Monthly Archives: december 2012

De Zesde Clan wenst alle lezers een gelukkig 2013!

Bigelow bedreigt de jongensclub, krijgt Gillard-behandeling

Wat hebben de Australische premier Julia Gillard en regisseuze Kathryn Bigelow met elkaar gemeen? Beide zijn doorgedrongen tot de jongensclub, beiden vormen een bedreiging voor de status quo, en in beide gevallen krijgen deze succesvolle vrouwen te maken met een lastercampagne, waarbij mensen genadeloos gebruik maken van zeer specifieke seksistische technieken. Verwijten en voorstellingen van zaken waar ze mannen nooit mee lastig zouden vallen.

Anne Summers gaf in haar lezing voor de universiteit van Newcastle een goede analyse van de behandeling die Gillard te verduren krijgt. Zie in dat stuk alle voorbeelden met bijbehorende analyse inzake Gillard. Ja, ze is een politica, politici moeten erop voorbereid zijn dat ze politieke tegenstand ondervinden en aangevallen worden. Maar Gillard kreeg er veel harder van langs dan mannelijke collega’s, omdat ze een vrouw is:

Other prime ministers have changed policies or gone back on promises.  Paul Keating did not proceed with the L-A-W tax cuts.  John Howard introduced a GST. Both were accused of backflips and of breaking promises.  Neither was ever called a “liar”. The term “Juliar” seems to have been coined by broadcaster Alan Jones and quickly adopted by opponents of Gillard.  It featured prominently on banners at a rally protesting the carbon tax that took place in Canberra in March 2011. The so-called Convoy of No Confidence rally in Canberra was the first time t[…] we saw her referred to as “Bob Brown’s bitch” and it was the first time we saw the slogan, “Ditch the Witch”.

Heks, bitch, leugenaar – het zijn allemaal verwijten die specifiek tegen vrouwen gericht zijn die afwijken van de norm. Scheldwoorden om ze terug in hun hok te slaan. Bij Gillard kwam daar ook nog bij dat ze geen kinderen heeft. Ze kreeg zodoende naar haar hoofd geslingerd dat ze onvruchtbaar was – ooit een mannelijke politicus om de oren gemept horen worden omdat hij geen kinderen heeft verwekt? Daardoor zou ze kil en ongevoelig zijn en geen begrip op kunnen brengen voor ‘gewone’ Australiërs, dat wil zeggen heteroseksuele stellen met kinderen.

Voor Bigelow is het de site Women&Hollywood die de vinger op de zere plek legt met het stuk ‘Seksisme dringt door in de Oscar Campagne.’ Want bij haar treden precies dezelfde mechanismen in werking. Ze heeft groot succes met haar recente films, zoals The Hurt Locker (Oscar) en Zero Dark Thirty (drie prijzen bij de New York Film Critics Awards). In plaats van ‘Bob Brown’s Bitch’ heet het nu dat Bigelow zichzelf op de tweede plaats stelde en alle touwtjes in handen gaf van haar mannelijke scenarioschrijver, met wie ze al dan niet een relatie had of heeft. Ze is zeg maar Mark Boal’s bitch. Seksistische laster, want:

The article […] says that Mark Boal was basically the co-director and that Kathryn Bigelow defered to him.  It also talks about how she was model, and tells a story of date she rebuffed, and the fact perplexing fact that no one can figure out the relationship between Bigelow and Boal.  Are they dating?  Did they date?  Like who the fuck cares?  No one talks about male directors this way.  No one talks about them being models and the fact that they are pretty.  Because being a male director is not about how you look.  It’s about your work, and that’s what it should be for Kathryn Bigelow.

Maar zover is het dus nog lang niet. Want net zoals Gillard de eerste vrouwelijke premier van Australië is, zo is Bigelow een van de weinige vrouwen die groot is geworden als regisseur. Het ontbreken van een kritische massa regisserende vrouwen maakt dat ze de rare eend in de bijt is:

She’s a round peg in a square hole.  After a diverse and to be honest at times lackluster career, she hit one out of the park and now has another home run.  That’s not supposed to happen.  As Anne Thompson said on Oscar Talk today, “a woman director of power is threatening to the male power structure.”  And this woman is threatening to burn their fucking house down.

Dat kan niet. Ze is een vrouw!! Wie ze is leidt zodoende tot weerstand, waarbij mensen haar sekse en uiterlijk gebruiken als wapen om haar te diskwalificeren. Onder andere schrijver Bret Easton Ellis maakte zich daar aan schuldig:

Wat Bigelow doet stuit ook op weerstand. Critici struikelen onder andere over de rol die martelingen spelen in Zero Dark Thirty. Een film over de CIA en de jacht op Bin Laden gaat, gezien de strategie van de Verenigde Staten, al snel over martelingen. Bigelow zou met haar film marteling goedkeuren, luiden de beschuldigingen. Okeeee… Waar waren die verwijten toen televisieserie 24 over de schermen rolde? En Unthinkable? Die film lijkt wel één lange martelscène, maar die inhoud werd niet gebruikt om de regisseur neer te sabelen. Dat lijkt voorbehouden aan Bigelow, dat enge wijf.

Net zoals bij de haat die Gillard te verduren krijgt, hangt er een soort van taboe – stilzwijgen rondom de behandeling die Bigelow krijgt. Net als Anne Summers deed in haar lezing, doorbreekt Women&Hollywood met deze analyse het stilzwijgen en stelt expliciet, luid en duidelijk, wat er speelt:

Kathryn Bigelow and her film Zero Dark Thirty are the recipients of what is referred to a “whispering campaign.”  To me there is nothing quiet about it.  It is loud and clear and smells like shit.

Bewustwording, aandacht schenken aan het seksisme, en zeggen ‘het stopt hier, bij mij’. Dat is wat je eraan kunt doen en dat is waarom de Zesde Clan hier aandacht aan geeft. Want kritiek is prima, maar we pikken het niet meer als mensen neergesabeld worden puur en alleen vanwege hun zwarte huid. Dan zouden we het ook niet meer moeten pikken dat mensen bekritiseerd worden vanwege hun vrouwzijn. Dat niet meer doen is een teken van beschaving. Goed voornemen voor 2013?

UPDATE: De veelal blanke mannelijke leden die bepalen wie voor welke Oscar genomineerd wordt, besloten Bigelow te negeren. Zij maakt geen kans op een Oscar voor beste regisseur. Ophef volgde. Haten die lui vrouwelijke regisseurs? vraagt de International Business Times zich af. Tsja….

De lezing van…. Anne Summers

Anne Summers is een Australische auteur en journalist, die de media aandacht voor de Australische minster president Julia Gillard nauwlettend volgt. In een speech ter gelegenheid van de Human Rights and Social Justice Lecture 2012, bij de Universiteit van Newcastle, ging ze in op de onevenredig vuile en lage seksistische aanvallen die Gillard te verduren kreeg. In Her Rights At Work zet ze de aanvallen op een rijtje, gaat in op onderliggende patronen en motieven, en analyseert hoe het seksisme in dit geval gestalte krijgt.

Gillard reageerde na lang stilzwijgen op het tegen haar gerichte seksisme. Haar speech ging de wereld over.

De resultaten heeft Summers voor de gelegenheid geklassificeerd zoals de filmkeuring. R wil zeggen ‘voor boven de 18’. Wie liever niet teveel nare scheldwoorden hoort of leest, kan ook terecht bij de gekuiste versie.

Geen andere politicus kreeg zoveel seksueel getinte ranzigheid en bedreigingen met moord en verkrachting naar zijn/haar hoofd geslingerd als Gillard. Wat Summers opvallend vond was dat iedereen donders goed wist wat er gebeurde, maar dat niemand er iets van zei:

Surely it is newsworthy that Australia’s first female prime minister is under such constant illustrated attack. Surely it is noteworthy that the portrayals of her are obscene and indisputably sexist. Surely it would merit a report somewhere in the media by one of the journalists who churn out stories daily from Canberra. Instead we have had what one might almost call a conspiracy of silence.

Die stilte is precies wat Summers met haar lezing wilde doorbreken. Ondanks oproepen om vooral te blijven zwijgen:

Some people counseled me not to show it. Ignore it, delete it, don’t reinforce it, I was told.  I disagree. I think that by shining a light on what is out there, on the ways in which our country’s leader is being demeaned and destabilized, and our country and its population is degrading itself, we might be able to shame the more decent among us into not going along with it any more. We have to do this because I am alarmed that we have created a climate of misogyny that is widespread and contagious.  It taints all of us, makes all women vulnerable and it is likely to act as a deterrent to young women thinking about a career in politics.

Op die manier fungeert de haat als een obstakel voor democratie. Het hindert vrouwen, de helft van de bevolking, om volwaardig mee te doen. Het zorgt voor zo’n vijandig klimaat dat alleen de allersterksten overleven. Waarmee een nieuwe vorm van seksisme ontstaat, want vrouwen moeten drie keer zo goed en zo sterk zijn als mannen om iets voor elkaar te krijgen in de politiek.

Technologie helpt vrouwen vooruit

Actrice Geena Davis ontvangt 1,2 miljoen dollar van Google om software te ontwikkelen. Het programma zal in staat zijn om de beeldvorming rondom vrouwelijke personages te analyseren in media gericht op kinderen. Denk aan televisieprogramma’s en jeugdfilms. In plaats van langdurig en voor een deel handmatig turven, krijgt het Geena Davis Instituut straks binnen een paar uur de harde feiten op tafel.

Deze analytische software is één van de manieren waarop technologie vrouwen vooruit helpt. Want iedere keer als mensen seksisme aan de kaak willen stellen, volgen de minachtende opmerkingen. O hou toch op, je beeld je iets in, zo erg is het niet. Zo erg is het wel? Bewijs het. Bewijs het! En dat is precies wat Davis doet, en over een jaar of twee nog beter kan doen:

“If we’re able to have a software tool, that means we’re able to speed up a manual, and time-intensive process of assessment and data collection,” Di Nonno said in an interview with Wired. “Why we think this is important is because that only by having the facts can we put a spotlight on how females are portrayed.”

De cijfers en percentages die al wel bekend zijn, wijzen uit dat meisjes en vrouwen er slecht vanaf komen in medialand. Ze krijgen hooguit eenderde van de spreektijd en komen vaak voor in stereotiepe, geseksualiseerde rollen. Dit is iets wat je min of meer objectief kunt turven – script analyseren, wat zeggen personages, beelden bekijken. Met software kan dit proces sneller en nauwkeuriger plaats vinden. Zo ontstaat er minder wantrouwend gezeur over de cijfers en percentages die zulke analyses tonen.

Hoeveel moeilijker is alledaags seksisme aan te tonen? Die opeenstapeling van kleine voorvalletjes, die twijfel genereren – probeert iemand je nou te dissen of ben je overgevoelig? Dat laatste is moeilijk vol te houden als je via internet honderden gelijksoortige incidenten leest. Dan worden opeens patronen zichtbaar. Dankzij zo’n digitale database kun je aantonen  dat je te maken hebt met een omgeving vol mensen met privileges, die vrouwen naar de marge drukken en soms niet eens door hebben dat ze dat doen.

Dat gebeurt ook in omgevingen waarvan je zou denken goh, daar zouden toch de meer verlichte types rond moeten lopen. Helaas, nee hoor, kun je lezen bij een site vol ervaringen van studenten en professoren op universiteiten. Opnieuw patronen, patronen. Zo’n opeenstapeling leidt tot bewustwording, bewustwording leidt in dit geval vaak tot woede, en goed gekanaliseerde woede kan als motor fungeren voor effectieve acties.

In dat ‘we pikken het niet meer’ stadium aangekomen, spelen sociale media opnieuw een grote rol. Sociale media zouden wel eens net zo revolutionair kunnen zijn als de komst van voorbehoedsmiddelen, schat Jane Caro in op de Australische website Crickey:

Far from feminism being dead, as was so confidently stated by so many until very recently, social media and the power it gives women to voice their opinions and band together to offer encouragement and support, has brought it roaring back onto the agenda.

Denk aan de Arabische Lente, die voor een deel via Facebook tot stand kwam – een platform waar vrouwen net zo actief waren als mannen, en dat zegt wat gezien het macho klimaat in veel landen. Denk aan de Amerikaanse presidentskandidaat Romney, die met zijn ‘multomappen vol vrouwen’ door de mand viel als neerbuigende mannelijke baas die niks met vrouwen op de werkvloer kan, en via memes genadeloos werd afgestraft voor zijn blindheid.

Of denk aan effectieve Twitter acties, waarbij Twitterberichten duidelijk maken hoe de situatie ervoor staat en wat de kern van het probleem is. Ook dat leidt tot bewustwording, en tot actie. In die zin is de hashtag machtiger dan het zwaard. Het feminisme gaat onder andere via sociale media vrolijk verder op de ingeslagen weg.

De Zesde Clan wenst alle lezers fijne kerstdagen!

Lekker lezen tijdens de vakantie

Kerst, oud en nieuw, lekker veel vrije dagen… En wat is er naast allerlei gezellige sociale gelegenheden nou fijner dan lekker op de bank zitten met een goed boek? Daarom voor iedereen die graag zijn of haar horizon wil verbreden een aantal suggesties.

Uiteraard slaat de Zesde Clan feministische vakliteratuur niet over. Goed nieuws nu het economisch zo slecht gaat: sommige boeken, zoals het gehele werk van de inmiddels overleden feministe Andrea Dworking, staat gratis en voor niks op internet. De titels staan als pdf en als bestand voor de e-reader op de site RadFemArchive. Hier vind je ook boeken van auteurs als Angela Davis, Audre Lorde en Sheila Jeffreys. Sommige titels dateren uit de jaren zeventig, maar er staan ook moderne uitgaven op. Zoals Refusing to be a Man: Essays on Sex and Justice van John Stoltenberg, verschenen in 2000.

In het jaar 2012 verschenen ook nog andere feministische boeken. Vrouw zijn, hoe doe je dat van Caitlin Moran veroverde in februari de bestseller lijsten. Half autobiografie, half pamflet, veel grappen. En als je dan toch bezig bent met te ontdekken wat het feminisme allemaal inhoudt, kun je bijna niet zonder Gender, the Key Concepts. Mary Evans en Carolyn Williams behandelen in dit boek 37 termen en concepten die volop gebruikt worden binnen de feministische theorievorming. Handig overzicht!

Feministische romans deden het ook goed dit jaar. Louise Erdrich, Barbara Kingsolver, Toni Morrison, allemaal publiceerden ze in 2012 nieuw werk. Erdrich won zelfs de National Book Award, een van de belangrijkste literaire prijzen van de V.S., met een boek over seksueel geweld binnen Indiaanse reservaten.

Net uit in een Nederlandse vertaling: Het land van de vrouwen van de schrijfster Gioconda Belli. Met een grote knipoog schetst ze een beeld van een land waar een vrouwenpartij, aangevoerd door voorzitter Viviana, aan de macht komt. De Wereld Morgen gaf deze roman een lovende recensie:

Als er een aanslag wordt gepleegd op Viviana krijgt het verhaal het karakter van een whodunnit en verder zijn er genoeg wendingen en boeiende personages om de schwung in het verhaal te houden. Maar, eerlijk is eerlijk, daar draait Het land van de vrouwen niet om: het is een speels feministisch pamflet dat even realistisch en herkenbaar als humoristisch en over the top is.

Liever stripboeken lezen? Japanse manga is tegenwoordig erg populair, maar als vrouw bots je nogal eens aan tegen tenenkrommend seksisme. Bestaan er strips waar vrouwelijke personages beter tot hun recht komen? Zeker wel. The Mary Sue stelde een top tien samen van in het Engels vertaalde manga. Van historische romance tot sf, of juist een zeer realistisch beeld van een vriendinnengroep op school, er zit vast wel iets tussen wat je interesse wekt.

Spannende thriller lezen? Schrijfsters doen het goed in dit genre. In het lijstje best verkochte thrillers van 2012 komen verdacht veel vrouwennamen voor. Zoals Karin Slaughter met ‘Genadeloos’, Camilla Lackberg met ‘Engeleneiland’ en Elizabeth George met ‘Een duister vermoeden’.

Zomaar een greep uit de grote berg. Veel plezier onder de kerstboom!

 

Vrouwen en de valse hoop van minibedrijfjes

Verdorie, je tijdelijke contract niet verlengd, toevallig nét nu je zwanger bent. Oei, lastig, betaald werk buitenshuis combineren met onbetaald werk thuis. Weet je wat? Lekker voor jezelf beginnen! Handgemaakte producten verkopen en op die manier een inkomen verdienen zonder dat het gezin eronder lijdt. Ideaal. Ideaal? In de Verenigde Staten, waar deze trend al langer speelt, beginnen inmiddels waarschuwingen te klinken dat vrouwen hun betaalde baan in loondienst maar beter kunnen behouden.

Thuis lekker knutselen, wat fijn voor de vrouwtjes. Maar word je er financieel ook beter van?

Nederland heeft het zelf maken herontdekt. ‘Cupcakes’ luidt het rondzoemende toverwoord. Of nee: macarons! Dagblad Telegraaf geeft lezeressen in hun katern ‘Vrouw’ graag wat recepten (want mannen maken blijkbaar geen zoete lekkernijen). Een blad als Flow bestaat bij de gratie van knutselende vrouwen. Gekoppeld aan dat soort ontwikkelingen doet Etsy goede zaken, inmiddels ook in Nederland. Deze site biedt een platform aan met name vrouwen, die hier hun handgemaakte producten proberen te verkopen.

Vrouwen doen het goed in deze sector. Bij ‘gewone’ kleine ondernemingen komen vrouwen niet verder dan 28% van het totaal, maar zodra het gaat om online winkels stijgt het aandeel naar 42%. Uiteraard brengt Etsy vooral de succesverhalen, die er zeker zijn. Voor de overgrote meerderheid blijft het echter rondploeteren in de marge. Want die handgemaakte tassen en zelf geproduceerde jams leveren niet zoveel op. Schaalvergroting is bijna onmogelijk. Bijna iedereen die zo’n micro onderneming begint, komt bedrogen uit. 

Dat is geen nieuw geluid. Wetenschappelijke onderzoeksters van de Universiteit van Denver meldden vijftien jaar geleden al dat vrouwen niet kunnen vinden wat ze zoeken in dat type onderneming:

The promise of microenterprise has been communicated to the public through a deluge of uplifting Horatio Alger-like success stories about women-owned, largely home-based, businesses…The message is that microenterprise holds the key to satisfying work, higher income, and a more balanced intersection between work and home. […] We found that despite the potential complementarity between a woman’s life and her pink-collar business, most businesses fail to produce the financial and psychological transformations women were anticipating.

Het eerste lijkt op de pr campagnes die Nederlandse media op dit moment gretig omarmen. Het tweede wijst op de ontnuchterende werkelijkheid. Sorry dat de Zesde Clan weer eens lieflijke en mooi gekleurde ballonnetjes wreed doorprikt, maar het is voornamelijk een kwestie van  logisch nadenken:

your hourly wage ends up being miniscule. If I make a good looking hat, which can take, at my speediest, 4 hours, I need to sell that hat for about $30 to even make minimum wage. The unfortunate reality however, is that a hand-crocheted hat probably won’t sell for $30 – it’ll probably sell for $15 or $20. And who wants to make minimum wage anyway? With my masters degree, my opportunity costs are very high if I pursue crocheting as a career.

Die economische realiteit gaat ook op voor Nederland. De slechte economische omstandigheden maken het er niet beter op. Wie moet kiezen tussen een brood kopen of die leuke handgemaakte hoed, kiest meestal voor het brood. Dat maakt ondernemen een hachelijke zaak. Maar liefst 607 eenmanszaken gingen over de kop in de eerste helft van 2012.

Willen vrouwen betaald en onbetaald werk beter combineren, dan is er volgens The Atlantic iets heel anders nodig. Iets waar mannen ook profijt van hebben, en wat recht doet aan de wens om taken eerlijk te verdelen, zoals die naar voren kwam uit de Emancipatiemonitor 2012:

While the rise of Etsy and the proliferation of craft fairs and artisan markets may offer more venues for microenterprise, the fact remains that the crafty home businesses so dewily portrayed in magazines are hardly the solution to work-life woes. We need bigger changes for that: paid maternity leave, more flexible workplaces, more equally shared parenting.

Het betaalde ouderschapsverlof hebben we in Nederland al. Nou de rest nog.

Rechtse pers steigert als blanke man in de kijker komt

Webmagazine Salon gooide de knuppel in het hoenderhok. Rondom massale schietpartijen vindt op dit moment een uitgebreide discussie plaats in de V.S., waarbij vanalles aan bod komt. De enige reden dat dit zo genuanceerd loopt is omdat de daders in bijna alle gevallen blanke mannen zijn. Waren het bijvoorbeeld overwegend Moslims, dan hadden mensen allang geroepen om maatregelen om die bevolkingsgroep beter in de gaten te houden, aldus Salon. Die observatie ging met name de rechtse pers te ver.

David Sirota, werkzaam voor onder andere Salon, sprak bij televisiezender MSNBC over de recente tragedie in Newton. Hem viel op dat iedereen over elkaar heen buitelt als andere groepen rottigheid uithalen. Dan moeten er maatregelen genomen worden. Gaat het echter over blanke mannen, dan kijken veel mensen de andere kant op. Sirota formuleerde een stelling:

… opposed to people of color or, say, Muslims, white men as a subgroup are in a such a privileged position in our society that they are the one group that our political system avoids demographically profiling or analytically aggregating in any real way. Indeed, unlike other demographic, white guys as a group are never thought to be an acceptable topic for any kind of critical discussion whatsoever, even when there is ample reason to open up such a discussion.

Redenen om aandacht te besteden aan gender en huidskleur zijn er inderdaad te over, want man en om je heen schieten is nauw met elkaar verbonden. In 61 van de 62 gevallen is de dader een man, en ook nog eens opvallend vaak een blanke man. Verschillende onderzoeken wijzen uit dat problemen rondom de mannelijke identiteit een belangrijke rol spelen.

Wapenhandelaren leggen de link zelf ook. Zo kun je bij Bushmasters een ‘mannenkaart’ aanvragen, mits je een test aflegt. De juiste antwoorden getuigen van stereotiepe mannelijk gedrag en/of roepen op tot geweld, zoals de auto in brand steken van iemand die je dwarsboomt in het verkeer. Je vrienden kunnen verzoeken om intrekking van de mannenkaart bij fout gedrag:

your buddies can “revoke” your Man Card at any point. Revokable offenses include being a “crybaby,” a “coward,” a “cupcake” (we have no idea what that means either), having a “short leash” (presumably thanks to a wife or girlfriend), or being just generally “unmanly” (this one has a woman icon).

Nee, niet iedere man rent schietend een school binnen. Maar onderzoekers Rachel Kalish en Michael Kimmel, die drie massale moordpartijen op scholen analyseerden, zien wel degelijk een overeenkomst tussen de mensen die wél de wapens oppakken. Ze concluderen dat deze daders iets ervoeren:

….what we here call ‘aggrieved entitlement’ – a gendered sense that they were entitled, indeed, even expected – to exact their revenge on all who had hurt them. It wasn’t enough to have been harmed; they also had to believe that they were justified, that their mur- derous rampage was legitimate. Once they did, they followed the time-honoured script of the American western: the lone gunman (or gang) retaliates far beyond the initial provocation and destroys others to restore the self.

Dit is een bijzonder mannelijke cultuur, met verreikende gevolgen. Je mag het echter niet over dit gender aspect hebben, constateert Ms Magazine. Sirota kreeg een golf van kritiek over zich heen omdat hij waagde te zeggen dat de overheid zich bij iedere andere bevolkingsgroep onmiddellijk hard zou maken voor nader onderzoek en profiling, het in kaart brengen van mogelijke daders. Door dit te zeggen zou hij een racist zijn – zeg maar de raciale variant van de drogreden ‘je bent een seksist als je op gender let’:

I quickly became the day’s villain in the right-wing media. From the Daily Caller, to Fox News, to Breitbart, to Glenn Beck’s “The Blaze,” to all the right-wing blogs and Twitter feeds that echo those outlets’ agitprop, I was attacked for “injecting divisive racial politics” into the post-Newtown discussion (this is a particularly ironic attack coming from Breitbart – the same website that manufactured the Shirley Sherrod fiasco).

Ja, discussies over wapenbezit zijn broodnodig in de V.S. Oproepen tot betere psychologische zorg ook. Het punt is echter dat die aspecten na iedere schietpartij bediscussieerd worden in de media, en ondertussen gaan mannen nog steeds schietend de straat op. Niemand wil het daar over hebben, want ‘blanke man’ is een categorie die de norm stelt. Maar dat gegeven grondig uitdiepen zou wel eens de sleutel tot het hele probleem kunnen zijn. Dan gaan mannen misschien nadenken over hun gedrag:

In the wake of yet another unspeakable crime, I suggest that we men self-consciously mark the category to which we belong, and engage in some critical self-reflection about why committing such horrors should be such quintessentially male behavior.

en komen er wellicht zinnige maatregelen op tafel om een volgend Newton te voorkomen.

Verhalen met vrouwen vallen op

Tijd voor goed nieuws. Als je videospelletjes doet, kom je uiteraard een hoop gender ellende tegen, maar steeds vaker gebeuren er leuke dingen op je scherm. Zoals verhaallijnen waarin drie intelligente, goed uitgewerkte vrouwelijke personages in actie komen, zonder dat het spel er verder bij stil staat. Dat gebeurt pas als je merkt dat het jezelf opvalt. Daarnaast stappen bedrijven en gamesontwerpers steeds vaker bewust af van het ‘male pale and stale’ stramien.

Mass Effect schrikt er niet voor terug vrouwelijke personages een prominente rol te geven.

Het zou niet op moeten vallen, geeft website The Mary Sue toe. Gender zou er niet toe moeten doen. Wij zijn allemaal gelijkwaardig, we letten alleen op kwaliteit, iedereen doet wat-ie lekker zelf wil. Waarom moeten we het dan over man of vrouw hebben. Klopt helemaal, aldus deze site, en dat is precies de vinger op de zere plek leggen:

regardless of what I believe about gender (namely that we all deserve equal respect and opportunities, and that the notion of “boys versus girls” needs to die already), popular culture is telling me something different. It’s a bothersome dissonance, and the only way I know how to grok it is by putting narratives under the microscope. That’s not to say that the problem is with individual stories. On paper, there’s nothing wrong with an all-male cast, or a story that lacks prominent female characters. As isolated storytelling possibilities, those are perfectly valid. But in the context of a dominant trend that spans across media (that is, more than one medium) and genres, they warrant dissection. Nothing will change if we just ignore it and hope that the imbalance will correct itself. When has that ever worked?

Negeren is bovendien moeilijk omdat mensen en bedrijven constant besluiten nemen waarbij de sekse van een personage er wel degelijk toe doet. Zo houden bedrijven vrouwelijke personages meestal van het beeldmateriaal op de verpakking af, omdat ze denken dat mannelijke gamers het spel dan niet meer willen kopen. Het vergt een bewust proces van nadenken en een strategie uitstippelen om dat te veranderen, zoals spelontwerper Naughty Dog deed:

“I believe there’s a misconception that if you put a girl or a woman on the cover, the game will sell less. I know I’ve been in discussions where we’ve been asked to push Ellie to the back and everyone at Naughty Dog just flat-out refused.” It’s refreshing to hear that Naughty Dog stood their ground on the issue of the game’s cover, and that it is making conscious efforts to raise the bar for game writing everywhere.

Ook een ander bedrijf, de ontwikkelaars van de game Dragon Age, beseffen dat het anders kan en moet. Niet alleen werken er relatief veel vrouwen in het team van Dragon Age, maar de makers staan ook stil bij het belang van het vrouwelijke perspectief in de verhaallijnen. Dat belang bleek onder andere uit een discussie over een wending in het verhaal, waarbij de mannen in het team het incident prima vonden, terwijl de vrouwen terugschrokken en aangaven dat het veel te veel de kant op ging van verkrachting:

It wasn’t intended that way. In fact, the writer of the plot was mortified. The intention was that it come across as creepy and subverting… […] In this case, it was not a long trip for the person playing through the plot to see what was happening at a slightly different angle, and it was no longer good-creepy. It was bad-creepy. It was discomforting and not cool at all. And this female writer was not alone. All the other women at the table nodded their heads, and had noted the same thing in their critiques. […] As soon as it was pointed out, it was obvious… but why hadn’t we seen it?

Omdat, als je alleen mannen hebt, je een groot risico hebt dat je eenzijdig kijkt. Diversiteit werkt. Het zorgt voor meerdere perspectieven, en daardoor kom je soms tot andere conclusies. In dit geval de conclusie dat deze verhaallijn niet werkte en veranderd moest worden, aldus een van de ontwikkelaars van deze game.

Zolang dit soort gewoontes nog actief zijn in de samenleving, blijft het relevant om te letten op gender. Wie doet wat, wie wordt op welke manier afgebeeld, wat zegt ons dat. En gelukkig hebben steeds meer mensen hier oog voor. Goede ontwikkelingen!

Boze, vernederde mannen schieten er op los

Bij alle berichtgeving over de tragedie in het Amerikaanse stadje Newton wordt één ding steeds duidelijker: iets in de Amerikaanse cultuur maakt dat het regelmatig mis gaat. Er volgt een extreme uitbarsting. En degene die dan de wapens oppakt en in het rond schiet  is in 99,99 procent van de gevallen een man. Amerikaanse media en een onderzoek wijzen een crisis rond de (blanke) mannelijke identiteit aan als hoofdoorzaak, gekoppeld aan een cultuur waar wapens overal rond slingeren en betaalbare psychologische zorg ver te zoeken is.

In het rijtje van 62 gebeurtenissen die kwalificeren als massale schietpartij komt zowaar 1 vrouwelijke dader voor. Jawel. Eentje. Haar naam was Jennifer San Marco, 44 jaar. Ze werkte als postbode in het stadje Goleta, in de staat Californië, maar bekleedde die functie niet meer toen ze naar haar voormalige werkplek reed en daar acht mensen dood schoot. Daarna pleegde ze zelfmoord.

Voor de rest is het jongens en mannen wat de klok slaat. Volgens Salon auteur Andrew O’Hehir hadden de daders een gemeenschappelijk trekje:

While some element of sexual or misogynistic drama was frequently involved – a mother or ex-wife or girlfriend; a rejection or divorce or suggestions of closeted homosexuality – the one thing you can point to in almost every case is perceived humiliation. Over and over again you read stories of workplace shootings […]  in which some guy who got fired or lost a promotion or generally felt that everybody hated him goes and gets a gun, or several, and acts out his revenge fantasy.

Als je het moeilijk hebt, wat kun je dan doen? In de Amerikaanse cultuur treffen deze mannen volgens Salon magazine een giftige cocktail aan van een falende geestelijke gezondheidszorg, een overvloed aan makkelijk verkrijgbare wapens, en een media die zeer hijgerige elementen bevat.

Dan is daar nog de slechte economie. De gemiddelde Amerikaan werkt tegenwoordig harder voor een lager salaris dan dertig jaar geleden, de welvaartsverschillen nemen toe, en sinds de jaren zeventig nemen vrouwen steeds assertiever hun plek in op de arbeidsmarkt, waardoor de concurrentie toeneemt. Volgens conservatieven levert dat een probleem op met mannelijkheid:

It’s plausible that these grotesque events are by-products of the downward pressure on wages, especially in the working class and lower fringes of the middle class, and reflect what has sometimes been called the “crisis of masculinity,” meaning the perceived emasculation and loss of privilege felt by some men in an age of increasing sexual equality.

The Examiner ziet daarin zelfs de belangrijkste reden voor die bijna honderd procent mannelijke daders. Ze zijn niet alleen op een na man, maar ook erg vaak een blanke man. Die voelen zich niet voor niets vernederd en genaaid. Het feminisme kwam, het land koos een zwarte president, mannelijke privileges zijn niet meer vanzelfsprekend. Toen Obama zijn tweede termijn won, kreeg blank rechts Amerika prompt een zenuwinzinking. Tegenwoordig beschikt het land ook over een beweging van mannenrechtenactivisten, die routinematig oproepen tot geweld (en expliciet vrouwen haten).

Nog een aanwijzing: The Examiner signaleert dat de massale schietpartijen vooral gebeuren in zeer conservatieve, christelijke dorpen op het platteland. Mannen en vrouwen zitten daar in een keurslijf. Als je in dat soort plaatsen bent opgevoed volgens strikte stereotiepe mannelijke rolpatronen, en dat rolpatroon valt weg of komt onder druk te staan, wie ben je dan? Kun je dan nog een man zijn, of ben je niets meer? De kern van je identiteit begint te wankelen, signaleert de Southwest Journal of Criminal Justice. En een klein groepje pakt dan de wapens op.

Bovenstaand geheel is op geen enkele manier bedoeld om massamoord goed te praten!!! Integendeel, het is een oproep aan mannen om eens zeer, zeer kritisch naar zichzelf te kijken, benadrukt The Examiner:

we can take this perspective with us, and we can work to think of ways to help young white males grow up in a society where the expectation of privilege is never indoctrinated. We can teach them early in life how to cope with rejection. We can realize that pointing fingers and blaming others might feel good in the short term, but in the long term, only working towards positive solutions will really help. And yes, we can absolutely continue to advocate for better mental healthcare.

Want schietpartijen zoals in Newton, die wil niemand meemaken. Het is daarom heel erg als onder andere eerder genoemde mannenrechtenactivisten weigeren om naar zichzelf te kijken, en in plaats daarvan kraaien dat Newton hét bewijs is dat mannen onderdrukt worden. Dat is juist niet waar het hier om gaat. So, f..k you, men’s rights activists. Het is zonder jullie harde geschreeuw al moeilijk genoeg om een genuanceerd gesprek te voeren over dit soort netelige kwesties.

De dader is verantwoordelijk voor zijn daden. Dat je het probleem analyseert en naar factoren kijkt die bijdragen aan uitbarstingen van geweld, doet niets af aan die eigen verantwoordelijkheid. Dus, heren, aan het werk.

BONUS: zoals altijd brengt website Sociological Images weer verdieping aan bij actuele problemen. Zoals dit bericht over de transformerende werking van technologie en de culturele lading van geweld, inclusief associatie met de mannelijke helft van de wereldbevolking. En dit bericht hoe deze cultuur kan leiden tot een klimaat waarin jongens en mannen leren dat agressie een goede oplossing biedt voor allerlei situaties:

From an early age, boys learn that violence is not only an acceptable form of conflict resolution, but one that is admired. However the belief that violence is an inherently male characteristic is a fallacy. Most boys don’t carry weapons, and almost all don’t kill: are they not boys? Boys learn it. […] They learn that if they are crossed, they have the manly obligation to fight back. They learn that they are entitled to feel like a real man, and that they have the right to annihilate anyone who challenges that sense of entitlement.

 

 

Emancipatiemonitor: kostwinnersmodel heeft afgedaan

Het oude kostwinnersmodel, waarbij hij het geld verdient en zij zich over het gezin ontfermt, heeft afgedaan. Nog geen tien procent van de Nederlanders heeft daar nog zin in. Dat meldt de Emancipatiemonitor 2012. Nederlanders hanteren sinds jaren een anderhalf verdienersmodel. Daarbij verdient hij het geld en helpt wat mee in het huishouden, en verdient zij ook wat, maar doet verder vooral huishouden en gezin.

Dat is een veelbetekenende verschuiving. Het betekent dat hij ook voor kinderen zorgt, en dat zij de werkvloer op gaat. Beide seksen hebben op die manier meer kansen om ervaring op te doen op terreinen die horen bij een mensenleven.

Toch is het vreemd dat de wijzer bij het anderhalf model blijft steken. Want Wil Portegijs en Mariëlle Cloïn van het SCP constateren in hun verdiepingshoofdstuk over de taakverdeling (p. 115 en verder) dat de meeste Nederlanders eigenlijk willen dat vrouwen en mannen betaald werk en onbetaalde zorg gelijk verdelen. Dat ideaal staat veelal haaks op de praktijk.

Waarom lukt het niet woorden in daden om te zetten? In hun analyse komen drie punten terug:

1. Als het puntje bij paaltje komt, horen vrouwen voor kinderen te zorgen. Veel Nederlanders vinden formele opvang voor kinderen dubieus. Zelfs voorstanders willen niet verder gaan dan een paar dagen per week. Ouders zijn zelf verantwoordelijk. Alleen, dat woordje ‘ouders’  verhult dat het eigenlijk om moeders gaat. De Emancipatiemonitor constateert dat ”met name de moeder daarom niet of niet te veel buitenshuis zou moeten werken”. Moeder hoort bij de kinderen. Vader veel minder.

Dit punt verwijst naar de conservatieve mentaliteit in Nederland. Zie ook al die advertenties waarin vrouwen in de keuken een taart bakken met hun dochter, terwijl de zoon lekker buiten kan spelen. De kleine meid leert samen met haar moeder ook al vroeg, aan de hand van een roze strijkbout, dat kleding strijken vrouwenwerk is. Mocht een man zich hier al aan willen wagen, dan moet het een makkelijk klusje tussendoor zijn, want hij heeft wel andere dingen te doen.

2. Het is nou eenmaal zo, het heeft geen zin te veranderen. Uit de Emancipatiemonitor blijkt dat een ruime meerderheid van zowel de vrouwen als mannen vindt, dat bij hen thuis de vrouw beter is in het huishoudelijk werk en de zorgtaken. De man verdient bovendien per uur meer geld. Hij is de effectievere kostwinner. Daar verander je niet snel iets aan, en gegeven die situatie is het dan het meest efficiënt als hij de meeste tijd blijft steken in betaald werk en zij de halve uit het anderhalf model blijft.

Hier blijkt een conservatieve mentaliteit keihard samen te gaan met een structurele discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Gecorrigeerd voor alle relevante factoren ontvangen vrouwen gemiddeld 8% minder salaris dan mannen, toont de Emancipatiemonitor aan. Vrouwenbanen leveren bovendien structureel minder op dan mannenbanen. En als je zwanger waagt te worden met een tijdelijk contract op zak, ontslaat de baas je. Logisch dat een gezin gokt op de man als het gaat om het financiën.

3. Manlief wil niet veranderen. Daadwerkelijk taken herverdelen? Ehmmm… Veel mannen roepen dit wel, maar als het erop aankomt gebeurt er dit: ,,….ze zijn nog minder vaak dan vrouwen van plan om de taakverdeling te veranderen.” Voor vrouwen ligt dat anders: ,,Van de vrouwen die een gelijke(re) verdeling van huishouden en/of zorg wensen, is 15% van plan te proberen dit te verwezenlijken. De overige vrouwen hebben vaak het gevoel dat het niet anders kan.” Met andere woorden: ze gaven het op.

De Emancipatiemonitor constateert echter ook dat veel stellen niet zo nodig willen veranderen. Als hij vaker de buiten de deur het geld binnen harkt, vindt zij het eerlijk als ze op haar beurt thuis meer doet. (Dat is wat de Zesde Clan betreft een kip-ei verhaal. Het is zoals het is, we doen dit omdat het nou eenmaal zo is.) Ook stellen stellen zich tevreden met de manier waarop de taakverdeling tot stand kwam. Het gaat dan om vrede hebben met het proces, waarbij de uiteindelijke resultaten minder belangrijk zijn.

Dit leidt tot een ontnuchterende conclusie van de Emancipatiemonitor:

In dit hoofdstuk hebben we gekeken waarom in veel huishoudens de onbetaalde arbeid ongelijk is verdeeld, terwijl de overgrote meerderheid van de vrouwen en mannen aangeven dat dit gelijk verdeeld zou moeten zijn. Dit komt, zo blijkt uit dit onderzoek, zowel omdat ze het toch niet hard genoeg willen, omdat ze vaak niet opgevoed zijn met dit ideaalbeeld en omdat ze het gevoel hebben dat het toch niet lukt de taakverdeling te veranderen.

Zo, die zit.

Is er hoop? Ja, blijkt uit de monitor: ,,Mensen die wel hebben meegekregen dat het belangrijk is dat ook mannen zorgen en huishouden, willen of hebben dit vaker in hun eigen leven gerealiseerd.” Ook de situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt is van groot belang: ,,Als vrouw en man even veel uren buitenshuis werken, dan is de kans groter dat ook werk thuis gelijk wordt verdeeld of dat men dat in elk geval zou willen.”

Daarnaast speelt een soort aangeleerde hulpeloosheid een rol. ‘Het is nou eenmaal zoals het is, je kunt niets aan de situatie veranderen’, dat genre. Het is maar de vraag of dit klopt. Zo blijken veel werknemers, man en vrouw, baat te hebben bij mogelijkheden om hun uren betaalde werk flexibel in te vullen. Telewerken helpt. Kinderopvang helpt. En, zeer belangrijk: normen en waarden over wat dé man en dé vrouw behoort te doen, zijn cultureel bepaald. Culturen kunnen veranderen. Mensen zijn flexibel. Verandering is wel degelijk mogelijk. De voorhoede die met minder conservatieve waarden is opgevoed, bewijst dat het wel degelijk anders kan.

UPDATE: Uit Amerikaans onderzoek komt hetzelfde beeld naar voren. Tachtig procent van de vrouwen en zeventig procent van de mannen zouden, net als Nederlanders, een gelijkwaardige relatie willen waarin hij en zij de taken eerlijk verdelen. Ook in de V.S. blijkt er echter een kloof te liggen tussen ideaal en praktijk. Dan gebeurt er dit:

Men’s most common fallback position is to establish a neotraditional division of labor: 70% hope to convince their wives to de-prioritize their careers and focus on homemaking and raising children.  Women?  Faced with a husband who wants them to be a housewife or work part-time, almost three-quarters of women say they would choose divorce and raise their kids alone.  In fact, despite men’s insistence on being breadwinners, women are more likely than men to say they value success in a high-paying career.

Verkeerde sekse kost Nederlander 8 procent

Nederland kent een onverklaarbaar loonverschil tussen mannen en vrouwen van gemiddeld 8 procent, in het nadeel van vrouwen. Dit percentage is sinds 2008 niet significant veranderd. Dat blijkt uit de nieuwste Emancipatiemonitor, een veelomvattende studie naar de situatie in ons land, bekeken vanuit het oogpunt van gender. De lichtpuntjes in het rapport kunnen nauwelijks verhullen dat vrouwen op allerlei manieren nog steeds aan het kortste eind trekken. Te beginnen met gelijk loon voor gelijk werk.

Acht procent straf vanwege je vrouw zijn. Je zou er vakbondslid van worden…

Vrouw zijn in plaats van man kost domweg geld. Dat begint al vroeg. Bijvoorbeeld bij studenten die, met hun MBO diploma op zak, enthousiast beginnen aan hun eerste fulltime baan. Meteen ontvangen jongens / mannen al een hoger salaris. Daarna wordt het er niet beter op. Je kunt corrigeren wat je wil, voor ervaring, fulltime of parttime werken, zwangerschapsverlof, wat dan ook, het verschil blijft uiteindelijk die onverklaarbare 8%.

Af en toe meldt de Emancipatiemonitor iets verrassends. De rechtelijke macht is de uitzondering die de regel bevestigd. Corrigeer je voor alle andere factoren, dan verdienen vrouwen gemiddeld iets meer dan mannen. Wow! Het onderwijs levert ook een apart plaatje op. In die sector lijkt het ok. Vrouwen ontvangen zo op het oog gelijk loon voor gelijk werk. Prima toch? Nou nee:

Wanneer echter gecorrigeerd wordt voor achtergrondkenmerken, verdienen vrouwen minder. Dit betekent dat vrouwen bijvoorbeeld hoger opgeleid zijn of meer werkervaring hebben dan mannen, maar wel hetzelfde bruto-uurloon ontvangen.

Deze onderzoeksresultaten laten zien dat vrouwen in de onderwijssector meer te bieden moeten hebben, om op gelijk niveau te komen met minder gekwalificeerde mannen. Laat dit maar even op u inwerken, lieve lezer. En reken even uit hoeveel 8% minder loon scheelt op een leven lang werken. Ja, da’s veel geld…

N.B. Noot van de Zesde Clan over dat ‘onverklaarbare’ verschil:  de Emancipatiemonitor is te beleefd om met het vingertje te wijzen. De Zesde Clan heeft echter een onafhankelijke positie. Wij benoemen graag wat er achter die kloof van 8% zit. Seksisme. Een structurele onderwaardering van vrouwen en het vrouwelijke. Graag gedaan!

Auteur geeft seksistische lezer klop

Leve fantasyschrijver Scott Lynch. Hij ontving een mail vol klachten over een personage in zijn meest recente roman. Een vrouwelijke piraat van middelbare leeftijd, moeder van twee kinderen. Dat kan niet! Klaag klaag, jank jank. Waarna Lynch deze seksistische lezer op zo’n geweldige manier de oren wast dat de Zesde Clan juichend opsprong. Zo’n inspirerend voorbeeld verdient navolging.

Waar ging het over? Lynch werkt op dit moment aan een reeks fantasy romans, de Gentleman Basterds serie. De verhalen spelen zich af  in een wereld waar vrouwen net zo goed als mannen het ruime sop kiezen. In zijn meest recente boek, Red Seas Under Red Skies, speelt het personage Zamira Drakasha een belangrijke rol. Ze is vrouw, kapitein, piraat, veertig plus, moeder van twee kinderen, en ze schrikt er niet voor terug om een schip te enteren met sabels in beide handen. Zo’n type. Oh, en ze heeft een gekleurde huid.

Dat viel niet in goede aarde bij een lezer. Die stuurde Lynch een boze mail, waarin hij de auteur beschuldigde van overdreven politieke correctheid. Los daarvan vindt hij de zee een mannenwereld, waar vrouwen niks te zoeken zouden hebben:

Real sea pirates could not be controlled by women, they were vicous rapits and murderers and I am sorry to say it was a man’s world. It is unrealistic wish fulfilment for you and your readers to have so many female pirates, especially if you want to be politically correct about it!

Maakt niet uit dat de geschiedenis zat vrouwelijke piraten telt. Het idee van een vrouwelijke piraat geeft deze lezer de kriebels. Of Lynch aub zijn leven even wilde beteren, anders volgt een boycot van zijn werk:

i hope that you will at least consider that I and others will not be buying your work because of these issues. I have been reading science fiction and fantasy for years and i know that I speak for a great many people. I hope you might stop to think about the sales you will lose because you want to bring your political corectness and foul language into fantasy. if we wanted those things we could go to the movies. Think about this!

Dat deed Lynch. Hij dacht er even over na en kwam tot de volgende reactie. Lees en juich:

Why shouldn’t middle-aged mothers get a wish-fulfillment character, you sad little bigot? Everyone else does. H.L. Mencken once wrote that “Every normal man must be tempted at times to spit on his hands, hoist the black flag, and begin slitting throats.” I can’t think of anyone to whom that applies more than my own mom, and the mothers on my friends list, with the incredible demands on time and spirit they face in their efforts to raise their kids, preserve their families, and save their own identity/sanity into the bargain.

Dus ja, Zamira is de vervulling van een fantasie. En? Lynch bouwt zijn fictieve universum met liefde op en zit niet de wachten op de versie die deze lezer voor hem in petto heeft:

In my fictional world, opportunities for butt-kicking do not cease merely because one isn’t a beautiful teenager or a muscle-wrapped font of testosterone. In my fictional universe, the main characters are a fat ugly guy and a skinny forgettable guy, with a supporting cast that includes “SBF, 41, nonsmoker, 2 children, buccaneer of no fixed abode, seeks unescorted merchant for light boarding, heavy plunder.” You don’t like it? Don’t buy my books. Get your own fictional universe. Your cabbage-water vision of worldbuilding bores me to tears.

Hahaha, cabbage water vision. Zo, die zit. En waag het niet om te zeiken over een veertigplusser die met passie en professionaliteit haar werk doet:

Tell me that a fit fortyish woman with 25+ years of experience at sea and several decades of live bladefighting practice under her belt isn’t a threat when she runs across the deck toward you, and I’ll tell you something in return— you’re gonna die of stab wounds.

Leve Scott Lynch, held van de Zesde Clan!

UPDATE: de commentaarsectie in The Guardian leverde nog deze reactie op, geweldig. De Zesde Clan voegt ‘m graag toe:

sangrail

Not only are there any number of historical antecedants, but this is fantasy. In other words, it’s not meant to be historically accurate. That’s the point. If Mr Lynch wishes to fill his fictional world with women pirates he’s welcome to and if a reader cannot get past their own sexism to accept it, then that is his problem. After all, you never hear these people complaining about dragons, elves or whatever turning up in fantasy books, but as soon as a woman hoves into view they get into a tizzy and complain that it’s not historically accurate which is like complaining that Anne Boleyn doesn’t return as a zombie at the end of Hilary Mantel’s latest.*

*spoiler for history: Ann Boleyn did not return from the dead to take gory revenge, or if she did, there’s no historical record of it.

BONUS leesmateriaal: website The Mary Sue, een hemelse plaats voor vrouwelijke nerds, behandelde dit thema ook. Oh, en als historische fantasy vrouwen wel een plek geeft, allereerst dank daarvoor, maar dan asjeblieft zonder het zogenaamde ‘heej, hallo liefje’-scenario.

Vrouwen blijken net zo ambitieus als mannen

Vrouwen blijken net zo ambitieus als mannen. Ze krijgen alleen veel minder vaak waar ze om vragen. Dat blijkt uit diverse Amerikaanse studies die zich richtten op de loopbanen van mannen en vrouwen. Managers betalen mannen vanaf het begin een hoger salaris dan vrouwen voor hetzelfde werk, en geven mannen structureel vaker kansen zich te bewijzen in een prestigieus project. Daarna maken zij significant vaker kans op een leuke promotie.

Vrouwen willen zelf niet. Ze onderhandelen niet goed over hun salaris. Ze zijn niet ambitieus. Die kreten hoor je keer op keer zodra de loonkloof ter sprake komt, of het lage percentage vrouwen in topfuncties. Probleem: zodra je goed analyseert wat er gebeurt, kom je een hele andere werkelijkheid tegen.

Zoals: als ongeveer hetzelfde percentage mannen en vrouwen onderhandelt over een hoger salaris, krijgen beiden seksen een verhoging. Maar mannen krijgen een veel grotere verhoging dan vrouwen, zodat ze er uiteindelijk vandoor gaan met 60% van het geld tegen veertig procent voor vrouwen. Sowieso krijgen mannen bij voorbaat al een hoger salaris dan vrouwen. Dat telt op. Uiteindelijk leidt die ongelijke beloning tot een enorme som geld die aan vrouwenneuzen voorbij gaat. Voor 350.000 dollar kun je na je pensioen echt leuke dingen doen. Helaas.

Daarnaast blijkt dat managers huiverig zijn om vrouwen een prestigieus project te gunnen:

the study found that women are perhaps even more anxious to take on these big-time assignments, having more project-based experience than men. Men and women were also equally quick to jump on these opportunities. They both led projects about 18 months after getting their MBAs. Yet men were given larger and more critical projects, with twice the budget of women’s projects, three times as many employees, more visibility to the boss, and a higher level of risk. Women were also given less international experience, even though men are just as likely to turn down these assignments.

Terwijl dat nou net de posities zijn om te laten zien wat je kunt, en dat je klaar bent voor de volgende stap. Het schaadt de kansen van vrouwen als zij die klussen niet krijgen. De promoties gaan daarna naar de mannen en de vrouwen hebben het nakijken.

Perceptie doet ook wat. Neem bijvoorbeeld wetenschappelijke loopbanen aan Nederlandse universiteiten. Uit onderzoek van Marieke van den Brink blijkt dat vrouwen even ambitieus zijn dan mannen, en alleen in het begin van hun wetenschappelijke loopbaan hier en daar kort verlof nemen om kinderen op de wereld te zetten. Toch wordt dit feit gebruikt als knuppel om alle vrouwen in een hok te douwen:

Het deeltijdwerk en zorgtaken van sommige vrouwen (niet van mannen!) blijken echter tot een stereotiep beeld van het ambitieniveau van álle vrouwelijke wetenschappers te leiden. Maar studies tonen aan dat de ambitie en toewijding van vrouwen niet onder doen voor die van hun mannelijke collega’s. Vooroordelen over professionele kwaliteiten van vrouwen blijken dus hardnekkig.

Ook kan je vrouwelijkheid in twijfel worden getrokken. Hetzelfde artikel over het bizar lage percentage vrouwelijke hoogleraren in Nederland besluit met de opmerking:

Aan vrouwen de schone taak om meer te laten zien wat ze in hun mars hebben en dat ze die toga aan willen trekken. En dat kan best zonder in manwijven te veranderen.

Waarom krijgen de mannen geen schone taak om breder te kijken, vrouwelijk talent beter te herkennen, en hun vooroordelen aan te pakken? Dat zou pas een nuttig loopbaan advies zijn. Oh, en: manwijven! Eng! Snel krampachtig je vrouwelijkheid bewijzen nu je uit je rol valt. Ho ho, niet teveel vrouwelijkheid tentoon spreiden. Want dan neemt de omgeving je niet meer serieus. En als je dan compenseert en iets te mannelijk gedrag toont, is dát weer niet goed. Moe, heel moe word je daar van.

De opsomming hierboven wijst op een structureel probleem. Het is een kluwen van vooroordelen, stereotypen en onbewust seksisme, structureel doorgevoerd in loongebouwen, beoordelingen en promoties. Zeggen dat de vrouwen daar iets aan moeten doen, is nogal kort door de bocht. Want tel je alles bij elkaar op, dan is de boodschap is duidelijk:

What does become clear when researchers look at this problem is that women aren’t rewarded for their ambition.

Dat houdt vrouwen inderdaad tegen. Op een gegeven moment raak je zo gefnuikt in je ambities, dat je het opgeeft. Maar dat je uiteindelijk zwicht voor het bakken van cupcakes, wil niet zeggen dat je in het begin niet net zo stond te trappelen als de mannen. En de cijfers bewijzen dat.

Nieuwsronde

Zoveel nieuws, zo weinig tijd! Daarom een nieuwsronde met een greep uit evenementen, ontwikkelingen, en achtergrondartikelen om eens lekker in weg te duiken. Komen ze:

  • Ook in Nederland begint eindelijk het geluid te klinken dat bezuinigingen op o.a. de zorg vooral vrouwen treffen. Omdat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de zorg, zowel als het gaat om betaalde banen, als om onbetaalde zorg verlenen aan familieleden. Eerder kwam er in Engeland al verzet op gang nadat ook hier mensen berekend hadden dat bezuinigingen vooral op de schouders van vrouwen belanden.
  • Dankzij de moderne mobiele technologie krijgen Saudische mannen nu behulpzame berichtjes op hun gsm, bijvoorbeeld om hen te informeren dat de vrouwen die zij onder hun hoede hebben, reizen of zelfs het land verlaten hebben. Zo kunnen de mannelijke voogden nog beter controleren waar vrouwen zich bevinden en wat ze doen.
  • Vrouwen zijn zo emotioneel, hoor je nogal eens. Hoe kun je ze serieus nemen als ze zo hysterisch doen, overgevoelig zijn, overdrijven en zeuren. Als je echter om je heen kijkt, zie je al snel dat mannen net zo goed emotioneel zijn. Alleen gebruiken we daar andere woorden voor en vinden we wat zij doen, normaal, stelt dit essay.
  • Hmm, keuzes, keuzes. Thuis blijven en je politieke protest-stem smoren, of buiten verkracht worden… Een Egyptische vrouw was het zo zat dat ze niet vrijuit kon demonstreren op het Tahrirplein in Cairo, dat ze van haar eigen geld helmen en vesten kocht en een bodyguard opzette. Als vrouwen nu door een boze, mogelijk betaalde groep mannen aangevallen en verkracht worden, bestaat er een burgerveiligheidsdienst om hen te ontzetten en te helpen. Een inspirerend verhaal.
  • 1001 Vrouwen verschijnt voorjaar 2013 bij de Nijmeegse uitgeverij Vantilt. De uitgave, bedoeld om Nederlandse vrouwen zichtbaar te maken in de vaderlandse geschiedenis, wordt mogelijk gemaakt door crowdfunding, publieke donaties. Het gaat goed, erg goed. Talloze mensen sponsorden de uitgave inmiddels, zodat er al 56.000 euro op de rekening staat. Historica Els Kloek, betrokken bij het project, is blij met deze ontwikkeling.
  • Steeds meer vrouwen in Indonesië krijgen te maken met genitale verminking. Een journaliste maakte een ‘feestelijke’ dag mee waarbij meer dan 150 meisjes een pijnlijke ingreep moesten ondergaan. In haar reportage tekende ze diverse redenen op waarom deze praktijk nog steeds groeit en bloeit. Opkomend moslimfundamentalisme lijkt de belangrijkste reden, maar daarnaast maken mensen zichzelf vanalles wijs. Het zou meisjes rein maken, besneden meisjes zouden betere rijst koken, en trouwere echtgenotes zijn. Tsja.
  • Vrouwelijke wetenschappers moeten overal tegen de stroom in roeien. Meest recente aflevering in de categorie ‘kijk, zo is de situatie nou’ komt uit Canada, waar de regering een onderzoek eiste nadat in een bepaald jaar alle prestigieuze onderzoeksbeurzen alleen naar mannen gingen. Vrouwen krijgen volgens de analyse te maken met structurele, vaak onbewuste discriminatie. Dat leidt onder andere tot lagere inkomens, minder respect en erkenning, en minder kansen op promotie. De bevindingen sluiten aan bij onderzoek uit de V.S. en Nederland (zie onder andere hier en hier).
  • Misschien wil je aan bovenstaande soort situaties iets veranderen. Maar dan ben je misschien wel een feministe! Dat kan niet! Feministes zijn eng! Plus, wie wil er in een mannenwereld nou als feministe optreden, schreef Lucy Sherriff voor de Huffington Post. De Britse site F-word plaatste in een reactie op haar opiniestuk een open brief: ,,Frankly, if a man feels “alienated” by women fighting for equal pay, I struggle to see that as a problem with feminism.”
  • Vrouwen, meer dan mannen, stellen zich niet kandidaat voor politieke functies. Dat blijkt uit onderzoek naar vrouwen in de Amerikaanse politiek. De omgeving, inclusief partners, moedigen vrouwen niet aan, beeldvorming bevestigt de indruk dat politiek iets voor mannen is, en vrouwen hebben echt wel door dat ze een seksistische behandeling krijgen. De media hebben vaak meer aandacht voor hun kapsel en kledingkeuze dan hun standpunten. Plus, vrouwen moeten twee keer zo goed zijn als mannen voordat kiezers hen competent genoeg vinden. Een beetje aanmoediging is daarom broodnodig.

Nederland komt moeiteloos aan eigen bingokaart

Vrouwen moeten niet zeuren. Sekse doet er niet toe, we letten alleen op kwaliteit. Dat kreeg politicologe Malou van Hintum te horen toen ze kritiek had op een debat over journalistiek in De Balie, waar louter mannen het woord voerden. Ze sloeg terug met een prachtige column in de Volkskrant om dat soort hersenloze reacties terug te verwijzen naar de prullenbak. Maar je moet de mensen de kost geven die zulke dingen zeggen. Nederland komt moeiteloos aan een geheel eigen bingokaart.

Die bingokaarten ontstonden op internet, in kringen van Engelstalige feministes, omdat iedereen die machtsverhoudingen aan de orde stelt zo vaak dezelfde kreten hoort. In die zin is het gereedschap om bijvoorbeeld seksisme aan de kaak te stellen:

Generally speaking, meeting one square on a bingo card is not necessarily a sign of a problem, but meeting several either in one comment or when explaining your position over several comments, is considered a sign of either a concern troll or allies who need more feminism 101 background reading or a privilege check.

In Nederland kun je bijna geen discussie voeren over gender. Mensen voelen zich meteen ongemakkelijk en schieten automatisch in het defensief. Vrouwen zeuren! Alleen kwaliteit telt! Vrouwen willen het zelf niet! Vrouwen moeten geduld hebben! We letten niet op sekse! We wilden wel, maar we kunnen vrouwen zo moeilijk te vinden! Het gaat maar door.

Volgens Van Hintum hebben we zodoende in Nederland een fors probleem. Want met dit soort smoesjes maken we vrouwen onzichtbaar:

In Nederland bestaat veel weerstand tegen de boerka, het kledingstuk dat vrouwen onzichtbaar maakt en aan ieders ogen onttrekt. Dat vinden we vrouwonterend. Vrouwen discrimineren kan namelijk veel subtieler en dus beter. […] Je slaat ze gewoon over. Je doet alsof ze er niet zijn. Je doet alsof de wereld enkel bestaat uit capabele mannen, en vervolgens hekel je de zeurende mutsen die niet begrijpen waarom geen van de capabele vrouwen die ze kennen aan het woord komen. Want ja, sekse doet er niet toe! En als sekse er niet toe doet, nodig je alleen maar mannen uit. Hartstikke logisch, toch?

Kortom, hoog tijd voor een eigen Nederlandse bingokaart. Het begin is er.

 

Hawkeye Initiative bestrijdt seksisme

Hoe kun je duidelijk maken dat al die ‘sterke sexy vrouwen’ poses echt té belachelijk voor woorden zijn? Hoe maak je inzichtelijk dat vrouwen op een absurde erotische manier afgebeeld worden? Nou, door in plaats van de vrouw in kwestie superheld Hawkeye in ongeveer dezelfde pose te tekenen. Door het vreemd te maken doorbreek je de afstomping en kun je met nieuwe ogen kijken. Leve het Hawkeye Initiative, een nieuwe loot aan de stam van het feminisme! Voor meer, zie hier.

https://i0.wp.com/uploads.neatorama.com/images/posts/741/55/55741/1354486525-0.jpg

UPDATE: De rollen omdraaien leidt tot echte veranderingen in het werkelijke leven. Een game ontwerpster deed dankzij het Hawkeye Initiative inspiratie op om een mannelijke chef aan te pakken. Haar baas had een sexy gamesfiguurtje boven zijn bureau hangen. Een grote poster van een halfnaakte dame. Met behulp van een mannelijke collega verving ze de sexy dame door een sexy heer. En haar baas begreep de boodschap. Sterker nog, hij nodigde hen beiden uit voor de lunch en liet beide posters vervolgens naast elkaar ophangen. Begrip en plezier alom. Hoera!

Pers biedt alledaags seksisme

Spits dekt zich laf in met het woordje ‘lijkt’. Ondanks die schaamlap liet de kop ‘PMS lijkt vrouwengemekker’ niets aan duidelijkheid te wensen over. Vrouwengemekker. Dat neerbuigende woord sluit achteraan in een lange, lange rij van verwijten dat vrouwen zeuren, overdrijven, hysterisch zijn en zich vanalles inbeelden. Het is een schoolvoorbeeld van alledaags seksisme. Een hatende houding, structureel ingebed in het opgediende nieuws, volgens het principe dood door duizend kleine steekjes.

Zoals altijd met wetenschap is de werkelijkheid genuanceerder dan het etiket ‘gezeur van vrouwen’ doet vermoeden. Eenmaal aan het lezen geslagen blijkt het artikel in Spits naar verhouding nog redelijk genuanceerd. Maar zoals een vriend van de Zesde Clan terecht opmerkt: hoeveel mensen scannen alleen koppen, houden het bij de intro en slaan dan de pagina om? Ondertussen hebben ze wel in een grote kop het woord vrouwengemekker gelezen. Voilà, stereotype van zeikwijven bevestigd.

De vrouw als zeur is slechts één van de manieren waarop de media vrouwen reduceren tot een bordkartonnen karikatuur. Kranten, tijdschriften en reclamemakers zetten vrouwen routinematig neer als sekspoes. Gaat het echter om opinies en deskundigheid, dan verdwijnen vrouwen opeens uit beeld. Degene die dan aan het woord komt is in tachtig procent van de gevallen een man. Heeft een vrouw iets gepresteerd, dan blijkt uit onderzoek dat ze minder aan het woord komen over hun succes en kwalificaties. Daarentegen gaat het vaker dan bij mannen over hun persoonlijke situatie:

Dat lijkt onschuldig, maar is het volgens de onderzoekster niet: blijkbaar moet bij topvrouwen eerst uitgelegd worden hoe ze op die hoge positie terecht zijn gekomen. Zo krijgen topvrouwen in de Nederlandse pers minder de kans zich zakelijk te profileren dan een man, stelt het onderzoek. Dat maakt ze in de media nog onzichtbaarder dan ze op basis van hun geringe aantal al zijn, zegt Van Ravels.

Dat soort dingen, daar hebben we het over. Het lijkt onschuldig, maar alles bij elkaar opgeteld ontstaat een naar beeld….

Jij bent de verandering

Oooooo, geweldig! Een prachtige voorbeeldbrief om als man te gebruiken als iemand je uitnodigt als spreker voor een congres/conferentie/symposium. Nog te vaak gebeurt het dat alle sprekers per ongeluk opeens allemaal blanke mannen zijn, waarna je bingokaarten in kunt vullen met smoesjes zoals ‘er waren geen vrouwen te vinden’, ‘we keken alleen naar kwaliteit’ (en dan voldoen alleen blanke mannen aan de eisen???) of ‘alleen seksisten letten op de sekse van sprekers’. Maar je kunt iets doen.

Een fatsoenlijke man reageert als volgt op uitnodigingen:

” I have signed the “Commitment to gender equity at scholarly conferences” (http://www.gopetition.com/petitions/commitment-to-gender-equity-at-scholarly-conferences.html) and therefore undertaken “to make [my] participation in conferences – whether as an organizer, sponsor, or invited speaker – conditional on the invitation of women and men speakers in a fair and balanced manner.” If you can confirm that this condition is actually to be fulfilled at your conference, I will indeed be very happy and honoured to participate as a keynote speaker. Otherwise, I suggest you use the keynote speaker’s slot I must decline to fill to invite one of our many outstanding women colleagues.” I am looking forward to see the reactions.

Globale vertaling, niet opgesteld door een beëdigde professional, dus niet perfect, maar doe er je voordeel mee: ‘Ik heb de ‘Commitment to gender equity at scholarly conferences’ ondertekend en wil daarom alleen participeren als organisator, sponsor of spreker op voorwaarde dat mannen en vrouwen op een eerlijke en evenredige manier uitgenodigd worden. Als u kunt bevestigen dat aan die voorwaarde voldaan wordt, ben ik inderdaad vereerd om deel te nemen als keynote spreker. Zo niet, dan moet ik helaas weigeren en adviseren de uitnodiging te sturen naar een van onze uitstekende vrouwelijke collega’s. Ik zie uit naar uw reactie.

Geweldig! En heel hard nodig, zolang mensen zich nog min of meer gedwongen voelen om artikelen te schrijven met de verzekering ‘vrouwelijke sprekers, ze bestaan’, omdat je zo vaak eenheidsworst aantreft in congresland.

UPDATE: ook in België beseffen steeds meer mensen dat een congres met alleen mannelijke sprekers vandaag de dag niet meer kan. Een onderneemster met vier bedrijven roept zelfs op tot een boycot.