Category Archives: Feminisme

De beweging in al haar veelzijdigheid

Manchester is aanslag op feministische popster en haar fans

De aanslag op Manchester is nog vers, maar als het gaat om gender vallen mij een aantal zaken op. De dader is een man. Hij koos tot doelwit van zijn aanslag een concert van Ariana Grande, een uitgesproken feministe die meeliep in de Amerikaanse Women’s March en geen geduld heeft met seksisme. Haar concert trok honderden jonge meisjes. Die dan ook domineren onder de groep slachtoffers. Onder andere Slate Magazine durft daarom de volgende stelling aan: dit was een gerichte aanslag op vrouwen en meisjes.

Bij terreur gaat het verdacht vaak om mannen. Deze mannelijke daders hebben verdacht vaak een geschiedenis van geweld tegen meisjes en vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten en aan het moorden slaan. Doden ze mensen, dan vermoorden ze opvallend vaak eerst een of meer vrouwen – vaak familieleden, zoals een moeder, zus of echtgenote. En ze kiezen voor het terrein van hun aanslag vaak plekken waar meer vrouwen dan mannen te vinden zijn. Zoals winkelcentra.

Zelfs als daders ”willekeurig” mensen op straat neerschieten, zijn die zogenaamd willekeurige slachtoffers opvallend vaak heel toevallig vrouwen. Dat gebeurde onlangs nog in Finland, waar een 23-jarige man de vrouwelijke burgemeester Tiina Wilen-Jappinen en twee vrouwelijke journalistes doodschoot in de stad Imatra.

Dan Manchester. De dader is een man. Hij koos als doelwit een concert van Ariana Grande. Zij geldt als een feministische heldin. Ze staat erop dat ze gezien wordt als een zelfstandig persoon. Ze spreekt zich luid en duidelijk uit tegen het seksisme in de muziekindustrie en seksisme in het algemeen. In interviews, in haar liedjes en in haar optredens benadrukt ze de kracht van vrouwen. Dat je sexy mag zijn en dat een sexy uiterlijk niet betekent dat mensen je ‘dus’ mogen verkrachten, of mogen reduceren tot seksobject.

Haar meest recente plaat heet Dangerous Woman. Bij de keuze voor die titel werd ze geïnspireerd door een uitspraak van de Egyptische feministe en schrijfster Nawal al Saadaawi:

Onder die titel vulde ze een album vol feministische liederen. ‘Gevaarlijke Vrouw’ werd ook de titel van haar toernee. Ze treedt regelmatig op voor uitverkochte zalen gevuld met meisjes en jonge vrouwen, de kerndemografie van haar fans. Zodoende trof de aanslag in Manchester vooral vrouwen en meisjes.

Die vrouwen en meisjes hadden in de concerthal de avond van hun leven. Totdat de bom af ging. Uitgerekend op die plek, op dat moment, met deze groep in de zaal. De Amerikaanse journalist David Leavitt, en met hem vele anderen, grepen de tragedie prompt aan om Grande en haar veelal vrouwelijke fans een trap na te geven met uitspraken zoals:

“MULTIPLE CONFIRMED FATALITIES at Manchester Arena. The last time I listened to Ariana Grande I almost died too”

Zelfs het slachtoffer worden van een aanslag, met een meisje van 8 onder de doden, kan de tweede sekse niet behoeden voor minachting, bagatellisering, sneren en erger. Want:

The impulse to hate and fear women who are celebrating their freedom—their freedom to love, their freedom to show off their bodies, their freedom to feel joy, together—is older than ISIS, older than pop concerts, older than music itself.

De 23-jarige man die de bom plaatste, behoort tot die vrouwenhatende traditie. Of hij dat nou zelf doorhad, of niet. De locatie en het doelwit van zijn bom spreken luid en duidelijk.

Geen Stijl botst tegen grenzen aan

Wat een heerlijke discussie in de Nederlandse media, de afgelopen week. Website Geen Stijl biedt al jaren een podium voor iedere vrouwenhater die vrijuit met bedreigingen met verkrachting wil strooien. Bijna honderd vrouwelijke journalistes pikken dit seksisme niet meer en benaderden adverteerders met de vraag of ze hun product aan deze site willen koppelen. Hun oproep tot nadenken over normen en waarden heeft effect (zich terugtrekkende adverteerders) en zorgt voor rumoer. Censuur! Feministen willen een medium doodknuppelen! Alarm!

Bij veel commentaren over deze kwestie blijft de discussie enigszins steken in een stand van zaken verhaal en daarna een standpunt voor of tegen een boycot van Geen Stijl. Ik plaats deze kwestie graag in een bredere context: de precieze oproep die de vrouwen deden, de historische context, de aard van journalistiek en de genderdynamiek in deze kwestie.

De precieze oproep: honderd bekende media-vrouwen (journalisten, redacteuren, mediapersoonlijkheden) vragen of bedrijven, en organisaties zoals de Belastingdienst en Defensie, zich bewust zijn van de digitale locaties waar hun advertenties opduiken. Nuttig, want organisaties besteden de plaatsing van advertenties vaak uitaan gespecialiseerde bureau’s en internetveilingen. Ze weten niet precies waar hun banners staan.

Dat betekent dat je als adverterende organisatie met je product of dienst verschijnt naast oproepen tot verkrachting en aanzetten tot haat jegens vrouwen. Dat kan een dubieus effect krijgen – als Defensie roepen dat je seksuele intimidatie in het leger aan wil pakken terwijl je tegelijkertijd adverteert op Geen Stijl. Vervolgens concluderen de vrouwen:

U betaalt mee aan een site waar vrouwenvernedering en racisme de norm is, niet de uitzondering. Donderdag besloot Defensie om zich voorlopig terug te trekken als adverteerder. Wij hopen dat meer bedrijven kritisch gaan nadenken over de vraag of hun advertentiebeleid overeenkomt met de waarden van hun onderneming.

Het was dus geen directe oproep tot boycotten – al kan nadenken over normen en waarden bij adverteerders natuurlijk wel het gevolg zijn van deze oproep tot nadenken, zeker als ze slechte pr krijgen vanwege hun aanwezigheid op Geen Stijl.

Dan de historische context. Een probleem aanpakken via de portemonnee kent een lange geschiedenis. In Nederland boycotten mensen in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw Chileense producten, om te protesteren tegen de dictatuur van Pinochet. Hedendaagse consumenten mijden soms de kiloknallers in de supermarkt. Zo maken ze duidelijk dat ze geen geld willen steken in een diervijandige bio-industrie. Rusland besloot Europese groentes en fruit te boycotten. NS-communicatiemanager Joost Ravoo riep adverteerders in 2006 op tot een boycot van Geen Stijl, omdat de site hem stelselmatig vergeleek met nazi-iconen Goebbels en Mussert. GeenStijl deed zelf een poging om de HEMA te boycotten en riep in 2010 op tot een boycot van NRC Handelsblad.

Maar, zult u zeggen, een platform zoals Geen Stijl kan toch niet vergeleken worden met een land, een bedrijf, dictator of een problematische landbouwsector? Het gaat om de journalistiek en de persvrijheid!

Dat valt te bezien. De intimidatie leidt tot zelfcensuur onder journalistes en andere opiniemaaksters, blijkt uit onderzoek. Vooral vrouwen worden buitensporig vaak het doelwit van seksistische trollen. Sommigen moesten zelfs onderduiken of lezingen afzeggen. ‘Laat ik uitkijken wat ik schrijf, anders krijg ik de volle laag van seksistische internettrollen’ is een logisch gevolg van zulke terreur. In die zin is het Geen Stijl zelf, die de vrijheid van meningsuiting aantast.

Sommige meningen zijn bovendien juridisch strafbaar. Zo mag je het Koningshuis niet beledigen en niet aanzetten tot haat. De oproep van de honderd mediavrouwen komt nadat Geen Stijl journaliste Loes Reijmer op de korrel nam en mensen opriep aan te geven of ze de Volkskrant-columniste zouden ‘doen’. Vervolgens benutten talloze anonieme trollen de site om openlijk te fantaseren over de verkrachting en mishandeling van Reijmers – een soort digitale aanranding. Zoals:

‘Met haar armen op haar rug gebonden en een stevig stuk grijze tape over haar mond geplakt zou ik haar zeker doen!’ Of deze: ‘Ik zou zaad in haar gezicht spuiten. Eventueel anaal erin raggen.’ Sorry, nog eentje: ‘Ik zou mijn harde klaargekomen lul weleens aan haar neus willen afkloppen.’

Dat is mogelijk strafbaar, volgens advocaat Christiaan Alberdingk Thijm. De oproep van Geen Stijl is volgens hem ”overduidelijk een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van Reijmer. Haar goede naam en eer worden moedwillig door het slijk gehaald en dat is strafbaar.”

Wat voor vrouwen geldt, geldt ook voor andere minderheden. Bestuurskundige Nourdine Tighadouini riep bijvoorbeeld in 2014 op om Geen Stijl onder de loep van Justitie te leggen vanwege de racistische inhoud van de site. Als Geert Wilders strafbaar is omdat hij minder Marokkanen wil, loopt Geen Stijl ook risico’s als de site Marokkanen en andere medelanders stelselmatig wegzet als tuig wat naar het eigen land terug moet.

Volgens Damian Trilling, van de Universiteit van Amsterdam, is het aardige aan de kwestie GeenStijl bovendien, dat de site eindelijk expliciet positie moet bepalen als het gaat om het bedrijven van journalistiek:

De lijfspreuk van GeenStijl is ‘tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend’. Dat staat allemaal haaks op wat journalistiek is. Van de andere kant miepen ze als ze worden aangepakt. Dan is opeens de persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in het geding. Laat GeenStijl eens kiezen. Willen ze journalistiek zijn, dan horen daar spelregels bij.

Spelregels van de journalistiek betreffen onder andere de plicht tot hoor en wederhoor, alleen anonieme bronnen in uitzonderlijke gevallen en voor de rest alles met naam en toenaam, je feiten goed op een rij hebben, niet aanzetten tot haat, en een duidelijke scheiding aanbrengen tussen enerzijds zo objectief mogelijk gebracht nieuws, en anderzijds opiniestukken, analyses en columns waarbij de lezer weet dat hij of zij een mening krijgt te horen. Geen Stijl doet dit alles niet.

Waarmee we komen op de gender aspecten van deze kwestie. Ravoo’s oproep tot een adverteerdersboycot leidde destijds niet tot enorme drama’s rondom censuur en vrijheid van meningsuiting. Nu vrouwen adverteerders oproepen tot nadenken, met wellicht een boycot tot gevolg, ontstaat echter ophef. Specialistische uitgaven zoals Adformatie noemden de oproep ‘belachelijk en gevaarlijk’, zonder verder te komen dan ‘aaaargh censuur, kan niet!” Feministen doen weer eens alles fout en zouden met de Geen Stijl zaak de klok dertig jaar terugzetten. Metro publiceerde een column met de boodschap dat de boycot typisch wijvengedrag is. Vrouwen moeten de modderstroom van Geen Stijl accepteren en klaar.

Het zijn allemaal varianten van ‘niet zeuren’, ‘hou je kop’ en ‘don’t feed the trolls‘, stellingen waar feministen al jarenlang tegen ageren, omdat vriendelijke bescheidenheid, zwijgen en incasseren de vrouwenhaat in de media niet doen stoppen. Bovendien leidt het tot een dubbele moraal. Geen Stijl mag openlijk vrouwenhaat etaleren, maar als vrouw moet je vervolgens zwijgen? Geen Stijl wil het NRC boycotten, maar anderen mogen op hun beurt niet Geen Stijl aanpakken? Wie heeft dat bedacht?

Wie zich kwetsend en aanvallend opstelt, dat stoer noemt en haat wil verkopen onder het mom van verzet tegen politiek correct gedoe (zie hier), moet daarna al even stoer kritiek kunnen incasseren. Dat hoort bij persvrijheid, bij journalistiek, bij vrijheid van meningsuiting. Hoor en wederhoor op bredere schaal. Nu zijn het vrouwen die iets terug zeggen. Dat is schrikken voor Geen Stijl. De neukpoppen blijken opeens mensen met een mening en een platform om die mening kracht bij te zetten.

Vrouwen die succesvol actie voeren via de portemonnee, inderdaad, reuze bedreigend. Maar het is wel de realiteit:

Gisteren zag ik René van Leeuwen (zou u hem doen?) met overslaande stem roepen dat het ze allemaal om de lol gaat en niet om de centen. Nou schattepoppeke, dat komt dan toch prima uit? Dan ga je toch fijn door? Lekker geinen, vrij je mening uiten. Grolschje erbij… oh wacht. Niemand die je tegenhoudt, alleen niet iedereen wil het bekostigen. Marktwerking, lieverdjes. Vrouwen hebben helaas eindelijk ook de knopjes van het internet gevonden. Of je het nou wel of niet met ze eens bent, ze zijn er en ze hebben geen zin om mee te betalen aan het digitale ducttape om ze de mond te snoeren.

Wen er maar aan, Geen Stijl.

Nieuwsronde: moederdag editie

Moederdag! Oorspronkelijk, in 1907, wilde de Amerikaanse activiste Ann Jarvis dit feest benutten om de emancipatie van vrouwen te bevorderen. Daarna raakte de revolutionaire betekenis van moederdag bedolven onder het roze suikergoed, chocolade in hartvorm, parfum en cadeausets met zeepjes. Maar er valt nog steeds genoeg feministisch nieuws te ontdekken:

  • Vaders doen één keer een kind in bad en kunnen gloriëren in een zee van complimenten, terwijl moeders het nooit goed genoeg kunnen doen. Doorbreek die complimentenkloof deze moederdag, luidt de oproep van de Canadese publicist Dave McGinn. Vaders mogen echt wel wat beter hun best doen voordat ze complimenten krijgen, en moeders zouden veel vaker welgemeende complimenten mogen krijgen. Ook voor en na moederdag.
  • Historica Gerda Lerner schreef een magistraal boek over de ontwikkeling van een feministisch bewustzijn. Zij ziet in het moederschap één van de vroegste bouwstenen voor vrouwenemancipatie. De gedeelde ervaring van zwangerschap, baren en de zorg voor kinderen verenigde vrouwen die door de samenleving verdeeld werden op basis van de sociale klasse waar hun echtgenoot toe behoorde. Het moederschap stelde vrouwen daarnaast ook in staat zichzelf autoriteit te geven. Wel kinderen opvoeden maar geen politiek stemrecht hebben? Ja doei! Onrecht! Wij vrouwen eisen!
  • Die stroming is er nog steeds. Lees bijvoorbeeld deze bundel vol artikelen over feministische organisaties die iets met/voor moeders doen, en vanuit die invalshoek alle vrouwen een stapje verder willen brengen. Of lees deze toespraak: ”We will take the mother from the private to the public sphere, and we will be heard. A mother’s place is in the revolution! As Angela Davis famously said, “I’m no longer accepting the things I cannot change – I’m changing the things I cannot accept
  • Er valt genoeg strijd te leveren, want de samenleving gebruikt het moederschap nog te vaak om vrouwen te discrimineren. Bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt. Wil je als vrouw je eigen inkomen verdienen, je identiteit als mens behouden, en op je eigen voorwaarden leven, dan moet je een sterke wil hebben. Dat ontdekte onder andere Sarah Sluimer, de seksismecorrespondent van De Correspondent. Maar het kán wel, als je bewust omgaat met consultatiebureau’s, goedbedoelende buren en familieleden, en het goede gesprek met de vader blijft voeren.
  • Wil je dit jaar ver weg blijven van de roze suikerhartjes? Cool mom picks zet de beste feministische cadeautjes voor moeders op een rij. Stuur je een kaartje, dan zijn er ook in die categorie geweldige feministische boodschappen die je moeder kan sturen.
  • Enneh, wist je dat moeders de motor zijn achter het schoolsucces van meiden? Het gaat dan vooral om betaald buitenshuis werkende moeders, die in de afgelopen decennia een steeds krachtiger rolmodel zijn geworden voor hun dochters. Tijdschrift Sociale Vraagstukken signaleert dat meisjes, geboren in 1980, bijna een jaar langer op school blijven dan meiden met een thuismoeder. Het effect is alleen zichtbaar bij moeders en dochters. Vaders hebben dat positieve effect niet op hun zonen.

Briljante parodie toont wat privilege is

Saturday Night Live is een betrouwbare leverancier van briljante satire. Deze parodie op de nieuwe televisie hitserie The Handmaid’s Tale is er ook zo eentje. Acteur Chris Pine, bekend van Star Trek, gedraagt zich met zijn maten als een vrolijke, onbekommerde man – een staat die hij kan behouden dankzij zijn privileges. Hij en zijn vrienden geven slechts vluchtig aandacht aan de onhoudbare situatie waarin vrouwen moeten overleven. Daarna gaat hij weer gezellig zijn eigen gang:

Hare Excellentie beschrijft klassiek emancipatieproces

Hare Excellentie is hét boek om te lezen nu de formatiebesprekingen lopen. In acht soepel geschreven hoofdstukken neemt hoogleraar Monique Leyenaar de lezer mee langs de 33 ministers die Nederland tot nu toe heeft gehad. Hoe verliep de selectie van vrouwelijke ministers? Wat waren hun ervaringen? Leyenaar beschrijft een klassiek emancipatieproces. Van complete buitenstaander naar Excuustruus naar nieuweling op de ministeries met de laagste status, tot aan een hopelijk hoopvollere toekomst van volwaardig meedraaien en uitzicht op het premierschap.

De huidige formatiebesprekingen laten weer eens zien dat politiek nog altijd een mannenzaak is. Jesse Klaver van GroenLinks is de enige die zijn vrouwelijke nummer twee mee neemt naar de onderhandelingen. De andere partijleiders negeerden de vrouw op de tweede plek en kozen voor lager op de kieslijst geplaatste mannen. CDA-er Sybrand Buma zit met Pieter Heerma aan tafel, terwijl D’66-er Alexander Pechtold voor Wouter Koolmees koos. En Rutte neemt Halbe Zijlstra mee, de man van de foute opmerkingen over borstvergroting-operaties voor vluchtelingen en aanvallen op moslims.

Het enige lichtpuntje is dat een vrouw de formatiebesprekingen leidt: Edith Schippers. Els Borst ging haar voor. Daarna moesten we negentien jaar wachten op de tweede vrouwelijke formateur in de Nederlandse parlementaire geschiedenis.

Maar vrouwen komen van ver. We moesten decennia lang vechten om het kiesrecht te krijgen. Het loont absoluut de moeite het gratis e-boek Vrouwenkiesrecht te downloaden. Aletta Jacobs en F.S. Van Balen-Klaar ontmantelen in dat betoog alle argumenten tegen het kiesrecht. Het zijn er véél. En, erger nog: een heel aantal tegenwerpingen klinken akelig actueel. Vrouwen willen X zelf niet, vrouwen missen de kwaliteiten om X te bereiken, vrouwen zijn te goed en te hoogstaand om X te willen, dat zou hun feminiene kwaliteiten aantasten, en huuuuu wat zijn die eisende vrouwen eng.

Na het kiesrecht duurde het nog tot 1956 voordat de Nederlandse regering de handelingsonbekwaamheid van gehuwde vrouwen ophief en de eerste vrouwelijke minister gekozen kon worden. Dat was Marga Klompé. Leyenaar beschrijft duidelijk hoe vreemd mensen tegen die eerste vrouw op een ministersstoel aankeken. En dat Klompé Maatschappelijk Werk onder haar hoede kreeg omdat deze revolutie alleen acceptabel was als deze vrouw een ”vrouwelijk ministerie” nam – de post met de minste status, ver verwijderd van het centrum van de macht (ministeries als Financien, Binnenlandse Zaken enz.)

Leyenaar signaleert dat mannen er in de dertig jaar na Klompé mee wegkwamen om hooguit één vrouw als minister te benoemen. Premiers zeiden letterlijk tegen vrouwelijke ministers dat er wat hen betreft geen tweede hoefde te komen, de deur ging dicht. Pas in de jaren zeventig en tachtig maken ze meer ruimte voor vrouwen, omdat er steeds meer kritiek vanuit de samenleving komt als de heren de baantjes onder elkaar verdelen. Dat tijdvak is geen toeval: de jaren zeventig en tachtig kent Nederland een sterke feministische beweging, die de afwezigheid van vrouwen problematiseert en scherpe analyses over de machtsverhoudingen tussen de seksen produceert.

De hoogleraar eindigt hoopvol. Vrouwelijke ministers worden steeds gewoner en ze krijgen ook steeds vaker de ministeries met veel status. Op naar de volgende stap? Sinds 1901, toen de baan ontstond, zijn premiers altijd mannen geweest. Maar Leyenaar schrijft:

De tijd dat Nederland ‘niet rijp’ zou zijn voor een vrouwelijke premier is voorbij. Net zoals de norm voor het aandeel vrouwen in een kabinet met de tijd is verschoven van excuustruus naar tenminste een derde, is ook het stereotiepe beeld dat een minister-president per definitie een man moet zijn aan het vervagen. […] In een tijd van sterke polarisering […] is er veel behoefte aan charismatisch, bindend en competent leiderschap, eigenschappen die vrouwen bij uitstek hebben, zoals uit dit boek is gebleken

Ik help het Leyenaar hopen. Voorlopig denkt Mark Rutte nog niet aan vertrek. Dat leidt tot speculaties dat Schippers mede daarom de politiek verlaat. Zij gold als mogelijke premier maar zou geen kansen zien. Mannen uit de Randstad domineren de Nederlandse politiek. Vrouwen worden in Nederland alleen, en dan nog zelden, partijleider. Vaak gebeurt dat alleen bij de kleine oppositiepartijen, zonder veel invloed en zonder uitzicht op een ministerspost, laat staan het premierschap.

Bovendien zorgt Jesse Klaver anno 2017 voor ophef als hij publiekelijk aangeeft tijd aan zijn kinderen te willen besteden, ook tijdens formatie-onderhandelingen. Het conservatieve rolmodel (moeder de vrouw zorgt thuis voor de kinderen, vaders hebben betaalde banen en claimen de leidersposities) blijkt nog springlevend in Nederland. Mannen hebben daar last van, zoals Klaver merkt, maar vrouwen nog meer, want het belemmert ons in onze ontplooiing op alle andere terreinen dan moederschap en huishouden.

Maar wie weet!

Mannen onderbreken vrouwen opvallend vaak

Zelfs de allerhoogste rechters van de V.S. krijgen nauwelijks de kans hun zinnen af te maken. Hun vrouw-zijn heeft dertig keer meer effect op het aantal keren dat anderen hen onderbreken, dan factoren zoals senioriteit in de baan of politieke kleur. Erger nog: niet alleen collega-rechters interrumperen de vrouwen vaak, advocaten en andere juristen doen dat ook in de rechtbank. Ze luisteren naar mannelijke rechters, maar praten in 10 procent van de gevallen over vrouwelijke rechters heen. Dat blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek naar de dynamiek in het Supreme Court.

De onderzoekers analyseerden de transcripties van zittingen van het Hoogste Gerechtshof van de VS gedurende vijftien jaar. Hoe meer vrouwen zitting kregen in dit Supreme Court, hoe vaker de mannen hen onderbroken. In 2015 betrof tweederde van alle onderbrekingen een van de vrouwelijke rechters. En dit dominante gedrag van mannen zet zich door in de rechtszaal. Regels verbieden advocaten rechters te onderbreken. Vrouwelijke advocaten houden zich daar aan, maar in de 10% van de gevallen waarin een advocaat deze regel schond, betrof het een mannelijke advocaat die een vrouwelijke rechter onderbrak.

Dit mannelijke gedrag heeft negatieve effecten op de kwaliteit van de rechtsgang in het Amerikaanse Supreme Court:

These behavior patterns are important as oral arguments shape case outcomes. When a female justice is interrupted, her concern is often left unaddressed, which limits her ability to influence the outcome of cases.

Deze uitkomst past bij andere onderzoeken naar het gedrag van mannen in vergaderingen of in openbare bestuursorganen. Zo loopt de kwaliteit van het werk in de Australische Senaat averij op omdat de vrouwelijke leden zo vaak onderbroken worden dat ze nauwelijks hun bijdrage kunnen leveren. Ook vermindert het de kwaliteit van de journalistiek – neerbuigend mansplainende presentatoren die hun vrouwelijke gast aan tafel zo vaak onderbreken, dat ieder gesprek onmogelijk wordt. Het gebeurt vaker dan je denkt, ook in Nederland – laatst nog in praatprogramma Pauw.

Ander onderzoek wijst bovendien uit dat vrouwen moe worden van al die onderbrekingen. Ze voelen duidelijk dat mensen niet zitten te wachten op hun bijdrage. En dat de onderbrekende man zichzelf belangrijker vindt dan hen. De vele onderbrekingen leveren op die manier een seksistische dood door 1000 sneden op.

Je niet de mond laten snoeren is niet zonder risico. Vrouwen ervaren een sterke sociale afkeuring als ze zich assertief opstellen. Amerikaans onderzoek wijst uit dat collega’s en leidinggevenden zo’n vrouw 35% minder competent vinden en dat werkgevers hen vervolgens minder salaris betalen. Zomaar roepen ‘recht je rug, zeg gewoon je ding’ lijkt stoer, maar dan negeer je de negatieve gevolgen voor de vrouwen die dat soort makkelijke adviezen ter harte proberen te nemen.

Wat te doen? Stap 1 is feiten verzamelen. Daar bestaan tegenwoordig allerlei handige apps voor. Deelnemers aan vergaderingen kunnen via een handige website spreektijden meten. Zo zie je meteen hoeveel spreektijd mannen claimen ten opzichte van vrouwen. Andere software meet het aantal keren dat een man een vrouw onderbreekt. Zoals Woman Interrupted. Download de app op je smartphone, zet de microfoon aan en meten maar.

Deze objectieve feiten zorgen hopelijk voor een schrik-effect en toenemende bewustwording dat er iets scheef zit in de conversatie. Dat leidt tot stap 2: het probleem een naam geven, zodat je het kunt benoemen. In het Engels ontwikkelden feministen begrippen als manterruption, mansplaining en bropriation. Daarmee omschrijven ze situaties zoals mannen die betweterig over vrouwen heen praten, of een idee van een vrouw inpikken om daar zelf lof en eer voor te krijgen.

Vervolgens kun je je inzichten gebruiken om de dynamiek bij te sturen – stap 3. Zo ontwikkelden vrouwelijke stafleden van de regeringsploeg van Obama de methode van amplificatie. Vrouwen herhaalden elkaars standpunt of gaven elkaar complimenten om duidelijk te maken dat een goed idee of een rake opmerking van een vrouw afkomstig was. Zo voorkwamen ze dat mannen onterecht lof kregen voor ideeën van vrouwen, en zorgden ze ervoor dat vrouwen vaker gehoord werden.

Daarnaast helpt een duidelijke vergaderstructuur. Hoe helderder de agenda en afspraken rondom de vorm van vergaderen, hoe vaker vrouwen hun zinnen af kunnen maken. Het helpt ook om bewust te benoemen wanneer elkaar onderbreken juist prima is: als je bijvoorbeeld gaat brainstormen en zoveel mogelijk inbreng van iedereen wilt verzamelen.

Tot slot helpt het als mannen zich bewust worden van hun dominante gedrag, zelf inbinden en andere mannen erop attenderen als ze vrouwen het zwijgen opleggen. Psychologisch gezien is dat lastig voor mannen, omdat ze dan moeten erkennen dat ze zich soms erg vervelend gedragen. Het vergt een volwassen houding om die kritiek goed op te vangen en je socialer te gedragen. Maar als we van vrouwen verwachten dat ze doorzetten, kritiek incasseren en beter hun best doen, mogen we dat van mannen ook vragen. Het komt neer op menselijk fatsoen en een bepaalde mate van beleefdheid, zodat je een gesprek voert. Echt:

Men, get engaged! There is nothing that stops an interrupting man more than another man pointing out the interruptions. The more we can pull men into this conversation, the better the conversations will get. A well-placed “Excuse me, but ‘X” was saying something. Let’s hear her out.” can go a long way.

Mannen zeggen nee tegen mannenpanel

Organiseer je een evenement zonder vrouwelijke sprekers? Dan wordt de kans steeds groter dat de door jou uitgenodigde man ‘nee’ zegt en voor de eer bedankt. Steeds meer sprekers ondertekenen het manifest ‘zeg nee tegen een mannenpanel‘. De vrijwillige verklaring is een initiatief van media-deskundigen Janneke van Heugten, Petra Stienen en Marga Miltenburg. Louter blanke mannen bieden levert steeds meer schaamte op, signaleert Van Heugten. Een goed teken, want die schaamte is een belangrijke voorwaarde voor sociale omwentelingen. Het kan écht niet meer.

De drie vrouwen volgen met hun initiatief voorbeelden uit landen , waar soortgelijke protesten ontstonden. Vanuit de hoek van feministische filosofen ontstond bijvoorbeeld de ‘Gendered Conference Campaign‘. De campagne stelt eenzijdig samengestelde congressen aan de kaak en geeft organisatoren tips om meer diversiteit te bereiken. In het verlengde daarvan ontstonden Tumblrs die bijhouden hoeveel congressen louter mannen bieden. Ook begonnen mannelijke sprekers publiekelijk te verklaren dat zij niet meer meedoen als al hun mede-sprekers man zijn, en vaak ook nog blanke mannen.

Dat heeft effect. Magazine Quartz signaleerde vorig jaar dat deze boycot momentum krijgt en organisatoren er toe aan zet hun onbewuste vooroordelen en discriminatoire selectieprocessen aan te pakken. Zelfs de Verenigde Naties doen inmiddels mee aan het boycotten van de mannelijke monocultuur bij congressen en evenementen.

Ook in Nederland komt er steeds meer kritiek op situaties waarbij mannen met andere mannen over allerlei onderwerpen praten. Ikzelf doe dit ook, heel recent nog met een festival over economie en filosofie. Ikzelf kreeg geen reactie, maar de Nederlandse tak van een organisatie voor feministische filosofen, SWIP Nederland, wél. Zij kregen de gebruikelijke smoesjes te horen. Zoals: de organisatoren wilden alleen op kwaliteit letten. O ja, en geheel toevallig leidde dat tot allemaal blanke mannen. Waarna de aap uit de mouw kwam: het kan de organisatie niet schelen dat ze een mannelijke monocultuur bevorderen. Diversiteit? Boeien!

Helder! Werk aan de winkel! Ook voor mannen. In Nederland gaven tot nu toe prominente sprekers zoals Wim Pijbes, Frénk van der Linden, Pieter Hilhorst, Alexander Rinnooy Kan, en Thom de Graaf aan dat zij congressen en mediaoptredens zullen weigeren, als er alleen mannen zijn uitgenodigd. Dat is een krachtig signaal.

Een ander winstpunt is dat de boycot aan het licht brengt hoe incestueus het sprekerscircuit er in veel landen uit ziet. Zo kondigden vijf Australische sprekers vorig jaar aan dat zij mannenpanels voortaan weigeren. Ze voegden daar aan toe dat zij met hun groepje een groot deel van de markt domineren:

The men—Matt Church, Jason Fox, Adam Fraser, Dan Gregory, and Darren Hill—are researchers and lecturers in leadership, performance, motivation, and self-help. “The five of us are arguably the most booked speakers in the conference industry and that gives us a certain amount of power in the conversation,” Dan Gregory, a behavioral researcher, told the Sydney Morning Herald.

Top dat mannen zich bij ons vrouwen aansluiten in de roep om meer diversiteit. Er moet een einde komen aan dat ons-kent-ons circuit en organisatoren die steeds dezelfde mannelijke sprekers uitnodigen en alle andere mogelijke sprekers niet zien staan. Hoe meer mensen eisen dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid een plek aan tafel krijgen, hoe groter de kans dat de situatie in sprekersland verbetert.

Vrouwelijke chirurgen laten zich zien

Een door een vrouw getekende cover van tijdschrift The New Yorker inspireert vrouwen wereldwijd om trots en zelfverzekerd zichzelf te laten zien. Het gaat om een illustratie van de Franse kunstenares Malika Favre, van een paar vrouwelijke chirurgen die zich over een patiënt buigen. De tekening inspireerde ”echte” vrouwelijke chirurgen om zichzelf op dezelfde manier op de foto te zetten en deze beelden te delen via Twitter en andere sociale media.

Vrouwelijke professionals voelen zich geïnspireerd en verbonden met elkaar, door deze actie:

Dr. Haneen Gomawi, of Saudi Arabia, who posted a photo (above) with two of her female colleagues, told us, via Twitter, “We (lady surgeons) face lots of challenges, in the surgical field & in life; despite the difference in countries.” It felt “empowering, bonding & reassuring” to participate in the challenge

Dat is belangrijk, want zoals Gomawi al aanhaalt hebben vrouwen het niet makkelijk. Chirurgie geldt als een macho mannenberoep. Ook in Nederland. Ons land telde rond 1900 slechts dertien vrouwelijke artsen, onder andere omdat vrouwen eeuwenlang niet mochten studeren aan universiteiten. Nadat Aletta Jacobs via de regering toegang tot de universiteit afdwong, nam het aantal vrouwelijke artsen langzaam toe. Maar tot op de dag van vandaag blijven mannen een vak als chirurgie domineren. Hun aandeel schommelt rond de 90%.

Vrouwen die door weten te dringen tot de beroepsgroep, zijn als absolute minderheid een ”token”. Zoals W. Mulder en E. de Jong samenvatten in hun onderzoek naar vrouwelijke chirurgen betekent dit dat de veelal mannelijke collega’s vrouwen zien als een vertegenwoordigster van haar sekse. Ze moet zich gedragen zoals de rest van de beroepsgroep maar tegelijkertijd krijgt ze allerlei signalen dat ze de kat in het vreemde pakhuis is. Als uitzonderingsgeval is ze bovendien kwetsbaar voor stereotypering. Mulder en De Jong onderscheiden onder andere rollen als moeder, verleidster, mascotte of ijzeren maagd.

Daarnaast zijn mannen bang dat het aanzien van hun beroep en de kwaliteit van het werk afnemen als er ”teveel” vrouwen komen. Zijn vrouwen wel gebouwd op het werk? En wat als ze ziek, zwanger en misselijk worden? Dat ondervond onder andere Anne Marie Knot-ten Belt, die in een interview vertelde:

‘De heren daar vonden mijn zwangerschappen erg onhandig en vervelend. Dat vond ik tamelijk kinderachtig, want ik heb tot twee weken voor mijn bevallingen diensten gedraaid.’ Knottenbelt is geen meegaand type. ‘Ik ga ervan uit dat je van elkaar kunt leren. Maar de heren algemeen-chirurgen stonden daar niet voor open. Je hoort het te doen zoals zij het gewend zijn, ambitieuze mannen van in de veertig waren het vervelendst.’ Door haar slechte ervaringen besloot ze een opleiding voor plastisch chirurg te doen, een vak dat ze aanvankelijk graag had willen combineren met de algemene chirurgie. […] ”waren mijn ervaringen beter geweest, dan was ik all round chirurg geworden.”

Kortom, in zo’n klimaat vol vijandigheid, twijfel en angst dat vrouwen de boel verpesten, is het des te belangrijker dat vrouwen zichtbaar worden en elkaar kunnen inspireren en aanmoedigen. Vrouwen kunnen prima opereren, op mensen en dieren, en vaak wordt de kwaliteit van de patientenzorg er juist beter van. Zo wijst onderzoek uit dat een borstkankerpatiënte vaker de juiste behandeling krijgt als haar chirurg een vrouw is. Dat er nog maar veel vrouwelijke chirurgen mogen volgen!

Feministische SF is de plek waar hét gebeurt

Feministische SF maakt op dit moment een bloeiperiode door. De verkoopcijfers voor Het Verhaal van de Dienstmaagd rijzen de pan uit sinds president Trump de Amerikaanse verkiezingen won en vrouwen berooft van hun reproductieve rechten. De roman The Power van Naomi Alderman haalde de shortlist van de Baileys prijs. Ontregeld, van Charlotte Wood, won in Australië de Stella prijs. En de James Tiptree jr. prijs weet ieder jaar opnieuw prachtige romans te eren die alles wat je dacht te weten over man, vrouw en rolpatronen overhoop gooien. Zoals When the Moon Was Ours van Anna-Marie McLemore, over een transgender.

Schrijfster Naomi Alderman denkt dat juist een kritische, feministische insteek SF-auteurs helpt om scherp naar zichzelf, mensen en de wereld te kijken:

Feminist – or let’s say gender-questioning – science fiction asks insistently, through careful construction of different societies, how much of what we think now, today, in generic western culture about men and women is innate in the human species and how much is just invented. And if we’ve invented it then could we, for better or worse, invent it differently?

Die zoektocht eindigt soms in utopische beelden. Margaret Cavendish schiep een ideale wereld in haar roman The Blazing World, geschreven in 1666. Charlotte Perkins Gilman creëerde in Herland een beschaving waarin vrouwen vrij kunnen zijn. Andere keren eindigen die toekomst-speculaties in nachtmerries. Die draaien vaak om de lichamen en de seksualiteit van vrouwen. Niet zo vreemd, want veel orthodoxe samenlevingen en fundamentalistische religies hebben een ongezonde fascinatie voor vrouwen, hun lijven en wat ze daar mee doen. Dat roept spanningen op, waar o.a. schrijvers een creatieve vorm voor vinden.

Als je bestaande tendenzen doorzet krijg je bijvoorbeeld Margaret Atwood’s Het Verhaal van de Dienstmaagd. Zij schetst daarin een angstwekkend toekomstbeeld waarin Christelijke fundamentalisten de macht grijpen en vrouwen reduceren tot wandelende baarmoeders. Nu president Trump aan de macht is en vrouwen probeert te beroven van hun reproductieve rechten, komt deze fantasie opeens angstig dichtbij. De verkoopcijfers van haar roman stijgen enorm sinds de Amerikaanse verkiezingen.

Charlotte Wood benadert de neiging om vrouwen te stigmatiseren en te domineren op een andere manier. In haar roman Ontregeld (oorspronkelijke titel: The Natural Way of Things) schetst ze een grimmig beeld van een wereld waar vrouwen die, al dan niet gewenst, een relatie met een machtig man kregen, in een strafkamp verdwijnen. Wood baseerde haar verhaal op het Hay Institution for Girls, een berucht geworden Australische staatsgevangenis waar tienermeisjes van 1961 tot 1974 in belandden wegens ‘losbandig gedrag’. Hetzelfde gebeurde in Ierland, waar ‘ontuchtige’ meisjes tot in de jaren negentig in nonnenkloosters verdwenen en daar slavenarbeid moesten verrichten in wasserijen.

Gaandeweg in Wood’s verhaal blijkt dat de mannelijke bewakers zelf ook niet meer weg kunnen uit het strafkamp. Er is iets ergs gebeurt en beide seksen moeten zien te overleven zonder hulp van buiten. Met dit SF verhaal snijdt Wood kwesties aan als vrouwelijke seksualiteit, waardeoordelen daarover, en wat er mis gaat als wij als samenleving vrouwen onderdrukken. Ze won er de Stella Prijs mee, een Australische onderscheiding voor de beste literatuur van schrijfsters. De jury:

The Natural Way of Things is a novel of – and for – our times, explosive yet written with artful, incisive coolness. It parodies, with steely seriousness, the state of being visible and female in contemporary Western society. “With an unflinching eye and audacious imagination, Charlotte Wood carries us from a nightmare of helplessness and despair to a fantasy of revenge and reckoning. The Natural Way of Things is a riveting and necessary act of critique.

In The Power van Naomi Alderman worden meisjes en vrouwen juist de sterkste partij. Tijdens hun puberteit ontwikkelen ze de mogelijkheid om met een krachtige elektrische schok mannen van zich af te slaan of zelfs te doden. Opeens wordt het voor mannen levensgevaarlijk om meisjes aan te randen of te verkrachten. Bovendien gebruiken veel vrouwen hun nieuw verworven macht op een verantwoordelijke manier, maar sommigen slaan door.

Deze meditatie over macht en de verhoudingen tussen de seksen belandde op de shortlist voor de Baileys prijs voor fictie. De jury:

Alderman’s book is unusual in that it can happily be called a sci-fi thriller – a genre rarely seen on literary fiction prize lists. “Yes I think that’s true, that’s an exciting thought,” said Tessa Ross, the film and TV producer who is chairing this year’s judging panel. “She comes from a tradition that I suppose is represented by someone like Margaret Atwood. It is a very exciting, bold, accessible, beautifully written sci-fi book.”

Tot slot maakte Louise O’Neill indruk met haar roman Only Ever Yours. Ze schets een wereld waarin het schoonheidsideaal volledig is doorgeslagen. Mannen kunnen doen en laten wat ze willen, maar meisjes worden opgevoed tot ideale eva’s die zich houden aan hun streefgewicht en alleen maar bezig zijn met zo mooi en aantrekkelijk mogelijk worden voor mannen. In het gunstigste geval kiest een man uit de elite hen daarna tot echtgenote, zodat ze kunnen trouwen en kinderen baren. Na hun veertigste moeten ze ”vrijwillig” zelfmoord plegen. De enige andere opties zijn hoer worden of kuise juf.

O’Neill won met deze feministische dystopia de Bookseller YA prijs. De jury:

The judges praised O’Neill for her “startling and refreshing” take on the dystopian genre. Melissa Cox, head of range and children’s at Waterstones, said Only Ever Yours is a “fantastic and challenging book that pulls no punches”.  Another judge, Rick O’Shea, presenter at Irish broadcaster RTE, said: “Only Ever Yours is as far as I’m concerned, not just a worthy winner of the prize but one of the best speculative fiction books I’ve read in years. It pushes the boundaries of contemporary YA. I’ll be pressing it into the hands of anyone who might read it”

Kortom, er valt veel te lezen, te huiveren en te genieten als je van goede boeken houdt, met verhalen die je aan het denken zetten.

Heldinnencollectief brengt vrouwen terug in de herinnering

Wist je dat auteur Alice Walker schrijfster Zora Neale Hurston van de vergetelheid redde? Walker kwam erachter dat ze in armoede stierf en in een anoniem graf lag. Ze vroeg aandacht voor Hurston in een essay voor Ms Magazine en betaalde een grafsteen om haar laatste rustplaats te markeren. Dit verhaal en meer kun je lezen bij Het Heldinnencollectief (the heroine collective).

De aangesloten auteurs doen wat mensen zoals historica Els Kloek voor het Nederlandstalige gebied doen: vergeten vrouwen terug in de herinnering brengen en hun levens opnieuw zichtbaar maken. The Heroine Collective bevat biografieën van mensen zoals Makiko Futaki, één van de belangrijkste tekenaressen van Studio Ghibli. Of een pionier zoals Maud Wagner, de eerste vrouwelijke tattoo artieste in de V.S. (en dan praten we over de periode rond 1900!) Ruchira Gupta, een mensenrechtenactiviste die een einde probeerde te maken aan vrouwenhandel. Of Mae Jemison, de eerste Afro-Amerikaanse vrouw in de ruimte.

Dus, zoek je (half) vergeten vrouwen die wel degelijk iets betekenden voor de wereld, waag dan eens een kansje bij The Heroine Collective. Veel plezier met ontdekken! Meer vergeten vrouwen? Deze lijst met 14 wetenschapsters helpt je verder, met op de eerste plaats Vera Rubin, de astronome die al in de jaren zeventig het bestaan van zwarte materie bewees en eigenlijk een Nobelprijs had moeten winnen. Of 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis.

Moordenaars beginnen vaak thuis

Massa moordenaars beginnen hun terreur-regime vaak thuis. Met die kop vestigt onder andere de Huffington Post er de aandacht op dat plegers van een aanslag meestal mannen zijn. En dat opvallend veel van hen beginnen als vrouwenmishandelaar. Zo ook de man die onlangs in Londen mensen dood reed, een agent neerstak en het Engelse parlementsgebouw binnen probeerde te dringen.

Nu de details over het leven van de aanvaller in Londen duidelijk worden, blijkt dat hij een geschiedenis had van agressie. Waaronder huiselijk geweld. Deze man belandt daardoor in de lange rij mannen die in het openbaar in het rondschieten, of mensen doodrijden, waarna in circa drie dagen duidelijk wordt dat hij daarvoor vrouwen mishandelde en terroriseerde. Vaak vermoordt de dader eerst een of meerdere vrouwen voordat hij de straat opgaat en vreemden vermoordt. Ze houden hun generale repetitie in de vorm van geweld tegen vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten.

Feministen signaleren keer op keer dat mensen deze link tussen huiselijk geweld en het plegen van aanslagen/massa-moord verdonkeremanen. Onder andere Hadley Freeman van de Engelse krant The Guardian denkt dat autoriteiten hierover zwijgen omdat er geen politieke winst te behalen valt aan het benoemen van vrouwenhaat. Ook zouden bepaalde regeringen (*kuch – Trump -*kuch) teveel sleutelfiguren verliezen als je een punt maakt van huiselijk geweld. Het is veel veiliger andere oorzaken aan te wijzen. Zoals radicale islam, psychische ziekten of ‘er was geen reden’.

Daardoor verliezen onder andere politici uit het oog wat dit soort geweld aanjaagt. Namelijk gefrustreerde, neurotische mannelijkheid:

Domestic violence is frequently a way for male abusers to try to impose so-called traditional gender roles on their female partner – beating them when the laundry isn’t done, telling them what to wear – using violence to validate their own feelings of insecurity. So it is almost inevitable that these men would then be attracted to belief systems – whether it’s Isis, evangelical Christianity or the fundamentalist version of pretty much any major religion – that advocate wildly restrictive attitudes towards gender and endorse patriarchal systems which encourage men to punish women for their own failings.

Wat niet helpt is dat we het als samenleving sowieso al lastig vinden om te praten over huiselijk geweld, laat staan huiselijk geweld door moordenaars. We noemen huiselijk geweld vaak een vrouwenprobleem. Vrouwen moeten niet zeuren. Vrouwen lokken zelf uit dat mannen agressief worden, dus ze moeten zich schamen en hun kop houden. Vrouwen zijn sterk en hoog opgeleid dus ze kunnen geen prooi worden van een mannelijke mishandelaar – zeggen rechters. Als je de politie lastig valt met je gezeur over een vervelend vriendje, kun je zelfs een boete krijgen omdat je de tijd van agenten verspilde.

Die taboes, de stilte, de schaamte, de minachtende houding die we als samenleving hebben als het gaat om ”vrouwenzaken”, maakt dat deze factor vaak uit beeld verdwijnt. Daardoor missen we oplossingen. En daardoor verliezen we agressieve mannen uit het oog die gevaar opleveren, niet alleen voor een individuele vrouw, maar voor de samenleving.

Verzetsheldin verandert in ‘de vrouw van’

De vrouw van de dierentuin-houder. Als je de filmtitel ‘The Zookeeper’s Wife‘ naar je eigen taal omzet, voel je pas goed wat er gebeurt. Een Poolse verzetsheldin, die in de tweede wereldoorlog enorme risico’s nam door Joden te redden via de dierentuin die zij en haar echtgenoot samen hadden, verandert in het wormvormige aanhangsel van een man-met-een-functie. Dit incident staat niet op zichzelf.

De echte Antonina Zabinski, met olifant

Zoals gewoonlijk zijn het kritische feministische denkers die afstand nemen van situaties die iedereen normaal vindt, vragen stellen en lekker gaan tellen. Zoals Shana Mlawski van website Overthinking It. Zij trof in boektitels vele dochters en vrouwen van aan. Uit haar analyse van boektitels op Amazon blijkt dat ‘dochter van’ het meest populair is, gevolgd door ‘de vrouw van’. Als het gaat om een mannelijke echtgenoot in de titel, heeft een vrouw meestal de hoofdrol. De verhalen draaien vooral om het krijgen van een man – de plicht van iedere vrouw zodat ze braaf kan trouwen en ‘vrouw van’ kan worden – of om een vrouw die wraak wil nemen op ‘haar’ man.

Niet alleen in boeken, ook in films wemelt het van ‘vrouw van‘/’echtgenote van’ in de titel. Met als belangrijke subgroep films waarbij deze echtgenote het aanlegt met een andere man. Het omgekeerde komt nauwelijks voor. Als het woord echtgenoot al in de filmtitel voorkomt, staat de relatie tussen man én vrouw centraal. Eigenlijk draait het in die gevallen nog steeds om een man en zijn vrouw.

Of het nou gaat om dochters of echtgenotes van, zulke titels definiëren volwassen vrouwen in termen van hun relatie met een man. Het zijn geen zelfstandige individuen, maar onderdelen van een relatie. In het geval van een verzetsheldin zoals Antonina Zabinski is die afhankelijke status nog eens extra irritant. Zabinski leidde met haar man een dierentuin in de Poolse stad Warsaw. Bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog wist ze circa 300 joden via de dierentuin naar de vrijheid te smokkelen. Toen de Duitsers haar echtgenoot arresteerden, ging zij door met Joden redden. Maar haar huwelijkse staat is in de film- en boektitel belangrijker dan haar daden. Ze is de zoveelste ‘vrouw van’.

Dit soort patronen geven een blik in het onbewuste van ons mensen.  Het gaat om taal, en om de beelden en associaties die deze woorden volautomatisch oproepen. De woorden vormen dan de bril waardoor we naar de wereld kijken. Dat heeft gevolgen in de echte wereld. Zo praten mannelijke politici in de V.S. routinematig over vrouwen in de zin van ‘dochter/echtgenote van’. Ze reduceren vrouwen tot een onderdeel van een relatie met een man. Alleen als het gaat om een dochter of vrouw van, kunnen deze mannen zich voorstellen dat het erg is als deze vrouw het slachtoffer wordt van een misdaad of in de knel komt door hardvochtig beleid. Ben je als vrouw geen familie van ze? Dan maakt het blijkbaar niet uit.

Dit soort denkbeelden scheppen afstand tussen zulk soort mannen en vrouwen in het algemeen. Zolang hun dochter of hun echtgenote het goed heeft, mogen andere vrouwen verrekken. Zo’n houding leidt ertoe dat mannen belangen van vrouwen makkelijk weggeven aan de onderhandeltafel. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de nieuwe ziektewet, die de Republikeinen door hun versie van de tweede kamer wilden loodsen. Mannen spraken over specifieke zorg voor vrouwen, bijvoorbeeld rondom zwangerschap, abortus en geboorte. En besloten daarna dat vrouwen wel zonder konden.

Dus, praten over vrouwen alsof we alleen bestaan in relatie tot een man lijkt onschuldig, totdat je ziet wat dat wereldbeeld doet in de ”echte” wereld. Hopelijk stopt de trend snel. Je kunt ook boeken en films verkopen zonder te vervallen in makkelijke cliché-titels met de dochter/vrouw van X in de titel. Hopelijk helpt dat om vrouwen vaker te zien als mensen, met eigen levens, meningen, gevoelens en behoeftes.

De lezing van… hoogleraar Renée Römkens

De Universiteit van Amsterdam benoemde prof. dr. Renée Römkens tot Bijzonder hoogleraar Gender Based Violence aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Om die benoeming te vieren hield ze een oratie over een actueel en relevant onderwerp: De invloed van vrouwen- en mensenrechtenbeweging op debat en aanpak gender gerelateerd geweld in Nederland. Aanbevolen!

Uitslag verkiezingen wisselend voor vrouwen

Een vrouw, Edith Schippers, mag namens de VVD als verkenner onderzoeken welke formaties een kans maken. Maar de voorlopige uitslag betekent helaas dat het aantal vrouwen in de Tweede Kamer daalt. We krijgen een onervaren, nogal mannelijke kamer, vatte het Montesquieu-instituut samen. Toch zijn er ook hier lichtpuntjes. Zo haalde PvdA-ster Lilianne Ploumen, nummer tien op de kandidatenlijst, dankzij voorkeursstemmen tóch de Tweede Kamer.

Beeld: nos.nl

Hopelijk leveren de laatste bijstellingen van de uitslag, en de voorkeursstemmen, nóg meer vrouwelijke kamerleden op.

UPDATE: voorkeursstemmen brachten drie vrouwen extra in de tweede kamer. Naast Ploumen kregen twee GroenLinks vrouwen een plek, te weten Isabelle Diks en Lisa Westerveld.

Da’s hard nodig. Niet alleen werd een mannenpartij als de PVV tweede, maar daarnaast kregen vrouwenhatende clubjes zoals de SGP versterking van nieuwkomer Thierry Baudet. Deze gefrustreerde seksist praat seksueel geweld tegen vrouwen goed. Ondanks zijn seksistische en racistische praat wist hij toch een zetel te veroveren. Voor hemzelf en zijn maatje advocaat Theo Hiddema, die Wilders een echte krijger noemt en een reddingsboei wil zijn voor kiezers die stemmen op de PVV een beetje té vinden. Brrrrrrrr. O ja, Baudet probeert zijn vrouwenhaat inmiddels af te zwakken, maar wie trapt daar in?

Tegenwicht is dus broodnodig. Dat begint hopelijk met het feit dat we voor het eerst in tijden weer een vrouw krijgen als verkenner naar mogelijke formaties. Minister Edith Schippers. Zij geniet het vertrouwen van de gekozen fractieleiders. Het was ook gaaf dat een andere vrouw dit nieuws bekend maakte, namelijk kamervoorzitster Khadija Arib.

Hiervoor waren meestal mannen aan zet. Zo was Henk Kamp in 2012 de verkenner. Daarnaast lieten mannelijke partijleiders bij voorgaande formaties meestal hun vrouwelijke nummer twee thuis. Ze gingen de onderhandelingen liever in met een op henzelf lijkend maatje. Neem 2012, toen Edith en Jetta niet naast Mark en Diederik zaten. Rutte nam liever zijn nummer 3 mee, Stef Blok, degene die daarna als minister huurders financieel uitkleedde en de woningmarkt opblies.

Terug naar positievere ontwikkelingen. De enige zittende partij met een vrouw aan het roer, de Partij voor de Dieren, vond meer vrouwelijke dan mannelijke kandidaten en verdubbelde in omvang. Sterker nog, de PvdD kreeg daarna ook nog een restzetel. Van twee naar vijf plekken dus. De ploeg zal nu twee mannen en drie vrouwen afvaardigen naar de tweede kamer.

Tot slot boekte GroenLinks de grootste overwinning uit haar geschiedenis. Daarmee laten vrouwen hun stem horen, want uit onderzoek blijkt dat bijna tweederde van de GroenLinks stemmers vrouw is. De partij hecht aan feministische standpunten zoals baas in eigen buik. Daarnaast benutte partijleider Klaver zijn podium tijdens de verkiezingen om te pleiten voor een nieuw kabinet met 50% vrouwen:

Volgens hem wordt daarmee niet alleen recht gedaan aan het talent van vrouwen. Klaver vindt dat zulke afspraken ook een signaal naar de samenleving zijn dat uitsluiting en achterstelling niet worden geaccepteerd. “Je moet ervoor zorgen dat iedereen gelijke kansen heeft en je moet als politiek het goede voorbeeld geven.”

Om uitsluiting en achterstelling aan te pakken moet je ergens beginnen. Beginnen met en in de politiek: prima. Dat mogen meer partijen doen!

Van feminisme light tot ‘optimistisch feminisme’, ruimte en vrijheid

Steeds meer feministen waarschuwen voor feminisme light. Het gaat daarbij om een voorwaardelijke vorm van gelijkwaardigheid met een nadruk op individueel consumeren. Onder andere auteur Chimamanda Addictie neemt stelling tegen dit soort krachteloze papieren tijgers. Anderen, zoals Jessa Crispin en Rebecca Solnit, benadrukken juist het vitale karakter van een opstandig soort feminisme. Geholpen door feiten, zoals die geleverd door onderzoekster Cordelia Fine. Die wijzen uit dat wij mensen veel flexibeler zijn dan de Mars en Venus denkers je willen laten geloven.

Feminisme ligt voortdurend onder vuur. In de kern is het een van de meest revolutionaire bewegingen aller tijden. Veel mensen voelen zich daar ongemakkelijk bij en proberen de scherpe kantjes van het basis gedachtegoed af te vijlen. Adichie is duidelijk in haar weerzin tegen het eindresultaat van dat soort verzachtingen, een voorwaardelijk soort feminisme:

Feminisme light bedient zich van parallellen als ‘hij is het hoofd en jij bent de hals’. Of ‘hij rijdt maar jij zit ernaast’. Nog troeblerender in feminisme light is het idee dat mannen van nature superieur zijn maar verwacht worden ‘vrouwen goed te bejegenen’. Nee. Nee.Nee. Aan de basis van het welzijn van een vrouw moet meer liggen dan mannelijke welwillendheid. […] We oordelen harder over machtige vrouwen dan over machtige mannen. En dat wordt mogelijk gemaakt door feminisme light.

Een andere manier waarop we als mensen feminisme reduceren tot een onschadelijk feel-good gebeuren is het vermarkten van de kernboodschap. Dan krijg je reclames voor water met een smaakje, onder het motto ‘women in control’ – waarna je hele slanke, hele blonde, hele blanke vrouwtjes vrolijk in een jurkje rond ziet huppelen.

Ja daaaaag, zo is het feminisme niet begonnen… Het begon met een roep om gelijkwaardigheid en om politieke, economische en sociale rechten, niet met koolzuurhoudend water kopen of een video liken op Facebook terwijl je op een Woman Power yogamat ligt.

Dát is het soort tandeloos feminisme waar Jessa Crispin tegenin gaat. In ‘waarom ik geen feministe ben‘ legt ze uit dat ze zichzelf niet bij zo’n individualistische consumentenbeweging aan kan sluiten. Ze wil terug naar het echte feminisme, een feminisme van vrouwen die boos worden, tegen achterstelling in opstand komen, en weigeren dat revolutionaire elan te verstoppen onder roze strikken en schattige cupcakes.

Crispin’s boek kreeg kritiek omdat ze wel een probleemanalyse geeft, maar geen oplossing biedt. Feministen opereren echter niet in hun uppie. Een andere feministe, Solnit, gaat in een nieuwe essaybundels juist in op wegen naar voren. Het doorbreken van de stilte staat centraal bij haar:

“Silence is forever being broken, and then like waves lapping over the footprints, the sandcastles and washed-up shells and seaweed, silence rises again.” Solnit’s voice shows us what it means to refuse to be drowned out, and how doing so creates the hope that you, along with many others, can change the world. “A free person tells her own story,” Solnit writes. “A valued person lives in a society in which her story has a place.”

Zover zijn we nog lang niet, en juist daarom is het goed als wij vrouwen onze stem blijven verheffen, met elkaar in gesprek gaan, en de wereld opnieuw definiëren op basis van onze eigen ervaringen, inzichten en onderzochte feiten. Wat dat betreft komt het goed uit dat wetenschapster Cordelia Fine een nieuw boek publiceerde. In Testosterone Rex maakt ze korte metten met alles wat je dacht te weten over de invloed van hormonen en genetische aanleg. Zo menen we dat mannen voordeel genieten van een fikse dosis testosteron, maar dat blijkt nergens op gebaseerd.

Ook theorieën over mannen- en vrouwenbreinen vallen in duigen zodra je kritisch onderzoek doet. Het wonder van mensenhersenen is juist dat ze zo flexibel zijn en zich aanpassen aan ervaringen en situaties. Dat geeft lucht en ruimte. Rollenpatronen liggen biologisch gezien veel minder vast dan mensen beweren, en zijn vooral een sociaal-cultureel product. Wat mensen verzonnen, kun je veranderen. Hoera!

Twee manieren om een vrouwvriendelijkere regering te krijgen

Stem op partijen die concrete voorstellen doen om de situatie van vrouwen te verbeteren. Zoals GroenLinks, D’66 en Artikel 1. En stem op vrouwelijke kandidaten die laag op de kieslijst van hun partij staan. Als we massaal die twee wegen bewandelen, hebben we in een mum van tijd een regering die veel meer vrouwen bevat dan nu. Dan gaan mannelijke politici vrouwen serieuzer nemen, (ze moeten wel), en komen de belangen van de helft van de bevolking hoger op de agenda.

Welke partijen hebben het goed voor met vrouwen? Onder andere tijdschrift Opzij en organisatie Women Inc. zochten het uit. Volgens Opzij hebben Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA de beste papieren. Zij willen in actie komen tegen de loonkloof, pleiten voor uitbreiding van het karige ouderschapsverlof voor kersverse vaders, en willen meer diversiteit aan de top. Artikel 1 nam zelfs een feministisch manifest op in het programma.

Women Inc. geeft op haar website een overzicht welke thema’s partijen in hun verkiezingsprogramma’s opnamen, en of ze dat uitgebreid deden of alleen een paar loze kreten toevoegden. Opnieuw scoren Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA hoog.  Opzij en Women Inc. komen zodoende onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde beeld. Kijk verder vooral ook even bij tijdschrift Villeine, die per partij een vertegenwoordiger aan de tand voelde over het feministische gehalte van hun programma.

Naast algemene overzichten letten sommige organisaties op bepaalde onderwerpen. Zo bekeek het Centrum voor Individu en Samenleving CISA de programma’s vanuit het perspectief van alleenstaanden.  Dat is belangrijk omdat vrouwen mensen zijn, individuen, en omdat veel oudere vrouwen alleenstaand worden na de dood van hun partner.

Zoals verwacht komen Christelijke partijen niet goed uit de bus. Ze stellen het gezin duidelijk voorop, vanuit een jaren vijftig wereldbeeld waarbij vrouwen vooral moeder de huisvrouw zijn. Dit opgaan in het gezin laat vrouwen als individu verdwijnen en werkt zodoende niet mee met vrouwenemancipatie. Bovendien negeren deze partijen met hun gezinsideologie de belangen van de inmiddels 2,9 miljoen eenpersons huishoudens (waaronder dus die vele alleenstaande oudere vrouwen). GroenLinks komt wat dat betreft als beste uit de bus, op de voet gevolgd door D’66.

Kenniscentrum Atria scande de partijen op hun plannen om de loonkloof tussen de seksen te dichten. Deze genderscan wijst uit dat CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PVV, SGP, VVD en 50PLUS niks zeggen over dit structurele onrecht. SP, PvdA, D’66, DENK en de Partij voor de Dieren besteden hier wél aandacht aan. Zo wil PvdA het onderbetalen van vrouwen aanpakken en dit bij wet regelen – want officieel mag het al niet om vrouwen minder te betalen voor hetzelfde werk, alleen handhaaft de overheid niet. Dus komen werkgevers nu makkelijk weg met deze vorm van discriminatie.

Dan de samenstelling van de Tweede Kamer. Je mag van een volksvertegenwoordiging verwachten dat vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn en evenveel macht hebben als hun mannelijke collega’s, maar dat is nog nooit het geval geweest. We zijn er echter met ons allen bij. Veranderen kan makkelijk, onderzocht Michaël Amir in zijn eindscriptie voor de studie Informatiekunde:

”De hoogste vrouw wordt namelijk toch wel verkozen.” Volgens Amir is het echter met een simpele aanpassing in de stemkeuze heel gemakkelijk om meer vrouwen in het parlement te krijgen. “Door je stem uit te brengen op een willekeurige vrouw uit de lijst van jouw favoriete partij, kunnen er veel meer vrouwen in de Tweede Kamer komen.” Via die tactiek maken veel meer verkiesbare vrouwen gebruik van de voorkeurstem, zegt Amir.

Ga dus niet voor de hoogst geplaatste vrouw op de kieslijst, meestal de nummer twee. Die komt er wel. Stem juist op een vrouw die ergens halverwege staat, of onderaan. Als veel mensen dat doen, en behalve voor een vrouw ook stemmen op een partij die vrouwen serieus neemt, kan de Nederlandse politiek er na 15 maart opeens heel anders uit zien.

Nieuwsronde: internationale vrouwendag

8 maart levert altijd een opleving op in de media-aandacht voor ”vrouwenkwesties”(wat trouwens gewoon mensenkwesties zijn, maar enfin). Daarom een speciale nieuwsronde, helemaal gewijd aan internationale vrouwendag. Enjoy!

  • Dagblad The Guardian opende een live blog met alle stakingen, protesten en acties rondom internationale vrouwendag. Het thema van 2017 is ‘staking’ en dat past helemaal bij het begin van internationale vrouwendag. 8 maart heeft haar wortels in de linkse arbeidersbeweging, met stakingen om meer loon, kortere werkdagen en het stemrecht voor vrouwen. In 1911 vond de eerste officiële internationale vrouwendag plaats, mede dankzij activiste Clara Zetkin.
  • Vrouwen in de V.S. protesteerden op 8 maart tegen Trump, in Latijns-Amerika ging het vooral over vaak dodelijk geweld tegen vrouwen, en in Turkije stonden protesten tegen de brede achterstelling van vrouwen op het programma. Wereldwijd trokken vrouwen uit protest door de straten.
  • Hoe boek je overwinningen? Zes feministen vertellen op welke manier ze ondenkbaar geachte voor uitgang mogelijk maakten. Groepen vormen blijkt cruciaal. Een vrouw alleen kun je nog weghonen, maar als meer vrouwen hun krachten bundelen blijkt alles mogelijk.
  • Zoekmachine Google maakt regelmatig een doodle om internationale vrouwendag te vieren. Websonic zette de doodles van 2005 tot en met 2015 op een rij. In 2016 toonde Google een video met vrouwen uit allerlei landen, die over hun dromen en ambities spraken. Dit jaar is het een animatie, met een terugblik naar allerlei vrouwelijke pioniers.
  • Altijd en eeuwig: goh, internationale vrouwendag, moet dat nou? Vier feministen zorgden voor de jaarlijkse reality-check en gingen voor de Volkskrant het rijtje argumenten met frisse moed langs. Meer diepgang dan die korte interviews kon er blijkbaar niet vanaf bij de redactie. #fail
  • De blanke mannelijke president van Brazilië leek het een goed idee om 8 maart te vieren met een compliment aan de dames. Wat kunnen ze goed shoppen! Wat zijn het toch een experts in het vinden van de laagste prijzen in supermarkten! Het leidde tot een golf van kritiek.
  • Nieuwszender ABC liet 8 maart alleen vrouwelijke presentatoren aan het woord. Redacteur Ben Pojibe hoorde de angstschreeuw van mannen al aankomen, en schreef ter preventie een genadeloze satire op al die ‘vrouwen worden te dominant, mannen hebben het ook moeilijk’ verhalen: ”It’s the children I feel most for. The little boys who have by unfortunate chance decided that today is the day they finally get to grips with current events, today is the day they become a responsible citizen, only to be told in no uncertain terms that this is a woman’s world.  Do they deserve to be exposed to this harsh truth so early in life?”. Inderdaad 😉
  • Belgisch blad Knack vroeg zich af: wat als je een mannelijke academicus was in een universitair vrouwenbastion? Het levert een hilarische omgekeerde werkelijkheid op. Zie hier het overzicht van hun andere artikelen over internationale vrouwendag.
  • Studente Milou Deelen plaatste op 8 maart een filmpje op har Facebook-pagina om te protesteren tegen slutshaming. Deelen werd vorig jaar lid van het Corps (Vindicat). De leden kozen haar prompt als doelwit voor een lied over  het laagste meisje van het jaar en schelden haar uit voor hoer. Na haar protest tegen die behandeling regent het negatieve reacties en sturen mannen foto’s van piemels naar haar mobiele telefoon. Oftewel: bek dicht, lastig wijf. Deelen houdt echter vol.
  • Feminisme is geen stok om vrouwen mee te slaan. Daarmee beantwoordde actrice Emma Watson kritiek op haar fotoreportage in Vanity Fair. Eén foto toont wat bloot en zodoende zou Watson haar werk als VN-ambassadeur en feministe ongeldig maken
  • Het ”schandaal” doet Fortune redactrice Claire Zillman erg denken aan de podcast De Schuldige Feministe, een satire op al die ‘kun je een feministe zijn en  XYZ doen’ verhalen: ,,The show comedically highlights the impossible standards that modern feminists are often held to. Watson knows the feeling. “I’m always just quietly stunned,” she said of criticism of her Vanity Fair shoot. And to her point, we need to lose the but and embrace the and; the multi-faceted nature of women’s lives doesn’t contradict their feminism, but rather complements it.”
  • De Canadese stad Halifax krijgt voor het eerst een openbaar monument voor ”echte” vrouwen. Namelijk vrouwen die tijdens de tweede wereldoorlog vrijwilligerswerk deden. Halifax telt 280 standbeelden en andere gedenktekens, maar die betreffen allemaal mannen. De paar vrouwenfiguren zijn symbolisch, zoals nimfen of uitbeeldingen van Vaderland of De Victorie.
  • Kleren maken de vrouw, maar maakt de vrouw ook de regels? Een gedachtenprikkelende beschouwing over cultuur, religie, de symboliek van kleding, en of kledingvoorschriften voor vrouwen dwingender zijn dan voor mannen. Als je de verhalen uit Engeland hoort, over vrouwen die op straffe van ontslag hoge hakken moesten dragen op het werk, of van hun baas hun haar moesten blonderen want anders dan, zou je zeggen van wel.
  • Mooie timing, zo rond Vrouwendag: IJsland nam als tweede land ter wereld een wet aan tegen de onderbetaling van vrouwen. België had de primeur.
  • Meer lezen, zien en horen? Zie hier, zeven inspirerende TEDtalks, van onder andere journaliste Meera Vijayan, Liberiaanse vredesactiviste Leyman Gbowee, model Cameron Russell en zakenvrouw Sheryl Sandberg. En natuurlijk schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie met haar beroemde speech waarom we allemaal feminist zouden moeten zijn.

8 maart algemene vrouwenstaking

Stop voor een dag met betaald of onbetaald werk. Dat is de oproep van twee Amerikaanse actiegroepen, waaronder de organisatoren van de Women’s March naar Washington, aan vrouwen wereldwijd. Ze willen 8 maart, internationale vrouwendag, benutten voor een algemene staking in de brede zin van het woord. Niet koken, niet koesteren, niet zorgen, niet schoonmaken, geen boodschappen doen, maar staken en de straat op om aandacht te vragen voor onrecht zoals seksueel geweld of de loonkloof.

Volgens de organisatoren doen inmiddels 35 landen mee aan de actie, waaronder vrouwengroepen in Ierland, Duitsland en Argentinië.

In Nederland kun je onder andere in Den Haag terecht voor een debat over en actie tegen de structurele onderbetaling van vrouwen in Nederland. Vakbond FNV onthult die woensdag om 12:00 uur een standbeeld voor alle werkende vrouwen op het Plein in Den Haag. Voorafgaand vindt vanaf 10:00 uur in Sociëteit De Witte aan Plein 24 een debetbijeenkomst plaats, met vrouwen uit verschillende sectoren, wetenschappers en politici.

Amsterdam staakt met een fakkeloptocht. Het programma begint op 8 maart om 18.00 uur met verzamelen op de Dam. Deelnemers aan de fakkeloptocht lopen naar Café Belcampo, waar om 19.30 uur een bijeenkomst plaats vindt.

Op de website Internationale Vrouwendag vind je een compleet overzicht van deze en andere activiteiten in Nederland, op en rond 8 maart. Neem vrij, staak en ga naar een van de vele internationale-vrouwendag evenementen.

Nederland maakt kennis met de uitvinder van ‘mansplaining’

Magazine The New Yorker raakte een gevoelige snaar met deze cartoon:

Mijn vrije vertaling: ”Ik zei: ‘ik vraag me af wat het betekent’, niet ‘vertel jij me wat het betekent’.”

BAM! Mansplaining in een notendop. De ervaring van veel vrouwen dat mannen hen iets uitleggen, ongeacht wat het is en ongeacht de kennis, mening en/of ervaring die vrouwen zelf hebben over het onderwerp. Denk aan de arts die van een mannelijk familielid een verhandeling krijgt over een aandoening waar ze nota bene in specialiseerde.

Het fenomeen is tenenkrommend irritant en getuigt van een enorme blinde vlek bij mannen, maar lange tijd beschikten vrouwen niet over de taal of de machtspositie om zich teweer te stellen tegen deze culturele vorm van dominant territorium afbakenen. Zolang je sociaal en economisch afhankelijk bent van een man laat je het wel uit je hoofd om kritiek op hem te uiten. En als dat niet meer zo is, moet je nog steeds een woord vinden om uit te drukken wat het probleem is.

Cue Rebecca Solnit. In 2008 schreef ze het essay ‘mannen leggen dingen aan mij uit‘. De term Mansplaining stond daar nog niet letterlijk in, maar vrouwen herkenden zich in de situatie die ze in het essay besprak en kwamen met dat woord op de proppen. Men explain werd mansplain. Nu, bijna tien jaar later, kunnen Nederlanders dit baanbrekende essay eindelijk in hun eigen taal lezen. Vrij Nederland publiceerde de vertaling, bij wijze van voorpublicatie van een nieuw in Nederland verschenen bundel artikelen van Solnit.

Mansplaining staat inmiddels in het online woordenboek van Oxford. In interviews vertelt Solnit dat ze het erg prettig vindt dat vrouwen nu beschikken over de woorden om duidelijk te maken op welke manieren ze monddood worden gemaakt:

I used to focus on its negatives: It does get used too broadly at times, and it can imply that anything men hold forth on is mansplaining. But years ago, a woman pointed out to me that the word has been incredibly valuable in describing an experience most women have but didn’t have terminology for, beyond generics like patronizing, presumptuous and so forth. I often talk about the importance of calling things by their true name, of the value of precise description, so I’m pleased to have inspired a word that is now in many languages, including, recently, Icelandic.

Hoog tijd dat Nederland nader kennis maakt met het essay van Solnit en het gebruiksgemak van het woord mansplaining. Want in ons land komt dat ook vaak zat voor. Dus hulde aan uitgeverij Podium die de bundel van Solnit uitbracht onder de titel ‘Mannen leggen me altijd alles uit‘. En hulde aan Vrij Nederland voor de voorpublicatie van het essentiële mansplain-essay die de bundel haar naam geeft.

Ploumen boekt internationaal succes met hulpfonds voor vrouwen

Vrouwenlichamen liggen wereldwijd onder vuur. Met grote gevolgen: als je bijvoorbeeld niet kunt bepalen of en zo ja wanneer je kinderen krijgt, word je lijf een tijdbom die op ieder willekeurig moment je leven en welzijn totaal overhoop haalt. Minister Ploumen begrijpt dat. Toen de V.S. steun voor gezinsplanning introk, zette zij een fonds op. Daarmee boekt ze internationaal succes. Ze haalde al 51 miljoen euro op in vijf weken tijd. Allerlei landen zegden bovendien nog meer geld toe. Tot grote onvrede van SGP en CU, die een baarplicht voor vrouwen prima vinden. Onthoudt dat op 15 maart…..

Ploumen kondigde haar fondsenwerf-actie, She Decides, aan toen de Amerikaanse president Trump de Global Gag Rule opnieuw van kracht maakte. De naam staat voor een wet die het klinieken en hulporganisaties in de Derde Wereld verbiedt om hulp rond ongewenste zwangerschappen aan te bieden. Artsen en verpleegkundigen mogen het A-woord niet eens noemen, zelfs niet als een vrouw expliciet vraagt of abortus mogelijk is. De wet betekent: Amerikaanse dollars aanvaarden, en abortus taboe verklaren, of doorgaan met de hulp maar dan zonder die financiële steun.

De wet zorgt er voor dat vrouwen in plaats van een veilige, vrijwel risicoloze ingreep, hun toevlucht moeten zoeken bij illegale kwakzalvers die in onhygiënische omstandigheden een onveilige abortus uitvoeren. Wereldwijd sterft iedere twee uur een vrouw aan de gevolgen van dat soort praktijken. Zonder Amerikaanse steun sluiten bovendien veel klinieken waar vrouwen voorbehoedsmiddelen en preventieve onderzoeken kunnen krijgen. Vrouwen hebben daardoor geen mogelijkheden meer om een zwangerschap te voorkomen en/of hun gezondheid goed in de gaten te houden.

Wat Ploumen doet is dus letterlijk levensreddend. Ze probeert het financiële gat te dichten en zorgt ervoor dat klinieken vrouwen goede zorg rondom zwangerschap en geboorte aan kunnen bieden, inclusief het beschikbaar stellen van voorbehoedmiddelen en abortus. Deze voorzieningen zijn cruciaal om vrouwen de regie te laten houden over hun leven en gezondheid. Ploumen is een heldin!

Daaraan gerelateerd: mecht je nog stemadvies nodig hebben voor de verkiezingen van  15 maart, weet da dat SGP en ChristenUnie Ploumen’s initiatief helemaal niks vinden. Zij zijn tegen abortus en voor dode vrouwen en de weesjes die zij vaak achterlaten. Mijdt dit soort religieuze partijen als de pest, als het leven je lief is.