Monthly Archives: juni 2014

Singer museum geeft kunstenaressen ruimte

Lena ten Bosch. Elisabeth Stoffers. Daniëlle Kwaaitaal. Carolein Smit. De lijst gaat maar door. Al deze kunstenaressen kregen een welverdiende plek in de meest recente tentoonstelling van het Singer museum in Laren, Droomkunst. Nog te zien tot en met 31 augustus 2014, dus grijp je kans.

Het Singermuseum deed een greep uit de collectie van kunstverzamelaar Gerard van Wezel, en plaatste werken van rond 1900 naast werken die ontstonden rond het jaar 2000. Dat geeft verrassende combinaties, waarbij patronen zichtbaar worden. Zo bleken kunstenaars rond 1900 én rond 2000 gefascineerd te worden door paradijselijke oorden, mythen en sagen, en symboliek vanuit het onbewuste, al dan niet in de vorm van dromen en visioenen.

Vanwege het accent op de moderne tijd neemt het aantal kunstenaressen toe. Mannen staan nog steeds aan de top – wat dat betreft ziet de kunst er niet anders uit dan andere sectoren – maar de situatie is aan het veranderen. Een nieuwe lichting vrouwen eigent zich het recht toe om zelf creatief te zijn en iets te zeggen over de wereld. Hun werken intrigeren en verrassen.  En krijgen steeds vaker een plek in exposities.

Het Singer laat daarbij continuïteit zien. Want ook al botsten vrouwen aan tegen allerlei beperkingen, vooroordelen en verstikkende idealen over dé vrouw, ze zijn altijd actief geweest op alle gebieden van het leven. Ook de kunst. Zodoende maakt de bezoeker van Droomkunst kennis met vrouwen als Lena ten Bosch, die leefde en werkte van 1890 tot 1945. Of Elisabeth Stoffers (1881-1971), die naast abstract werk ook figuratief schilderde. Of Nicoline Middelbeek (1887-1980), die zich in de jaren dertig liet inspireren door de mythe van Parsifal.

Terugkerende woorden bij deze generatie kunstenaressen: ‘over haar is weinig bekend’…Een bekend probleem, waar geschiedkundigen wel vaker tegenaan lopen, omdat vrouwen opvallend vaak uit het collectieve geheugen duikelen. Toch geeft deze generatie gezusterlijk het stokje over aan de nieuwe lichting kunstenaressen, wiens leven en werk hopelijk beter gedocumenteerd zal worden.

Abstract werk van Elisabeth Stoffers.

 

Zo verrijkt Kwaaitaal de Droomkunstexpositie met prachtige onderwaterfotografie, waarmee ze onder andere een link legt met kunstenaars die zich rond 1900 lieten inspireren door de tragische figuur van Ophelia, de verdronken vrouw uit Hamlet van Shakespeare. En een keramisch werk met hertenkoppen van Carolein Smit, de Hubertusbokaal, gaat een mooie dialoog aan met werk rond 1900, waarbij oude mythen en sagen centraal staan.

Kortom, bezoek Droomkunst en neem kennis van het werk van vrouwen van nu. Saskia Olde Wolbers is vertegenwoordigd met het werk Day-glo. Van Loretta Lux hangt de fotobewerking Spring aan de wand van het museum. Je kunt genieten van het schilderij Pond van Lara de Moor. Enzovoorts, enzovoorts.

 

Feministische longreads

Het NRC heeft ze, dus waarom de Zesde Clan niet: longreads. Langere artikelen, tikkeltje essay-achtig, waar je in kunt duiken om de gedachten van een ander tot je te nemen. Bij de Zesde Clan staat natuurlijk een feministische invalshoek centraal. Dat wil zeggen: kritisch, met analyses rondom gender, danwel aandacht voor machtsverhoudingen en de vrije ontplooiing van mensen (en alles wat dat tegenhoudt). Onze longreads:

Een mooi artikel van Jacqueline Rose, een academica die zich eerder boog over kwesties zoals het Zionisme en de situatie in Israel. Deze keer grijpt ze de vertaling in het Engels van ‘The Conflict’, een boek van de Franse Elisabeth Badinter, aan voor een overdenking over moeders en het moederschap.

Het moederschap volgens propagandisten.

Rose biedt meteen ook een goede leeslijst aan voor geïnteresseerde mensen die zich verder willen verdiepen in dit universele thema. Met observaties zoals deze:

One of the most striking characteristics of discourse on mothering is that the idealisation doesn’t let up as reality makes the ideal harder for mothers to meet. If anything, it seems to intensify. This isn’t quite the same as saying that mothers are always to blame, although the two propositions are surely linked. […] Against what is all this a defence? What are all these pious, oversexualised, punitive or simply dotty versions of motherhood covering for?

Ann-Marie Cordiam bespreekt in Hallo dames, klaar om te verliezen? de vele manieren waarop rolpatronen jongens en meisjes, mannen en vrouwen, in hokjes douwen en misstanden veroorzaken. Waarbij vooral meisjes geestelijk gekortwiekt worden, en ‘meisje’ voor een jongen het allerergste scheldwoord is. Ze schreef dit stuk naar aanleiding van een lezing van Asha ten Broeke, die regelmatig in de media aandacht vraagt voor dit soort kwesties en een digitaal seksismemuseum opzette, om duidelijk te maken dat Nederland nog steeds oerconservatief is.

Twee standup comedians begonnen een interactieve theatershow, Sex Signals, over het beladen thema van seksueel geweld. Gaandeweg ontwikkelden ze een effectieve aanpak. Praat over omstanders. Wat is hun rol in het geheel? Wat kunnen ‘derden’ doen als ze zien dat het tussen twee mensen niet goed loopt? Hoe kun je met elkaar een cultuur creëren die daders ontmoedigt en slachtoffers respectvol opvangt? Die collectieve insteek blijkt effectief. Onder andere op een militaire basis daalde het aantal incidenten sterk. Dat geeft hoop voor de toekomst…

Weblog De Tweede Sekse geeft in een uitgebreide beschouwing een beeld van de feministische beweging in België. Media, bijeenkomsten, acties, initiatieven, scholing en bewustwording, ons buurland heeft het allemaal. De Tweede Sekse geeft daarnaast graag tips en ideeën om jezelf als vrouw te organiseren. Hou je het op vrouwen alleen, of kies je voor een gemengde groep?  Wat zijn bewezen succesvolle actievormen? Hoe ga je om met macht en hiërarchie? Interessante vraagstukken waar De Tweede Sekse duidelijke ideeën over heeft.

Vrouwelijke auteurs domineren het Young Adult genre, boeken voor tieners. The Atlantic brengt in kaart hoe de media, uitgevers en andere opiniemakers desondanks een blanke man op het schild hijsen. De boeken van die schrijfsters zijn zo-zo. Nee, de briljante roman van die ene man redt het genre. Waarna vrouwen het nakijken hebben:

John Green’s book deserves acclaim, regardless of his race or gender. But by choosing him to be the crown prince of YA, the entertainment industry has continued its cycle of promoting the work of white men as “real” work, and the work of women as “simple” or, in Graham’s words, “uniformly satisfying.” It’s a triple blow, being a (1) woman who writes primarily for (2) girls who are (3) teenagers. Three strikes, and you’re out of the mainstream narrative.

In het verlengde daarvan doet literatuurwetenschapster Elaine Showalter een boekje over rondom het fenomeen Grootse Amerikaanse Roman. Het boek der boeken waarin iedere lezer de natie weerspiegelt ziet. Vreemd genoeg lijken alleen blanke Amerikaanse mannen toegang te hebben tot het geheim om zo’n roman af te leveren. Of is er meer aan de hand?

Je hebt formele sollicitatieprocedures, met openbare vacatureteksten, en je hebt informele praktijken die werken via aanbevelingen en ons kent ons. Die tweede ‘procedure’ zorgt er regelmatig voor dat de baan naar de zoveelste blanke man gaat, merkt Ann Friedman op in een mooi essay voor de Columbia Journalism Review. Journalistieke banen worden vaak vervuld via informele kanalen. Maar dit gebeurt ook in andere sectoren. Zie de haarscherpe analyse rondom hoogleraarsbenoemingen in Nederland, bijvoorbeeld. Zodoende blijf je zitten met een oververtegenwoordiging van mannen. (En krijg je een omstreden Nationale Ombudsman, die bovenop een racistische opmerking ook over zijn vrouw praat alsof hij bepaalt wat zij kan doen.)

‘Westerse’ vrouwen horen regelmatig dat ze niet zo moeten zeuren, want in andere gebieden van de wereld hebben vrouwen het veeeeeel zwaarder en gebeuren er veeeel ergere dingen, dus waar hebben we het over. Je bungelt toch niet verkracht en dood aan een boom? Nou dan. In een helder betoog zet journaliste Soraya Chemaly precies uiteen wat er mis is met die redenering.

Amerikaanse abortusklinieken kampen met de luidruchtige aanwezigheid van demonstranten. Rechters hebben inmiddels bepaalt dat klinieken in principe niet het recht hebben om een bufferzone rondom de voordeur in te stellen. Anti abortus fanaten kondigden meteen aan hun acties uit te breiden. Slecht nieuws voor vrouwen en de vrijwilligers die patiënten naar binnen begeleiden, blijkt uit dit inzichtgevende artikel. Daaraan verwant een artikel over het cynische gebruik van de termen ‘veiligheid van vrouwen’ waarmee Amerikaanse autoriteiten de veiligheid van vrouwen juist te grabbel gooien. Enneh…. de instantie die de bufferzone verbood, beschikt zelf over een eigen no-go zone. Meten met twee maten….

Nog eentje dan. Films! Scenarioschrijvers doen soms hun best om een krachtig vrouwelijk personage op te nemen in het verhaal. Helaas loopt die poging regelmatig uit op frustraties, en krijg je een gevalletje Trinity syndroom:

the Strong Female Character With Nothing To Do—is becoming more and more common. […] This is Trinity Syndrome à la The Matrix: the hugely capable woman who never once becomes as independent, significant, and exciting as she is in her introductory scene. […] And even when strong, confident female characters do manage to contribute to a male-led action story, their contributions are still more likely to be marginal, or relegated entirely to nurturer roles, or victim roles, or romantic roles.

Wat te doen? De auteur van het stuk, Tasha Robinson, stopt niet bij het analyseren van het probleem, maar biedt ook oplossingen en suggesties. Wie weet kunnen we dan als kijker genieten van vrouwelijke personages die echt iets te doen hebben in de film.

 

Spanje worstelt met strenge wet tegen abortus

Spanje werkt al maanden aan een wet die de reproductieve rechten van vrouwen decennia terugdraait. Zelfs sommige politici die om het hardst riepen om meer beperkingen, komen er echter achter dat ze onrecht in de hand werken. Daarom komen er allerlei nieuwe voorstellen voor wijzigingen. Bijvoorbeeld: als een foetus niet levensvatbaar is, willen ze abortus toestaan. Verder mag abortus alleen nog na verkrachting of als de zwangerschap de moeder in gevaar brengt. Human Rights Watch liet al weten dat deze wet de mensenrechten zal schenden. Precies om dat soort redenen wil Chili abortus juist weer toestaan, omdat de vele verboden zoveel ellende en onrecht veroorzaakten.

Naast het ‘oeps, als de foetus niet levensvatbaar is’ gedraai, zorgt de wetgeving voor een groeiende kloof tussen katholieken. De bisschoppen en andere machthebbers binnen de kerk steunen de regering, terwijl ‘gewone’ katholieken fel tegen inperkingen van de rechten van de vrouw zijn. En wat doe je met ongewenst zwangere tieners? Wil je die echt dwingen hun ouders te informeren, en een officiële verklaring laten regelen voordat ze een abortus mogen? Dat is nu namelijk wel het idee. En het is een bijzonder slecht idee als een tiener een slechte band heeft met haar ouders, of als die een oorzaak van het probleem zijn.

In een vlijmscherp stuk voor El País zet Laura Freixas daarnaast op een rijtje dat de voorstanders zwijgen over de situatie van vrouwen, vaders, en moeders. De strengere abortuswet dwingt alle vrouwen een ongewenste zwangerschap voort te zetten. Over vaders geen woord. Zij kunnen zonder enig probleem afzien van vaderschap. Hoe dan ook ademt de wet een straffende houding die ook zichtbaar is in andere landen waar mensen baas in eigen buik willen afschaffen, zoals de Verenigde Staten. En wat moet de moeder doen als het ongewenste kind eenmaal is geboren? Over steun of voorzieningen hoor je geen enkele Spaanse politicus.

Kortom, een hoofdpijndossier. Chili kan erover meepraten. Onder het militaire regime besloot dit land vrouwen tot slaaf van hun biologie te maken. Daarna kwamen de drama’s. Zoals de verkrachte 11-jarige die toch haar kind ter wereld moest brengen. Ja, dat leest u goed. Nu pas, nu Michelle Bachelet voor de tweede keer aan het hoofd van het land staat, acht zij de tijd rijp om de mogelijkheden voor het afbreken van een ongewenste zwangerschap drastisch uit te breiden. Nog dit jaar wil Bachelet een wetsvoorstel indienen om dat mogelijk te maken. Misschien kan Spanje iets van Chili leren….?

Reageren op discriminatie heeft zin

Reageren op discriminatie en seksistische verslaggeving heeft zin. Dat blijkt uit een opiniestuk van de ombudsvrouw van de Volkskrant, Annieke Kranenberg. Nadat het dames hockeyteam goud won op het recente wereldkampioenschap in Den Haag, viel het vele lezers op dat de berichtgeving deze prestatie een beetje leek te negeren. Na kritiek op de grote aandacht voor het zilver van de mannen, geeft de ombudsvrouw aan dat journalisten wel degelijk bewuster rekening proberen te houden met hun eigen (onbewuste) vooroordelen.

Goud winnen op een WK, een bijzondere prestatie.

Dat leidt tot hoopvolle veranderingen in de berichtgeving, aldus Kranenberg. Eerder hadden mensen bijvoorbeeld gesignaleerd dat schaatsers Ireen Wüst en Sven Kramer beiden goud wonnen. Toch zette de Volkskrant de sportvrouw op de achterbank. Alleen de sportman haalde de voorpagina. Wat?!? zeiden lezers. Hun kritiek trof doel en leidde tot verbeteringen:

De bijlage over de Olympische Winterspelen opende met Wüst in plaats van Kramer. Ergens in het achterhoofd van de chef sport weergalmde uw stem.

Da’s mooi! De ombudsvrouw adviseert ook de omdraaitruc bij het schrijven van sportnieuws:

Onlangs ging het ook mis in deze krant. In het profiel van een 17-jarige topgolfster werd een ‘flinke bril’ en ‘omhoogstaande hoektand’ ingeleid met: ‘Ze benadert niet het schoonheidsideaal.’ Een kenmerkend uiterlijk kan zeker in een profiel worden geschetst. De pijn zit hem in de inleiding. ‘Impliciete discriminatie’, oordeelden lezers. Het kwam absoluut niet voort uit seksisme, verzekert de verslaggeefster. Die intentie is er, net als bij andere vormen van discriminatie, in de journalistiek zelden, maar daarmee is het euvel niet weg. Soms werkt de omdraaitruc: zou ik dit ook over een man/vrouw schrijven?

In die zin doet de Volkskrant duidelijk zijn/haar best, wil de ombudsvrouw maar zeggen. Als feministisch weblog juichen we dat toe. Complimenten.

Echter, we zijn er nog niet. Zo maakt de Volkskrant zich er, bij monde van de ombudsvrouw, wel heel makkelijk vanaf dat de media algemeen vrouwensport negeren. Mannenvoetbal domineert nou eenmaal, heet het, daar doe je niks aan. Volgens de ombudsvrouw ging het bij het half negeren van het goud voor de hockeyvrouwen bovendien om journalistiek verantwoorde keuzes. Want het goud was voorspelbaar, en het vrouwenteam had minder concurrentie dan de mannen, dus prima om het mannelijk leed van de tweede plaats voorrang te geven.

Goh. Werkt dat ook zo als het om mannensport gaat? De Zesde Clan ziet het al voor zich. ‘Het herenteam is de gedoodverfde winnaar, meh, laten we ons op andere zaken richten. Oh, het werd inderdaad goud? Doe maar een foto met onderschrift’.

De Volkskrant gebruikt bovendien bestaand onrecht om bestaand onrecht te rechtvaardigen. De krant hanteert daarbij argumenten die voorstanders van de status quo regelmatig van stal halen, en die zodoende rieken naar clichématige smoesjes danwel schaamlappen.

Daarnaast gaat de Volkskrant zelf over de eigen kolommen. De krant kan er voor kiezen niet mee te gaan in de trend van vrouwensport negeren. Dat de ombudsvrouw het houdt op

Die andere vorm van seksisme – het negeren van vrouwensport – hangt samen met de maatschappelijke belangstelling ervoor en zal niet door de Volkskrant worden opgelost

is dan teleurstellend.

Bij de belangstelling gaat het bovendien om een kip-ei situatie: geen aandacht is geen berichtgeving, geen berichtgeving is geen aandacht. Ergens moet iemand die patstelling doorbreken, en waarom zou een krant dat niet doen? De unieke verhalen liggen voor het oprapen en kunnen de ene krant van de andere onderscheiden. Maar nee.

Tenslotte benadrukt de krant dat er bij de medewerkers heus geen sprake is van seksistische bedoelingen. Klopt, maar zoals feminism 101 leert: je kunt de beste bedoelingen hebben en toch seksistisch gedrag vertonen. Nota bene de ombudsvrouw laat dat zien. Zijzelf verdedigt gemaakte keuzes met als argumenten dat de hockeyvrouwen minder bijzondere prestaties leverden (het goud was voorspelbaar) en minder concurrentie hadden dan de mannen.

Dat is een goed voorbeeld van een seksistische redenering, waarbij gezegd wordt dat wat vrouwen doen minder bijzonder is dan wat mannen doen, want…  Daarna volgen redenen die de spreker zelf volstrekt logisch vindt, maar die er op neerkomen dat vrouwen de tweede rang ‘verdienen’.

De ombudsvrouw laat zien dat in ieder geval de Volkskrant nog een lange weg te gaan heeft. Daarom is het extra nuttig als lezers de verslaggevers een handje helpen, en hard aan de bel blijven trekken als de krant vervalt in onbewuste vooroordelen. Zoals de ombudsvrouw zelf aangeeft: dat heeft effect. Gelukkig maar.

Nieuwe technologie, oud seksisme

Sexy berichtjes sturen. Leuk! En heel makkelijk, met smartphones, i-Pads en andere technologie. Maar ook al veranderen de middelen waarmee jongeren communiceren, de onderliggende seksistische cultuur blijft hetzelfde. Vooral meisjes krijgen er van langs, als ze zich inlaten met dit soort geseksualiseerde uitingen. Maar ze krijgen ook negatieve etiketten opgeplakt als ze zich verre houden van sexting. Dat blijkt uit kwalitatief onderzoek naar de belevingswereld van tieners.

Hij is stoer, zij is een hoer…. De dubbele moraal is springlevend, en dat begint al vroeg.

Het Amerikaanse kwalitatieve onderzoek heeft de veelzeggende titel ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet… als je een meisje bent‘. En dat is precies wat jongeren in interviews aangaven. Meisjes vertelden de onderzoekers dat ze sexy berichten sturen om bij de groep te horen en status te krijgen. Vaak voldoen ze daarbij aan verzoeken van de jongens, die actief om zulke berichtjes en sexy foto’s vragen.

Helaas levert voldoen aan verzoeken niet op de gehoopte status. Jongens noemen meisjes die zulke berichten sturen namelijk onzekere sletten, die blijk geven van een gebrek aan gezond verstand (”crazy, insecure, attention-seeking sluts with poor judgment”.) Doen ze echter niet mee, dan noemen jongens hen gefrustreerd en preuts.

In geen enkel geval gaven de jongens blijk van verantwoordelijkheidsgevoel of inzicht in hun eigen rol of invloed:

Nowhere in these responses did these participants stop to consider the ways in which forces external to the girls (including the boys themselves) might be contributing to girls’ decisions to send sexts. Indeed, one of these boys even wrote “I’m not going to stop it,” implying that on some level he enjoyed receiving sexts, even though he expressed no qualms about denigrating the girls who sent them.

Op die manier komen meisjes terecht in een positie waarin ze het altijd fout doen. Ze staan onder een enorme druk. En dat op een leeftijd waarbij ze zelf uit moeten zoeken wie ze zijn en wat ze wel en niet willen. Ga er maar aan staan, als meisje.

Diezelfde ongelijkwaardige positie van meisjes bleek een paar jaar geleden ook uit Nederlands onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur:

Het onderzoek onderschrijft de ongelijkwaardigheid van meisjes en jongens ten aanzien van seksualiteit. ‘Jongens zijn stoer en meisjes een hoer’ als zij meerdere seksuele partners hebben gehad. Deze dubbele moraal wordt door veel jongens én meisjes gedeeld, autochtoon en allochtoon. Zowel jongens als meisjes vinden bovendien dat meisjes verantwoordelijk zijn voor het stellen van grenzen, ook omdat jongens ‘nou eenmaal zo zijn’.

Ook hier wijzen jongeren naar meiden. Die zijn preuts of sletterig, en als er iets vervelends gebeurt is het haar schuld. Had ze maar duidelijkere grenzen moeten stellen. De jongens treft geen blaam, want ‘jongens zijn nou eenmaal jongens‘.

Onderzoekscentrum Movisie denkt dat sexting, het sturen van geseksualiseerde berichten in de vorm van sms-jes of foto’s, ook in Nederland steeds vaker voor zal komen. Dit komt bovenop het bombardement van geseksualiseerde beelden waar reclames en andere media jongeren aan bloot stellen. Deskundigen constateren dat overheid en politie vooralsnog geen idee hebben wat ze moeten doen, om die ongelijke verhoudingen aan te pakken en adequaat te reageren op de uitwassen die deze ongelijkheid kan veroorzaken (zoals seksuele intimidatie en verkrachting).

In ieder geval verklaart de houding van de jongens voor een deel de houding van mannen. Jong geleerd, oud gedaan. Als jongens er zo als de kippen bij zijn om hun eigen aandeel te negeren en meisjes aan te wijzen als de slechterik, is het niet zo vreemd dat mannen als volwassene hetzelfde doen. Geen wonder dat mannen massaal terugdeinzen als vrouwen onder de noemer #YesAllWomen vertellen wat ze dagelijks ervaren. Geen wonder dat mannen intimidatie pas enigszins serieus nemen, als ze met eigen ogen zien hoe vrouwen behandeld worden. Dat ze tot die tijd massaal roepen ‘ik heb er niks mee te maken, niet alle mannen gedragen zich zo’.

Politie en autoriteiten kunnen hier inderdaad weinig mee. Het betreft hier de mores van een land, en groepsprocessen. Het gaat om de manier waarop jongens en mannen gesocialiseerd worden, zichzelf socialiseren, en baat hebben bij een positie waarbij zij zelf buiten schot blijven. Er zijn moedige jongens en mannen voor nodig, die kritisch naar zichzelf durven kijken en zichzelf opnieuw opvoeden. En een maatschappij vol mensen die kritisch nadenken over de constructie van mannelijkheid, en jongens en mannen aanmoedigen om bij zichzelf te rade te gaan. Alleen op die manier kun je de dubbele moraal langzaam ontmantelen.

The Mary Sue brengt vergeten tekenheldinnen in beeld

Ooit gehoord van Eiko Tanaka? Wist je dat ze de eerste vrouw was die een eigen animatie filmstudio opzette in Japan? Lilian Friedman, een Amerikaanse pionier in het genre van de tekenfilm? Gelukkig lukte het website The Mary Sue om de vergeten animatieheldinnen, zoals Lotte Reiniger, opnieuw in beeld te krijgen met een tweedelig historisch overzicht.

Carrie Tupper, zelf een grote fan van tekenfilms, dacht dat het makkelijk zou zijn om te achterhalen welke vrouwen een belangrijke rol hadden of hebben in de wereld van animatiefilms. Ze botste echter aan tegen een bekend probleem. Op de een of andere manier verdwijnen vrouwen razendsnel uit beeld. Zoveel vrouwen die succes hadden en een cruciale functie vervulden, maar die allemaal naar de achtergrond verdwenen. Zelfs internet, toch een rijke schatkamer van informatie, kon niet altijd soelaas bieden.

Tupper haalde de onderste steen boven en kreeg leuke en interessante reacties van andere mensen. Uiteindelijk kon ze alsnog een overzicht geven van de pioniers en hun opvolgsters. Dan blijkt dat vrouwen actief waren in alle onderdelen van het productieproces, en zelfs eigen filmstudio’s oprichtten, zoals Tanaka. Het is van groot belang dat meisjes en vrouwen dit weten, want het heeft gevolgen als het lijkt alsof alleen mannen iets doen. Tupper:

While we idolized all these princesses on screen, it seemed like all the people who brought them to life were men. I looked up to the likes of Glen Keane(character animator for Ariel and Pocahontas) and Andreas Deja (character animator for Triton and Scar) but often wondered where I would fit in. Little did I know, women had been part of the industry for years.

Niet alleen dat, maar het overzicht maakt duidelijk hoe succesvol hedendaagse animatieheldinnen zijn. Als lezer realiseer je je opeens dat een vrouw, Carole Holliday, achter filmhits zat zoals The Little Mermaid en Tarzan. Ook tekende ze de storyboards voor  The Prince of Egypt. En dat Jennifer Lee de eerste co-regisseur was van een Disney blockbuster, Frozen. Deze animatiefilm heeft inmiddels allerlei records gebroken en geldt als een enorm succes.

Eiko Tanaka zette haar eigen studio op om animatiefilms uit te brengen. Met succes.

Pioniers zoals Lotte Reiniger, Lilian Friedman en LaVerne Harding kunnen trots zijn. Ze veroverden een plek, andere vrouwen namen het stokje over en allemaal kunnen we genieten van mooie films met mooie verhalen.

Voor een Nederlands tintje: Gioia Smid, regisseuse van de heerlijke tekenfilm Pim en Pom. Of Martha Colburn, die in haar films politieke thema’s aansnijdt en zowel in de V.S. als in Nederland werkt – ze studeerde af aan de Rijksuniversiteit voor Beeldende Kunsten in Amsterdam.

Daarnaast houdt Utrecht jaarlijks een animatiefilmfestival, waar mensen uit alle windstreken hun tekenfilms vertonen. De 18e editie van dit evenement vindt plaats van 18 tot en met 22 maart 2015. Via dat festival leer je nog veel meer maaksters kennen. Zoals Izabela Plucinska met haar korte film ‘Darling’.  Of de Belgische Delphine Hermans. Of Vera van Wolferen, die in Utrecht debuteerde met een korte stop motion film. Er gaat een wereld voor je open….

Mannen vallen mensen lastig

Deprimerend voorspelbaar. Zo kwalificeert Jezebel de resultaten van representatief onderzoek naar het fenomeen ‘lastig worden gevallen’. 65% vrouwen, en 25% van de mannen, werd in een openbare ruimte lastig gevallen. In tweederde van de gevallen betekende ‘openbare ruimte’ de straat. Winkels, bioscopen en restaurants staan met 41% op de tweede plaats. Het openbaar vervoer staat op drie in de ranglijst, met 23% van alle gemelde incidenten. Toch ‘moet’ zulk onderzoek bestaan. Teveel mensen doen namelijk alsof er geen probleem is.

Het onderzoek bevestigt wat we al wisten, en de resultaten komen naadloos overeen met soortgelijk onderzoek in andere landen. Toch heeft het waarde. Dat seksisme nare gevolgen heeft, zou niet zo moeilijk te begrijpen moeten zijn:

Hell, we get Kamikaze bombers, suicide bombers, men dying for causes all of the time but we are befuddled by why an asshole misogynist might kill women? Simply because he thinks women suck? Do we really need more? Wasn’t it just a month ago some boy killed a girl because she wouldn’t go to prom with him?

Desondanks komen steeds dezelfde beschuldigingen en retorische trucjes naar voren, als mensen, vooral vrouwen, het over intimidatie in openbare ruimtes willen hebben. Zoals:

  • gezeur, overgevoelig gedoe
  • Vrouwen overdrijven,
  • hebben de ongewenste intimidatie aan zichzelf te danken
  • begrepen niet dat de man in kwestie gewoon een onhandige versierpoging deed, moeten we niet moeilijk over doen, mannen vinden vrouwen nou eenmaal leuk
  • elders hebben vrouwen het nog véél moeilijker / andere problemen zijn veel urgenter
  • en natuurlijk: niet alle mannen doen dit
  • plus de tegenhanger: vrouwen misdragen zich ook!!!! (en inderdaad, in 3 tot 5% van de gevallen werd iemand door een vrouw lastig gevallen, aldus het Amerikaanse onderzoek.)

Door dit soort bagatelliserende gesprekstactieken komen mannen massaal weg met rotgedrag, waarbij ze seksegenoten lastig vallen met homofobische agressie, en vrouwen heteroseksueel belagen. Dat heeft grote gevolgen voor de gemoedsrust en bewegingsvrijheid van miljoenen inwoners van de V.S.

Bovendien vormen handelingen als nafluiten of in billen knijpen etc. een glijdende schaal. Het begint met relatief onopvallende uitingen van minachting en dominantie. Het zogenaamd onschuldige ‘Hallo meisje’ kan echter razendsnel omslaan in woede -‘zeg iets, trut!’ – waarna zaken als verkrachting en erger kunnen volgen. Waarbij de mannelijke sekse  vooral de daders levert en vooral vrouwen het doelwit vormen, want die hebben geen status. (En van homoseksualiteit verdachte mannen, want die bedreigen de macho mannelijkheid.)

Oplossingen? De verzamelde ervaringen van vrouwen, op een twitter hashtag zoals #yesallwomen bijvoorbeeld,  zorgen voor solidariteit onder vrouwen en levendige discussies. Zo maakt de kritiek op yesallwomen veel duidelijk – zoals gewoonlijk onderstrepen de negatieve reacties de noodzaak van zo’n sociale media-beweging.

Maar het belangrijkste is de variant van ‘de vervuiler betaalt’ cq de oorzaak van het probleem aanpakken. Mannen vallen mensen lastig. Dus rust er op deze sekse een verantwoordelijkheid om veranderingen te bewerkstelligen:

This is what it’s going to take. Men holding other men accountable; men challenging the cultural scripts about masculinity that incubate discrimination and violence.  These scripts equate male power and success with dominance, money, access to women and sex and indeed, a sense of entitlement to all these things. We need to give our boys other scripts […] #NotAllMen are a part of the problem, but, #yesallmen must be a part of the solution.

 

Verkrachting als bijzaak

Verkrachting? Meh. Moeten we ons niet met belangrijkere zaken bezig houden, zoals de situatie in Irak, vroeg commentator Adam Boulton zich af.  Wat zijn die lui die doorzeuren over verkrachting toch lastig, zeggen Amerikaanse universiteiten. Die oproerkraaiers zijn we liever kwijt dan rijk. Bovendien, zo erg kan het niet zijn. Vrouwen overdrijven en liegen over seksueel geweld, omdat de status van slachtoffer zo begerenswaardig is.

Angelina Jolie was de drijvende kracht achter een topconferentie in Londen om seksueel geweld tegen vrouwen op de agenda te krijgen.

 

Zie hier de stand van zaken in het discourse rondom seksueel geweld. Dit soort schouderophalende of defensieve reacties  volgen op de hielen van een topconferentie , waar allerlei mensen juist proberen verkrachting hoger op de agenda te krijgen. Vooral als het op epische schaal gebeurt in oorlogssituaties.

Die poging leidt duidelijk tot weerstand. Adam Boulton is niet de enige die de media bespeelt met ‘ach ja, verkrachting’. ‘Terwijl Mosul in brandt staat, praat William Hague met een mooie actrice over verkrachting’, kopt The Spectator. Een zienswijze waar het seksisme vanaf druipt en die iemand als regisseuse, actrice en activiste Angelina Jolie reduceert tot een knap gezichtje. Deze doorzetter, die onvermoeibaar aandacht vraagt voor geweld tegen vrouwen, krijgt er ook nog op een andere manier van langs. Overschaduwt Jolie deze top over verkrachting niet teveel? vraagt De Volkskrant zich af.

Kortom, weerstand, in combinatie met ‘waar hebben we het over’. Dit collectieve schouders ophalen past naadloos in een cultuur, waarbij daders massaal wegkomen met seksueel geweld. Zowel op collectief als individueel niveau. Voorbeelden te over.

Op het individuele niveau kunnen we rustig spreken van massale agressie tegen vrouwen. Ze maken daarbij bewust gebruik van machtsverschillen en grijze gebieden. Zo kunnen Amerikaanse topatleten talloze precedenten aanwijzen, waarbij anderen hen de hand boven het hoofd houden. Of neem iemand als fotograaf Terry Richards, die zijn status in de modewereld gebruikte om modellen dingen te laten doen die ze niet wilden. Maar da’s ok want hij is zo creatief en mensen begrijpen hem niet en oordelen veel te snel, etc etc etc.

Daders die het niet moeten hebben van geld en status, pakken het op een andere manier aan. Onderzoek wijst uit dat daders geen nee willen horen, en gebruik maken van het grijze gebied wat ontstaat als vrouwen impliciet weigeren. Had ze maar hard nee moeten roepen. Ze wilde blijkbaar wél. Tsja, als zij niet duidelijk communiceert, hoe moet die arme man dan weten hoe het zit. Hij bedoelde het goed. Hij was gewoon een onhandige Don Juan. Dat genre.

Ook richten daders zich bij voorkeur op kwetsbare vrouwen. Ze kiezen bijvoorbeeld een vrouw die alcohol dronk. Dan weet je zeker dat rechters het slachtoffer door de mangel halen en minder waarde toekennen aan haar verklaring. Vrouwen met een verstandelijke of fysieke uitdaging zijn ook populaire slachtoffers. Hoe moet een blind meisje nou een dader identificeren? Handig!

Collectief spreken daders duidelijke taal over verkrachting als oorlogswapen, het onderwerp van de top in Londen. Zoals bij Darfur en omstreken. Als je een vrouw verkracht, verkracht je een heel volk, stellen ze. Bovendien kun je verkrachting gebruiken als een langzame vorm van genocide:

Babies born following the rapes are called “Janjaweed babies” who rarely have a future in the mother’s ethnic group. Infanticides and abandonment of such babies are common. One victim explained, “They kill our males and dilute our blood with rape. [They] … want to finish us as a people, end our history.”

Maar ach, waar heb je het over. Irak! Veel belangrijker dan systematische terreurcampagnes met de helft van de wereldbevolking als voornaamste doelwit. Veel belangrijker dan een brede, onderliggende cultuur van verkrachting bagatelliseren, daders het voordeel van de twijfel geven, en het slachtoffer verwijten maken.

Het is maar goed dat de Engelse koningin Angelina Jolie ridderde. Die aanmoediging kan ze goed gebruiken om de strijd voor bewustwording en tegen geweld tegen vrouwen voort te zetten.

Games-industrie geeft goede voorbeeld bij aanpak seksuele intimidatie

Als gamers je computerspel links laten liggen omdat ze geen zin hebben in seksuele intimidatie en gescheld, kost dat geld. Misschien dat producenten daarom zo actief optreden tegen internettrollen en andere onaangename types die digitale contacten tussen mensen verpesten, speculeren diverse media. Hoe dan ook, juist de makers van games geven de laatste tijd het goede voorbeeld. Wie wil weten hoe je digitale intimidatie effectief aanpakt, kan bij hen terecht.

Vrouwen en games, dat levert terecht veel artikelen op over seksisme, intimidatie, een grote mate van onverschilligheid, en de vele manieren waarop slachtoffers vaak de schuld krijgen. Bonuspunten als je als man vrouwen verwijt dat ze zelf niet krachtig genoeg optreden als ze het mikpunt van seksuele intimidatie worden. Langzamerhand begint de branche echter wakker te worden. Seksuele intimidatie is niet ok. Het is problematisch als de helft van de bevolking je spel niet wil spelen omdat ze de constante intimidatie en bedreigingen met verkrachting zat zijn. Er moet iets veranderen.

En dat gebeurt de laatste tijd ook. De omslag begint langzaam zichtbaar te worden bij de spelletjes zelf, en bij de maatregelen rondom het spelen van de games. Er komen wat meer grote games uit met een vrouw in de hoofdrol. Vorig jaar maakten BioShock InfiniteTomb Raider, en The Last of Us grote indruk. Dit jaar kunnen mensen voor krachtige vrouwelijke personages onder andere terecht bij Alien:Isolation, Transistor, A Hat in Time, The Order: 1886  en Broken Age: Act 2.

Verder doen producenten er alles aan om het gezellig te houden als spelers aan een game beginnen en tijdens het spelen contact met elkaar hebben. Wat werkt? Ten eerste: dat je het probleem zeer serieus neemt, en echt de wil hebt om iets tegen de agressie te doen. Dat klinkt als een open deur, maar het gaat ergens over:

this was far from an isolated incident. In another match, after an opponent asked if she was menstruating and opined that “girls” played videogames only for attention, he left Haniver a voicemail that said, “I’m gonna impregnate you with triplets and then make you have a very late-term abortion.”

Wie niet ingrijpt, geeft de afzender de boodschap dat hij alle ruimte heeft om ongestraft in het rond te kotsen. Wie ondergekotst wordt, moet dat maar incasseren. Of opzouten. Kortom, zonder bewustwording en de integere intentie om te willen veranderen, gebeurt er niks en blijven maatregelen steken in de categorie papieren tijger en/of p.r. stunt. Het begint met een bewust besluit en een stellingname: dit gedrag tolereren we niet. Deze mensen moeten stoppen.

Ten tweede: je hebt de hele spelersgemeenschap nodig. Spelletjesproducenten kwamen erachter dat het niet veel effect had als ze de ergste trollen weerden. Slechts 13 procent van de spelers vertoonde namelijk zoveel wangedrag dat je hen de toegang tot een platform kon verbieden. Maar liefst 87% van de intimidatie kwam van spelers die zich meestal normaal gedroegen, maar af en toe uithaalden. Waarna hun negatieve actie zich als een olievlek verspreidde en het klimaat vergiftigde.

Ten derde: technische maatregelen. Riot Games ontwierp software op zo’n manier, dat de chatfunctie standaard open stond. Het bedrijf besloot deze situatie om te keren. De chatfunctie staat uit, tenzij een speler de optie aanvinkt en zelf actief contact zoekt met andere gamers. Prompt nam de mate van gescheld en gedreig met 30% af, terwijl positieve uitwisselingen met 35% toenamen.

Ten vierde: handhaven, en uitleggen waarom je ingrijpt. Riot Games weerde spelers niet alleen, maar begon hen ook in een bericht uit te leggen waarom dat gebeurde. Als gamers na die uitleg en tijdelijke verbanning terugkeerden, was hun gedrag meestal aanzienlijk verbeterd.

Daarnaast stelde Riot Games een tribunaal in. Via die club konden spelers uitspraken doen over het gedrag van medespelers. Een manier van onderlinge controle en zelfregulering. Vertegenwoordigers van het bedrijf waren het in 80% van de gevallen eens met de oordelen van deze groep. Bovendien leidde deze onderlinge controle tot inkeer bij gamers:

Riot regularly receives apologies from players who have been through the Tribunal system, saying they hadn’t understood how offensive their behavior was until it was pointed out to them. Others have actually asked to be placed in a Restricted Chat Mode, which limits the number of messages they can send in games—forcing a choice to communicate with their teammates instead of harassing others.

Kortom, collectieve actie werkt, en techniek kan daarbij behulpzaam zijn. Game on!

Ubisoft vindt vrouwelijk personage teveel werk

Gamesproducent Ubisoft brengt een nieuwe aflevering uit in de Assassins Creed serie. Spelers kunnen genieten van talloze spelletjes in het spelletje, naar hartelust de outfits van de hoofdpersoon veranderen, zes speciale edities aanschaffen, met vier personen tegelijkertijd spelen en zich helemaal uitleven in prachtige decors. Alles kan, eigenlijk, behalve de optie ‘spelen als vrouwelijk personage’. Want dat was teveel werk, aldus de firma in een officiële verklaring. UPDATE: Insomniac Games reageerde door een speelbaar vrouwelijk personage op te nemen in hun meest recente spel, die er precies zo uitziet als een vrouwelijke Assassin. ,,Take that, Ubi, and your lame excuses.’

Ubisoft is een gigant en ze verdienen bakken met geld met de Assassins Creed serie. Vrouwen komen er echter nauwelijks aan te pas. Het bedrijf probeerde dit al eerder te verklaren. Zo speelde een eerdere aflevering zich af tijdens de Amerikaanse revolutie. Ubisoft verklaarde destijds dat het historisch niet verantwoord was om een vrouwelijk personage op te nemen in het verhaal, want de Amerikaanse revolutie was een zaak van mannen. Jawel.

De nieuwste aflevering, Unity, speelt tijdens de Franse Revolutie. Ubisoft kon niet aankomen met het smoesje dat vrouwen geen rol speelden in de Franse Revolutie. Zie het broodoproer, de bestorming van de Bastille, Olympe de Gouges enzovoorts enzovoorts. Sterker nog, de beroemdste moordenaar uit die periode was een vrouw, Charlotte Corday. Dus werd het deze keer: ‘het is teveel werk’.

Charlotte Corday.

Teveel werk? Professionals geloven er niks van. Volgens deze vaklui overdrijft Ubisoft de benodigde investering. Bovendien werken er maar liefst negen studio’s aan dit spel. Zouden die honderden mensen echt geen tijd hebben om wat minder te doen aan kleding en speciale edities, en wat meer energie te steken in de vertegenwoordiging van de helft van de mensheid?

Ubisoft doet moeilijk over iets waar andere bedrijven geen moeite mee hebben – zie onder andere de succesvolle Mass Effect reeks, waar spelers konden kiezen uit een man of een vrouw in de hoofdrol. Hun verklaringen zitten vol misdaden tegen de logica. De nadrukkelijke stelling ‘het was puur uit praktische overwegingen, ideologie speelde geen enkele rol’ klinkt bovendien hol. Ubisoft laat keer op keer zien dat het vrouwen vooral ziet als sexy accessoires.

Computergame liefhebbers honen Ubisoft dan ook weg:

Putting in just one playable female character would “double the work” on Assassin’s Creed: Unity, says Ubisoft, apparently believing this is a genuine excuse a rational human being would accept in the face of its stubborn lack of representation of almost half the world’s population.

en deze:

You can have your all male assassin team, Ubisoft. But don’t piss on my leg and tell me it’s raining.

en deze:

So here is your cup of STFU with your inane excuses. How’s about you show a TOUCH of the courage all the women who have been fighting for centuries have and just admit to your laziness and how you are not prioritizing representing half of the people who play games today? Do you really think we are all so stupid as to buy into the “oh it just cost too much” and “we want historical accuracy” thing? (Hint: we aren’t, we have Google.)

Consumenten hebben inmiddels een petitie op internet gezet, om Ubisoft te laten weten dat ze vrouwen niet zo opzichtig moeten negeren.

Politicus ontkent seksisme, hoort politica niet

Hillary Clinton’s Hard Choices is uit. Overal in Nederland hangen posters met reclame voor dit boek. Veel critici vinden dat Clinton op veilig speelde (wat kon ze anders?) Toch leidt de inhoud al tot ophef. Zo schreef ze dat de Australische premier Julia Gillard ongehoord veel seksisme over zich heen kreeg. Waarna een mannelijke concullega van Gillard, Tony Abbott, dit prompt ontkende met een uitspraak die neerkomt op: ‘Iedere premier komt allerlei moeilijkheden tegen, Gillard is echt wel in staat om voor zichzelf te spreken’. Ironie ten top. Want Gillard hééft gesproken, en dit zei ze toen ze nog premier was:

Liever de tekst van haar speech over seksisme lezen? Zie hier de uitgeschreven tekst.

Abbott, haal je kop uit het zand en spuit je oren eens uit. Dan ga je misschien eindelijk horen wat Gillard zei. Of is dat te pijnlijk voor je:

The Leader of the Opposition says that people who hold sexist views and who are misogynists are not appropriate for high office. Well I hope the Leader of the Opposition has got a piece of paper and he is writing out his resignation. Because if he wants to know what misogyny looks like in modern Australia, he doesn’t need a motion in the House of Representatives, he needs a mirror. That’s what he needs.

 

Sociale druk leidt tot haarschaamte

Met het mooie weer gaan de allesverhullende kledingstukken uit, begint het gezeur over bikinilijven, en wordt het thema ‘haar’ urgent. Want een vrouwenlijf in natuurlijke staat?  Aaaaargh!!!! Vrouwen staan onder zware sociale druk om alle beharing behalve het hoofdhaar weg te halen. Dat blijkt uit de haardagboeken die tijdschrift Lover publiceerde. Bijna niemand lukte het om haar op benen, oksels en schaamstreek te laten groeien. En bijna niemand ervoer het verwijderen ervan als vrije keuze.

Actrice Julia Roberts liet haar okselhaar staan. Nationale uitbarstingen van afschuw volgden…

Nostalgisch denkt Lover terug aan de tijd van Sophia Loren. Deze beroemde actrice kon rustig met okselhaar op de foto, zonder dat het tot ophef leidde. Tegenwoordig kan dat niet meer, vinden velen, met goedkeurende steun van damesbladen. Steeds keren thema’s als schaamte, onwennigheid en angst voor de blik van de ander terug in de verschillende haardagboeken. Een aantal vrouwen melden dat ze niet eens weten hoe het zou voelen om je haar te laten groeien. Ze begonnen zichzelf als tiener al te scheren, nog voordat de echte groei begon.

Wat dat betreft lijkt het op een vorm van hersenspoeling. ‘Haar is walgelijk, haar is vies, alles moet weg anders ben je niet mooi, hier, koop product X, Y en Z, je bent het waaaaaaard….’ Vanwege deze decennia durende propaganda durft tegenwoordig bijna geen enkele vrouw te stoppen met haar verwijderen. De meeste dagboekschrijfsters van Lover grepen binnen een paar weken opnieuw naar het scheermes.

Het onderwerp blijkt zo beladen dat het laten staan van bijvoorbeeld okselhaar zelfs tot ruzies leidt:

tijdens een stoeisessie op de bank, schrikt hij zich werkelijk een ongeluk. En ik schrik van zijn ‘schrikken’. Omdat ik vind dat het helemaal mijn zaak is wat ik mijn okselhaar doe had ik hem niet verteld over het project ‘haardagboeken’. Hij is boos en gekwetst. Hij zegt dat hij mijn okselhaar echt walgelijk vindt en vervolgens wordt hij bang omdat hij zich voor gek gezet voelt door mijn ‘half-feministische gedrag’.

Daarnaast merken de dagboekschrijfsters dat ze grote moeite hebben om hun beeld van wat schoonheid is, te verenigen met een fenomeen als ‘haar op je benen’. Met haar voelen ze zich lelijk en daalt hun zelfvertrouwen. Kleding werkt ook niet mee. Zo blijken onderbroekjes te weinig textiel te bevatten, om te kunnen dragen als je je schaamhaar laat staan. Wil je comfortabele lingerie dragen met haar, dan moet je uitwijken naar de ‘gewone’ onderbroeken en slips uit supermarkten.

Gelukkig zijn er hier en daar ook wat positievere reacties te lezen. Een dagboekschrijfster besluit haar schaamhaar bijvoorbeeld te laten staan, omdat het zo fijn aanvoelt. Een andere dagboekschrijfster moest wegens een huidziekte stoppen met scheren. Ze kwam erachter dat dit een periode van rouw opleverde, omdat ze buiten de conventies staat:

Zelfs al zou ik willen, dan nog zou ik niet aan de eisen van de dominante cultuur kunnen voldoen. Een periode van rouw. Ik voel me minderwaardig. Uiteindelijk omarm ik feministische opvattingen wat betreft lichaamshaar. Ik moet wel. Het is geen keuze. En dat maakt gelijk dat ik me hypocriet voel. Zou ik ook zo vastbesloten zijn als ik de optie had om mee te draaien, om erbij te horen? Waarschijnlijk niet. Ik ben een nep revolutionair, een gekunstelde feminist, een onvrijwillige rebel.  En toch merk ik dat mijn gedwongen bekering mijn kijk veranderd heeft. Ik vind lichaamshaar niet langer lelijk. Ook bij andere vrouwen kan ik het waarderen. Soms is het zelfs sexy en mooi.

Hoe dan ook kost het vrouwen moeite hun lichaamsbeharing te accepteren. Onder zware sociale druk lukt dat vaak niet. Bijna niemand ervaart scheren als een vrije keuze. Het gaat gepaard met schaamte, onzekerheid, en tussen de oren genestelde normen en waarden rondom schoonheid en een acceptabel uiterlijk van vrouwen. Dat zegt de Zesde Clan niet, dat zeggen vrouwen die het experiment aangingen en hun bevindingen optekenden. Wij nemen hun ervaringen serieus.

Is het einde in zicht? Het lijkt er niet op. De schoonheidsindustrie kan weinig méér verdienen aan vrouwen, dan ze nu al binnenharken. Geen nood. Als het gaat om ‘en de mannen dan’ is de commercie er als de kippen bij. Dus beginnen bedrijven zich nu op mannen te richten. Onder andere in Brazilië ontstaat een compleet nieuwe industrie. Ook mannen moeten nu overal haar laten verwijderen, onder het motto ‘goed voor jezelf zorgen’.

Geef de schoonheidsindustrie een jaartje of tien, en ook mannen houden angstvallig in de gaten of de eerste stoppels ergens zichtbaar worden. Vooruitgang?….Nou nee…. Hier in ieder geval wat leestips om bewust om te gaan met haarschaamte:

Tot zover deze kleine greep uit de papieren en digitale boekenkast.

Schrijfsters vallen in de prijzen – behalve bij Vrij Nederland

Vrouwelijke auteurs doen het goed bij diverse literaire- en genreprijzen. Behalve bij Vrij Nederland, waar de zoveelste blanke man de eretitel Thriller van het Jaar op zijn naam mag schrijven, en vrouwelijke debutanten een sneer krijgen over hun huisvrouwengeneuzel (zie eerder: de Librisprijs, die na dezelfde klacht over schrijfsters een schrijver de prijs gaf voor een roman over zijn kinderen). De cover met een naakt vrouwentorso zonder arm of hoofd, helpt het vertrouwen niet. Maar goed, gelukkig ging er ook een hoop goed. Feestjes moet je vieren wanneer ze zich voordoen, dus daar gaan we:

Ann Leckie won de Arthur C. Clarke Award voor haar science fictionroman Ancillary Justice. De hoofdpersoon lijkt een mens, maar  is eigenlijk het bewustzijn van een voormalig ruimteschip. Het schip wéét dat er iets ergs is gebeurd – verraad, de dood van vele bemanningsleden – maar het hoe en wat is schimmig. Het verhaal combineert het aloude thema van wraak met een detective element en kwesties rondom oorlog, gender, menszijn.

De VPRO Bob den Uyl prijs ging dit jaar naar Lieve Joris. Ze won een bedrag van 7.500 euro voor haar reisboek Op de vleugels van de draak, waarin ze meegaat met Afrikaanse handelaren die in China zaken proberen te doen. Het verhaal raakt aan internationale machtsverhoudingen, de toenemende invloed van China op het Afrikaanse continent, cultuurverschillen, enzovoorts. ,,Boekenredacteur Toef Jaeger noemde het boek van Joris in NRC Handelsblad‘schitterend’ en kende het 4 ballen toe”, aldus het NRC.

Wie aankomende september ook de Academia Literatuurprijs wint, het zal een schrijfster zijn. Een vakjury bracht het aantal van 70 De inzendingen terug tot een kort lijstje met drie kanshebbersHannah van Wieringen, Ineke Riem en Naomi Rebekka Boekwijt. Lezers hebben het laatste woord en kunnen stemmen op hun favoriet. Van de drie genomineerden won Ineke Riem vorig jaar een Bronzen Uil voor het beste debuut. Eerder dit jaar kon ze daar de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs 2014 aan toevoegen.

Geen literaire prijs, maar wel een vorm van winnen: Esther Gerritsen komt op de nieuwe Boekenbon. (Evenals Tommy Wieringa). Het publiek mocht stemmen en kon kiezen uit vier schrijvers en vier schrijfster. Met dit resultaat. De bonnen met de vernieuwde portretten komen vanaf september dit jaar in de handel.

Internationaal deden vrouwen ook goede zaken. De Mexicaanse auteur Elena Poniatowska won de Cervatesprijs, dé literaire prijs binnen Spaanstalige literatuur. De Ierse auteur Eimear McBride won de Baileys Women’s Prize voor een roman die zo experimenteel, duister en donker was, dat het volgens het blad Knack tien jaar duurde voordat een uitgever zich er aan waagde. Met succes – critici loven de roman A Girl is a Half-formed Thing als ‘ontzagwekkend goed’. En de Franse Céline Minard won de 40ste Prix du Livre Inter.

Dan het jaarlijks terugkerende fenomeen Detective en Thrillergids: 1 vrouw mag de eregalerij van met vijf sterren bekroonde spannende boeken betreden. Isabel Allende met haar roman Ripper. Het predikaat Thriller van het Jaar ging naar Thomas Harris. Jaaa, maar het legertje recensenten bevat veel vrouwen, verdedigt VN zich. Tsja, dat maakt niet uit. Want wij zijn allen seksisten. Neem hetzelfde, zet er de ene keer een vrouwennaam boven, en de andere keer een vrouwennaam, en de beoordeling verandert in het nadeel van vrouwen. Blind recenseren is het enige wat helpt. Oh, en VN: deze cover helpt niet om deze trend van minachting voor vrouwen en het vrouwelijke om te buigen:

Seksuele objectificatie volgens de regelen der kunst. Hulde! Pas als dit soort beelden niet meer kunnen, maken we een kans om schrijfsters op dezelfde manier te beoordelen als schrijvers.

Hoera, acties tegen ongelijke beloning

Vrouwelijke managers verdienen twintig procent – minder dan mannelijke managers. Deze specifieke looonkloof nam tussen 2012 en 2013 toe met 2,5%. Geen wonder dat de protesten tegen ongelijke beloning toenemen. De recente aandacht voor dit oude probleem heeft effect. Er komen steeds meer acties en initiatieven om een einde te maken aan discriminatie.

Zo won ABN Amro eerste hulp bij beloningsbeleid. De prijs viel tijdens een bijeenkomst van Women Inc. Deze organisatie startte een campagne rond de vraag ‘waar is mijn 300.000 euro?’ Want dat is het geld wat vrouwen gemiddeld mislopen tijdens hun loopbaan. Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) gaat de bank adviseren over een aanpak hiervan.

Ook de politiek wordt wakker. Zo diende PvdA-Kamerlid Yücel een initiatiefwet in om het bewustzijn over ongelijke beloning te vergroten. Dat zou onder andere moeten gebeuren door ondernemingsraden een grotere rol te geven. Die moeten letten op sekseverschillen in het beloningsbeleid, en desnoods directies op het matje roepen als ze vrouwen afschepen met minder salaris.

Daarnaast kwamen zeventien algemene ziekenhuizen in actie tegen de loonkloof. Het CVRM onderzocht de beloning in deze  ziekenhuizen en constateerde dat vrouwen in alle onderzochte functiegroepen het onderspit dolven. Mannelijke collega’s verdienden meer – van een paar tientjes per maand, tot honderden euro’s. In reactie op die keiharde analyse hebben 17 van de 18 onderzochte ziekenhuizen het laatst verdiende salaris en het fenomeen ‘onderhandelen’  expliciet benoemd als subjectief. Juist deze niet-neutrale factoren in het personeelsbeleid zetten vrouwen op achterstand, dus het helpt als ziekenhuizen gewoon vasthouden aan bestaande functie indelingen.

Dat alles is natuurlijk niet genoeg. Aandacht voor discriminatie begint bij het begin, als vrouwen een opleiding volgen en bijvoorbeeld stage willen lopen. Via bewezen ongelijke beloning in allerlei sectoren op de arbeidsmarkt, gaat het verder met zwangerschapsdiscriminatie, waardoor vrouwen onevenredig vaak hun baan verliezen en helemaal geen inkomen meer hebben. Bonuspunten als de werkgever de vrouw ontslaat vanwege ziekteverzuim omdat ze een miskraam kreeg. En dan hebben we het nog maar niet over seksuele intimidatie en andere nare praktijken die vrouwen hun baan kosten, waarbij je met recht seksisme en ongelijke behandeling kunt vermoeden.

In ieder geval blijft het CVRM alert. De organisatie wil de loonsituatie onderzoeken in andere sectoren, zoals bij verzekeringsbanken. Als de harde, goed onderzochte feiten op tafel liggen, zoals bij de ziekenhuizen, kun je niet meer om dit type seksisme heen en wordt het moeilijk om passief achterover te leunen en te denken nou, pech, vrouwen. Leve het College voor de Rechten van de Mens!

Nieuwsronde

Jan Mulder breekt een lans voor vrouwenvoetbal. De R.K. kerk moet open blijven staan voor klachten van vrouwen over seksueel misbruik. Het is wielrenster Marianne Vos gelukt het mannenbastion van de Tour de France open te breken. En waarom bestaat er nog geen Inleiding tot het Feminisme voor Tieners? Plus, bereken je bruidsprijs met deze app…. Dat en meer in deze nieuwsronde.

 

Marianne Vos zorgt dat vrouwen weer meedoen in de Tour de France.

  • Vrouwen moeten geen kunstmatige beperkingen opgelegd krijgen als zij seksueel misbruik in de R.K. kerk willen melden, betoogt Maud Kips van het Vrouwenplatform Kerkelijk Misbruik. De huidige afspraken zijn vooral gebaseerd op de dynamiek bij mannen. Vrouwen zoeken in de regel eerst steun voordat ze de stap naar de openbaarheid durven te zetten, en beginnen nu pas klachten in te dienen. Per 1 juli de deur dicht gooien is veel te vroeg, aldus Kips.
  • Amerikaanse hogescholen en universiteiten zijn zo vaak het toneel van schandalen rondom niet aangepakte verkrachtingszaken, dat je net zo goed een oud krantenartikel kunt nemen en de namen en data veranderen, schrijft Jezebel. Studenten zijn de falende handhaving inmiddels zo zat, dat ze steeds vaker weigeren hun oude alma mater financieel te steunen. Eerst slachtoffers van seksueel geweld beter beschermen, zeggen ze.
  • Marianne Vos heeft succes gehad met haar actie om een Ronde van Frankrijk voor vrouwen te organiseren. Ze begon in juli vorig jaar met acties en petities, samen met collega wielrensters Emma Pooley, Kathryn Bertine en Chrissie Wellington, om de tourdirectie te dwingen ook vrouwen op te nemen in het evenement. Resultaat: op 27 juli 2014 een koers over 90 kilometer, verreden in 13 rondes door 20 ploegen met elk 6 rensters, en een prijzengeld van €22.500 (vergelijkbaar met wat mannen voor 1 etappe krijgen). 
  • De Noorse generaal Kristin Lund is als allereerste vrouw ooit benoemd tot hoofd van een vredesmacht van de Verenigde Naties. Ze gaat aan de slag in Cyprus.
  • Taalkundig onderzoek toont aan dat vrouwen twee keer zo vaak woorden naar hun hoofd geslingerd krijgen van het type bazig of drammerig dan mannen. Mannen krijgen vaker het verwijt ‘neerbuigend’ te horen. Een veelbetekenend verschil: ,,”condescending” implies someone is abusing power they already have. “Pushy” suggests an improper attempt to charge through a barrier.” Kortom, vrouw, ken je plaats…
  • Jan Mulder breekt een lans voor het vrouwenvoetbal. Hij pleit voor investeringen in de sport, en bekritiseert mannen die vrouwensport maar niks vinden: ,,Als mannen dus giechelig doen over vrouwenvoetbal lachen ze eigenlijk hun idolen van vroeger uit.”
  • Een boek met een titel als ‘Inleiding tot het Feminisme voor Kinderen’ bestaat niet. Waarom eigenlijk, vroeg de auteur van weblog I Blame the Patriarchy zich af. Ze deed een poging om dit gat in de markt the dichten en ontdekte het antwoord: ,,Ah. It turns out that nobody has written A Child’s Garden of Feminism because women’s reality is an X-rated horror story of untold suffering and senseless tragedy. Rape culture, racism, femininity, Stockholm syndrome, Spanx, blow jobs, pervs, Boko Haram, plastic surgery, abortion, porn, harassment, forced marriage et al are the stuff of nightmares. The antithesis, in fact, of anything I would want my 10-year-old niece to read.”
  • Een man verkrachtte een 1o-jarig meisje in Senegal. Senegal verbiedt abortus. Dus moest het kind de zwangerschap uitzitten. Ze kon niet naar school, voelde zich maandenlang ziek, en beviel uiteindelijk in de zevende maand van een tweeling. Ze heeft niet genoeg melk om de tweeling de borst te geven. Het meisje en haar moeder redden het omdat mensen geld en eten geven en omdat een vriendelijke apotheker helpt met babyvoeding. Dat gebeurt er als alleen het leven van het ongeboren kind heilig is. Daarom is het verontrustend dat de anti abortus beweging nog steeds springlevend is, onder andere in een welvarend buurland als België. Daar staan demonstranten iedere vrijdag voor de deur van een abortuskliniek in Gent.
  • Operazangeres Tara Erraught studeerde hard, heeft talent, en maakte van een technisch moeilijke rol in Der Rosenkavalier een schitterend evenement. Niets van dit alles was terug te vinden in de recensies. Critici hadden het alleen over haar uiterlijk (te dik). Collega zangeressen en operaliefhebbers spreken schande van deze seksistische behandeling: ,,fellow mezzo soprano Jennifer Johnstone, asked: “How, then, have we arrived at a point where opera is no longer about singing but about the physiques and looks of the singers, specifically the female singers?”
  • Louter vrouwelijke winnaars bij de Nebula Awards, een grote prijs voor uitgaven in het genre SF en fantasy. Wow.