande tendenzen doorzet krijg je bijvoorbeeld Margaret Atwood’s Het Verhaal van de Dienstmaagd. Zij schetst daarin een angstwekkend toekomstbeeld waarin Christelijke fundamentalisten de macht grijpen en vrouwen reduceren tot wandelende baarmoeders. Nu president Trump aan de macht is en vrouwen probeert te beroven van hun reproductieve rechten, komt deze fantasie opeens angstig dichtbij. De verkoopcijfers van haar roman stijgen enorm sinds de Amerikaanse verkiezingen.

Charlotte Wood benadert de neiging om vrouwen te stigmatiseren en te domineren op een andere manier. In haar roman Ontregeld (oorspronkelijke titel: The Natural Way of Things) schetst ze een grimmig beeld van een wereld waar vrouwen die, al dan niet gewenst, een relatie met een machtig man kregen, in een strafkamp verdwijnen. Wood baseerde haar verhaal op het Hay Institution for Girls, een berucht geworden Australische staatsgevangenis waar tienermeisjes van 1961 tot 1974 in belandden wegens ‘losbandig gedrag’. Hetzelfde gebeurde in Ierland, waar ‘ontuchtige’ meisjes tot in de jaren negentig in nonnenkloosters verdwenen en daar slavenarbeid moesten verrichten in wasserijen.

Gaandeweg in Wood’s verhaal blijkt dat de mannelijke bewakers zelf ook niet meer weg kunnen uit het strafkamp. Er is iets ergs gebeurt en beide seksen moeten zien te overleven zonder hulp van buiten. Met dit SF verhaal snijdt Wood kwesties aan als vrouwelijke seksualiteit, waardeoordelen daarover, en wat er mis gaat als wij als samenleving vrouwen onderdrukken. Ze won er de Stella Prijs mee, een Australische onderscheiding voor de beste literatuur van schrijfsters. De jury:

The Natural Way of Things is a novel of – and for – our times, explosive yet written with artful, incisive coolness. It parodies, with steely seriousness, the state of being visible and female in contemporary Western society. “With an unflinching eye and audacious imagination, Charlotte Wood carries us from a nightmare of helplessness and despair to a fantasy of revenge and reckoning. The Natural Way of Things is a riveting and necessary act of critique.

In The Power van Naomi Alderman worden meisjes en vrouwen juist de sterkste partij. Tijdens hun puberteit ontwikkelen ze de mogelijkheid om met een krachtige elektrische schok mannen van zich af te slaan of zelfs te doden. Opeens wordt het voor mannen levensgevaarlijk om meisjes aan te randen of te verkrachten. Bovendien gebruiken veel vrouwen hun nieuw verworven macht op een verantwoordelijke manier, maar sommigen slaan door.

Deze meditatie over macht en de verhoudingen tussen de seksen belandde op de shortlist voor de Baileys prijs voor fictie. De jury:

Alderman’s book is unusual in that it can happily be called a sci-fi thriller – a genre rarely seen on literary fiction prize lists. “Yes I think that’s true, that’s an exciting thought,” said Tessa Ross, the film and TV producer who is chairing this year’s judging panel. “She comes from a tradition that I suppose is represented by someone like Margaret Atwood. It is a very exciting, bold, accessible, beautifully written sci-fi book.”

Tot slot maakte Louise O’Neill indruk met haar roman Only Ever Yours. Ze schets een wereld waarin het schoonheidsideaal volledig is doorgeslagen. Mannen kunnen doen en laten wat ze willen, maar meisjes worden opgevoed tot ideale eva’s die zich houden aan hun streefgewicht en alleen maar bezig zijn met zo mooi en aantrekkelijk mogelijk worden voor mannen. In het gunstigste geval kiest een man uit de elite hen daarna tot echtgenote, zodat ze kunnen trouwen en kinderen baren. Na hun veertigste moeten ze ”vrijwillig” zelfmoord plegen. De enige andere opties zijn hoer worden of kuise juf.

O’Neill won met deze feministische dystopia de Bookseller YA prijs. De jury:

The judges praised O’Neill for her “startling and refreshing” take on the dystopian genre. Melissa Cox, head of range and children’s at Waterstones, said Only Ever Yours is a “fantastic and challenging book that pulls no punches”.  Another judge, Rick O’Shea, presenter at Irish broadcaster RTE, said: “Only Ever Yours is as far as I’m concerned, not just a worthy winner of the prize but one of the best speculative fiction books I’ve read in years. It pushes the boundaries of contemporary YA. I’ll be pressing it into the hands of anyone who might read it”

Kortom, er valt veel te lezen, te huiveren en te genieten als je van goede boeken houdt, met verhalen die je aan het denken zetten.

Heldinnencollectief brengt vrouwen terug in de herinnering

Wist je dat auteur Alice Walker schrijfster Zora Neale Hurston van de vergetelheid redde? Walker kwam erachter dat ze in armoede stierf en in een anoniem graf lag. Ze vroeg aandacht voor Hurston in een essay voor Ms Magazine en betaalde een grafsteen om haar laatste rustplaats te markeren. Dit verhaal en meer kun je lezen bij Het Heldinnencollectief (the heroine collective).

De aangesloten auteurs doen wat mensen zoals historica Els Kloek voor het Nederlandstalige gebied doen: vergeten vrouwen terug in de herinnering brengen en hun levens opnieuw zichtbaar maken. The Heroine Collective bevat biografieën van mensen zoals Makiko Futaki, één van de belangrijkste tekenaressen van Studio Ghibli. Of een pionier zoals Maud Wagner, de eerste vrouwelijke tattoo artieste in de V.S. (en dan praten we over de periode rond 1900!) Ruchira Gupta, een mensenrechtenactiviste die een einde probeerde te maken aan vrouwenhandel. Of Mae Jemison, de eerste Afro-Amerikaanse vrouw in de ruimte.

Dus, zoek je (half) vergeten vrouwen die wel degelijk iets betekenden voor de wereld, waag dan eens een kansje bij The Heroine Collective. Veel plezier met ontdekken! Meer vergeten vrouwen? Deze lijst met 14 wetenschapsters helpt je verder, met op de eerste plaats Vera Rubin, de astronome die al in de jaren zeventig het bestaan van zwarte materie bewees en eigenlijk een Nobelprijs had moeten winnen. Of 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis.

Moordenaars beginnen vaak thuis

Massa moordenaars beginnen hun terreur-regime vaak thuis. Met die kop vestigt onder andere de Huffington Post er de aandacht op dat plegers van een aanslag meestal mannen zijn. En dat opvallend veel van hen beginnen als vrouwenmishandelaar. Zo ook de man die onlangs in Londen mensen dood reed, een agent neerstak en het Engelse parlementsgebouw binnen probeerde te dringen.

Nu de details over het leven van de aanvaller in Londen duidelijk worden, blijkt dat hij een geschiedenis had van agressie. Waaronder huiselijk geweld. Deze man belandt daardoor in de lange rij mannen die in het openbaar in het rondschieten, of mensen doodrijden, waarna in circa drie dagen duidelijk wordt dat hij daarvoor vrouwen mishandelde en terroriseerde. Vaak vermoordt de dader eerst een of meerdere vrouwen voordat hij de straat opgaat en vreemden vermoordt. Ze houden hun generale repetitie in de vorm van geweld tegen vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten.

Feministen signaleren keer op keer dat mensen deze link tussen huiselijk geweld en het plegen van aanslagen/massa-moord verdonkeremanen. Onder andere Hadley Freeman van de Engelse krant The Guardian denkt dat autoriteiten hierover zwijgen omdat er geen politieke winst te behalen valt aan het benoemen van vrouwenhaat. Ook zouden bepaalde regeringen (*kuch – Trump -*kuch) teveel sleutelfiguren verliezen als je een punt maakt van huiselijk geweld. Het is veel veiliger andere oorzaken aan te wijzen. Zoals radicale islam, psychische ziekten of ‘er was geen reden’.

Daardoor verliezen onder andere politici uit het oog wat dit soort geweld aanjaagt. Namelijk gefrustreerde, neurotische mannelijkheid:

Domestic violence is frequently a way for male abusers to try to impose so-called traditional gender roles on their female partner – beating them when the laundry isn’t done, telling them what to wear – using violence to validate their own feelings of insecurity. So it is almost inevitable that these men would then be attracted to belief systems – whether it’s Isis, evangelical Christianity or the fundamentalist version of pretty much any major religion – that advocate wildly restrictive attitudes towards gender and endorse patriarchal systems which encourage men to punish women for their own failings.

Wat niet helpt is dat we het als samenleving sowieso al lastig vinden om te praten over huiselijk geweld, laat staan huiselijk geweld door moordenaars. We noemen huiselijk geweld vaak een vrouwenprobleem. Vrouwen moeten niet zeuren. Vrouwen lokken zelf uit dat mannen agressief worden, dus ze moeten zich schamen en hun kop houden. Vrouwen zijn sterk en hoog opgeleid dus ze kunnen geen prooi worden van een mannelijke mishandelaar – zeggen rechters. Als je de politie lastig valt met je gezeur over een vervelend vriendje, kun je zelfs een boete krijgen omdat je de tijd van agenten verspilde.

Die taboes, de stilte, de schaamte, de minachtende houding die we als samenleving hebben als het gaat om ”vrouwenzaken”, maakt dat deze factor vaak uit beeld verdwijnt. Daardoor missen we oplossingen. En daardoor verliezen we agressieve mannen uit het oog die gevaar opleveren, niet alleen voor een individuele vrouw, maar voor de samenleving.

Verzetsheldin verandert in ‘de vrouw van’

De vrouw van de dierentuin-houder. Als je de filmtitel ‘The Zookeeper’s Wife‘ naar je eigen taal omzet, voel je pas goed wat er gebeurt. Een Poolse verzetsheldin, die in de tweede wereldoorlog enorme risico’s nam door Joden te redden via de dierentuin die zij en haar echtgenoot samen hadden, verandert in het wormvormige aanhangsel van een man-met-een-functie. Dit incident staat niet op zichzelf.

De echte Antonina Zabinski, met olifant

Zoals gewoonlijk zijn het kritische feministische denkers die afstand nemen van situaties die iedereen normaal vindt, vragen stellen en lekker gaan tellen. Zoals Shana Mlawski van website Overthinking It. Zij trof in boektitels vele dochters en vrouwen van aan. Uit haar analyse van boektitels op Amazon blijkt dat ‘dochter van’ het meest populair is, gevolgd door ‘de vrouw van’. Als het gaat om een mannelijke echtgenoot in de titel, heeft een vrouw meestal de hoofdrol. De verhalen draaien vooral om het krijgen van een man – de plicht van iedere vrouw zodat ze braaf kan trouwen en ‘vrouw van’ kan worden – of om een vrouw die wraak wil nemen op ‘haar’ man.

Niet alleen in boeken, ook in films wemelt het van ‘vrouw van‘/’echtgenote van’ in de titel. Met als belangrijke subgroep films waarbij deze echtgenote het aanlegt met een andere man. Het omgekeerde komt nauwelijks voor. Als het woord echtgenoot al in de filmtitel voorkomt, staat de relatie tussen man én vrouw centraal. Eigenlijk draait het in die gevallen nog steeds om een man en zijn vrouw.

Of het nou gaat om dochters of echtgenotes van, zulke titels definiëren volwassen vrouwen in termen van hun relatie met een man. Het zijn geen zelfstandige individuen, maar onderdelen van een relatie. In het geval van een verzetsheldin zoals Antonina Zabinski is die afhankelijke status nog eens extra irritant. Zabinski leidde met haar man een dierentuin in de Poolse stad Warsaw. Bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog wist ze circa 300 joden via de dierentuin naar de vrijheid te smokkelen. Toen de Duitsers haar echtgenoot arresteerden, ging zij door met Joden redden. Maar haar huwelijkse staat is in de film- en boektitel belangrijker dan haar daden. Ze is de zoveelste ‘vrouw van’.

Dit soort patronen geven een blik in het onbewuste van ons mensen.  Het gaat om taal, en om de beelden en associaties die deze woorden volautomatisch oproepen. De woorden vormen dan de bril waardoor we naar de wereld kijken. Dat heeft gevolgen in de echte wereld. Zo praten mannelijke politici in de V.S. routinematig over vrouwen in de zin van ‘dochter/echtgenote van’. Ze reduceren vrouwen tot een onderdeel van een relatie met een man. Alleen als het gaat om een dochter of vrouw van, kunnen deze mannen zich voorstellen dat het erg is als deze vrouw het slachtoffer wordt van een misdaad of in de knel komt door hardvochtig beleid. Ben je als vrouw geen familie van ze? Dan maakt het blijkbaar niet uit.

Dit soort denkbeelden scheppen afstand tussen zulk soort mannen en vrouwen in het algemeen. Zolang hun dochter of hun echtgenote het goed heeft, mogen andere vrouwen verrekken. Zo’n houding leidt ertoe dat mannen belangen van vrouwen makkelijk weggeven aan de onderhandeltafel. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de nieuwe ziektewet, die de Republikeinen door hun versie van de tweede kamer wilden loodsen. Mannen spraken over specifieke zorg voor vrouwen, bijvoorbeeld rondom zwangerschap, abortus en geboorte. En besloten daarna dat vrouwen wel zonder konden.

Dus, praten over vrouwen alsof we alleen bestaan in relatie tot een man lijkt onschuldig, totdat je ziet wat dat wereldbeeld doet in de ”echte” wereld. Hopelijk stopt de trend snel. Je kunt ook boeken en films verkopen zonder te vervallen in makkelijke cliché-titels met de dochter/vrouw van X in de titel. Hopelijk helpt dat om vrouwen vaker te zien als mensen, met eigen levens, meningen, gevoelens en behoeftes.

Uitslag verkiezingen wisselend voor vrouwen

Een vrouw, Edith Schippers, mag namens de VVD als verkenner onderzoeken welke formaties een kans maken. Maar de voorlopige uitslag betekent helaas dat het aantal vrouwen in de Tweede Kamer daalt. We krijgen een onervaren, nogal mannelijke kamer, vatte het Montesquieu-instituut samen. Toch zijn er ook hier lichtpuntjes. Zo haalde PvdA-ster Lilianne Ploumen, nummer tien op de kandidatenlijst, dankzij voorkeursstemmen tóch de Tweede Kamer.

Beeld: nos.nl

Hopelijk leveren de laatste bijstellingen van de uitslag, en de voorkeursstemmen, nóg meer vrouwelijke kamerleden op.

UPDATE: voorkeursstemmen brachten drie vrouwen extra in de tweede kamer. Naast Ploumen kregen twee GroenLinks vrouwen een plek, te weten Isabelle Diks en Lisa Westerveld.

Da’s hard nodig. Niet alleen werd een mannenpartij als de PVV tweede, maar daarnaast kregen vrouwenhatende clubjes zoals de SGP versterking van nieuwkomer Thierry Baudet. Deze gefrustreerde seksist praat seksueel geweld tegen vrouwen goed. Ondanks zijn seksistische en racistische praat wist hij toch een zetel te veroveren. Voor hemzelf en zijn maatje advocaat Theo Hiddema, die Wilders een echte krijger noemt en een reddingsboei wil zijn voor kiezers die stemmen op de PVV een beetje té vinden. Brrrrrrrr. O ja, Baudet probeert zijn vrouwenhaat inmiddels af te zwakken, maar wie trapt daar in?

Tegenwicht is dus broodnodig. Dat begint hopelijk met het feit dat we voor het eerst in tijden weer een vrouw krijgen als verkenner naar mogelijke formaties. Minister Edith Schippers. Zij geniet het vertrouwen van de gekozen fractieleiders. Het was ook gaaf dat een andere vrouw dit nieuws bekend maakte, namelijk kamervoorzitster Khadija Arib.

Hiervoor waren meestal mannen aan zet. Zo was Henk Kamp in 2012 de verkenner. Daarnaast lieten mannelijke partijleiders bij voorgaande formaties meestal hun vrouwelijke nummer twee thuis. Ze gingen de onderhandelingen liever in met een op henzelf lijkend maatje. Neem 2012, toen Edith en Jetta niet naast Mark en Diederik zaten. Rutte nam liever zijn nummer 3 mee, Stef Blok, degene die daarna als minister huurders financieel uitkleedde en de woningmarkt opblies.

Terug naar positievere ontwikkelingen. De enige zittende partij met een vrouw aan het roer, de Partij voor de Dieren, vond meer vrouwelijke dan mannelijke kandidaten en verdubbelde in omvang. Sterker nog, de PvdD kreeg daarna ook nog een restzetel. Van twee naar vijf plekken dus. De ploeg zal nu twee mannen en drie vrouwen afvaardigen naar de tweede kamer.

Tot slot boekte GroenLinks de grootste overwinning uit haar geschiedenis. Daarmee laten vrouwen hun stem horen, want uit onderzoek blijkt dat bijna tweederde van de GroenLinks stemmers vrouw is. De partij hecht aan feministische standpunten zoals baas in eigen buik. Daarnaast benutte partijleider Klaver zijn podium tijdens de verkiezingen om te pleiten voor een nieuw kabinet met 50% vrouwen:

Volgens hem wordt daarmee niet alleen recht gedaan aan het talent van vrouwen. Klaver vindt dat zulke afspraken ook een signaal naar de samenleving zijn dat uitsluiting en achterstelling niet worden geaccepteerd. “Je moet ervoor zorgen dat iedereen gelijke kansen heeft en je moet als politiek het goede voorbeeld geven.”

Om uitsluiting en achterstelling aan te pakken moet je ergens beginnen. Beginnen met en in de politiek: prima. Dat mogen meer partijen doen!

Twee manieren om een vrouwvriendelijkere regering te krijgen

Stem op partijen die concrete voorstellen doen om de situatie van vrouwen te verbeteren. Zoals GroenLinks, D’66 en Artikel 1. En stem op vrouwelijke kandidaten die laag op de kieslijst van hun partij staan. Als we massaal die twee wegen bewandelen, hebben we in een mum van tijd een regering die veel meer vrouwen bevat dan nu. Dan gaan mannelijke politici vrouwen serieuzer nemen, (ze moeten wel), en komen de belangen van de helft van de bevolking hoger op de agenda.

Welke partijen hebben het goed voor met vrouwen? Onder andere tijdschrift Opzij en organisatie Women Inc. zochten het uit. Volgens Opzij hebben Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA de beste papieren. Zij willen in actie komen tegen de loonkloof, pleiten voor uitbreiding van het karige ouderschapsverlof voor kersverse vaders, en willen meer diversiteit aan de top. Artikel 1 nam zelfs een feministisch manifest op in het programma.

Women Inc. geeft op haar website een overzicht welke thema’s partijen in hun verkiezingsprogramma’s opnamen, en of ze dat uitgebreid deden of alleen een paar loze kreten toevoegden. Opnieuw scoren Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA hoog.  Opzij en Women Inc. komen zodoende onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde beeld. Kijk verder vooral ook even bij tijdschrift Villeine, die per partij een vertegenwoordiger aan de tand voelde over het feministische gehalte van hun programma.

Naast algemene overzichten letten sommige organisaties op bepaalde onderwerpen. Zo bekeek het Centrum voor Individu en Samenleving CISA de programma’s vanuit het perspectief van alleenstaanden.  Dat is belangrijk omdat vrouwen mensen zijn, individuen, en omdat veel oudere vrouwen alleenstaand worden na de dood van hun partner.

Zoals verwacht komen Christelijke partijen niet goed uit de bus. Ze stellen het gezin duidelijk voorop, vanuit een jaren vijftig wereldbeeld waarbij vrouwen vooral moeder de huisvrouw zijn. Dit opgaan in het gezin laat vrouwen als individu verdwijnen en werkt zodoende niet mee met vrouwenemancipatie. Bovendien negeren deze partijen met hun gezinsideologie de belangen van de inmiddels 2,9 miljoen eenpersons huishoudens (waaronder dus die vele alleenstaande oudere vrouwen). GroenLinks komt wat dat betreft als beste uit de bus, op de voet gevolgd door D’66.

Kenniscentrum Atria scande de partijen op hun plannen om de loonkloof tussen de seksen te dichten. Deze genderscan wijst uit dat CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PVV, SGP, VVD en 50PLUS niks zeggen over dit structurele onrecht. SP, PvdA, D’66, DENK en de Partij voor de Dieren besteden hier wél aandacht aan. Zo wil PvdA het onderbetalen van vrouwen aanpakken en dit bij wet regelen – want officieel mag het al niet om vrouwen minder te betalen voor hetzelfde werk, alleen handhaaft de overheid niet. Dus komen werkgevers nu makkelijk weg met deze vorm van discriminatie.

Dan de samenstelling van de Tweede Kamer. Je mag van een volksvertegenwoordiging verwachten dat vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn en evenveel macht hebben als hun mannelijke collega’s, maar dat is nog nooit het geval geweest. We zijn er echter met ons allen bij. Veranderen kan makkelijk, onderzocht Michaël Amir in zijn eindscriptie voor de studie Informatiekunde:

”De hoogste vrouw wordt namelijk toch wel verkozen.” Volgens Amir is het echter met een simpele aanpassing in de stemkeuze heel gemakkelijk om meer vrouwen in het parlement te krijgen. “Door je stem uit te brengen op een willekeurige vrouw uit de lijst van jouw favoriete partij, kunnen er veel meer vrouwen in de Tweede Kamer komen.” Via die tactiek maken veel meer verkiesbare vrouwen gebruik van de voorkeurstem, zegt Amir.

Ga dus niet voor de hoogst geplaatste vrouw op de kieslijst, meestal de nummer twee. Die komt er wel. Stem juist op een vrouw die ergens halverwege staat, of onderaan. Als veel mensen dat doen, en behalve voor een vrouw ook stemmen op een partij die vrouwen serieus neemt, kan de Nederlandse politiek er na 15 maart opeens heel anders uit zien.

Nieuwsronde: internationale vrouwendag

8 maart levert altijd een opleving op in de media-aandacht voor ”vrouwenkwesties”(wat trouwens gewoon mensenkwesties zijn, maar enfin). Daarom een speciale nieuwsronde, helemaal gewijd aan internationale vrouwendag. Enjoy!

  • Dagblad The Guardian opende een live blog met alle stakingen, protesten en acties rondom internationale vrouwendag. Het thema van 2017 is ‘staking’ en dat past helemaal bij het begin van internationale vrouwendag. 8 maart heeft haar wortels in de linkse arbeidersbeweging, met stakingen om meer loon, kortere werkdagen en het stemrecht voor vrouwen. In 1911 vond de eerste officiële internationale vrouwendag plaats, mede dankzij activiste Clara Zetkin.
  • Vrouwen in de V.S. protesteerden op 8 maart tegen Trump, in Latijns-Amerika ging het vooral over vaak dodelijk geweld tegen vrouwen, en in Turkije stonden protesten tegen de brede achterstelling van vrouwen op het programma. Wereldwijd trokken vrouwen uit protest door de straten.
  • Hoe boek je overwinningen? Zes feministen vertellen op welke manier ze ondenkbaar geachte voor uitgang mogelijk maakten. Groepen vormen blijkt cruciaal. Een vrouw alleen kun je nog weghonen, maar als meer vrouwen hun krachten bundelen blijkt alles mogelijk.
  • Zoekmachine Google maakt regelmatig een doodle om internationale vrouwendag te vieren. Websonic zette de doodles van 2005 tot en met 2015 op een rij. In 2016 toonde Google een video met vrouwen uit allerlei landen, die over hun dromen en ambities spraken. Dit jaar is het een animatie, met een terugblik naar allerlei vrouwelijke pioniers.
  • Altijd en eeuwig: goh, internationale vrouwendag, moet dat nou? Vier feministen zorgden voor de jaarlijkse reality-check en gingen voor de Volkskrant het rijtje argumenten met frisse moed langs. Meer diepgang dan die korte interviews kon er blijkbaar niet vanaf bij de redactie. #fail
  • De blanke mannelijke president van Brazilië leek het een goed idee om 8 maart te vieren met een compliment aan de dames. Wat kunnen ze goed shoppen! Wat zijn het toch een experts in het vinden van de laagste prijzen in supermarkten! Het leidde tot een golf van kritiek.
  • Nieuwszender ABC liet 8 maart alleen vrouwelijke presentatoren aan het woord. Redacteur Ben Pojibe hoorde de angstschreeuw van mannen al aankomen, en schreef ter preventie een genadeloze satire op al die ‘vrouwen worden te dominant, mannen hebben het ook moeilijk’ verhalen: ”It’s the children I feel most for. The little boys who have by unfortunate chance decided that today is the day they finally get to grips with current events, today is the day they become a responsible citizen, only to be told in no uncertain terms that this is a woman’s world.  Do they deserve to be exposed to this harsh truth so early in life?”. Inderdaad 😉
  • Belgisch blad Knack vroeg zich af: wat als je een mannelijke academicus was in een universitair vrouwenbastion? Het levert een hilarische omgekeerde werkelijkheid op. Zie hier het overzicht van hun andere artikelen over internationale vrouwendag.
  • Studente Milou Deelen plaatste op 8 maart een filmpje op har Facebook-pagina om te protesteren tegen slutshaming. Deelen werd vorig jaar lid van het Corps (Vindicat). De leden kozen haar prompt als doelwit voor een lied over  het laagste meisje van het jaar en schelden haar uit voor hoer. Na haar protest tegen die behandeling regent het negatieve reacties en sturen mannen foto’s van piemels naar haar mobiele telefoon. Oftewel: bek dicht, lastig wijf. Deelen houdt echter vol.
  • Feminisme is geen stok om vrouwen mee te slaan. Daarmee beantwoordde actrice Emma Watson kritiek op haar fotoreportage in Vanity Fair. Eén foto toont wat bloot en zodoende zou Watson haar werk als VN-ambassadeur en feministe ongeldig maken
  • Het ”schandaal” doet Fortune redactrice Claire Zillman erg denken aan de podcast De Schuldige Feministe, een satire op al die ‘kun je een feministe zijn en  XYZ doen’ verhalen: ,,The show comedically highlights the impossible standards that modern feminists are often held to. Watson knows the feeling. “I’m always just quietly stunned,” she said of criticism of her Vanity Fair shoot. And to her point, we need to lose the but and embrace the and; the multi-faceted nature of women’s lives doesn’t contradict their feminism, but rather complements it.”
  • De Canadese stad Halifax krijgt voor het eerst een openbaar monument voor ”echte” vrouwen. Namelijk vrouwen die tijdens de tweede wereldoorlog vrijwilligerswerk deden. Halifax telt 280 standbeelden en andere gedenktekens, maar die betreffen allemaal mannen. De paar vrouwenfiguren zijn symbolisch, zoals nimfen of uitbeeldingen van Vaderland of De Victorie.
  • Kleren maken de vrouw, maar maakt de vrouw ook de regels? Een gedachtenprikkelende beschouwing over cultuur, religie, de symboliek van kleding, en of kledingvoorschriften voor vrouwen dwingender zijn dan voor mannen. Als je de verhalen uit Engeland hoort, over vrouwen die op straffe van ontslag hoge hakken moesten dragen op het werk, of van hun baas hun haar moesten blonderen want anders dan, zou je zeggen van wel.
  • Mooie timing, zo rond Vrouwendag: IJsland nam als tweede land ter wereld een wet aan tegen de onderbetaling van vrouwen. België had de primeur.
  • Meer lezen, zien en horen? Zie hier, zeven inspirerende TEDtalks, van onder andere journaliste Meera Vijayan, Liberiaanse vredesactiviste Leyman Gbowee, model Cameron Russell en zakenvrouw Sheryl Sandberg. En natuurlijk schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie met haar beroemde speech waarom we allemaal feminist zouden moeten zijn.

8 maart algemene vrouwenstaking

Stop voor een dag met betaald of onbetaald werk. Dat is de oproep van twee Amerikaanse actiegroepen, waaronder de organisatoren van de Women’s March naar Washington, aan vrouwen wereldwijd. Ze willen 8 maart, internationale vrouwendag, benutten voor een algemene staking in de brede zin van het woord. Niet koken, niet koesteren, niet zorgen, niet schoonmaken, geen boodschappen doen, maar staken en de straat op om aandacht te vragen voor onrecht zoals seksueel geweld of de loonkloof.

Volgens de organisatoren doen inmiddels 35 landen mee aan de actie, waaronder vrouwengroepen in Ierland, Duitsland en Argentinië.

In Nederland kun je onder andere in Den Haag terecht voor een debat over en actie tegen de structurele onderbetaling van vrouwen in Nederland. Vakbond FNV onthult die woensdag om 12:00 uur een standbeeld voor alle werkende vrouwen op het Plein in Den Haag. Voorafgaand vindt vanaf 10:00 uur in Sociëteit De Witte aan Plein 24 een debetbijeenkomst plaats, met vrouwen uit verschillende sectoren, wetenschappers en politici.

Amsterdam staakt met een fakkeloptocht. Het programma begint op 8 maart om 18.00 uur met verzamelen op de Dam. Deelnemers aan de fakkeloptocht lopen naar Café Belcampo, waar om 19.30 uur een bijeenkomst plaats vindt.

Op de website Internationale Vrouwendag vind je een compleet overzicht van deze en andere activiteiten in Nederland, op en rond 8 maart. Neem vrij, staak en ga naar een van de vele internationale-vrouwendag evenementen.

Ploumen boekt internationaal succes met hulpfonds voor vrouwen

Vrouwenlichamen liggen wereldwijd onder vuur. Met grote gevolgen: als je bijvoorbeeld niet kunt bepalen of en zo ja wanneer je kinderen krijgt, word je lijf een tijdbom die op ieder willekeurig moment je leven en welzijn totaal overhoop haalt. Minister Ploumen begrijpt dat. Toen de V.S. steun voor gezinsplanning introk, zette zij een fonds op. Daarmee boekt ze internationaal succes. Ze haalde al 51 miljoen euro op in vijf weken tijd. Allerlei landen zegden bovendien nog meer geld toe. Tot grote onvrede van SGP en CU, die een baarplicht voor vrouwen prima vinden. Onthoudt dat op 15 maart…..

Ploumen kondigde haar fondsenwerf-actie, She Decides, aan toen de Amerikaanse president Trump de Global Gag Rule opnieuw van kracht maakte. De naam staat voor een wet die het klinieken en hulporganisaties in de Derde Wereld verbiedt om hulp rond ongewenste zwangerschappen aan te bieden. Artsen en verpleegkundigen mogen het A-woord niet eens noemen, zelfs niet als een vrouw expliciet vraagt of abortus mogelijk is. De wet betekent: Amerikaanse dollars aanvaarden, en abortus taboe verklaren, of doorgaan met de hulp maar dan zonder die financiële steun.

De wet zorgt er voor dat vrouwen in plaats van een veilige, vrijwel risicoloze ingreep, hun toevlucht moeten zoeken bij illegale kwakzalvers die in onhygiënische omstandigheden een onveilige abortus uitvoeren. Wereldwijd sterft iedere twee uur een vrouw aan de gevolgen van dat soort praktijken. Zonder Amerikaanse steun sluiten bovendien veel klinieken waar vrouwen voorbehoedsmiddelen en preventieve onderzoeken kunnen krijgen. Vrouwen hebben daardoor geen mogelijkheden meer om een zwangerschap te voorkomen en/of hun gezondheid goed in de gaten te houden.

Wat Ploumen doet is dus letterlijk levensreddend. Ze probeert het financiële gat te dichten en zorgt ervoor dat klinieken vrouwen goede zorg rondom zwangerschap en geboorte aan kunnen bieden, inclusief het beschikbaar stellen van voorbehoedmiddelen en abortus. Deze voorzieningen zijn cruciaal om vrouwen de regie te laten houden over hun leven en gezondheid. Ploumen is een heldin!

Daaraan gerelateerd: mecht je nog stemadvies nodig hebben voor de verkiezingen van  15 maart, weet da dat SGP en ChristenUnie Ploumen’s initiatief helemaal niks vinden. Zij zijn tegen abortus en voor dode vrouwen en de weesjes die zij vaak achterlaten. Mijdt dit soort religieuze partijen als de pest, als het leven je lief is.