Monthly Archives: februari 2017

Jaaroverzicht Lezeres des Vaderlands: een must-read

Iedereen die meent dat kwaliteit ‘vanzelf’ boven komt drijven, iedereen die vindt dat vrouwen gewoon beter hun best moeten doen om hun boeken gepubliceerd te krijgen, iedereen die zich afvraagt ‘waar zijn de vrouwen toch?’ zouden het jaaroverzicht van de Lezeres des Vaderlands als must-read op hun lijstje moeten zetten. De cijfers zijn overduidelijk (70% m-30% v) en als niemand iets wil doen omdat eerst anderen iets zouden moeten veranderen, zitten we over vijftig jaar nog steeds met blanke eenheidsworst.

Eerst de feiten. Na een jaar turven en tellen blijkt de aandacht voor vrouwelijke auteurs steken op 30%. Dit aandeel van circa eenderde komt ook terug in andere landen, zoals Australië of in de VIDA-tellingen uit de V.S. Het gaat om een structurele blinde vlek voor alles wat buiten het veld van blank en mannelijk valt. Daardoor halen schrijfsters de krantenkolommen slechts mondjesmaat, ongeacht hun werk.

In Nederland zouden vooral Het Parool en Vrij Nederland zich moeten schamen: die redacties komen niet verder dan rond de 20%. Dat het echt anders kan bewijst dagblad Trouw, met gemiddeld 40%. Niet geheel toevallig werken bij Trouw de meeste vrouwelijke recensenten en bij Vrij Nederland de minste, merkt de Lezeres op. Hulde aan Trouw! Allemaal een voorbeeld nemen aan die krant! Wordt abonnee van Trouw! Hoera!

Bij het stukken tellen hield de Lezeres geen rekening met de omvang van artikelen, en de plek binnen een boekenbijlage – prominente voorin met foto, of ergens achterin bij de korte signalementen. Zou ze dat aspect meegenomen hebben, dan duikelt dat gemiddelde van 30% aandacht voor vrouwen verder omlaag. Zowel in week 4 als in week 6  telde ze dit wel mee, en bleken stukken over vrouwen bij bijvoorbeeld de Volkskrant structureel korter te zijn en in de marge te staan. Op die manier ontstaat een tweede vorm van structurele marginalisering, binnen de geturfde marginalisering.

Tot slot maakt de Lezeres des Vaderlands korte metten met smoezen van het type ‘ja maar misschien  publiceren vrouwen minder boeken, uitgeverijen moeten ook wat doen, waarom heb je zo de pik op arme onderbetaalde krantenrecensenten’ enz enz. Welnu, verwijzen naar het aanbod uitgeverijen of andere schakels in de literaire wereld, is een manier van wegduiken:

Het is zeker zo dat waar je je schijnwerper ook zet in deze keten, vrouwen ondervertegenwoordigd zijn. Zelf heb ik al eens laten zien dat leeslijsten op middelbare scholen ook allesbehalve divers zijn. Dat betekent ook dat iedereen in de keten naar een schakel vóór zich kan wijzen om het probleem – en de verantwoordelijkheid – van zich af te schuiven. Dan verandert er echter nooit iets. […] Er wordt veel meer geproduceerd dan gerecenseerd, dus een boekenbijlage kán makkelijk diverser bespreken dan nu gedaan wordt. […] We zijn niet ‘vanzelf’ op weg naar meer gelijkheid, daar moet actief aan gewerkt worden.

Aan dat argument kan ik er nog eentje toevoegen. Kranten en andere media hebben de functie van poortwachter. Boeken waar zij aandacht aan besteden, komen beter onder de aandacht van lezers. Daarom houden uitgeverijen nauwlettend in de gaten welk boek De Wereld Draait Door in de etalage zet. Hun Boek van de Maand belandt daarna steevast in de toptien van de Bestseller 60. En daarom reageerden comics-fans zo teleurgesteld toen de New York Times een rubriek over dat genre schrapte – het wordt nu lastiger om uit te vogelen welk album je wil lezen, wat de aanbevolen titels zijn.

Ook op andere manieren blijken kranten en andere media poortwachters. In Australië komt tweederde deel van alle boeken uit de koker van een schrijfster. Als literaire bijlagen slaafs het beleid van uitgeverijen zouden volgen, zou het in de Australische media moeten wemelen van de artikelen over schrijfsters en recensies van hun boeken. Maar dat is niet zo. Australische boekenkaternen geven nog steeds tweederde van de kolomruimte aan mannelijke auteurs.

Kortom, op de media rust een extra verantwoordelijkheid om de situatie te veranderen. De Lezeres des Vaderlands hint dat Nederland misschien een eigen structurele telling krijgt, een instituut zoals VIDA. Dat hoop ik van harte, want de buren overzee merken dat cijfers publiceren een schok veroorzaakt in medialand en dat lekker tellen het debat naar een hoger niveau tilt:

VIDA’s count director Jen Fitzgerald says the numbers are so clear that they’re starting to change the conversation. “We have these stark blue-and-red charts that offer up data, and there’s no negating it. When we present it, it’s no longer a question of, ‘Is there an imbalance?’ Now, it’s a question of, ‘Why is there an imbalance? Do we want to change the imbalance?’ ” Fitzgerald says. “You know, the initial shock of, ‘Oh my goodness, are we really seeing 75 percent men across the board?’ to a question of, ‘Why are editors OK with 75 percent men across the board?’ “

Vrij Nederland, Parool, Volkskrant, NRC enz.: de bal ligt bij jullie. Doe er iets goeds mee.

Nieuwsronde

Feminisme in de Zuid-Koreaanse gaming industrie, succesvolle sopranen uit 1850, Russische mannen mogen straffeloos Russische vrouwen slaan, de bestrijding van het Zika-virus, straatintimidatie wordt wellicht strafbaar, dat en meer in deze nieuwsronde

  • Vrouwen die graag gamen komen hopen haat en minachting tegen, maar het verzet tegen die seksistische behandeling neemt toe. Vrouwen groeperen zich rondom een fictief vrouwelijk personage uit het spel Overwatch en voeren actie om mensen bewust te maken van de situatie.
  • Elizabeth Taylor Greenfield… noooooit van gehoord. Zij blijkt een Afro-Amerikaanse sopraan die in 1851 een zeer succesvolle tournee door de V.S. maakte en met haar talent alle vooroordelen over primitieve zwarten overhoop gooide. Met haar optredens maakte ze de weg vrij voor andere Afro-Amerikaanse artiesten, zoals Sissieretta Jones en Audra McDonald.
  • Groot nieuws voor de organisatie die straatintimidatie aan wil pakken: de PvdA diende een initiatiefwet in om deze vorm van openbare agressie strafbaar te stellen. Denk aan vrouwen voor hoer uitmaken, met een groepje omsingelen, vertellen welke seksuele handelingen ze met haar willen verrichten, dat en meer zou de status van overtreding moeten krijgen. De politie kan dan situaties onderzoeken, straatintimidatie opsporen en boetes uitdelen. Ook gemeenten zoals Amsterdam werken al aan hun eigen anti-straatintimidatie regels.
  • Vrouwen moeten blij zijn dat hun man ze slaat. Aldus columnist Yaroslav Korobatov over een nieuwe Russische wet die huiselijk geweld uit het strafrecht haalt. Alleen verkrachting en het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel blijft strafbaar. ”Het voortaan oogluikend toestaan van mishandeling is het gevolg van een succesvolle lobby van ultraconservatieve politici in het land,” constateert Joop.nl.
  • De eerste vrouw als leider van het Holland Festival is het snelst weer weg, kopt Dagblad Trouw. Ruth MacKenzie verhuist na de editie van 2018 het Holland Festival naar Frankrijk, om het Parijse Théâtre du Châtelet te leiden. Ze heeft het Festival dan vier keer gedraaid. De mannen deden gemiddeld zeven edities.
  • Patricia Paay besloot in het openbaar te treden om te praten over de gevolgen van een seksfilmpje. Onbekenden publiceerden dat filmpje op diverse websites. In een positief ontvangen interview bij Jinek vertelde Paay dat haar leven nu een nachtmerrie is: ”Ze komt haar huis niet meer uit, voelt zich bekeken. “Wat erg voor u,” had een taxichauffeur gezegd. Om in één adem door te vragen of ze écht van plasseks houdt.”
  • Zika bestrijden en voorkomen dat dit virus schade toebrengt aan baby’s? Top. Dat in die strijd vrouwenrechten sneuvelen? Niet top. Regeringen eisen dat vrouwen voorkomen dat ze zwanger worden, dat vrouwen niet naar andere landen reizen en dat vrouwen voorkomen dat ze verkracht worden en dan alsnog zwanger raken. Op die manier schuift de samenleving de verantwoordelijkheid  voor de ziekte af op vrouwen, zodat die nog meer problemen krijgen bovenop al bestaande problemen zoals armoede, geweld, zware zorgtaken en andere toestanden.
  • Na de aandelencrisis van 2008 verzuchtten experts dat alles anders zou zijn geweest als het Lehman Sisters was geweest in plaats van Lehman Brothers: vrouwen zouden de crisis hebben voorkomen. Grappig maar waar: bij een soortgelijke aandelencrisis in 1720 gebeurde het omgekeerde. Mannelijke experts wezen vrouwen aan als de schuldige. Om uit de crisis te komen moesten mannen weer mannen worden, en moest vrouwen buiten de beursvloer blijven.
  • De regering van El Salvador verleende gratie aan Sonia Tábora, een vrouw die 30 jaar de cel in moest voor een miskraam.  Een conservatieve regering, gesteund door de Katholieke Kerk, maakte het afbreken van een ongewenste zwangerschap in 1998 totaal verboden, zonder enige uitzondering. Sindsdien belandden honderden vrouwen na een miskraan in de cel. Er gaan inmiddels stemmen op om abortus weer toe te staan in geval van incest, verkrachting of als het leven van de moeder in gevaar is. Deze gratie kan daar een voorbode van zijn…. Wie weet….

Politicus: zwangere vrouw is omhulsel

We hadden al Amerikaanse politici die vrouwen vergeleken met koeien en varkens. En politici die anti-abortus voorstellen opnamen als onderdeel van landbouwwetten. Maar nu hebben we een politicus uit Oklahoma die openlijk stelt dat zwangere vrouwen een omhulsel zijn. Ze hebben geen eigen rechten meer over wat er met hun lijf gebeurt. Zo. Duidelijk! Vrouwen zijn geen mensen, maar dingen.

In het Engels klinkt de woordkeuze van Republikein Justin Humphrey nog horror-achtgier dan ik het vertaal. Hij gebruikt de term ‘host’. Dat kan gastheer/vrouw voor mensen betekenen, maar je kunt ook de host zijn van parasieten, virussen of monsters. Jezebel liet de berichtgeving over de uitspraken van Humphrey dan ook vergezeld gaan van een foto uit horrorfilm Alien. Humphrey stelt:

“I understand that they feel like that is their body,” he said of women. “I feel like it is a separate — what I call them is, is you’re a ‘host.’ And you know when you enter into a relationship you’re going to be that host and so, you know, if you pre-know that then take all precautions and don’t get pregnant,” he explained. “So that’s where I’m at. I’m like, hey, your body is your body and be responsible with it. But after you’re irresponsible then don’t claim, well, I can just go and do this with another body, when you’re the host and you invited that in.”

Humphrey vindt dat die domme omhulsels niet zelf over over hun lijf mogen beslissen. Ze zouden alleen een zwangerschap af mogen breken als de erbij betrokken man toestemming geeft. Dit is iets wat de wet sinds 1992 expliciet verbiedt omdat het tegen de grondwet indruist. Dat maakt Humphrey niet uit. Desnoods mag de man in zijn voorstel een DNA test eisen om zijn vaderschap vast te stellen – waarna de vrouw die procedure uiteraard moet doorstaan, want de foetus zit in haar lijf.

Diverse feministen proberen een positieve kant aan de hele gang van zaken te vinden. Zo stelt auteur Jessica Valenti dat Humphrey complimenten verdient omdat hij zegt waar het op staat. Geen omslachtig gedoe over de gezondheid van vrouwen of hun psychische toestand of wetgeving om klinieken om te toveren tot medische forten. Nee, gewoon, openlijke vrouwenhaat. Pats, recht in je gezicht. Duidelijk!

Webmagazine Jezebel kwam met suggesties voor nieuwe teksten op ansichtkaarten:

“Congratulations on becoming a host and inviting that in!” is a truly beautiful thing to say to a pregnant woman. Hallmark should start printing that on cards for baby showers.

De Huffington Post voelde de noodzaak om onder de kop een onderkopje te zetten met de bevestiging dat dit echt is, realiteit, geen verzinsel, geen nepnieuws. Nee, zo praat een conservatieve politicus met de macht wetgeving te introduceren.

Tot slot: Het Verhaal van de Dienstmaagd, van Margaret Atwood, staat opnieuw in de bestsellerslijsten, Haar science fiction over een fundamentalistisch Verenigde Staten waar vrouwen letterlijk fokvee zijn geworden, staat opnieuw in de belangstelling. Alles wat ervoor zorgt dat mensen gaan lezen en kennis maken met goede romans, is wat mij betreft prima. Plus, geen situatie zo naar, geen voorstel zo wreed en vrouwenhatend, of een kitten maakt het beter. Want:

“Let’s pray that nothing happens that would make us all pick up ‘The Road.’”

Dus ter afsluiting: hier, een troostend katje.

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

Ze was gewaarschuwd. Ze kreeg uitleg. Toch hield ze vol.

Zou de Republikeinse leider Mitch McConnell spijt hebben van zijn woorden? Tijdens een discussie in de Amerikaanse senaat, over de nominatie voor minister van Justitie van racist en vrouwenhater Jeff Sessions, legde hij een Democratische politica het zwijgen op. Elizabeth Warren Snow wilde een brief voorlezen van Coretta Scott King, over het racisme van de genomineerde. McConnell gebruikte daarvoor een wet uit 1836. Zijn uitleg om dit goed te praten veranderde prompt in een strijdkreet voor het feminisme.

Vrouwen verbieden in het openbaar te spreken kent een zeer lange geschiedenis, zoals historica Mary Beard onlangs in een lezing uitlegde. McConnell geeft slechts een van de meest recente voorbeelden. In het Engels klonken de woorden van McConnell om zijn actie te rechtvaardigen als volgt: “She was warned. She was given an explanation. Nevertheless, she persisted.” Oftewel: ze was gewaarschuwd. Ze kreeg uitleg. Desalniettemin bleef ze doorgaan / hield ze vol.

Dit leverde een prachtige samenvatting op van twintig eeuwen feminisme. Door de eeuwen heen hebben mannen vrouwen gewaarschuwd – doe dit of je bent een hoer, doe dat of je draait de cel in, echte vrouwen lopen niet in hun eentje op straat rond, echte vrouwen hebben geen behoefte aan het stemrecht, wees lief en hou je mond. Die waarschuwingen gingen gepaard met uitleg waarom vrouwen minderwaardig en rechteloos zouden moeten zijn. Ondanks dat hielden vrouwen vol.

En hier staan we dan, anno 2017, met hard bevochten rechten waar je regelmatig opnieuw voor moet strijden. En nog steeds snoeren mannen vrouwen de mond. Formeel, met een beroep op wetten, informeel, door vrouwen weg te pesten, zoals op sociale media gebeurt, of op het werk, bijvoorbeeld door in beoordelingen op te nemen dat vrouwen te agressief zouden zijn of moeilijk in de omgang (en ze daarna geen promotie te geven). Of door de zaken om te keren: het zijn die gemene feministen die mannen onmondig maken, boehoehoe. Dus doe niet zo vals, vrouwen, en hou je kop.

In de V.S. geldt she persisted inmiddels als een strijdkreet. Het leidt onder andere tot filmpjes en Twitter-series over andere vrouwen die ook volhielden, wat ze ook naar hun hoofd geslingerd kregen. Zo krijgen mensen, dankzij McConnell, gratis geschiedenisles over feminisme en de lange strijd van vrouwen om te gelden als mens, met alle kansen en mogelijkheden die daar bij horen.

De sneer van McConnell verenigt bovendien vrouwen van alle etnische achtergronden. Want als het gaat om ruimte in het openbaar innemen, telt gender zwaarder dan huidkleur. Wat Warren overkwam is niets nieuws, zeiden vrouwen onder andere op Twitter. Iedere vrouw die het zag weet precies wat er gebeurde.

Hoe verder? Warren las de brief voor op de trappen van het Senaatsgebouw. Het leverde een YouTube video op die 4,5 miljoen keer werd bekeken, en de teller loopt nog. Warren’s collega-senatoren Jeff Merkley, Tom Udall en Sherrod Brown lazen de brief van Loretta King alsnog voor in de Senaat. En McConnell kreeg in termen van machtspolitiek precies wat hij wilde. In een door Republikeinen gedomineerd orgaan, met vrouwenhater Trump als president, kon hij zijn achterban tevreden stellen door een vrouw aan te vallen en loodste hij de nominatie van Sessions probleemloos naar de finish.

En de Oscar gaat naar….. een man

Jaarlijks reikt de Amerikaanse filmindustrie Oscars uit, en jaarlijks blijkt welke verhalen, personages en makers de dominante cultuur belangrijk vindt: het werk van blanke mannen en de verhalen van blanke mannen. Vrouwen maken slechts 20% van de genomineerden uit. Het protest groeit, onder de noemer Oscars So Male. Hollywood heeft een enorm mannenprobleem, waardoor mannen kansen en werk aan andere mannen geven en vrouwen buiten in de kou staan.

Vakblad Variety signaleert dat de diversiteit op het gebied van huidkleur een beetje toenam en, na een aantal zeer magere jaren, nu weer opklom naar het niveau van 2007. Onder andere Octavia Spencer, Denzel Washington en Viola Davis maken dit jaar kans op een Oscar en in de categorie ‘beste film’  staan Moonlight, Hidden Figures en Fences, drie films met ras en etniciteit als belangrijk thema.

Deze relatieve vooruitgang strekt zich echter niet uit tot de seksen. Als je de acteurscategorieën even buiten beschouwing laat, domineren mannen in hoge mate. Dit jaar nomineerde de Academy of Motion Picture Arts and Sciences geen enkele vrouw voor beste regisseur of cinematograaf. De categorie scenarioschrijver leverde slechts 1 vrouw op uit een groep van minstens 10 genomineerden. Bij producenten ziet het beeld er iets gunstiger uit: negen van de 30 genomineerden zijn vrouw.

Al met al komen mannen op 80% van de genomineerden. De Academy nomineert liever een jodenhater als Mel Gibson dan een vrouw, aldus actrice Lena Dunham:

“It’s so crazy that Mel Gibson gets to make those insane movies and like scream about Jewish people on the street and then he gets to make a movie and everyone’s like, ‘But he’s an artist!’” Dunham is confident that, “If a woman went on a rant about Jews she would literally be like put in a dungeon.” Robinson inserted that, adding insult to injury, Gibson was nominated for “fucking Hacksaw Ridge,” a film she places in the cinematic genre of a “white dude jerking off about the heroism of another white man—I could not be less interested in that.”

De mannelijke dominantie is hardnekkig. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen in de periode van 2005 tot 2016 gemiddeld nooit verder kwamen dan 19% van de Oscarnominaties. Dit jaar biedt meer van hetzelfde. Alleen in de categorie ‘korte documentaires’ bevat de lijst evenveel mannen als vrouwen. Heel toevallig gaat het dan om relatief goedkope films, die je zelfstandig kunt maken met weinig middelen.

Bij de acteurscategorieën kom je altijd 50-50 uit, maar ook dan zie je opvallende verschillen. Zo hebben vrouwen in de categorie ‘beste ondersteunende actrice’ opvallend vaak rollen waarin ze een mannelijke hoofdpersoon helpen. Bijvoorbeeld als loyale echtgenote van of als de moeder van. Omgekeerd gaat het bij ondersteunende acteurs meestal om schurkenrollen, of zelfstandig opererende personages die het pad van een mannelijke hoofdpersoon kruisen, signaleert website Goldderby.

Waarom zijn lof en eer voor vrouwen en ‘vrouwenverhalen’ belangrijk? Welnu:

Because what we choose to honour doesn’t only tell us who excelled; it tells us who we are. If women aren’t integral to our storytelling, it skews the perspective of which stories are “worth” hearing, and how they’re told. At this point, you’re likely smacking your head, thinking you’ve heard all this before. Listen, I would give anything not to be still writing it. But the statistics keep forcing me to, like some film-columnist Ancient Mariner with a dead Oscar hanging around my neck.

Dus is het veelbetekenend dat wij als cultuur vrouwen marginaliseren. Het ontneemt vrouwen kansen en sluit deuren voor ze. Zo pikte Steven Spielberg het werk op van Colin Trevorrow omdat hij zichzelf in deze regisseur herkende. Hij gaf hem een miljoenenbudget en de kans om Jurassic World te regisseren. Dit gebeurde in hetzelfde jaar waarin Kathryn Bigelow Zero Dark Thirty uitbracht (omzet ruim 95 miljoen dollar). Maar, zoals Johanna Schneller van dagblad de Globe and Mail constateert:

Bigelow is the only woman to have ever won a best director Oscar, for 2008’s The Hurt Locker. But if Spielberg saw himself in her, he hasn’t said so. And she’s not directing Star Wars: Episode IX, either. Colin Trevorrow is.

Zo houd je de status quo in stand en kom je vanzelf op baggercijfers zoals 7% regisseuses in de top 250 van meest succesvolle films uit 2016. En weet je vrij zeker dat Oscars naar een man gaan.

Feministen roeren zich met symbolische en echte strijd

President Donald Trump verhoogde met 1 pennenstreek de drempel voor vrouwen uit arme landen om baas in eigen buik te zijn. Hij tekende zijn decreet omringd door welvarende blanke mannen in pak. De Franse feministische groep 52 maakte prompt een parodie met presidente Clinton die, omringd door andere vrouwen, een wet tekent die het mannen verbiedt om te ejaculeren, tenzij het de voortplanting dient. Nu volgt de Zweedse regering met de ondertekening van een klimaatverdrag door een vrouw, omringd door vrouwen. Deze symbolische strijd loopt parallel aan harde actie in de ‘echte’ wereld: een algemene staking van Amerikaanse vrouwen. Een dag zonder vrouwen.

Feministen strijden altijd op twee niveau’s: het gebied van symbolen en de ‘echte’ wereld. Op beide terreinen proberen dominante groepen namelijk hun territorium af te bakenen en hun macht vast te houden. Beide niveau’s versterken elkaar. Daarom had het zo’n grote symbolische impact toen Trump  arme vrouwen onder de bus gooide toen het gaat om hun reproductieve rechten, omringd door mannen:

Het Franse Collectif 52 besloot tegenwicht te bieden aan dit beeld. Ze produceerden een fictieve ondertekening van een fictieve wet om mannen te vertellen wat ze met hun lijf mogen doen. Door Clinton, omringd door vrouwen:

De Zweedse milieuminister Isabella Levin versterkte deze beeldenstrijd in de ‘echte’ wereld toen ze, omringd door vrouwen uit haar ministerie, een klimaatovereenkomst tekent om de uitstoot van schadelijke stoffen in 2045 terug te brengen tot nul. Fictie werd werkelijkheid met deze foto:

De Zweedse minister ensceneerde de ondertekening expres net zoals Trump zichzelf graag afgebeeld ziet. Slate magazine over deze beeldenstrijd:

The photo is striking in part because there are rarely, if ever, images of all-female groups making rules and laws. Women are disproportionately affected by the whims of legislators, but their whims often don’t even make it to the discussion table; women still make up a tiny minority of public officials in the U.S. and around the world. Watching a committee of men rule on the most intimate goings-on of women’s bodies may cause some viewers to boil with rage, but just as many others won’t bat an eye. It’s the status quo.

Zeker als vrouwenlevens op het spel staan, zoals bij pogingen van mannen om vrouwen te dwingen tot baren, mag die status quo niet vanzelfsprekend zijn. Vrouwen zijn ook mensen. Vrouwen hebben ook een kloppend hartje. Vrouwen voelen ook pijn. Als je niet eens kunt beslissen over je lijf, heb je geen poot meer om op te staan. Persoonlijker dan een gedwongen zwangerschap met baarplicht wordt het niet.

Extra motivatie dus voor vrouwenorganisaties in allerlei landen, waaronder de V.S., om te protesteren en verandering te eisen. Naast allerlei demonstraties willen de organisatoren van de Women’s March naar Washington een algemene staking uitroepen. De datum is nog niet bekend, maar hun oproep krijgt inmiddels veel bijval. Het is een krachtig middel. Onder andere vrouwen uit IJsland en Spanje gingen de Amerikaanse vrouwen voor, met succesvolle stakingen die hele steden en landen lam legden. Zodra er een datum is laat ik het weten….

Singer eert Desirée Dolron met veelzijdige expositie

Zijn het stofdeeltjes? Planeten? Sterrenstelsels? Hoe hangt dat gewervel samen met de weerspiegeling in het plafond? Daardoor lijkt het alsof je omhoog kijkt naar een sterrenhemel. En wat heeft dat alles te maken met angst? Die verwondering en meer roept het werk van Desirée Dolron op, onder andere met haar video-installatie ‘I will show you fear in a handful of dust II‘. Het werk maakt deel uit van een veelzijdige expositie in het Singer Museum in Laren. Grijp je kans – dat kan tot en met 14 mei 2017.

Xteriors

Harper’s Bazaar houdt het kort. ”Wie van fotografie houdt: dit is jouw tentoonstelling”. Dolron brak door met een reeks foto’s over religieuze rituelen in India, Pakistan en andere landen, waar mensen zichzelf pijnigen om een staat van transcendentie te bereiken. Tegelijkertijd toont het Singer ook haar latere werk, zoals de serie Xteriors, met prachtige, verstilde foto’s van serene mensen met een onpeilbare blik.

Maar Dolron doet meer dan alleen fotografie. Meteen als je de hoofdgang van het Singer museum in loopt, hoor je een onrustig fladderend ruisen. Het geluid komt van video-installatie Complex Systems. Geïnspireerd door de bewegingen van een zwerm spreeuwen speelt Dolron hier met leegte en beweging, soms harmonieus, soms manisch, aanzwellend en wegstervend. Enige minpunt: vanwege de locatie in de gang lopen er constant bezoekers door het beeld. Het pleit voor de kracht van Dolron’s installatie dat mensen toch geboeid bleven kijken.

Eenmaal binnen in de reeks zalen begint de bezoeker bij de onderwaterfotografie van de serie Gaze, waarna de religieuze beelden uit de jaren negentig volgen, een mooie reeks foto’s uit Cuba en Xteriors. Ook al lijkt het werk ernstig, je kunt wel degelijk humor ontdekken. Zoals Habana Libre, een foto van de Cubaanse hoofdstad gezien vanaf de boulevard. Dolron gebruikte bedekte kleuren. Donkere wolken aan de hemel en duidelijk zichtbare gaten in de vervallen gevels, ja, vrijheid…..

Tussendoor kun je in een pikdonkere bijzaal ‘I will show you fear in a handful of dust II‘ ondergaan. Ik heb er geen ander woord voor – ondergaan. Op een goede manier. Ik vond het werk vervreemdend, mysterieus, mooi op een ontzagwekkende manier. Dolron hierover in een interview voor het Financieel Dagblad:

Dolron komt niet uit een religieus nest, maar zat wel op een nonnenschool. ‘Daar werd ik niet blij van. Ik zie de secularisering als een bevrijding. Ik geloof ook niet in een hiernamaals. Mijn recente werk, I Will Show You Fear in a Handful of Dust (2016, red.), is een video van dwarrelend stof. Als mens ben je niets anders dan een transformatie van de stof. Zelfs onze angst huist in de materie.’

Zoveel kun je dus bereiken met warrelende deeltjes.

Om Dolron’s laatste installatie te zien moet je eerst door de toegift wandelen. Het Singer liet de fotografe een keuze maken uit de collectie. Ze koos vrouwenportretten van Leo Gestel en Jan Sluijters, omdat die schilderijen ”voor haar een sterke zeggingskracht en tijdloos karakter hebben”, aldus de toelichting. Leuk: het naakt met parelketting (Jan Sluijters, circa 1932) heeft gewoon haar op haar oksel, zoals dat hoort bij mensen.

Enfin, helemaal achterin zie je Uncertain, TX. Begeleid door omineuze a-tonale muziek zie je beelden van Caddo Lake in Texas, waar vreemde eend in de bijt Salvinia Molesta (grote vlotvaren) het hele ecosysteem aan het verwoesten is. Aan de oppervlakte zie je er weinig van. Zon, blauwe hemel, exotische bomen in een moeras…  maar onder water verstikt deze woekeraar alle leven. Beklemmend

Geen wonder dat grote musea zoals Victoria & Albert museum in Londen of het Reina Sofia Museum in Madrid haar werk bewonderen en tentoon stelden. Fijn dat je nu niet naar Engeland, Spanje of de V.S. (Guggenheim) hoeft te reizen. Je kunt alles zien in ons eigen kikkerlandje. Aanbevolen!

Vrouwen leiden verzet tegen Donald Trump

Vrouwelijke juristen en rechters leiden het verzet tegen Donald Trump. Zijn decreet om de grenzen te sluiten voor mensen uit zeven landen schendt de grondwet, stellen ze, en daarom tekenen ze beroep en bezwaar aan. Nee zeggen tegen Trump is niet zonder risico. Het kostte interim minister van Justitie Sally Yates haar baan. Haar ontslag maakt haar de vijand voor het Trump-kamp, maar een heldin in de ogen van de vele mensen die het optreden van de president van de V.S. ten diepste afkeuren. Dankzij dit verzet heeft een rechter Trump’s inreisverbod nu tijdelijk geblokkeerd.

Het ontslag van Yates heeft een ironische lading. Tijdens de benoemingsprocedure kreeg ze een preek van ene Jeff Sessions over het belang van nee zeggen tegen een president. Als je als rechter twijfelt aan de wettelijke onderbouwing van een maatregel, moet je stelling durven nemen, zelfs als het om de president gaat. Kon en zou ze nee zeggen? Nou? Nou?

Yates gaf het goede antwoord en kreeg de baan. Nu zegt ze nee, omdat ze wijfelen aan de wettelijke onderbouwing van dit inreisverbod, en prompt beschuldigt Trump haar van verraad en stuurt haar de laan uit. En Sessions? Die vindt dat prima. Heel toevallig koos Trump deze racistische seksist bovendien als de beoogde nieuwe minister van Justitie.

Het is ook ironisch dat Trump vrouwen tot nu toe behandelde als vee, maar dat juist vrouwen hem nu het vuur aan de schenen leggen. Vier vrouwen leiden het verzet. Federale rechter Ann Donnelly, district court judge Allison Burroughs, rechter Leonie Brinkema, magistraat Gail Dein, allemaal ondertekenden ze bevelen om het inreisverbod tijdelijk te blokkeren totdat er duidelijkheid komt over de wettelijke status van Trump’s decreet. Na hun actie tekende ook een mannelijke rechter verzet aan:

For those of you scoring at home, that’s four female judges and one male judge pushing back in a 12-hour span. Those four women aren’t pushing back because of their gender. It’s hard to imagine any judge reading this executive order, which was seemingly reviewed by Lionel Hutz at a bar in Springfield, without enjoining it. But it seems wonderfully fitting, just a week after the Women’s March on Washington, that the fight against Trump will be taken up by female lawyers, advocates, and jurists, and that they’ll be fighting alongside men.

Trump werkt ondertussen gestaag verder aan het verpesten van de situatie voor alles wat niet blank en mannelijk is. Behalve de mensen uit Syrië, Irak, Iran, Jemen, Libië, Sudan en Somalië, die zwaar getroffen worden door het inreisverbod, heeft Trump bekend gemaakt wie hij wil benoemen tot rechter in het Hoogste Gerechtshof van de V.S. Het is de conservatieve rechter Neil Gorsuch. Hij stemde in het verleden diverse keren vóór vrouwvijandige maatregelen.

Gelukkig vormde hij toen een minderheid en konden andere rechters voorkomen dat vrouwen zonder voorbehoedsmiddelen en andere reproductieve rechten kwamen te zitten. In het Hoogste Gerechtshof zou hij echter levenslang schade aan kunnen richten. Andere rechters zijn oud, en als die wegvallen kan Trump meer van dit soort conservatieven benoemen. Met als einddoel het (opnieuw) verbieden van abortus. Iets waar voorstanders van de baarplicht zich nu al op verheugen, en iets wat voor voorstanders van vrije keuze een waar schrikbeeld is. Onder andere omdat het dode en gewonde vrouwen oplevert.

Zo ziet politiek in Nederland er uit

Campagneleiders woonden een loting van de NOS bij, om te weten welke fractieleider met wie in debat mag in de aanloop naar de verkiezingen van maart aanstaande. Zo ziet dat er uit:

Wie gaan deze blanke mannen adviseren? Welnu, andere blanke mannen. Want dit is hoe het huidige landschap partijleiders eruit ziet. Zo:

Wie voeren deze blanke mannen aan? Meer blanke mannen. Want dat is het profiel van de kandidaten op de lijsten van de politieke partijen: hoogopgeleid, randstedelijk, blank, man.

Dit is dus de politieke situatie in Nederland: blanke mannen die blanke mannen promoten. Je kunt het zien. Of we het met ons allen ook wíllen zien… Of we het willen weten….? In ons conservatieve kikkerlandje vrees ik grote weerstand. Kwaliteit komt vanzelf bovendrijven. Vrouwen en mensen met een gekleurde huid willen zelf niet, die hebben geen ambitie, stellen andere prioriteiten, vinden hun gezin of de situatie in hun thuisland misschien belangrijker dan het land besturen. Ach, nog een jaartje of vijftig wachten en dan hebben vrouwen en minderheden die achterstand vanzelf ingelopen. Geen harde maatregelen nodig hoor. Da’s dwang en dwang vinden we heeeeel naar. De politiek reguleert zichzelf wel. Het is gewoon een kwestie van geduld. Alles komt vanzelf goed. Vanzelfsprekend.

Echt, ik kan deze riedel dromen. Ik lees dit iedere keer opnieuw zodra structurele discriminatie open in beeld komt en mensen zich alleen met veel moeite kunnen onttrekken aan dat wat voor je neus gebeurt. Maar de bewijzen stapelen zich op, mensen. Zo ziet politiek in Nederland er uit. Willen we beweren dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid niet kunnen en niet willen? Serieus?

Macht: Collectief 52 draait de rollen om

Vanaf nu is het mannen verboden te ejaculeren, tenzij het de voortplanting dient. Was getekend: presidente Hillary Clinton, omringd door vrouwen. Het nep nieuwsbericht gaat inmiddels viraal. Het is het perfecte antwoord van de Franse feministische groep Collectif 52 op de beelden van Trump, die, omringd door mannen, met één handtekening vrouwen uit ontwikkelingslanden de toegang tot abortus ontnam door de zogenaamde Global Gag Rule opnieuw in te stellen.

Collectif 52 gebruikte voor hun parodie een foto van de huisfotograaf van de Obama’s. Het oorspronkelijke beeld toonde Obama die een wet ondertekende om de veteranen van de Women Airforce Service Pilots te eren. Ze kregen een hoge onderscheiding, de Congressional Gold Medal. Met Photoshop verving Collectif 52 Obama door Clinton en voilà, een perfect beeld was geboren. Vrouwen met macht die mannen dicteren wat zij wel en niet met hun lijf mogen doen. De Belgische editie van Marie Claire:

De foto door Collectif 52 is zo grappig als hij pijnlijk is. Een groep vrouwen die levensbelangrijke beslissingen maakt die enkel mannen echt zal benadelen? Het klinkt absurd, maar helaas is het tegenovergestelde dagelijkse kost.

Dat duidelijk maken was precies de reden voor het nepnieuws met fictieve foto, vertelde een vertegenwoordigster van 52 (52 omdat vrouwen in Frankrijk 52% van de bevolking uit maken):

“Gender stereotypes are so strong, that one can only realize the absurdity of such a moment by showing the exact opposite,” a representative from 52 told the Huffington Post. “Which is why we thought we should show the image of a world where women could order men not to have any sexual relationships outside of procreation.”

De actie slaat aan.  Alle kleine beetjes helpen…. Wil jij ook helpen? Doe dan een donatie aan een fonds van minister Lilianne Ploumen. Die zamelt geld in om klinieken te ondersteunen als zij de donaties van de V.S. verliezen omdat ze vrouwen een volledig pakket medische zorg rond zwangerschap willen bieden. Zie ook #Ploumen4Women, een initiatief van scenarioschrijver Willem Bosch:

Ons initiatief heeft sinds vrijdagmiddag 36 duizend euro binnen gehaald. En er blijft meer binnen komen.

Aanbevolen!