Monthly Archives: maart 2016

Wet van Sullerot opnieuw bewezen

De Franse econome Sullerot constateerde jaren geleden al dat ”wij als samenleving” het werk van vrouwen minder waarderen dan dat van mannen. Hoe meer vrouwen, hoe lager de status van het werk en hoe lager de salarissen. Deze maand bleek opnieuw hoe fundamenteel dit inzicht was. Een nieuw onderzoek uit de V.S. concludeert dat als meer vrouwen werkzaam worden in een voorheen door mannen gedomineerd beroep, de salarissen en de status van dat beroep dalen. Ook al doen de vrouwen hetzelfde werk als de mannen in die specifieke beroepsgroep deden.

intersectionaliteitAlleen krijgen we wel minder loon….

Wetenschappers van de Cornell en New York University schatten in dat dit mechanisme één van de verklaringen is voor het hardnekkig voortbestaan van de loonkloof. Zelfs als vrouwen beter betaalde banen zoeken, nemen ze hun tweede sekse mee. Zodra ‘teveel’ vrouwen hetzelfde beroep kiezen, daalt het aanzien van dat werk en hebben werkgevers minder loon over om die tweederangs personeelsleden in dienst te nemen en te houden. Of, diplomatieker gezegd:

janitors (usually men) earn 22 percent more than maids and housecleaners (usually women). Once women start doing a job, “It just doesn’t look like it’s as important to the bottom line or requires as much skill,” said Paula England, a sociology professor at New York University. “Gender bias sneaks into those decisions.”

De gevolgen zijn groot. Toen meer vrouwen designers werden, daalden de lonen met 34%, signaleert de New York Times. Toen meer vrouwen doordrongen tot de biologie, kregen deze wetenschappers 18% lagere salarissen. Als vrouwen promotie krijgen, wordt de loonkloof GROTER, blijkt uit Amerikaans onderzoek.

Ook in Nederland zie je dat de status daalt als meer vrouwen bepaalt werk doen. Zo verschenen er verontruste berichten over ‘teveel’ vrouwen bij Justitie en een overheid die teveel feminiseert, met rampspoed en ellende tot gevolg. Het omgekeerde gebeurde ook. Programmeren gold, in het begin van het computertijdperk, als administratief werk. Het beroep had geen status en geheel toevallig domineerden vrouwen. Toen mannen gingen domineren, werd het beroep opeens prestigieus en stegen de salarissen significant.

Enfin, wil je zelf beoordelen hoe relevant het werk van Sullerot nog is vandaag de dag? Bestudeer haar rapport aan de Commissie van Europese Gemeenschappen. Van harte aanbevolen.

Nieuwsronde: de louter positieve editie

Pasen! Dat viert dit weblog met een editie van de nieuwsronde vol positieve berichten. Successen, eervolle prijzen, mijlpalen, in deze aflevering louter goede ontwikkelingen op het gebied van vrouwenemancipatie.

Auto's onveiliger voor vrouwenVooruitgang!

  • De Amerikaanse tak van Amazon betaalt mannen en vrouwen evenveel. De onderneming heeft de hardnekkige loonkloof, die zoveel vrouwen op achterstand zet, nagenoeg weten uit te bannen. Gelijk loon voor gelijk werk? Het kan! Bovendien krijgen medewerkers sinds kort twintig weken betaald ouderschapsverlof. Da’s in de V.S. zeer uitzonderlijk. Kortom, hulde.
  • Nederland valt sinds 1 maart 2016 onder het zogenaamde Verdrag van Istanbul. Dit verdrag dwingt ondertekenaars om geweld tegen vrouwen actief te bestrijden en tegen te gaan (preventie). In Nederland heeft 45% van alle vrouwen ouder dan 15 jaar ooit te maken gehad met lichamelijk en/of seksueel geweld, meldt het College voor de Rechten van de Mens. ”Het Verdrag geeft een nieuwe impuls aan de aanpak van dit maatschappelijke probleem,” hoopt deze instantie. Hard nodig, want naast allerlei andere factoren die vrouwen tegen houden, scoort huiselijk geweld ook hoog.
  • De beroemde Michelin gids krijgt een nieuw, bijzonder zusje: een gids over alle vrouwelijke topkoks. De editie zoomt in op 74 restaurants uit België en Luxemburg met één of meer vrouwelijke chefs. Onder hen Karen Keygnaert van restaurant A’Qi; Arabelle Meirlaen in Marchin; Lydia Glacé van restaurant Les Gourmands en Léa Linster, als eerste vrouw bekroond met een Bocuse d’Or.
  • Eindelijk gerechtigheid. Voor het eerst kwalificeert het internationale Strafhof in Den Haag seksueel geweld als oorlogsmisdaad. De drie rechters deden hun uitspraak in een zaak tegen Jean-Pierre Bemba Gombo. Als rebellenleider was hij in de Congo betrokken bij massale verkrachtingen van vrouwen.
  • Psycholoog Marleen Rijkeboer won de Docentenprijs 2015-2016 van de Universiteit Utrecht. Het was voor het eerst in zeven jaar dat een vrouw een kans maakte. Het onafhankelijk nieuwsblad van de universiteit, DUB, signaleerde dat studieverenigingen opvallend vaak alleen mannen voordroegen voor de eretitel. Zeventien nominaties in totaal, zonder dat daar een vrouw bijzat? Statistisch bijzonder onwaarschijnlijk… Wel fijn dat de eerste keer in al die jaren dat een vereniging een vrouw voordraagt, zij ook meteen wint.
  • Films met vrouwen in de hoofdrol of in belangrijke bijrollen deden het goed in de bioscopen. 10 Cloverfield Lane harkte 25,2 miljoen dollar binnen in de eerste weken. Dat mensen Batman vs Superman willen zien, komt voornamelijk door het personage Wonder Woman. The Witch geldt niet alleen als de beste horrorfilm die het jaar 2016 tot nu toe bracht, maar het verhaal is ook nog eens bijzonder feministisch.
  • Filmgerelateerd ander nieuws: De Canadese filmcommissie verdeelt het beschikbare budget 50-50 onder tussen mannelijke en vrouwelijke regisseurs. Het fonds wil daarmee de gelijkwaardigheid tussen de seksen bevorderen, en vrouwen de kans geven hun eigen verhalen te vertellen. Hulde!
  • De Nederlandse regering steekt 12 miljoen euro in onderzoek naar de gezondheid van vrouwen. De resultaten van de studie moeten de zorg verbeteren. Nu sterven onnodig veel vrouwen omdat artsen bijvoorbeeld de symptomen van een hartaanval niet goed herkennen, en vrouwen naar huis sturen omdat hun klachten tussen de oren zitten.
  • Weg met de jaren vijftig rolpatronen! Speelgoedfabrikant Lego introduceert een set met een vaderpoppetje met fles en een werkende moeder. Winkelketen Target gebruikte een mannelijk model om hun XXL-kleding te showen. De gelukkige, Zach Miko, kreeg prompt een contract bij IMG Models. Grote kans dat er binnenkort voor het eerst een plus-size mannelijk model op de catwalk paradeert. En Femke van Odijk schrijft voetbalgeschiedenis in Nederland. Ze is de eerste vrouw die een mannenelftal gaat trainen.
  • Feminist Frequency, bekend van video-analyses over rolpatronen, stereotypering van vrouwen in computerspelletjes en andere feministische onderwerpen, begon een crowdfunding actie voor een nieuwe serie. Deze keer over vrouwen die in het verleden hun eigen koers voeren en naam maakten. De actie leverde binnen de kortste keren ruim 73.000 dollar op. Ordinary Women, here we come….

Fijne Paasdagen,

groetjes

Ingrid

Onderzoek benoemingen hoogleraren staat niet op zichzelf

Heeeeeej, dat klinkt bekend! Organisaties die formeel procedures hebben om vacatures te vervullen, maar die daar voor banen in de hoogste regionen vrolijk vanaf wijken. Ze adverteren niet met vacatures en gaan uit van persoonlijke netwerken om kandidaten te vinden die ze geschikt achten. Dat bleek uit een onderzoek naar de benoeming van hoogleraren bij Nederlandse universiteiten. En dat blijkt nu opnieuw uit een studie naar benoemingspraktijken bij de grootste bedrijven van Engeland.

Vrouwen vinden is echt niet zo moeilijkGebaseerd op dit schandaal...

Wetenschapster Marieke van den Brink maakte in 2009 furore met haar onderzoek naar de totstandkoming van benoemingen van hoogleraren. Haar studie liet pijnlijk duidelijk zien dat er in de praktijk weinig terecht kwam van formele regels. In 44 procent van de commissies zat géén vrouw. In 64 procent van de gevallen was sprake van gesloten werving: universiteiten zochten kandidaten in hun eigen netwerk. Zodoende benoemden blanke mannen andere blanke mannen via allerlei verborgen achteraf-kanalen.

In Engeland richtte het onderzoek zich naar de werving van topfunctionarissen bij de grootste bedrijven van het land. Hieruit komt hetzelfde mechanisme naar voren. In verreweg de meeste gevallen was er sprake van een gesloten werving. Buitenstaanders hoorden niets over vacatures en konden dus ook niet reageren. In eenderde van de gevallen zocht de top van een bedrijf kandidaten uit het eigen netwerk.

Een woordvoerster van de Equality and Human Rights Commission (EHRC), die de studie verrichte, was duidelijk over het effect van die benoemingscultuur:

“The recruitment process to the boards of Britain’s top companies remains shadowy and opaque and is acting as a barrier to unleashing female talent”

Dat de resultaten zo gelijksoortig uitvallen, ook al betreft het een ander land, een andere periode, en een andere setting, bevestigt nog maar eens de macht van informele mannen-netwerken. Zolang de top voornamelijk bestaat uit machtige mannen die vrouwen niet zien staan, blijven ze soortgenoten aannemen. Als je weer eens leest ”waar zijn de vrouwen” dan weet je nu een belangrijk deel van het antwoord: de poortwachters van de macht houden de deur ferm gesloten. Vrouwen en mannen met een gekleurde huid? Niet welkom. En dat is niet ‘de banenwachtrij’. Dat is domweg seksisme en racisme.

Uitgevers vertalen vooral werk van mannen

…En nog meer boeken, na dat geschiedenisfeestje van eergisteren. De VPRO gids staat van 19 tot en met 25 maart in het teken van Frankrijk. Eén van de artikelen gaat over literatuur. Vraag mensen een Franse auteur te noemen en de meesten komen niet verder dan Houellebecq, constateert de gids. Gelukkig verschijnen dit voorjaar negen romans in vertaling. Van een Laurent, Adrien, Gregoire, Nicolas, Fred, Partick, Mathias, Eric, en een Joël. Allemaal mannen. Waar zijn de vrouwen? Die ontbreken meestal in vertaling, en dat blijkt een internationaal fenomeen.

female-_reader

Wie zich in vertalingen verdiept, stuit keer op keer op dezelfde scheve verhouding. Vrijwilligers legden databases aan voor de situatie in de V.S. Het blijkt dat Amerikaanse uitgeverijen tussen 2008 and 2014 in totaal 2,471 roman lieten vertalen. Slechts in 26.6% van de gevallen betrof het een roman van een vrouw. Bij poëzie stijgt het percentage licht, naar bijna 30%. In 2015 leverde een nieuwe telling 31% vertaalde schrijfsters op.

In Engeland is de situatie niet veel beter. Ook hier ontbraken cijfers en sloegen vrijwilligers zelf aan het tellen. Vertaalster Alison Anderson kwam tot percentages die schommelden tussen de 25 en 35%. Uit de publicatielijsten van Ierse en Britse uitgeverijen destilleerden andere vrijwilligers, afhankelijk van het jaar, een verhouding van 24% tot 27% vertaalde schrijfsters – dus circa driekwart vertaalde schrijvers/mannen.

Nederlandse cijfers? Ik had geen tijd om publicatielijsten door te vlooien. Het zou me echter verbazen als Nederland afwijkt van deze situatie. Alle tekenen wijzen juist op een conservatiever dan gemiddeld klimaat. Naast het Franse mannenlijstje uit de VPROgids blijken ook andere steekproeven mannelijke dominantie op te leveren. Zo schreef Jan Paul Hinrichs in 2012 over Baltische literatuur, vertaald in het Nederlands. Het wemelt van de mannelijke auteurs in zijn overzicht. Bij een overzicht van Spaanse literatuur, vertaald in het Nederlands, moet je flink naar beneden scrollen om bij de eerste schrijfster te komen. Ook een greep uit vertaalde Amerikaanse fictie, najaar 2015, levert vooral vertalingen van romans van mannelijke auteurs op.

De mensen die zich zorgen maken om deze scheve verhouding, wijzen er allemaal op dat de Europese cultuur het begrip ‘literatuur’ automatisch omzet naar het beeld van een blanke man met pijp, gefotografeerd voor een boekenkast. Die beeldvorming leidt ertoe dat werk van mannen herkenbaarder is dan dat vrouwen. Onder andere Deborah Smith, vertaalster van Koreaanse romans, signaleert dat uitgevers verhalen van mannen zien als universeel: auteur = man = mannelijke auteur schrijft over de thema’s die er toe doen = universeel, algemeen, voor iedereen geldend:

When a UK publisher is asked what they look for in a book, one of the most depressingly common answers is “universal themes”; such as a Norwegian man chopping wood, or a university professor having a midlife crisis.

Daarnaast domineren mannen de literaire media. De overwegend mannelijke recensenten schrijven vooral over romans van mannen. De VIDA telling vestigt daar al een aantal jaren de aandacht op. Hierdoor komen discussies op gang. Welke boeken vinden we met ons allen belangrijk? Wie horen we? Wie krijgen nauwelijks aandacht? En wat doen we als dat verschil langs genderlijnen loopt?

Alleen door vooroordelen aan te pakken en werk van vrouwen actief naar voren te schuiven, kun je dit soort seksistische automatismen doorbreken, stelt Smith (en velen met haar.) Behalve bewustwording helpen ook concrete acties. Smith besloot bijvoorbeeld een eigen uitgeverij op te richten, om 50-50% werk van mannelijke en vrouwelijke auteurs in het Engels te vertalen. Andere mensen promoten vertaalde romans van vrouwen via hun blogs, websites en andere mediakanalen.

In Nederland beschikten we een tijdje over uitgeverij Artemis, waar vertaalde romans van schrijfsters volop aan bod kwamen. Deze imprint verdween in één ”merk’, Ambo/Anthos, maar nog steeds telt deze uitgeverij relatief veel werk van buitenlandse schrijfsters. Diversiteit komt ook vanuit De Geus/Novib. Van dat soort initiatieven moeten we het hebben. Dat en het enthousiasme van lezers die elkaar op mooie boeken van vrouwelijke auteurs wijzen.

BONUS: vergeten schrijfsters, en de feministen (Joanna Russ!)musea, en professoren die hun werk aan de vergetelheid ontrukten. In Nederland, en in andere landen. Mooie artikelen achter iedere link in deze twee zinnen 😉 Enjoy…

Geschiedenis is een feestje van en voor mannen

Geschiedenis? Een genre van mannen, voor mannen, over mannen. Dat beeld rijst op uit een onderzoek van magazine Slate. Het blad bekeek 614 boeken van tachtig Amerikaanse uitgeverijen, gepubliceerd in 2015, en merkte dat de auteur in 75,8% van de gevallen tot de mannelijke sekse behoorde. In het geval van biografieën schrijven deze mannen zelden over het leven van een vrouw. Slechts 6% deed dat. Aandacht voor vrouwen komt vooral van andere vrouwen….

gender_discrimination_resized

Dagblad The Guardian signaleert dat de situatie in Engeland net zo scheef zit. De top vijftig van best verkochte geschiedenisboeken bestaat uit 46 mannen en slechts vier vrouwen. Publicatielijsten uit 2015 kondigen 57 boeken aan. Slechts dertien uitgaven zijn geschreven door een vrouw.

Dit heeft gevolgen voor het beeld van de geschiedenis. De mannen die over mannen schrijven concentreren zich op ‘mannelijke’ terreinen zoals sport, koningen, oorlogen en nog meer oorlogen. De schaarse vrouwelijke auteurs hebben de neiging zich te richten op als ‘vrouwelijk’ gecodeerde terreinen. Bij de biografieën zie je een inhaalslag: bijna zeventig procent van de biografes kiest een vrouwenleven als onderwerp, omdat veel interessante verhalen zo lang ongehoord bleven.

Goede cijfers over de situatie in Nederland heb ik niet gevonden – kan aan mijn zoekmethoden liggen, dus als iemand de link heeft naar een goed onderbouwde cijfermatige analyse zou ik zeggen: mail! Een lijst van zeventig geschiedenisboeken van het Historisch Nieuwsblad wemelt in ieder geval van de boeken van mannen. Tussen alle Jannen en Joosten en Maartens is het flink zoeken naar een Hella S. Haasse of Els Kloek.

Ook duikt in Nederland hetzelfde patroon op als in Engeland en de V.S. Mannen schrijven niet vaak over vrouwen. Als een geschiedenisboek vrouwen een prominente plek geeft, is de auteur meestal een vrouw. Els Kloek stond bijvoorbeeld aan het hoofd van 1001 Vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis. Bij biografieën over mannenlevens is de auteur meestal een man. Biografieën over vrouwen komen meestal uit de koker van een schrijfster. Zie de boeken over danseres Olga de Haas, feministe Joke Smit, Koningin Juliana, enzovoorts.

Hoe komt dat? Veel mensen uit het boekenvak reageerden op deze totaal scheve balans, zoals in kaart gebracht door Slate en The Guardian. Een van de verklaringen luidt dat de markt zich richt op feestdagen zoals Kerstmis. Uitgeverijen publiceren rond die tijd boeken die mensen cadeau kunnen geven aan pap, opa of een ander mannelijk familielid. Met dat idee in het achterhoofd neigt de onderwerpskeuze vanzelf naar thema’s die mannen geacht worden interessant te vinden, zoals oorlogen en biografieën over leiders.

Daarnaast speelt de link met media zoals de televisie een rol. Het zijn voornamelijk blanke mannen die een geschiedenisserie in de wacht slepen en afleveringen lang over een bepaald onderwerp mogen praten. Dit bevordert vervolgens de verkoop van hun geschiedenisboeken, waarna deze mannen een groter podium hebben om van hun volgende boek een bestseller te maken. Zo krijg je vanzelf een elitegroep die de toon zet – en die toon is mannelijk gecodeerd.

Uitgeefster Lara Heimert wil ook naar de bredere sociologische context kijken:

“We have a real problem in publishing, but it’s not just a publishing problem,” Heimert wrote. “What is it about the way we educate our children that channels women toward literature departments and men toward history and politics departments? What are our assumptions—and by ‘our’ I mean publishers, booksellers, book reviewers &c—that lead us to publish history books for Father’s Day and fiction and memoir for Mother’s Day? Are these based on data or merely stereotypes?

Kortom, we hebben nog een lange weg te gaan…..

Vrije tijd studie toont resultaat van ongelijkheid

Lieve mensen. Natuuuuuurlijk blijkt uit een studie naar vrije tijd dat mannen veel relaxter leven dan vrouwen. Eerst conditioneren we vrouwen vanaf hun nulde jaar tot hoedster van eenieders emotionele en sociale welzijn. En daarna kijken we verbaasd op als vrouwen hun vrije tijd nauwelijks als vrije tijd ervaren, en het huis moeten ontvluchten willen ze een keertje aan zichzelf toekomen? Duh, wat had er anders uit dat onderzoek moeten komen?

Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en kenniscentrum Atria deden onderzoek naar vrije tijd. Kort samengevat komen de conclusies er op neer dat mannen en vrouwen ongeveer evenveel vrije tijd hebben. De kwaliteit van die vrije tijd verschilt echter drastisch. Bij vrouwen gaat het vaak om versnipperde momenten. Ze brengen hun vrije tijd vaak door met kinderen (die alertheid en zorg behoeven, dus hoe vrij is je vrije tijd dan nog).

Bovendien draaien veel vrouwen een ”derde dienst”. Ze doen betaald werk buitenshuis, onbetaald werk thuis, en leveren daarnaast werk om het emotionele welzijn van kinderen, familieleden, vrienden en collega’s op peil te houden. Internationaal onderzoek vat dat laatste samen onder de noemer ‘emotional labour’ . Zowel thuis als op het betaalde werk zien mensen dit volautomatisch als iets wat vrouwen behoren te doen. Alleen als ze stoppen met verjaardagen regelen, luisterende oren bieden, raadgeven, troosten en sussen, valt het op – in negatieve zin.

In het SCP/Atria onderzoek komen al deze factoren terug. Als de man en de vrouw in een gezamenlijk huishouden evenveel betaald werk verrichten, heeft de man meer vrije tijd dan de vrouw, omdat zij meer doet in het huishouden. In interviews geven vrouwen aan dat zij zich zeer verantwoordelijk voelen voor man, kinderen en huishouden, terwijl mannen de boel vaker de boel laten. De onderzoekers konden ook die verborgen emotionele arbeid van vrouwen traceren:

De interviews en focusgroepen laten zien dat wanneer de meer verborgen inspanningen van emotion work als uitgangspunt worden genomen, er wel aanwijzingen zijn voor een verband tussen de kwaliteit van vrije tijd en algemeen ervaren tijdsdruk.

Mannen leven wat dat betreft veel relaxter dan vrouwen. Oei! Niet eerlijk!

Om dit pijnlijke feit op te vangen zie je twee typen reacties. Aan de ene kant oproepen aan mannen om meer verantwoordelijkheid te nemen voor het emotionele en sociale welzijn van anderen. Veel vaker wijzen mensen echter met het vingertje naar vrouwen. Die pakken het niet slim aan, die moeten meer overleggen, meer delegeren en loslaten. Op die manier verandert de definitie van het probleem in ”vrouwen willen alles zelf doen”. En alles zelf willen doen, da’s dom, mevrouwtje, heel dom.

Wat dit ‘vrouwen willen alles zelf doen’ standpunt vergeet, is dat wij als samenleving iets anders van vrouwen verwachten dan van mannen. Vrouwen ”kiezen” bijvoorbeeld onder zware druk voor een anderhalf verdienersmodel, waarbij zij de halve zijn. Ze kampen met een omgeving die hen scheef aankijkt als het huis rommelig is of de kinderen diep in de middag nog in hun pyjama rondlopen. Zij moet aan de bak, niet haar man. Die kan lekker relaxt met vrienden op wintersport terwijl vrouwlief het huishouden draaiende houdt.

Kortom, deze vrije tijds situatie is een resultaat van een systeem waarbij vrouwen structureel zwaarder belast worden dan mannen. Ook een instantie als het College voor de Rechten van de Mens constateert dit. Op diplomatieke wijze stelt dit instituut dat structureel seksisme in combinatie met een individualistische ideologie een verrotte combinatie oplevert:

Het gaat in de eerste plaats om de stereotiepe opvattingen en houdingen over de rollen van mannen en vrouwen in de maatschappij. In de tweede plaats is er een tendens om individuele oplossingen te zoeken voor structurele oorzaken die de positie van de vrouw mede bepalen. Deze combinatie is bepaald niet ideaal.

Willen we de status quo doorbreken, dan hebben we altijd iets aan individueel handelen. Maar we hebben nog veel meer aan collectieve actie. Mannen, werkgevers, reclamemakers, speelgoedproducenten met hun roze en blauwe ghetto’s, de regering, iedereen moet aan de bak. Het zou al veel schelen als we mantelzorg beter verdelen tussen de seksen. Alleenstaande vrouwen serieuzer nemen. En vrouwen fatsoenlijk betalen voor hun werk, zodat mannen minder vanzelfsprekend de fulltime werkende kostverdiener worden.

Nigeriaanse vrouwen boeken succes met romantische verhalen

Geweldig! In het Noordelijke deel van Nigeria blijken vrouwen zeer succesvol romantische boeken te schrijven en te publiceren. Een gemiddelde eerste druk heeft een oplage van 10.000 stuks. De vrouwen verdienen een aardig inkomen met de verkoop. En veranderen het culturele landschap in hun regio, door over seks te schrijven en sociale problemen in hun land aan te stippen in de verhalen.

romance-literature-written-by-women-in-nigeria-file-photo-AP-640x480

Voor de vrouwen zelf is het niks nieuws dat ze romantische verhalen schrijven en uitgeven. Het is zoals Columbus: die ontdekte alleen iets omdat de ”nieuwe wereld” bij de Spaanse en Portugese koningen onbekend was. Zo ook hier: voor de ”westerse” wereld of ”Engelstalige media” is het nieuws dat vrouwen dit doen. De Columbus van dienst is fotografe Glenna Gordon. Ze kwam de schrijfsters op het spoor tijdens een project rondom huwelijksrituelen in het noorden van Nigeria.

Er ging een wereld voor Gordon open toen ze in gesprek raakte met de schrijfsters. Een aantal van hen wilde anoniem blijven. Vaak uit schaamte of uit angst voor represailles van conservatieve groeperingen. Anderen toonden echter geen schroom. Ze spraken met Gordon over hun werk en lieten zichzelf portretteren. Het leverde prachtige beelden op van trotse vrouwen die een gevoel van eigenwaarde ontwikkelden en doen wat ze leuk vinden.

De activiteiten van de Nigeriaanse auteurs zette Gordon ook aan het denken over haar ideeën rondom feminisme en Islamitische samenlevingen:

“The fact that I went there and met women making money and writing books and being totally feisty and self confident, that alone shattered my image of what women look like in our image of a repressive Muslim society. … Maybe it’s a Muslim society where people are happy with the boundaries that exist between genders and happy for the roles they have in their homes. A lot of what I learned when working on this is that none of this looks like to me what I think feminism looks like but maybe I need to change what I think feminism looks like.”

Hear hear ;)

BONUS Voor meer artikelen over feminisme, romantische boeken en ”niets is zoals je denkt dat het is”-inzichten: Wetenschapster Linda Duits over de status en de functies van het genre – met de eye-opener dat lezeressen dit type roman onder andere gebruiken om hun horizon te verbreden en iets bij te leren. Schrijfster Charlotte Lamb over het genre: ‘In feite is het feministische kunst”. Iets waar magazine Bustle, website Radical Notion en Frans van der Roest en Mayo de Vries zich bij aansluiten – de verhalen zitten beter in elkaar dan je zou vermoeden en tonen een zeer positief vrouwbeeld. Een auteur merkte zelfs dat het schrijven van een romantisch boek een scherpere feministe van haar maakte. Tot slot: website Smart Bitches, Trashy Books houdt alle nieuwe publicaties bij (Engelstalig). En Nederland heeft onder andere romantischeboeken.nl.

Vrouwelijke ghostbusters: zelfs symbolische vooruitgang is eng

Voor iedereen die, ondanks het recente 8 maart feest, nog steeds twijfelt of ”het” feminisme relevant is: zelfs symbolische vooruitgang voor vrouwen pikken we niet. Dat bewijst bijvoorbeeld de 2016-versie van de film Ghostbusters. In plaats van mannen staan vrouwen deze keer aan het roer. En zoals website Pajiba dat zo mooi samenvat: als deze reboot faalt zullen veel mensen naar die gender-omkering wijzen. Want vrouwelijke Ghostbusters? Onmogelijk, onvergeeflijk, totaal belachelijk! Alleen mannen kun je serieus nemen als geniale wetenschapper en avonturier!

female ghostbusters

Wat bijdraagt aan de gevoelens van ongemak is het feit dat filmstudio’s hun grootste succesnummers systematisch op (blanke) mannen richten en vrouwen marginaliseren. Daardoor raken we gewend aan de afwezigheid of ondergeschiktheid van vrouwen. Neem de Marvel superhelden films, met een omzet van circa 9 miljard dollar. De scenario’s zien vrouwen nauwelijks staan. Moet de studio kiezen welke personages voorrang krijgen, dan belanden vrouwen systematisch op de schroothoop. Alles draait om de mannelijke helden.

Dat soort onzichtbaarheid leidt tot een cultureel klimaat waarbij mensen al snel weerstand voelen als vrouwen tóch zichtbaarder worden. Dan klopt er opeens iets niet. En als het niet klopt, worden veel mensen onrustig. Fury Road? Feministische propaganda!  Gelijk verdeeld = vrouwen overheersen ((letterlijk en ook figuurlijk) = fout plus arme mannen.

Stel je voor als vrouwen echt ”overheersen”. Geen mannen, maar een team vrouwelijke Ghostbusters? Dan wordt de weerstand twee keer zo sterk. Vrouwelijke Ghostbusters komen dan opeens neer op het verpesten van de kindertijd.

”Wiens kindertijd?” kun je je afvragen. Die van de oorspronkelijke fans, stellen artikelen. Met impliciet de boodschap dat dit ”dus” mannelijke fans waren en zijn, en dat een vrouwen-team ”daarom” verraad is. Door deze nieuwe versie komt niet meer goed met de Ghostbusters, en dat is de schuld van die rottige feministen. Jawel. Een uur na publicatie van de allereerste trailer namen 13,000 anonieme mensen al de moeite om een negatieve beoordeling achter te laten. Je zou denken dat de wereld verging.

Gezien die instinctieve weerzin hebben we nog een lange weg te gaan. We moeten het hebben van kleine stapjes. Symbolisch, in de vorm van heldin Rey bij Star Wars (waar trouwens ook meteen krampachtige tegenreacties op kwamen). Of Marvel, die onder grote druk actiefiguurtjes van Black Widow toevoegde aan speelgoedsets. Of Zootopia, een animatiefilm die, zonder prekerig te worden, moeilijke onderwerpen zoals discriminatie, vooroordelen en intersectionaliteit aan de orde stelt. Maar ook letterlijk, iedere keer als ergens een glazen plafond sneuvelt. Op die manier krijgen jonge meiden meer voorbeelden: kijk, vrouwen kunnen ook op ruimtemissie (krijg je nog steeds vragen over lippenstift te verduren, maar goed.)

Kortom. Meer vrouwen. In het echt en symbolisch. In meer rollen, met meer diversiteit, in nieuwe gebieden en op nieuwe niveau’s. Zodat het fenomeen zichtbare vrouwen steeds gewoner wordt en niemand nog opkijkt van een reële of figuurlijke ”film” waarin vrouwen de hoofdrollen hebben.

BONUS: Bij het voorbeeld van de Ghostbusters: er ontstond ook ophef omdat de enige gekleurde persoon in het gezelschap officieel geen wetenschapper is. Zo zat het origineel in elkaar, en zo ook deze reboot. Destijds leverde dat weinig commentaar op. Nu valt de term ‘racisme’. Voor meer verhalen over dat aspect van de nieuwe Ghostbusters: zie hier, hier en hier.

Wensen voor internationale vrouwendag

8 maart! Wat zou het toch mooi zijn als

  • We ophouden bij alles wat er gebeurt naar vrouwen te kijken. Is er een genderprobleem? Dan moeten vrouwen meer dit doen en minder dat en we moeten ook zorgdragen dat mannen niet tekort komen en zich ok blijven voelen en trouwens, lokte je die straatintimidatie niet zelf uit door in het park te joggen??? Nou???????
  • Het ‘zeur niet, het valt reuze mee, doe niet zo negatief, de vrouwen in India, die hebben het pas zwaar’ riedel stopt. Ik wil best hele positieve stukjes tikken, super, maar de harde realiteit is dat de vrouwenemancipatie tenenkrommend traag verloopt. Ik wil daar geen roze strik omheen vouwen. ‘T is gewoon k met p. Ik vind het hoog tijd om net als in IJsland een nationale vrouwenstaking te houden en dit conservatieve mannenbroederslandje gierend tot stilstand te brengen
  • Mensen, meestal mannen, hun handen thuis zouden houden, zodat meisjes en vrouwen in vrijheid kunnen wonen, werken, reizen en hun ambities nastreven. Begin vandaag je steentje bij te dragen, bijvoorbeeld door een petitie tegen straatintimidatie te tekenen of mannen aan te spreken als ze over vrouwen praten als waren we vleeswaar
  • Het gezeur over manwijven eindelijk op zou houden. Vrouwen zijn mensen en de kwaliteiten of gedragingen die we als mannelijk coderen, zijn menselijk. En dus tappen vrouwen ook uit die zogenaamd mannelijke vaatjes
  • Vrouwen eindelijk mee onderhandelen bij de volgende formatiebesprekingen, om een nieuwe regering te vormen. We meer dan 1 vrouwelijke fractievoorzitter hebben, en minder oude blanke mannen in gemeenteraden
  • We hetzelfde loon voor hetzelfde werk krijgen
  • Vrouwengeschiedenis en feminisme verplichte onderdelen worden in het lesrooster. En schoolboeken aangepast worden zodat we nieuwe generaties niet blootstellen aan een jaren-vijftig-rollenpatroon
  • We (onbetaalde) zorgarbeid even hoog waarderen als het werk van bankiers – en de werkneemsters in die sectoren fatsoenlijk behandelen
  • We als vrouw echte keuzes kunnen maken en niet door een combinatie van honingpot en stok in een anderhalf verdienersmodel geperst worden

Zo kan ik nog uren door gaan. Feminisme? Broodnodig! Op naar een politiek opstandige internationale vrouwendag 😉

Nieuwsronde

Zoveel verhalen. Zo weinig tijd om er apart aandacht aan te besteden. Daarom af en toe een nieuwsronde, met alles wat je wilde weten over gender en de situatie van vrouwen. Seksueel geweld, de loonkloof, structurele onderschatting van vrouwen, het is allemaal nog even actueel als veertig jaar geleden tijdens de tweede feministische golf. Dus… naar welke bijeenkomst ga jij op 8 maart?

Samantha Bee maakt furore met haar nieuwe show…. zie hieronder.

  • Internationale vrouwendag komt eraan! Onder andere Women Inc verzamelt zoveel mogelijk initiatieven en bijeenkomsten in een overzicht. Grote kans dat er bij jou in de buurt ook iets georganiseerd wordt. Ikzelf ben op 8 maart in Amsterdam, bij een evenement van Atria.
  • Samen een vuist maken is hard nodig, want tot op de dag van vandaag krijgen vrouwen bijvoorbeeld niet hetzelfde loon voor hetzelfde werk. Terwijl dat sinds 1980 bij wet geregeld is. Keklik Yucel, Tweede Kamerlid voor de PvdA, doet een nieuwe poging en wil afrekenen met die ongelijke beloning. En zo zijn er nog veel meer zaken waar we als samenleving hoog nodig iets aan moeten doen.
  • Wat zijn de uitdagingen voor ‘het’ feminisme in 2016? Weblog De Tweede Sekse zette een aantal kwesties op een rijtje.
  • Tijdschrift VIVA wil natuuuuurlijk weten of het feminisme achterhaald is. Eh… zie boven? De redactie peilt de stemming in het forum van het blad aan de hand van drie stellingen: ”1. Feminisme is niet meer van deze tijd. 2. Vrouwen dienen hetzelfde te verdienen als mannen. 3. Het merendeel van de topfuncties wordt bekleed door mannen omdat vrouwen niet zo hard willen werken.” Ja, dat staat er echt. Gelukkig diende een lezeres dit prachtige antwoord in: ”1. Nee 2. Ja 3. Nee.” Tien punten voor deze feministe!
  • Eén van mijn favoriete commentatoren, Rebecca Solnit, schreef een geweldig stuk over taalgebruik en de zaak van de verdwenen dader. Zodra het gaat over geweld tegen vrouwen, gebruiken auteurs opeens opvallend vaak passieve zinsconstructies. Vervolgens lijkt het net alsof vrouwen zwanger worden van teveel alcohol drinken. De mannen die het voorzien hebben op dronken slachtoffers verdwijnen op mysterieuze wijze en lijken geen enkele rol te spelen bij het ontstaan van een zwangerschap. Raaaarrrrrrr….
  • Ierse vrouwelijke politici deden het goed bij de meest recente verkiezingen, en een vrouwenquotum speelde daarbij een positieve rol: ,,gender quotas absolutely had a role within the main parties. In particular, Fianna Fáil and Sinn Féin appear to have been rewarded by the electorate for selecting young, new female candidates.”
  • Deskundigen adviseren minister Jet Bussemaker om jongens op school les te geven over relaties en seks, met als expliciet doel dat zij leren meisjes en homo’s te respecteren. ‘De lessen zouden onderwerpen zoals mannelijkheid en groepsdruk moeten behandelen. ”Voorwaarde is dat de voorlichting wordt gegeven door een man die de juiste toon weet te treffen,” schrijft De Volkskrant. Wie meldt zich?
  • President Hollande besloot een vrouw gratie te verlenen nadat rechters haar veroordeelden tot tien jaar cel wegens moord. De vrouw schoot haar echtgenoot neer, nadat ze decennia lang het slachtoffer was geweest van huiselijk geweld. Haar alcoholistische man vergreep zich ook aan de kinderen van het echtpaar. Na het vonnis tekenden ruim 400.000 Fransen een petitie om voor haar vrijheid te pleiten – met succes.
  • Wie krijgt erkenning als genie? Hint: meestal geen vrouw. Vaak duurt het decennia voordat het grote publiek het werk van een vrouw op waarde schat. Waarom, hoe werkt dat, en wat kunnen we doen om het talent van vrouwen eerder te herkennen en erkennen? We kunnen beginnen bij onze eigen vooroordelen en de manier waarop we hetzelfde gedrag bij een man positief beoordelen, maar bij een vrouw negatief: ,,If you’re a guy who makes stuff and you tend to be oblivious to the needs of others because you are obsessed with the inner workings of your own mind, people will call you a genius. A woman with these qualities is more likely to be called crazy, monstrous, an attention whore.
  • Voorzitter van de meest feministische partij in Vlaanderen. Zo noemt Wouter Beke zichzelf. In een interview voor het blad Knack legt hij uit waarom iedereen een feminist zou moeten zijn. Ook mannen: ,,We mogen niet aan de zijlijn staan toekijken, we moeten vrouwen steunen vanuit de rollen die we vervullen: als vader, als partner en als collega”.
  • Comédienne Samantha Bee maakt op dit moment furore met haar show ‘Full Frontal’. Na 12 jaar bijrollen bij de Daily Show hadden de producers haar kunnen kiezen om presentator John Stewart op te volgen. Dat deden ze niet – oeps! Bee begreep de hint, vertrok, en heeft nu een centrale rol in haar eigen late night show op de Amerikaanse televisie. Er zijn minstens vier redenen waarom je naar haar programma zou moeten kijken. Maar de belangrijkste is: ze is enorm grappig, haar show is steengoed en ze werkt hard om meer diversiteit mogelijk te maken. Meer weten? Lees dit mooie verhaal in New York Magazine.

De Gereedschapskist: gender mainstreaming

Wat heeft sneeuwruimen te maken met gender? Of bushaltes en de locatie waar passagiers uit kunnen stappen? Of ambulancevervoer en pijnbestrijding onderweg naar het ziekenhuis? Veel, heel veel. Vaak gebeuren er dingen die een negatieve effect hebben op vrouwen. Pas als je door een genderbril naar alledaagse praktijken kijkt, zie je die verschillen. En kun je onterechte achterstelling wegnemen. Met een duur woord heet dat gender mainstreaming – kansen en mogelijkheden gelijk trekken tussen de seksen, zodat allen gelijk behandeld worden. Kijk maar:

Gender mainstreaming krijgt officieel de volgende definitie:

“het (re)organiseren, verbeteren, ontwikkelen en evalueren van beleidsprocessen op zo’n manier dat het perspectief van gendergelijkheid wordt geïntegreerd in alle beleidsdomeinen en op alle beleidsniveaus door de actoren die normaal dat beleid maken.”

In gewoon Nederlands gaat het erom dat de overheid ons belastinggeld voor iedereen uitgeeft. Er gaat wat dat betreft iets mis als mannen vervolgens veel meer dan vrouwen profiteren van die uitgaven. Het doet meer recht aan mensen als beide seksen gelijke kansen en mogelijkheden krijgen. Dat streven zou  een vanzelfsprekend onderdeel van beleid en visievorming moeten zijn.

Het hoeft niet moeilijk te zijn. Een Zweedse commissie stelde een handboek op, vol praktische tips, methodes en voorbeelden die allemaal beginnen bij het begin: kijk wat er gebeurt. Meet, verzamel feiten. Dan zie je vanzelf waar zaken scheef lopen, en hoe vaak die scheve situaties vrouwen onevenredig treffen.

Neem medische zorg: uit de feiten van Zweeds onderzoek bleek dat ambulances eerder arriveerden als de patient van het mannelijk geslacht was. Hij kreeg eerder en meer pijnbestrijding dan zij en kwam mede daardoor ‘fitter’ in het ziekenhuis aan. Vrouwen niet. Die moesten langer wachten, kregen minder pijnbestrijding, en waren er slechter aan toe als ze dan eindelijk in het ziekenhuis arriveerden. Niet goed – we zouden allemaal even goede zorg moeten krijgen. Hoog tijd dus om die ongelijkheid aan te pakken.

Hopelijk inspireren dat handboek en het filmpje mensen om dezelfde kansen te grijpen. Want zoals het Zweedse filmpje laat zien maakt gender mainstreaming letterlijk een wereld van verschil. Met als bonus minder zieken, minder ongelukken, minder onveiligheid en meer welzijn voor iedereen.

Wat wil je nog meer? (oooh jaaaaa, dit natuurlijk: