Monthly Archives: september 2013

Vrouwen boeken zeer langzaam vooruitgang

Gematigd goed nieuws. Uit een wereldwijd overzicht van de Wereldbank, getiteld Women, Business and Law, blijkt dat vrouwen steeds meer rechten krijgen. De vooruitgang gaat echter zeer langzaam. Negentig procent van de onderzochte landen kent minstens één wet die vrouwen tegenhoudt om een bepaald beroep uit te oefenen, een bankrekening te openen, en/of om zelfstandig beslissingen te nemen. Nog eens 28 landen tellen meer dan tien wetten die mannen andere rechten geven dan vrouwen. Het verschil pakt, niet geheel toevallig, altijd uit in het nadeel van vrouwen.

Het rapport van de Wereldbank richt zich vooral op de feitelijke aspecten van gendergelijkheid. Welke wetten verbieden vrouwen iets wat mannen wel mogen? Kent een land wetten die huiselijk geweld verbieden, of mogen mannen doen wat ze willen met hun echtgenote? Dat soort dingen.

Een ander rapport, specifiek gericht op onderneemsters, bekijkt de situatie wat breder. De Global Entrepreneurship Monitor constateert dat er weliswaar ruim 200 miljoen zakenvrouwen op de wereld rondlopen, maar dat juridische gelijkheid (indien aanwezig) niet genoeg is om gelijke kansen voor vrouwen te creëren. Zo kennen de V.S. op papier geen obstakels voor onderneemsters. In de praktijk zie je echter wel degelijk structurele ongelijkheden:

covert discriminatory practices are sometimes found, particularly in obtaining higher- level resources such as equity capital or corporate procurement contracts. These covert practices are subtle, and sometimes not even recognized by entrepreneurs, in that they have to do with status expectations or gendered roles. For instance, it is expected that men will be venture capitalists or fast growth high-tech entrepreneurs, but less expected that women will be in these roles.

Deze psychologische, culturele en sociale factoren zijn net zo belangrijk als wetten. Je kunt iets op papier wel mogen, maar als de maatschappij je sociaal straft, kijk je wel linker uit. Wetten en regels blijven in dat geval papieren tijgers. Toch is het belangrijk dat wetten aangepast worden om het speelveld gelijk te maken voor vrouwen. Dat zagen we recent nog in eigen land. Zolang de SGP vrouwen kon verbieden zich kandidaat te stellen voor politieke ambten, maakten vrouwen geen kans. Pas toen de regels veranderden, konden vrouwen dit terrein veroveren. Hetgeen prompt gebeurde.

Blurred Lines versterkt verkrachtingscultuur

Het lied Blurred Lines van Robin Thicke staat al 25 weken in de iTunes top dertig van Q-music en genereerde heel wat opschudding. De kritiek richt zich met name op beschuldigingen van plagiaat, en op de kwaliteit van de muziek – Blurred Lines is leuk, maar de rest van het album valt tegen, vinden recensenten. Over de strekking van de tekst hoor je daarentegen slechts weinig in de Nederlandstalige media. Terwijl Thicke’s lied aan alle kanten verkrachters napraat en geweld tegen vrouwen normaliseert.

Thicke zelf wil uiteraard niet weten dat hij de verkrachtingscultuur steunt. Volgens het AD zei de zanger in een interview:

‘Toen we dit nummer schreven, hadden we niets dan respect voor vrouwen. Ik ben al sinds mijn tienerjaren met dezelfde vrouw. We wilden gewoon een leuk nummer maken maar ik begrijp dat de tekst fout geïnterpreteerd kan worden.

Goh, zou je denken? Website Sociological Images vergeleek de tekst van Blurred Lines met uitspraken van echte verkrachters, verzameld door de mensen van Project Unbreakable. Met verontrustende resultaten. Sommige passages komen één op één met elkaar overeen, alsof Thicke eerst Project Unbreakable raadpleegde voordat hij aan zijn lied begon. Je weet dat je het wilt, gilt Thicke bijvoorbeeld, net als vele echte verkrachters. Die weten óók wat vrouwen willen, en geven het ze, met geweld.

De slachtoffers herkennen dit soort uitspraken. Zeker als de tekst gepaard gaat met een video die niets aan de verbeelding over laat. Vrouwen algemeen (en progressieve mannen) laten zich dan ook niet in de luren leggen:

sure, it is just a song, but so many women who’ve been raped have been told by their rapists almost word for word what’s said in it. And the fact that it’s in a song also implies that it’s okay to keep happening.

Blurred Lines maakte dan ook veel los. Artieste Melinda Hughes maakte een parodie, Lame Lines. Vele andere parodieën van de videoclip volgden. Een studentenvereniging van de universiteit van Edinburgh zette het lied op een zwarte lijst omdat het verkrachting aanmoedigt. Kroegen op de campus van de universiteiten van London’s Kingston, Leeds, Derby and West Scotland University volgen dit voorbeeld inmiddels. Ze weigeren het lied te draaien. Het blad Wessex Scene noemde het lied een masterclass in vrouwenhaat:

At one point, he expresses a desire to ‘tear your ass in two’. AHH?!?! What the hell, man? T.I.’s on the loose, tearing butts apart with his bare hands, presumably to add to his collection, and NO ONE is trying to stop him?! That’s screwed up. At least he clarifies all this by saying ‘Not many women can refuse this pimpin’/But I’m a nice guy’. So that’s alright then.

Kritiek uiten op het liedje stuit op voorspelbare kritiek. Meteen vallen woorden als ‘hysterisch’ en ‘zeuren’ – altijd een teken dat er een seksist aan het werk is – en wat doen we moeilijk, o mijn god, de politieke correctheid slaat toe.  Sterker: het schaadt het feminisme als je wijst op de parallellen tussen de verkrachtingscultuur en Thicke’s werk. Dat zeggen mensen echt:

Het doet denken aan de Suit Supply-campagnes. Het bedrijf wil graag dat feministen gaan protesteren om zo gratis publiciteit te genereren. Het geeft geen pas voor feministen om zich voor dit karretje te laten spannen.

Probleem met dit soort redeneringen is dat het altijd eindigt in ‘dus hou je mond’. Waar hebben we dat eerder gehoord? O ja. En o ja. De Zesde Clan begrijpt het wel. Lastig hoor, om op de dansvloer te staan en te weten dat het lied waar je los op gaat, dezelfde zinnen bevat die echte verkrachters hun echte slachtoffers toebeten. Dan gaat de lol er vanaf. ‘Jank, jank, stomme criticasters, hadden ze hun kop niet kunnen houden?’

Tsja, wie zeurt er nou?

Thicke gaf elders wel degelijk toe dat zijn productie denigrerend bedoeld was. Lekker vrouwen vernederen. Ook al riep hij daarna ‘grapje’, hij maakte willens en wetens een ranzig lied met dito videoclip, en krijgt de response die het verdient. Vrouwen zwijgen niet meer als ze dit soort kots over zich heen krijgen. Wen daar maar aan.

De Gereedschapskist: filosofe Luce Irigaray

Waar zou het praktische feminisme staan zonder theoretische basis? Dat is de vraag die Evelien Geerts zichzelf stelde. In het werk van Luce Irigaray vond deze studente wijsbegeerte aan de Universiteit van Antwerpen een inspirerend voorbeeld. Irigaray wilde loskomen van de dominante filosofische canon, omdat de daarin gestelde denkwijzen vrouwen het zwijgen oplegden. Door eeuwenoude filosofische concepten te bekritiseren en los te laten, kunnen vrouwen hun eigen stem vinden. De filosofie kan dan komen tot een situatie waarin mannen én vrouwen op een gelijkwaardige manier deelnemen aan het debat, aldus Irigaray.

Irigaray: je op gender richten om er juist los van te komen.

Er gebeurde iets ironisch met haar werk, signaleert Geerts. Luce Irigaray, een Belgische filosofe, protesteerde tegen het feit dat de traditionele filosofie vrouwen monddood maakt, en werd vervolgens zelf monddood gemaakt. Ze is nu volgens Geerts een ‘vergeten stem in de filosofie’. Als mensen haar al aanhalen, gebeurt dat op basis van vertekende beelden.

Volgens haar kwam dat onder andere doordat vakbroeders Irigaray’s kritiek op de traditionele filosofie nauwelijks konden accepteren. Ook verweten mensen haar vrouwen te willen reduceren tot een zogenaamde vrouwelijke essentie, zoals vastgelegd in hun lichaam.  Irigaray zou in dat geval precies doen wat ze andere filosofen verweet, en zich schuldig maken aan de aloude ‘anatomie als noodlot’-opvattingen van onder andere Sigmund Freud.

Geerts betoogt dat het Irigaray juist wil dat vrouwen zich bewust worden van de manier waarop ze opgevoerd worden in de dominante filosofie. Ze herhaalt de traditionele denkbeelden alleen om duidelijk te maken dat die problematisch zijn voor vrouwen – cue de kritiek van Irigaray op talrijke filosofen, vanaf de oudheid tot nu, die vrouwen beschreven als object, de ander, de niet-man of gemankeerde man, de zwakkere, degene met een gebrek, een wezen geregeerd door haar irrationele emoties en de enge processen in haar lijf, zoals menstruatie, zwangerschap en alles wat er verder vloeit en broeit daar binnen. De Oude Grieken zeiden onomwonden dat ze vrouwen liever kwijt dan rijk waren, want zij brengen al het enge en vervelende in de wereld. Zoals menselijke seksualiteit, aftakeling en de dood. Brrrrr!

Noot van de Zesde Clan: Irigaray is niet de eerste die dit opvalt en constateert dat vrouwen hierdoor beschadigd werden. Zeker als de filosoof in kwestie religieuze overtuigingen had, was de vrouw al snel niet alleen object of niet-man, maar ook nog eens eng, slecht, duivels, een gevaar voor mannen. Daarom moest ze haar lichaam bedekken, uit het zicht blijven en zwijgen. Zie onder andere ook het werk van Karen Armstrong, die deze vrouwenhaat in kaart bracht en de concrete gevolgen van zulke denkbeelden beschrijft in termen die niets aan duidelijkheid te wensen overlaten.

Terug naar de filosofie en het onderzoek van Geerts. Zij schrijft dat het volgens Irigaray voor vrouwen noodzakelijk om die situatie tot zich door te laten dringen. Ze moeten vraagtekens plaatsen bij dit soort opvattingen, de dominante filosofie kritisch onderzoeken, begrijpen hoe het dominante discours in elkaar zit, en vervolgens een eigen koers varen. De filosofie die daaruit voortvloeit, een vrouwelijke filosofie, is anders. Al is het maar omdat de wereld er anders uit ziet voor vrouwen, en zij een nieuw geluid kunnen laten horen, vanuit hun eigen ervaring en eigen inzichten.

Dat is een politiek verhaal, en in de praktijk kan deze filosofie van een enorm bevrijdend effect hebben. Het moedigt vrouwen aan autoriteiten kritisch te benaderen en hun eigen weg te gaan, zoals deze spreekster op een congres ontdekte:

It is my view that many of us have things to say, but that the effort of writing in a voice that feels distanced, objective and unnatural feels too much like hard work.  As I was brushing my teeth one day after passing my PhD, it came to me what it was I had learned from the writing of it: rebellion. My examiners were right to ask me to look back at the history of feminist thought and to consider where it had taken women writers by the end of the twentieth century.  In my case, it took me back to the beginning of the second-wave, back to Helene Cixous and her words in ‘The Laugh of the Medusa’: ‘Women write yourselves; your bodies must be heard’.  I can’t tell you what an important moment that was for me, the taste of toothpaste on my tongue, my face bare in the mirror: maybe I can be brave enough to write after all?

Vrouwen leggen het af tegen minder gekwalificeerde mannen

Obama heeft een jongensclub-probleem. Dat constateert magazine The Nation naar aanleiding van het huidige gekonkel rondom de benoeming van een nieuwe voorzitter van de Federal Reserve. Even dreigde een zekere Larry Summers de baan te krijgen, iemand die bewezen slechte economische adviezen gaf en zich schuldig maakte aan seksisme. Toch steunde Obama zijn kandidatuur lange tijd. Er waren protesten, handtekeningenacties en politieke dreiging voor nodig om een uiterst competente vrouw, Janet Yellen, in de race te houden. Nog steeds is onzeker wie de baan uiteindelijk krijgt.

Yellen’s mogelijke kandidatuur leed volgens The Nation onder een roddelcampagne:

The argument against Yellen has been made mostly through whispers by advisers and others that she lacks “gravitas.” Or perhaps it’s that she is too independent of a thinker, pushing her colleagues toward better policies, or is too well prepared. Basically, she appeared to be twice as good but still fall short.

Het is niet voor het eerst dat een vrouwelijke kandidatuur ondermijnd wordt door zwartmakerij en indirecte gefluisterde aanvallen. Toen het hoogste gerechtshof in de V.S. de kandidatuur van Elena Kagan overwoog, barstte zo’n zelfde roddelcampagne los. En twee onafhankelijk uitgevoerde wetenschappelijke studies brachten in kaart dat seksistische aantijgingen in de media de presidentskandidatuur van Hillary Clinton zodanig ondermijnden, dat haar campagne uiteindelijk kansloos werd. Het was niet de enige factor in haar nederlaag, maar wel een zeer belangrijke.

Ook bij Obama kampen vrouwen met dit culturele klimaat. Ze krijgen te maken met subtiele vormen van uitsluiting. The Nation en andere media wezen erop dat Summers bijvoorbeeld golfde met Obama. Alle golfvriendjes van de president zijn van het mannelijk geslacht. Golf lijkt triviaal, maar biedt een gelegenheid om op een informele manier vriendschappelijke banden aan te knopen met een machtige man. Yellen kon alleen maar dromen van zulke geprivilegieerde toegang tot de president. In 2009 gebeurde hetzelfde, alleen dan met basketbal. Obama sportte alleen met mannen, en begreep werkelijk niet waarom vrouwen daar zo moeilijk over deden.

Op die manier bevinden machtige mannen zich in netwerken met voornamelijk andere mannen. Zoek je een betrouwbare kandidaat, dan zoek je eerst in je eigen kring en eindig je in de meeste gevallen met een man. Rutte liet dit gebeuren, toen hij betrouwbare, ‘capabele’ mensen zocht voor zijn kabinet. Pardon, mannen. Hetzelfde zie je bij benoemingen voor de post van hoogleraar. Het is niet dat mannen samenzweren. Welnee, vrouwen zijn geweldig en diversiteit is prima en hoera. Alleen schuiven ze als het puntje bij paaltje komt een in hun ogen betrouwbare man naar voren, want die zou beter zijn.

Deze voorbeelden tonen aan hoe seksisme in deze moderne tijd functioneert:

if you draw most of your top economic policymakers from a network that’s easily more than 80-percent male, you may occasionally come up with a woman candidate. But the vast majority of the people you select are going to be men. Or, put differently: The way to refute the boys club charge isn’t to point to the one woman who happened to emerge from this network. It’s to show that you’re reaching outside the network to recruit, something the Burwell pick emphatically doesn’t show.

Deze foto van Obama’s mannenploeg zorgde voor veel ophef.

Obama kreeg kritiek op die informele ‘mannen de voorkeur geven’- houding. Voor zijn tweede termijn beloofde Obama meer diversiteit, maar tot nu toe stelde hij opnieuw een regeringsploeg samen waar mannen de baas zijn. De Amerikaanse variant van de Eerste en Tweede Kamer bevatten veel meer vrouwen dan twee decennia geleden. Vrouwen rukten ook op in het bedrijfsleven. De percentages vrouwen in de regering van Obama bleven echter steken op het niveau van twintig jaar geleden. Aan het aanbod van getalenteerde vrouwen lag het niet.

Die onbalans geeft de benoeming bij de Federal Reserve juist zo’n lading:

“There’s room for improvement, and we’ve seen some missed opportunities,” said Debbie Walsh, the director of the Center for American Women and Politics at Rutgers University. “We’re all watching the Fed to see what will happen there.”

De benoeming bij de Federal Reserve wordt Obama’s seksisme test. De Zesde Clan is zeeeeeer benieuwd hoe hij zich hier uit gaat redden.

GTA V mept vrouwen terug in hun hok

De lancering van Grand Theft Auto deel vijf zorgde voor chaos op verschillende plekken in Nederland. Bij een vestiging van Saturn in Tilburg wilden rond middernacht zoveel mensen tegelijkertijd naar binnen, dat ze de voorste kopers onder de voet liepen. Een man stikte bijna. Populair spelletje dus. Welk vrouwbeeld krijgen de miljoenen gamers echter voorgeschoteld, als zij GTA V kopen en hun console aanzetten?

Als straatprostituee zijn vrouwen welkom in het GTA universum.

Vorige delen uit de serie waren enorm vrouwvijandig. Deel vijf blijkt meer van hetzelfde. Recensente Carolyn Petit van Gamespot, een van de grootste recensie-sites in de V.S., geeft weliswaar een 9 en looft allerlei onderdelen van het spel, maar kan er niet om heen dat GTA V verschrikkelijk seksistisch is. Het spel bevat geen enkel element om tegenwicht te bieden aan alle uitspraken over, en beelden van, vrouwen als seksobject, als gebruiksvoorwerp (om precies te zijn: een urinoir) en als eendimensionaal wegwerpartikel.

Dat had ze niet mogen zeggen. Haters negeerden alle lof en geven haar er nu van langs omdat ze het waagde iets te zeggen over vrouwenhaat. Mensen begonnen zelfs een petitie om haar ontslag te bewerkstelligen. ‘Zodat GTA V z’n goede reputatie houdt en dat feministische gezeik stopt’. Jawel. Terwijl Petit gewoon haar werk deed. Het zou onprofessioneel en raar zijn als ze het seksisme negeerde, terwijl dat als een rode draad door allerlei interacties en spelsituaties heen loopt.

Petit is bovendien slechts één van de velen die op dit aspect wijst. Chris Plante van Polygon schrijft bijvoorbeeld:

its treatment of women is a relic from the current generation, which is too often fixated on bald men and big breasts. In terms of landscape and architecture, San Andreas is the most realistic virtual world I’ve visited, but the population is aggressively, comically, distractingly male. I cannot think of any piece of media more fascinated with the male phallus.

Webmagazin Jezebel speelde het spel en kwam pas na veertig uur missies volbrengen een enigszins ‘gewoon’ vrouwelijk personage tegen. Ze fungeert niet als het mikpunt van al dan niet seksistische grappen. Ze is geen hoer die je na de daad mag vermoorden. Nee, ze is een crimineel met talent, genaamd Taliana. Een van de bespeelbare mannelijke hoofdpersonen pikt haar op nadat ze strandde langs de snelweg. Als je haar helpt, wil zij op haar beurt jou meehelpen met een overval. Ze vraagt daar veel minder geld voor dan de mogelijke mannelijke kandidaten. Ja lieve mensen, de loonkloof werkt vrolijk door in een gamewereld, signaleert Jezebel.

Gezien Taliana’s interessante achtergrond lijkt het Jezebel geweldig als GTA V haar tot bespeelbare hoofdpersoon zou maken:

I can imagine her violent entry into GTA V as some sort of crashing through from this alternate GTA V. In that version of the game, the three playable protagonists include two men and a woman—her. They meet early on, and in their 40th hour of play time, they try to rob a bank or something […] I’d play that. I hope Rockstar would make that. I’d never think about a GTA the same way again.

Het webmagazine is niet de enige die zich afvraagt waarom GTA nog nooit een vrouwelijke hoofdpersoon had. Ook zakenblad Forbes hoopt op een vrouw in de hoofdrol. Alleen dat al zou het hypermasculiene agressieve anti vrouw sfeertje een ander karakter geven. Het zit er echter niet in. Producent Rock Star wil dat hypermasculiene sfeertje graag behouden.  Alles draait om mannelijkheid, en een vrouw past daar niet in.

Het bedrijf toont zich daarmee net zo reactionair als de inhoud van de games die ze maken:

…other games about organized crime, like Saints Row, have managed to incorporate playable female characters without losing fans or castrating their male audience. At this point, when theGTA series is on its fifth official installment (not counting handheld spinoffs or expansion packs), Houser’s insistence on excluding women seems defensive and reactionary, bordering on infantile.

Op weg naar een feministische ethiek

Mooi interview met Hilde Lindemann! Ze is een Amerikaanse filosofe die zich onder andere richt op ethiek en de sociale constructie van identiteit. Ze pleit voor een feministische ethiek.

Hilde Lindemann.

Feministische ethiek is volgens Hildemann:

The idea is that gender is an abusive power system: it consists of social institutions and practices that systemically privilege men’s interests, preoccupations, and concerns over those of women while at the same time requiring women to be subservient to men. The practices and institutions give rise to attitudes, values, vocabularies, and ways of thinking that purport to justify the social order and help keep it going. Feminist ethics identifies the shared moral understandings that sustain these social arrangements, asks questions about who benefits from them or has to be pressed into service to make them function smoothly, and makes normative judgments about whether a particular way of living is actually the best way for everybody who shares in it.

Als je zo’n analyse maakt – wie profiteert, wie raakt ondergeschikt, op basis van welke opvattingen gebeurt dit – dan stuit je op weerstand. In de praktijk merk je dat vaak doordat mensen feministen te agressief vinden, of hen beschuldigen van mannenhaat, of feminisme afdoen als iets overbodigs omdat mannen en vrouwen tegenwoordig gelijkwaardig zijn. Hij maakt de plannen en zij maakt het eten en iedereen is blij, toch? Hildemann begrijpt de reactie wel, maar keurt ‘m af:

These are all ways of avoiding things that are uncomfortable to face squarely […] …if you are on the privileged end of any abusive power system it’s easy not to notice that things aren’t so hot for people in other parts of the system – that’s part of what it is to be privileged. Given the understandable reluctance to confront one’s own complicity in injustice, and given how these power systems are epistemically rigged so that we aren’t supposed to notice the abuses that are going on over there in the corner, it’s no wonder feminists aren’t popular. But we’re necessary. Can’t do good ethics without us.

Enfin, er komen nog veel meer interessante onderwerpen aan bod. De weerzin van feministen om van ‘slachtoffers’ te praten, de neiging om de man en het mannelijke als norm te beschouwen – waardoor vrouwen en het vrouwelijke automatisch tekort schieten – en het effect van de algemene minachting voor het vrouwelijke op de identiteit van mensen.

Uitsmijter: een lijstje, bij wijze van grap opgesteld door Lindemann en een mannelijke collega, waarin die ondergeschiktheid van vrouwen in hun eigen werkgebied tot uiting komt:

….over breakfast a male colleague and I made a game of ranking the different specialties in philosophy according to how prestigious they were – a ranking with a precise inverse correlation to gender. Here’s the list we came up with:

Philosophy of Mind, Philosophy of Language, and Metaphysics: The alpha-dominant philosophy, done by Real Men

Epistemology and Philosophy of Science: Done by manly enough men

Metaethics: Done by men who aren’t entirely secure in their masculinity

Ethics, Social and Political Philosophy: Done by girls
Bioethics: Done by stupid girls

Feminist philosophy, of course, is not philosophy at all.

Rosin geeft les in feministen neersabelen

Jongens en meisjes, let op. Hanna Rosin, die eerder al kritiek oogstte met een lui betoog over ‘het einde van de man’, laat in een nieuw essay zien hoe je feministen afzeikt en het patriarchaat verdedigt. Twee vliegen in één klap! Volgens haar is het patriarchaat op sterven na dood en moeten feministen opzouten. Het is een masterclass in framing, onlogische redeneringen verpakken in een verstandig klinkend, glimmend papiertje, provincialisme en oogkleppen.

Rosin schept eerst een vreemd wezen, de feminist. Ze had daarbij waarschijnlijk dit voor ogen:

Of anders misschien de enge onruststokers waar deze comic veel lol mee heeft:

Of wacht, het gaat haar om de griezelige radicale aanhangers van deze verschrikkelijke beweging:

Of wacht, misschien heeft ze in bovenstaande populaire vijandbeelden vooral een bron van inkomsten gevonden en ziet ze eigenlijk, diep in haar hart, dit:

Maar goed, laten we het houden op die humorloze, boze, foeilelijke feministen, die niemand ooit op straat tegen komt, omdat ze in een bunker zetelen en vanuit dat ondergrondse hoofdkwartier stiekem mannen psychologisch castreren en het huwelijk bestrijden. Die mythische wezens wentelen zich volgens Rosin in zelfmedelijden en slachtofferschap. Ongeveer zoals de fictieve huilfeministe die in Nederland regelmatig opduikt in kranten en tijdschriften, om daarna al even grondig neergesabeld te worden.

Rosin moet niets van dat soort feministen hebben. Rosin is sterk! Rosin is stoer! Rosin durft te zeggen wat anderen niet durven! Het patriarchaat bestaat niet meer! Vrouwen hebben gewonnen en moeten nu normaal gaan doen! Als je Rosin niet gelooft, ben je een jankerd die per se, op irrationele gronden, vast wil houden aan wazig slachtofferschap! Ze doet dat met een verhaal dat zo ontzettend stereotype is, dat de Washington Post haar betoog al na de eerste zin in kan vullen:

Every so often, like clockwork, someone announces that feminism is over, that it has achieved its goals, and it needs to stop burning its bras and screaming, “DIE, ALL MEN, DIE! [EXPLETIVE} THE PATRIARCHY!” — which, as everyone knows, is all feminism does. […]  Look at you, achieving things! Feminism complains that it has no shoes, but remember, it used to have no feet!

Omdat vrouwen tegenwoordig stemrecht hebben en niet meer automatisch handelingsonbekwaam zijn na het huwelijk, is alles nu helemaal top. Geen vuiltje meer aan de lucht. Ooooh, wat zou dat mooi zijn, verzuchten echt bestaande feministen, levende, warmbloedige, complexe, diverse en genuanceerde mensen zoals jij en ik. Wat zou het leven dan wereldwijd mooi en prachtig zijn…. Stel je voor:

Als je kritisch leest, stort Rosin’s luchtkasteel acuut in. Vergeet de definitie, of omschrijving van, het begrip patriarchaat. Rosin beperkt zich liever tot een selecte groep welvarende blanke vrouwen. Ze vergeet structurele ongelijkheden (hallo loonkloof, hallo seksueel geweld), ze vergeet niet-blanke vrouwen, ze vergeet de niet-hetero’s, ze vergeet alle landen buiten de V.S., en ze toont zich blind voor het voortbestaan van mannenbolwerken in statusrijke omgevingen, en de persoonlijke, alledaagse realiteit waar de meeste vrouwen als gevolg van die situatie in leven. In de Verenigde Staten, en elders.

Maar inderdaad, gezeur! Dit onderstaande beeld is veel mooier en leuker dan genuanceerde analyses of harde feiten, dus stop met kritisch nadenken en kijk hier naar:

Daar word je blij van! Powergirls!!! Feministen kunnen naar huis! Het patriarchaat is dood! Leve het patriarchaat! Als je genoeg uitroeptekens gebruikt, en het sprookje blijft herhalen, gaan mensen er vast een keertje in geloven.

Nieuwsronde: internationale politieke editie

Formele rechten zeggen niks als machtige mannen seksistische tradities kracht bijzetten. Zodoende mogen vrouwen in veel landen stemmen en gekozen worden. Of ze van dat recht gebruik kunnen maken, ligt echter aan tal van factoren. Ondanks weerstanden weten vrouwen toch door te dringen tot landelijke regeringen in steeds meer landen. Lichtpuntjes te over. Gelukkig! Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Bij aanstaande verkiezingen in Chili draait het om twee sterke vrouwelijke kandidaten. Evelyn Matthei neemt het op tegen Michelle Bachelet. Bachelet was al een keer eerder president van Chili, en stond tot voor kort aan het hoofd van VN Vrouwen. Bachelet vindt ophef over deze situatie seksistisch: ,,There’s something sexist about saying that the candidates are two women. Has anyone ever remarked on it when the candidates are two men?” Inderdaad.
  • In Haiti is het nog niet zover. Het land heeft een wet die zegt dat het parlement voor minstens dertig procent uit vrouwen moet bestaan, maar vrouwen vechten helaas nog steeds voor een plekje aan tafel. Het Lagerhuis, 99 zetels, telt bijvoorbeeld slechts vijf vrouwen. In januari vorig jaar had deze situatie kunnen verbeteren, omdat er in die maand verkiezingen gehouden zouden worden. Uitstel volgde echter op uitstel. De verkiezingen moeten nog steeds komen.
  • Vrouwen in Swaziland, een staat in Zuidelijk Afrika, hebben formeel het recht te stemmen en zich kandidaat te stellen voor politieke functies. Mannelijke machthebbers zien dat echter niet zitten. Ze beroepen zich op oude tradities om vrouwelijke kandidaten buiten spel te zetten, en roepen kiezers op hun stem alleen op mannen uit te brengen.
  • Malawi is wat dat betreft een stuk verder. Sinds april vorig jaar mag Joyce Banda zich het eerste vrouwelijke staatshoofd van Afrika noemen. Bij haar aantreden erfde ze een failliete bedoening. Nu, ruim een jaar later, staat Malawi er wat beter voor. Banda bezuinigde flink. Daarbij ontzag ze zichzelf niet. Ze verkocht het presidentiële vliegtuig en reduceerde haar eigen salaris met dertig procent. Banda maakt zich bovendien sterk voor vrouwenrechten: ,,The message I am trying to send is ‘Nothing for us without us’ – nothing for women without their involvement and inclusion.”
  • Ook Senegal krijgt (voor het eerst) een vrouwelijke premier. Aminata Touré staat bekend om haar liefde voor voetbal en haar feministische idealen. Omdat ze korte metten maakt met corruptie en ook op andere terreinen krachtdadig optreedt, gaven de media haar voorspelbaar genoeg een bijnaam die Thatcher bekend voor zou komen, als ze nog leefde: “Touré is known as the Iron Lady. Every woman who rises to a certain level of government becomes an Iron Lady in the press. The men are, well, just guys.”
  • Nederland heeft opvallend weinig vrouwen in de lokale politiek. Al meer dan twintig jaar blijft hun aandeel steken op 25 procent. Dat is veel lager dan in de ons omringende landen. Onderzoek wijst op een conservatief klimaat. Gemeenten hebben pas sinds 2006 geregeld dat een lokale politica na een zwangerschap terug kan keren in haar functie. Ook tellen gemeenteraden veel kleine partijen. Meestal benoemen die mannen in de top, en als je dan slechts een zetel wint, gaat die zetel ‘dus’ naar een man. Landelijk doen vrouwen het met 39 procent een stuk beter.
  • De Verenigde Staten lijken zo modern, maar als vrouwen deelnemen aan verkiezingen besteden de media nog steeds veel meer aandacht aan hun uiterlijk en vermeende karakter, dan aan hun deskundigheid, visie en ideeën. Er zijn signalen dat die seksistische berichtgeving de kansen van vrouwelijke kandidaten schaadt: ,,…when the media focuses on a female politician’s appearance, voters actually vacate her in droves.” Zo’n Barbie kan nooit deskundig zijn….
  • Vrouwen kunnen minder politieke feitjes oplepelen dan mannen. Onderzoekers troffen deze situatie wereldwijd aan, van Colombia tot Engeland. Ze wijten het verschil aan een combinatie van ouderwetse overtuigingen die nog steeds effect hebben, de onzichtbaarheid van vrouwen in de media, zodat politiek iets voor mannen lijkt, en het feit dat vrouwen domweg minder vrije tijd hebben dan mannen. Terwijl die na het eten uitbuikt en naar de zoveelste politieke talkshow met louter mannelijke gasten kijkt, staat zij in de keuken af te wassen.

Media vergeten moord in Indiase verkrachtingszaak

Het wemelt momenteel van de vette koppen dat vier mannen de doodstraf kregen in een Indiase verkrachtingszaak. Met enig geluk lees je ergens verderop dat het slachtoffer, een 23-jarige vrouw, stierf. Hoe komt het dat de media de plank zo misslaan?, vraagt webmagazine Salon zich af. Waarom kun je aan de koppen niet aflezen dat het (ook) gaat om moord?

In Nederland lijken de kranten het iets beter te doen, waarschijnlijk omdat ze allemaal hetzelfde persbureau als bron gebruikten. Meestal staat ergens in de eerste inleidende regels dat het slachtoffer later overleed aan haar verwondingen. De koppen spreken echter ook bij ons alleen van verkrachting. Bijvoorbeeld: ‘doodstraffen in Indiase verkrachtingszaak’. Of ‘busverkrachters India ter dood veroordeeld‘.

Ook onze eigen NOS doet vrolijk mee aan de grote verdwijntruc. Op de site lees je pas helemaal onderdaan het artikel dat het slachtoffer overleed. De kop zegt ‘doodstraf voor verkrachters India’.  Dat had moeten zijn: doodstraf voor moordenaars.

Oh, kom niet aan met de smoes dat een kop kort en krachtig moet zijn:

Yes, headline space is always at a premium; I get that. But if you can mention the bus in the headline, I’ll bet you can find a way to broadcast that these men, by the way, killed a woman. And if you are aiming for a broader picture about the epidemic of sexual assaults, you might actually have a stronger case if you said that they can result in death.

Salon speculeert dat de media er van uitgaan dat seks verkoopt. Daarom krijgt verkrachting in de koppen de nadruk. Dat versluiert de werkelijkheid. Hoewel de misdaad een seksueel karakter heeft, gaat het bij verkrachting niet om seks. Desgevraagd geven verkrachters dat zelf toe.  Zij geven aan dat zij vrouwen verkrachten omdat ze vinden dat ze de baas zijn over een vrouw, dus dat mogen doen (en er bijna altijd ongestraft mee wegkomen). Andere motieven die ze noemen zijn dat ze verkrachten omdat ze een vrouw willen straffen, of omdat ze zich vervelen.

Onderzoek bevestigt motieven verkrachters

Een kwart van de mannen in Azië verkracht vrouwen omdat ze vinden dat ze het recht hebben om een vrouw seksueel te bezitten, omdat ze boos zijn op een vrouw, of omdat ze zich vervelen. Datzelfde rijtje motieven kwam in 2010 ook al naar voren uit een studie van de Medical Research Council (MRC) in Zuid-Afrika. De Verenigde Naties onderzochten de motieven en voilà, opnieuw rolden deze drie redenen uit de bus. De identieke uitkomsten uit twee aparte onderzoeken bevestigen de juistheid van de feiten.

Mannen weten dat ze wegkomen met verkrachting. Dat moet stoppen, vinden steeds meer mensen.

De Verenigde Naties nemen geweld tegen vrouwen zeer serieus, omdat uit eerder onderzoek bleek dat dit een enorm probleem is. Wereldwijd zijn agressieve mannen doodsoorzaak nummer 1 onder vrouwen. De Wereld Gezondheidsorganisatie noemt geweld tegen vrouwen een probleem van epische proporties. Eenderde van de vrouwen op de wereld krijgt er zo erg van langs, dat ze ernstige psychische en fysieke problemen ontwikkelen.

Om te achterhalen wat de oorzaken van geweld tegen vrouwen zijn, en wat je kunt doen om het geweld te stoppen, doen organisaties zoals de VN onderzoek. Tussen 2010 en 2013 interviewde de VN zodoende 10.000 mannen en 3000 vrouwen uit Azië en Oceanië, om te achterhalen wat mannen beweegt om vrouwen seksueel te molesteren. Ze vermeden daarbij het woord ‘verkrachting’, want in de praktijk blijkt een omschrijving een betere methode om mannen eerlijk te laten zijn.

Uit dit onderzoek bleek dat een op de tien mannen uit China, Bangladesh, Sri Lanka, Cambodja, Indonesië en Papua-Nieuw Guinea zelf toegaven dat ze seks hadden gehad met een vrouw die niet wilde. Rekende je de echtgenotes mee – verkrachting binnen het huwelijk – dan steeg het percentage verkrachtende mannen naar 25%. Prompt maakte persagentschap AP daar een artikel van om te verkondigen dat verkrachting van je partner geen echter verkrachting kan zijn. Zo sterk is de verkrachtingscultuur, niet alleen in Azië, maar wereldwijd. Zie ook rapeculture 101.

Uit de interviews van de VN bleek dat mannen hun eerste vrouw verkrachtten terwijl ze zelf nog behoorlijk jong waren. Als ze zelf als kind geweld hadden ervaren, vertoonden ze vaker seksueel agressief gedrag. Ook nam het percentage verkrachtingen toe in gebieden met een politiek zeer instabiel klimaat, waar geweld tot de dagelijkse praktijk behoort. Een deel van de verkrachters gaf toe dat ze het niet bij één keer hadden gelaten. Ze hadden vaker vrouwen verkracht. Ook dit komt overeen met resultaten uit eerdere onderzoeken.

Tot verrassing van de VN-onderzoekers speelde alcohol nauwelijks een rol bij de aanleidingen tot verkrachting. De drie hoofdredenen waren vinden dat je seks mag hebben met een vrouw, ongeacht wat zij wil, verveling, en verkrachting als straf omdat ze boos waren op een vrouw. Dronkenschap volgde als verre vierde.

Daarnaast speelt vervolging een rol bij het aanhoudende seksuele geweld. Gemiddeld zei zeventig procent geen enkel nadelig gevolg van hun daad te hebben ondervonden. In Sri Lanka steeg dat percentage zelfs naar 95 procent. De overgrote meerderheid van de mannen komt ongestraft weg met hun daad. Niet alleen juridisch gezien. Mocht je als man al verdacht worden van verkrachting, dan is dat in veel landen een minder groot stigma dan je zou denken.

De VN zoeken de oplossing in een combinatie van acties. Culturele normen en waarden moeten veranderen. Het mag niet langer normaal gevonden worden dat je vrouwen gewelddadig bejegent. Mannen moeten andere ideeën krijgen over wat mannelijkheid inhoudt, welk gedrag daar bij hoort.  En er moet een einde komen aan de complete straffeloosheid van verkrachters, stelt de VN. Want mannen weten nu te goed dat er niks gebeurt:

Let us talk about Ram Singh, the chief rapist of the Delhi gang-rape victim, who told his rape-colleagues, as they cleaned the bus, “not to worry, nothing will happen.’ […] In the case of Muslim and Dalit women, the rate of conviction is almost nil. Three Dalit women are raped daily in some part of our country. When Bhanwari Devi was raped in a Rajasthan village, the judge asked, “How can a Dalit woman be raped?” Most women say they wouldn’t even think of telling the police about an attack for fear the cops would ignore them or worse blame them and abuse them.

Dat moet veranderen, hoe eerder hoe beter.

SBS6 zet kijkster neer als stereotype

SBS6 wil vrouwelijke kijkers winnen, aldus de Volkskrant. Hoe? Met programma’s over schoonheid, afvallen en gezinnen, met soaps, en licht, komisch vermaak. Alleen de nadruk op yoghurtreclames ontbreekt nog in deze aanpak. Met de koerswijziging volgt SBS6 in de voetsporen van zender TLC, die vrouwen ook al beperkt tot een roze ghetto, met programma’s over schoonheid, afvallen en gezinnen.

Vraag je vrouwen wat ze willen, dan blijkt vaak dat ze vooral serieus genomen willen worden door de media. Als mens. Dat ligt breed. Uit Fins kijkersonderzoek blijkt bijvoorbeeld dat vrouwen door hebben dat ze slecht bediend worden door de televisie. De meeste programma’s zijn gericht op mannen. Tenzij het programma wemelt van baby’s en de kleur roze, dan is het voor de vrouwtjes bedoeld. Beide extremen hebben niet de voorkeur van vrouwelijke kijkers:

Zij zijn niet helemaal gelukkig met het idee dat vrouwen een eenvormige groep zouden zijn die op eenvoudige wijze kan worden onderscheiden van mannen als groep, omdat dan wordt voorbijgegaan aan allerlei individuele verschillen tussen vrouwen onderling. […] In dit opzicht zijn specifieke, op vrouwen gerichte tv-genres dus niet van belang. Vrouwen kiezen er juist voor om te kijken naar programma‘s die aantrekkelijk zijn vanwege de inhoud, de stijl of de benadering, of naar programma‘s waarin zij aanknopingspunten zien met hun eigen alledaagse werkelijkheid.

Een studie over gamesjournalistiek wijst hetzelfde uit. Lezeressen van zulke media voelen zich niet aangesproken als die een al te macho toon aanslaan en teveel foto’s gebruiken van halfnaakte vrouwen. Wat ze willen, is dat bladen hen op een serieuze manier aanspreken. Daarbij hebben ze een grote voorkeur voor een (gender)neutrale aanpak:

Erkenning in de vorm van een roze website met knuffelige Nintendogs is wel het laatste wat het emancipatieproces van de gamende vrouw nodig heeft, neutraliteit is juist de sleutel. Daarnaast is een vermenselijking van het nieuws, wat in hoofdstuk 3.1 cruciaal is gebleken voor vrouwelijke interesse in de huidige journalistieke berichtgeving, iets waar ook de gamejournalistiek goed aan zou doen.

Dat is ook logisch, want mannen en vrouwen zijn mensen. Ze lijken veel meer op elkaar dan je zou denken. Televisiekijkers, zowel mannen als vrouwen, zien volgens onderzoek naar TV Maastricht bijvoorbeeld graag meer berichten over lokaal nieuws, nieuwsachtergronden en vrije tijdsbesteding. Milieu, onderwijs en jongeren hebben ook hun belangstelling.

Uit onderzoek van KPN Digitenne blijkt dat er tussen de beide seksen als groep soms verschillen optreden. Maar dat lijkt meer te maken te hebben met rolpatronen en marketing. Zo willen vrouwen volgens Digitenne vaker dan mannen een televisie in de keuken hebben, waarschijnlijk omdat ze daar meer tijd doorbrengen dan mannen. En als RTL7 kraait dat ze televisie maken voor echte mannen, is het logisch dat vrouwen met hun voeten stemmen en denken ‘bekijk het maar’.

SBS6 gaat geen neutrale, menselijke toon aanslaan. De zender kiest voor stereotypen en marketingcliché’s. Die zijn zo voorspelbaar en afgezaagd, dat je ze stuk voor stuk op een rijtje kunnen zetten, al dan niet vergezeld van sarcastische commentaren. Jammer dat SBS6 rolpatronen en vooroordelen zwaarder laat wegen dan wat vrouwen zelf aangeven. Veel succes met de koersverandering!

Minister biedt mooi voorbeeld van glazen klif

Twee en twintig jaar lang een dalende lijn bij Defensie. Een regering die op bezuinigingen reageert door verder te bezuinigen en saneren. Een piepend en krakend leger. Dat moet een keer mis gaan en tot een uitbarsting komen. Weet je wat, na al die sanerende mannen zetten we nu een vrouw neer op Defensie. Dan kan zij de kogels opvangen, en als het leger z’n uitbarsting heeft gehad, benoemen we weer een man. Wat een bekende situatie. Het doet de Zesde Clan onmiddellijk denken aan alle kenmerken van een Glazen Klif.

Minister Hennis-Plasschaert lijkt er een klassiek voorbeeld van. De Glazen Klif is een variant op het glazen plafond, en wijst op de praktijk dat als al het andere mislukt is en ‘men’ het niet meer weet, iemand uit een minderheidsgroep een kans krijgt. (Ook vrouwen zijn een minderheidsgroep in de beleving van de gevestigde orde.) Deze leider komt binnen in een verziekte situatie en loopt een veel groter afbreukrisico dan al haar mannelijke voorgangers.

De glazen klif treedt vooral op in organisaties die geen traditie van vrouwelijk leiderschap kennen. Defensie, anyone? Er zit een strategie achter:

sexism causes those in power to appoint women to these risky positions because they don’t want to risk tainting a prominent man with the stink of failure.

Pikant detail:  vrouwen herkennen en erkennen een glazen klif vaker dan mannen, en noemen in onderzoeken vaker factoren als discriminatie, het ouwe jongens krentenbroodnetwerk, en vooroordelen jegens vrouwelijke leiders. Mannen hebben de neiging het bestaan van de glazen klif te ontkennen, of denken dat de roep om een vrouw ontstaat omdat zij geschikter zijn voor moeilijke beslissingen. Wat dat betreft heet het dat vrouwen niet kunnen en/of niet willen managen, behalve als het om een rotklus gaat, dan zijn ze opeens uitermate geschikt en is niets van dat alles een probleem? Je moet er maar opkomen.

Omdat vrouwen in de regel veel minder kansen krijgen op hoge leiderschapsposities dan mannen, nemen ze de baan toch aan. Vaak hopen ze op die manier een kans te krijgen om definitief door te breken. Als ze tenminste niet in stukken gesneden worden door de scherven van het glazen plafond:

…compared to men, women who assume leadership offices may be differentially exposed to criticism and in greater danger of being apportioned blame for negative outcomes that were set in train well before they assumed their new roles. This is particularly problematic in light of evidence that directors who leave the boards of companies which have performed poorly are likely to suffer from a ‘tarnished reputation’ (Ferris et al., 2003) and are less likely be offered future directorships

De rel rond Hennis-Plasschaert voldoet precies aan de kenmerken. Iedereen wist dat het vijf voor twaalf was, ruim voordat zij aantrad. Harm de Jonge, voorzitter van Werkgroep Defensiebeleid en Krijgsmacht van de Gezamenlijke Officieren Verenigingen/Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie, die de minister familiair bij haar voornaam noemt, geeft dat in Trouw openlijk toe. Voorganger minister Hans Hillen had volgens hem in het eerste kabinet-Rutte al aangegeven dat “Defensie door het ijs is gezakt”. Hij laat in zijn stuk doorschemeren dat veel militairen tegen die tijd geen enkel vertrouwen meer hadden in de regering.

Hennis-Plasschaert kwam pas helemaal aan het einde van de rit binnen. Haar benoeming vond eind 2012 plaats. De kerkhuisconstructie was toen al af. Krap tien maanden verder is zij nu opeens de klos. Hillen is nog niet weg, of militairen zeggen Hennis-Plasschaert ‘in ongekend harde bewoordingen’ de wacht aan.

Waar waren al die militairen toen mannen 22 jaar lang de boel over de rand van de afgrond bezuinigden? Waarom hielden ze hun onvrede netjes binnenskamers toen ze ten tijde van Hillen al door het ijs waren gezakt?  Als het gaat om hét bezwaar, te weten ”gewoon strepen tot de boekhouder tevreden is gesteld zonder je al te veel af te vragen in hoeverre je nu nog de gewenste samenhang in de krijgsmacht overeind kan houden”, tsja, dan kun je voor het woord ‘krijgsmacht’ net zo goed ‘thuiszorg’, ‘woningcoöperaties’ of ‘onderwijs’ invullen. Die zin beschrijft feilloos alle saneringen van de afgelopen drie jaar.

Al dit voorgaande gebeurde, maar hoge militairen roepen pas nu, opeens, om het hoofd van hun toevallig vrouwelijke minister. Het is Hennis-Plasschaert in pak ‘m beet tien maanden niet gelukt de schade van 22 jaar te herstellen, of een wonder te bewerkstelligen. Kun je haar dat aanrekenen?

Vrouwen in de filosofie verheffen hun stem

Bolwerk The New York Times besloot een serie van vijf artikelen te wijden aan de situatie van vrouwen in de filosofie. De krant lanceert de serie nadat een zoveelste schandaal een faculteit filosofie van Amerikaanse universiteiten opschudde. Een gezaghebbende man, Colin McGinn, moest vertrekken nadat hij een studente seksueel intimideerde. Hoe zit het nou met het vak? Waarom werken er zo weinig vrouwen in de filosofie, wat speelt daarbij een rol, en wat vinden betrokkenen er zelf van?

Actrice Rachel Weisz als Hypathia van Alexandrië, die haar kritisch denken met de dood moest bekopen.

Sally Haslanger mocht als eerste. Ze noemt de getallen en percentages, die duidelijk aantonen dat blanke mannen het vak domineren. In haar bijdrage zet ze op een rij wat vrouwelijke filosofen tegen houdt. Ze signaleert een kip-ei situatie. Vrouwen en gekleurde mensen krijgen nauwelijks voet aan de grond, en omdat er zo weinig van deze groep zijn, kan de dominante groep hen makkelijk klein houden:

With these numbers, you don’t need sexual harassment or racial harassment to prevent women and minorities from succeeding, for alienation, loneliness, implicit bias, stereotype threat, microaggression, and outright discrimination will do the job. But in a world of such small numbers, harassment and bullying is easy.

Waarna commentator na commentator zich afvraagt waarom Haslanger niet uitlegt hoe het komt dat er zo weinig vrouwen in de filosofie actief zijn.  Ehh, dat heeft ze net gedaan?!?!? Wie oren heeft die hore….

In deel twee van de serie gaat Linda Martín Alcoff in op de veelgehoorde strategie van de minderheid de schuld geven van hun eigen achterstelling. Zo beweren mensen vaak dat vrouwen niet tegen een scherpe debatstijl kunnen, en terugdeinzen voor stevige discussies. Niet waar, benadrukt Alcoff. Wat er gebeurt is dat vrouwen een klimaat afwijzen waarbij ze aan alle kanten haat en seksuele intimidatie tegenkomen, onder het mom van ‘debat’ of ‘humor’.

In aflevering drie signaleert Rae Langton dat filosofie vrouwen aantrekt omdat het instrumenten biedt voor kritische analyses en verandering. Zo legde Mary Astell in 1700 de link tussen mensen denken, vrouwen denken, heeeej, zouden die denkende wezens niet net als mannen óók recht hebben op hoger onderwijs? Kortom, revolutionair.

In de praktijk valt het filosofische wereldje echter bitter tegen. Vrouwen botsen aan tegen seksuele intimidatie, problemen om werk en gezin te combineren, onbewust en bewust seksisme, en stereotype denkbeelden over de filosoof als oude man met baard. Een stereotype wat vrouwen uitsluit. Een curriculum waar vrouwelijke filosofen bijna geheel in ontbreken, komt ook aan als een koude douche. Alles roept: vrouw, wegwezen, je hoort hier niet. Dat klimaat moet veranderen:

One more joke then: “How many feminists does it take to change a light bulb?” “It’s not the light bulb that needs changing.”

Louise Antony benut deel vier uit de serie om een kritische blik te werpen op ‘de mannen’ en seksuele intimidatie van vrouwen. Het komt zeer, zeer zelden voor dat mannen problemen krijgen vanwege hun seksueel opdringerige gedrag. Wat dat betreft ziet Antony de kwestie McGinn als de uitzondering die de regel bevestigt. Mannelijke collega’s waren er snel bij om  McGinn te verdedigen. Onder andere de beroemde psycholoog Steven Pinker schreef meteen in een open brief dat er een klimaat zou ontstaan waarin mannen zich geen enkel grapje kunnen veroorloven. Eén scheve blik en woedende vrouwen stenigen die arme, onschuldige man. Echt? Antony:

I would venture that almost any woman in the profession can give you four or five examples of egregious misbehavior by male professors that has gone completely unsanctioned. So what’s the worry? The real worry, I think, for men is that they will have to change their ways.  […] you’re right — the P.C. police are out there, and if you step out of line, they will impose one of the following penalties: dirty looks; explicit criticism; sensitivity training. You may be subjected to blogging.

Verder adviseert ze mannen om zich écht te verdiepen in de problematiek van seksuele intimidatie en vijandige werkklimaten, en de effecten daarvan op vrouwen. Mannen zouden te rade kunnen gaan bij collega’s die wél in staat zijn om respectvolle, vruchtbare werkrelaties te onderhouden met vrouwen – als docent, als mentor, als collega. Mannen kunnen kritisch naar zichzelf kijken en nagaan wat zij doen en welke organisatiecultuur ze daarmee kweken.  Antony:

Whatever you do, though, don’t tell me that the cost of your heightened vigilance is going to be the loss of “open and informal” pedagogical relationships. I don’t buy it. I just know too many men who have formed close and mutually rewarding intellectual relationships with women without ever once mentioning, um … manicures.

De laatste aflevering van de serie gaat over het fenomeen ‘double bind’. Die term staat voor situaties waarin je fout zit als je het ene doet, maar als je het andere doet gaat het ook mis. Vrouwen komen te vaak terecht in dit soort situaties, vanwege structureel seksisme, signaleert Peg O’Connor. Je kunt met het vingertje naar vrouwen wijzen, maar zij doen al wat ze kunnen. Het kan niet van één kant komen. Anderen moeten óók veranderen:

Women can only do so much. We can teach and mentor well, open doors when we have some institutional power, advocate for change in admission and harassment policies, for example. But nothing will really change unless and until more of our male colleagues begin to use their male privilege in very different ways. The burden clearly rests with them, and I hope that they assume the responsibility.

Totdat de andere helft die taak oppakt, blijven vrouwen kampen met seksuele intimidatie en andere drempels. En blijf je koppen in de media houden met de strekking ‘waar zijn de vrouwen toch’?

BONUS: Nederland kent sinds begin dit jaar een eigen Society for Women in Philosophy (SWIP). SWIP heeft als doelen de zichtbaarheid van vrouwen in de filosofie te vergoten, barrières voor hen weg te nemen, netwerkmogelijkheden te bieden en om te protesteren tegen discriminatie van vrouwen in de filosofie. Ook in Nederland hard nodig. Daarnaast kunnen mensen, al dan niet rondlopend op een faculteit filosofie, seksistische incidenten melden via de website seksediscriminatie aan de universiteit.nl

Thuiszorg medewerksters krijgen steun van gemeente Den Haag

Medewerkers in de thuiszorg, veelal vrouwen, krijgen steun van de gemeente Den Haag. De gemeente liet uitzoeken of de landelijke bezuinigingen op deze sector juridisch door de beugel kunnen. Nee, blijkt het antwoord. De regering zit fout en handelt in strijd met de wet. Den Haag wil de bezuinigingen nu met de stap naar de rechter terugdraaien. Er is haast bij, want vanaf volgend jaar beginnen de kortingen op het budget van gemeenten op te lopen.

De afgelopen jaren vond al een ware slachting plaats onder vrouwen die betrokken zijn bij de zorg aan hulpbehoevenden. ActiZ, de branchevereniging van zorgondernemers, waarschuwde in 2008 voor massa ontslagen, faillissementen, en verslechterde arbeidsomstandigheden. Twee jaar marktwerking en gemeentelijke aanbestedingen later meldde de NOS dat de thuiszorg voor ouderen ‘dramatisch verslechterd’ was.

Sindsdien nam de ellende alleen maar toe. Duizenden vrouwen verloren hun baan, of worden binnenkort ontslagen. Zorgvisie schat in dat het gaat om 30.000 tot 50.000 banen. Vakbond AbvaKabo gaat uit van 100.000 ontslagen, en zette op een rijtje dat de bezuinigingen van in totaal 1,1 miljard slechts een netto besparing oplevert van circa 240 miljoen euro. Dit terwijl een kwart van de hulpbehoevenden niet meer de zorg krijgt die ze nodig hebben.

De achteruitgang ontstaat omdat gemeenten de thuiszorg voortaan moeten aanbesteden. De verliezer ontslaat het personeel. Soms gebeurt dat zelfs preventief, omdat een organisatie niet het risico wil lopen vast te zitten aan lopende arbeidscontracten als ze de aanbesteding verliezen. Het UWV vindt die strategie prima. Ook het kabinet grijpt niet in. Asscher en Van Rijn vinden het ‘een afweging van de instelling zelf’ op welke wijze zij anticiperen op mogelijke veranderingen. Met die woorden zijn werkneemsters en hulpvragers vogelvrij.

De zorgaanbieder die de aanbesteding wint, wil best een aantal van de recent ontslagen thuiszorgmedewerksters aannemen, maar dan wel onder hele andere voorwaarden, zoals:

De nieuwe aanbieders Vérian,TSN, T-zorg willen de hulpen die thuiszorg uitvoeren alleen via de laagste cao-schalen betalen. Nu wordt de thuiszorg nog uitgevoerd via Axxicom Thuishulp die wel hogere loonschalen hanteert.

Vrouwen accepteren die verslechtering vaak, omdat het alternatief werkloosheid is. Ze staan met hun rug tegen de muur. Dat laten ze echter niet zomaar gebeuren. Sinds begin dit jaar kwam de thuiszorg in actie tegen het in hun ogen vernietigende beleid van de regering. Met campagnes, demonstraties, en een website waar iedereen terecht kan voor informatie over de bezuinigingen en geplande acties.

Het lijkt erop dat de regering door begint te krijgen dat mensen geen apparaten zijn, waar je naar believen mee kunt schuiven. Volgens ‘strijd voor thuiszorg’ overweegt de regering de ergste bezuinigingen deels terug te draaien. Het gaat dan om een bezuiniging van 89 miljoen euro op huishoudelijke zorg, die volgend jaar in zou gaan. Dat zou mooi zijn. Maar de grote bezuiniging van 40 procent staat nog steeds in de planning voor 2015.

Vrijgemaakt gereformeerden worstelen met vrouwelijke dominee

Een speciale onderzoekscommissie van de vrijgemaakt gereformeerden heeft geconstateerd dat een vrouwelijke dominee in principe mag. Er moet ook ruimte komen voor vrouwen in de ambten van ouderling en diaken. Dat past binnen de bandbreedte van de bijbel, constateert de commissie. Ondanks een op zich positief advies blijven de vrijgemaakt gereformeerden worstelen met het fenomeen vrouwelijke dominee.

Een vrouw als dominee? Het mag van de bijbel! Nu de RK kerk nog.

De synode moet volgend jaar definitief knopen doorhakken. Of de leden een ja voor vrouwelijke dominees enz. afgeven, is geen uitgemaakte zaak. Het is een heel moeilijk dossier, geeft één van de betrokkenen toe in het Reformatorisch Dagblad. De krant citeert woordvoerster Harmke Vlieg-Kempe:

Wel stelt ze dat het veranderde standpunt niet betekent dat „de Bijbel geen gezag meer heeft. Maar op het punt van vrouwelijke ambtsdragers ligt het misschien minder duidelijk dan in het verleden gedacht werd. Wat ons betreft is dit een kwestie van hoe je omgaat met de Bijbel, niet van tornen aan Schriftgezag.”

Het advies was ook niet unaniem. Een minderheid wil nog steeds vasthouden aan een verbod, met name op basis van bepaalde uitlatingen van de apostel Paulus. Die noemde de man als het hoofd van de vrouw, en wilde niet dat vrouwen mannen onderrichten. Ook moesten vrouwen van hem zwijgen tijdens bijeenkomsten. Een vrouwenhater dus, die Paulus?

Schriftgeleerden hebben passages uit zijn brieven eeuwenlang zeer conservatief uitgelegd, met als gevolg dat vrouwen in een tweederangs positie bleven vegeteren. Sinds enige tijd duiken echter nieuwe interpretaties op:

Paulus is geen vrouwenhater, integendeel. Hij vindt zelfs, in tegenstelling tot de latere katholieke kerk, dat vrouwen een ambt mogen bekleden en apostel kunnen zijn. Hij heeft de slavernij niet verdedigd. Hij heeft nooit gezegd dat Joden of Grieken zich onvoorwaardelijk moeten onderwerpen aan het Romeinse gezag.

Kortom, volop ruimte voor discussie. Voor het openbreken van mannelijke bolwerken. Dat de vrijgemaakt gereformeerden die discussie aangaan, is lovenswaardig. Wat er ook gebeurt, gereformeerden, protestanten en veel andere christelijke stromingen zijn een stuk verder dan de Rooms Katholieke Kerk. Daar kunnen vrouwen nog steeds geen kant op als ze een roeping voelen, en negeren achtereenvolgende Pausen de stem van progressieve vrouwen helaas al decennia lang.

De Gereedschapskist: de Mako Mori test

Liefhebbers van verhalen kenden hopelijk al de Bechdel test, een manier om te beoordelen of vrouwen voldoende aan bod komen in een verhaal. De test is eenvoudig en kent daardoor beperkingen. Naar aanleiding van de film Pacific Rim bedachten feministen een nieuwe test, ter aanvulling. De Mako Mori proef. Met deze methode kun je bepalen hoeveel autonomie een vrouwelijk personage krijgt.

Mako Mori, inspiratiebron voor de gelijknamige test.

Even het geheugen opfrissen: striptekenares Alison Bechdel tekende de serie Dykes to Watch Out For. Op een gegeven moment voert ze twee vriendinnen op die over films praten. Eén van hen verklaart dat ze alleen nog maar naar films wil

  1. waar tenminste twee vrouwen in voorkomen,
  2. die bij name genoemd worden,
  3. en over iets anders praten dan een man.

Dat gebeurde in 1985. De Bechdel test was geboren. Inmiddels zijn we bijna dertig jaar verder. De Bechdeltest voldoet nog steeds prima om kwantiteit te meten. Het zegt echter weinig over kwaliteit. In de praktijk mis je daardoor nuances. Het kan gebeuren dat een film bol staat van regressieve vrouwbeelden, maar toch slaagt omdat twee bij name genoemde vrouwen vijf seconden over appeltaart praten. Terwijl een bijzonder feministische film zakt, omdat er slechts één vrouw in voorkomt.

De Mako Mori proef voorziet in de roep om een extra toets. Net als de Bechdeltest zijn er drie criteria:

  1. de film bevat op z’n minst 1 vrouwelijk personage
  2. die haar eigen verhaal heeft
  3. waarbij het niet gaat om het ondersteunen/helpen etc. van een mannelijk personage

Het personage Mako Mori uit Pacific Rim inspireerde de bedenker, Chaila. Mori speelt namelijk een zeer belangrijke rol:

Mako Mori is one of the film’s heroes. She’s a survivor, she’s clever, she’s both mentally and physically strong, she isn’t objectified and she has the most awesome Kaiju-killing moment in the entire film. While it’s true that she doesn’t talk to another woman in the course of the movie, she has her own distinct narrative and goes through the traditional hero’s journey arguably just as much as any other character in the film.

Vandaar. Chaila benadrukt dat de Mako Mori test niet in plaats van de Bechdeltest komt. Integendeel, beide zijn nutiige methoden om te analyseren hoe verhalen, zowel films als romans, omgaan met de vrouwelijke personages. Vaak schrik je van de uitkomsten van beide tests, want Hollywood negeert vrouwen:

It’s a constant frustration to me how one-dimensional the characters are in the scripts I get handed. They are just either a mother or a wife. Women usually remain constant and unchanging in film and support the man on his journey.’

Zulke verhalen vallen genadeloos door de mand, dankzij het werk van feministes. En da’s maar goed ook.

Mannen zijn beter, zegt man

De gezaghebbende Russische dirigent Vasily Petrenko, hoofd van het National Youth Orchestra of Great Britain, de Royal Liverpool Philharmonic, dirigent bij de Oslo Philharmonic, en allround beroemdheid, heeft gesproken, en hij zegt dat mannen geschikter zijn als dirigent. Want als er een leuk meisje voor het orkest staat, leidt dat de muzikanten af.

Kijk, er spelen zat vrouwen in orkesten, maar die worden blijkbaar niet afgeleid door een mannelijke dirigent.

Ja, echt. Het jaar 2013, en een grootheid in zijn vakgebied bestaat het om zulke uitspraken te doen. Mocht zijn stellingname seksistisch aandoen, dan heeft hij nog wat extra argumenten achter de hand die ‘wetenschappelijker’ klinken:

With great scientific authority, he added, “Musicians have often less sexual energy and can focus more on the music,” and “When women have families, it becomes difficult to be as dedicated as is demanded in the business.”

Dat iemand als Petrenko, een relatief jonge dirigent van 37, dit in het openbaar durft te zeggen alsof hij uit de bijbel citeert, toont aan dat we nog zeer, zeer veel obstakels moeten overwinnen voordat we vrouwen als mensen respecteren. Toch ziet de Zesde Clan vooruitgang. Want Petrenko wordt alom weggehoond. Dat is nieuw. De ophef maakt duidelijk dat we hebben geleerd dat dit type opmerking fouter dan fout is. Mannen komen er niet meer geruisloos mee weg, ze krijgen kritiek.

Ten eerste voelen vrouwelijke dirigenten zich sterk genoeg om Petrenko terecht te wijzen. Onacceptabel, riepen ze in koor, belachelijk, achterhaald. Andere media namen zowaar het woord seksisme op in hun koppen. Ten tweede wijzen commentatoren erop dat Petrenko symbool staat voor een bepaalde vrouwvijandige mentaliteit.

In een opiniestuk voor de Guardian wees Femke Colborne erop dat vrouwen moeten vechten voor hun plek, en moeizaam vooruitgang boeken. Dat komt mede door mannen als Petrenko, die hatelijk reageren als vrouwen ‘zijn’ domein betreden. Hij zou ontslag moeten nemen vanwege zijn uitspraken, vindt ze. Ook Susanna Eastburn, directrice van Sound and Music, ziet Petrenko’s opmerking als bewijs voor het bestaan van structurele obstakels voor vrouwen:

“There’s a wealth of female musical talent out there which isn’t being put forward enough. I’m done with the ‘we just need to focus on the best regardless of gender’ argument – Petrenko’s remarks illustrate that this is very far from being a level playing field and feminism remains an issue.”

Bovendien, in welke wereld leeft Petrenko? Bij hem bestaan orkesten blijkbaar alleen uit heteroseksuele mannen. In de praktijk spelen er ook homo’s in orkesten. Die worden vast  ernstig afgeleid als er een sexy man voor hun neus staat, toch? En heteroseksuele vrouwen? Spelen óók in orkesten. Worden misschien afgeleid door leuke mannelijke dirigenten.

Petrenko begint inmiddels terugtrekkende bewegingen te maken. Hij had het over de situatie in Rusland, verklaarde hij. In zijn land zijn ze nou eenmaal wat conservatiever. Zelf heeft hij echter niets dan de hoogte hoogachting voor vrouwelijke collega’s. Echt waar! Mensen begrepen hem gewoon verkeerd, sorry als hij onverhoopt iemand beledigde… Ja ja. Mensen hebben Petrenko prima begrepen. En wijzen zijn seksistische gedrag af.

Olympe de Gouges voorgedragen voor plek in Frans Pantheon

Olympe de Gouges maakt kans op een plek in het Pantheon van Frankrijk, een eremausoleum voor mensen die het land groot maakten. Organisatie, Durf een feministe te zijn, draagt haar voor, om premier Hollande ertoe te bewegen in het huidige rondje benoemingen in ieder geval één vrouw toe te voegen aan het Pantheon. Op het lijstje staan ook de namen van filosofe Simone de Beauvoir, activiste en docente Louise Michel, en verzetsstrijdster Germaine Tillion.

De Gouges was haar tijd ver vooruit. In de achttiende eeuw was zij één van de eerste Franse vrouwen die openlijk pleitten voor mensenrechten voor vrouwen, vrijheid van meningsuiting (ook en juist voor vrouwen), en het stopzetten van de slavernij. Ze moest haar revolutionaire visie in 1793 bekopen met onthoofding. Haar verklaring over de rechten van de vrouw verdween in de vergetelheid, om pas tweehonderd jaar later weer op te duiken. Nu pas beginnen mensen haar te erkennen voor de politieke visionair die ze was.

Natuurlijk leidde de voordracht van De Gouges tot negatieve reacties, voornamelijk bij conservatieve mannen zoals Christopher Caldwell. Op twee na allemaal mannen is volgens hem een prima situatie, omdat er nog veel meer mannen bij hadden kunnen komen. Omdat al die andere mannen niet in het Pantheon rusten, moeten vrouwen ook niet zeuren.  Daarnaast vindt hij dat het Pantheon wordt misbruikt om de multiculturele en de genderagenda te promoten. Zodoende verwatert het ‘typische Pantheon-type’ en wordt het monument een leeg symbool.

Met andere woorden: vrouwen en mensen met een gekleurde huid mogen pas als alle andere geschikte blanke mannen zijn geweest, en dat diversiteitsgedoe verpestde traditie. Geheel toevallig natuurlijk dat die traditie dode blanke mannen bevoordeelt.

Fossielen zoals Caldwell hebben hopelijk niet het laatste woord. Anno 2013 is het belachelijk dat slechts twee vrouwen in het Pantheon zijn bijgezet, allebei als echtgenote van. Iemand zoals De Gouges is minstens zo’n grote Franse Held als iemand als Victor Hugo:

Women played a major part in the French revolution of 1789, but have received very little recognition for their contributions. The many claims and protests put forth by women at that time were suppressed, women’s clubs were banned, and Olympe de Gouges, a leading contemporary advocate for women’s rights, was silenced. […] She advocated the feminization of professional titles, wrote a social contract between man and woman that foreshadowed other legislation, and reflected upon the problem of prostitution and the violence inflicted upon women. She also actively opposed slavery. Olympe de Gouges rightly deserves the title of pioneer, prophet, and heroine.

Hollande krijgt een unieke kans om de gemarginaliseerde vrouwen van de Franse revolutie, in de persoon van De Gouges, alsnog de plek in de geschiedenis te geven die ze verdienen. Hopelijk grijpt hij die kans met beide handen aan.

Woudrichemse visvereniging erger dan SGP

De Zesde Clan wist niet dat het mogelijk was, maar het kan dus. Er bestaan organisaties die nog erger zijn dan de SGP. De SGP staat vrouwen toe de statuten en partijbeginselen te raadplegen. Visvereniging De Hoop in Woudrichem sluit vrouwen echter zo totaal uit, dat deze minderwaardige diersoort zelfs de statuten niet mag lezen. De Hoop staat alleen mannelijke leden toe die een jaar en zes weken in Woudrichem wonen. Ben je een vrouw die wil vissen, dan heb je pech.

Vrouwen? Hengelsport beoefenen? Neeeeeeeeeeeeeeee!!!! aldus visvereniging De Hoop in Woudrichem

Via de Telegraaf laat de vereniging weten ernstig in verlegenheid te zijn gebracht. Eén van de vrouwen in Woudrichem wil namelijk vissen. Wat niet kan, want De Hoop heeft de visrechten in Woudrichem en wijde omgeving. En daar mogen alleen mannen hengelen. Dat een vrouw inbreuk wil maken op dat mannenonderonsje is naar, heel naar, laat oud-voorzitter Johan Combee weten:

“Mens waar ben je mee bezig. […] We hebben niets tegen vrouwen. Het staat al meer dan honderd jaar in de statuten en dat willen we vanuit historisch besef zo houden.”

Nee hoor, we hebben niets tegen vrouwen! Helemaal niets! We willen haar alleen niet in onze buurt hebben. Ze mag niet naast ons aan de waterkant zitten. Ze mag niet in onze buurt in vrede een hengeltje uitwerpen. Getverderrie, nee, we willen alleen mannen. Maar we hebben niets tegen vrouwen hoor, echt niet! Geloven ze het zelf, daar bij De Hoop? Met hun terminologie over ‘dat mens’?

De vrouw die haar mond open doet, is overigens een kordate zakenvrouw. Zij heeft inmiddels gesproken met de politie en gaat een civiele procedure aanspannen tegen de vereniging. Daarnaast stapt ze naar het College voor de Rechten van de Mens. Voor de medewerkers van het CVRM zal de kwestie rondom visvereniging De Hoop vast en zeker een welkome afwisseling zijn, binnen hun gebruikelijke taaie dieet van zwangerschapsdiscriminatie en ongelijke beloning.

 

Mannen voelen zich slecht als vrouwen succes hebben

Weet je nog, die uitspraak van mevrouw Schöttelndreier in De Volkskrant van eind juni? Vrouwen willen win-win, zei ze, maar mannen ervaren dat als lose, loser. Welnu, onderzoekers van de universiteiten van Florida en Virginia voorzagen deze observatie van een wetenschappelijke basis.  Vrouwen gunnen mannen hun succes, zo bleek uit vijf experimenten. Andersom is dat helaas niet het geval. Als  vrouwen succes hebben, tast dat hun gevoel van eigenwaarde aan. Falen vrouwen, dan voelen mannen zich een stuk beter.

Volgens de onderzoekers, Kate Ratliff en Shigehiro Oishi, ontstaat het genderverschil omdat mannen opereren vanuit een ‘winst voor de één is automatisch verlies voor de ander’ overtuiging. Ze zien de situatie als een soort strijd tussen de seksen. In die situatie voelt succes voor haar automatisch aan als verlies voor hem, met een gebutst ego tot gevolg. 

Mannen lijken wat dat betreft niet veel opgeschoten te zijn, sinds Virginia Woolf observeerde dat vrouwen in onze cultuur moeten fungeren als een spiegel die het mannenego twee keer vergroot. Doen vrouwen dat niet, dan gaan mannen lopen miepen. In een opiniestuk voor The Guardian signaleert Barbara Ellen dat dit één van de redenen is waarom (sommige) mannen vrouwen veel intenser haten, dan omgekeerd. Zie ook ‘men hate you’ van Twisty Faster.

De studie heeft een Nederlands onderdeel. Om vertekeningen tegen te gaan, en uitkomsten te krijgen die alleen gelden voor de Verenigde Staten, brachten de onderzoekers een bezoek aan de universiteit van Tilburg. Ze voerden twee experiment uit bij een groep van iets minder dan tweehonderd heteroseksuele studenten. Het resultaat was hetzelfde als bij de Amerikaanse groepen:

Like American men, Dutch men who thought about their romantic partner’s success had lower implicit self-esteem than men who thought about their romantic partner’s failure. […]  As expected, men who thought about a time that their partner failed had significantly higher implicit self-esteem.

Opvallend was dat het steeds ging om indirecte en impliciete gevoelens. Geen enkele man zei expliciet dat hij zich rot voelde als zijn partner succes had. Dat klinkt zo vervelend. Ondertussen voelde hij echter vanalles:

men might not want to admit that they feel bad about their own competence when their partner succeeds. Another explanation is that men are simply unaware that their partner’s success or failure impacts their positivity toward the self. We are quite good at both protecting our sense of self and protect- ing our romantic relationships without conscious awareness that we are doing so.

Wat maakt dat mannen zo naar worden van vrouwelijk succes? Waarom is hun ego zo fragiel? In een bespreking van de uitkomsten van hun experimenten, speculeren de onderzoekers zoals gezegd dat mannen meer dan vrouwen gericht zijn op competitie. Van daaruit interpreteren ze succes van de ander automatisch als ‘oh, dan ben ik minder goed’.

Daarnaast speelt het genderkeurslijf een rol, stellen de wetenschappers. Mannen behoren sterk, competent en intelligent te zijn. Vaak overschatten ze zichzelf. Daardoor komt het harder aan als ze het niet goed doen. Ze worden dan met hun neus op de feiten gedrukt, namelijk dat ze minder goed waren dan ze zelf dachten. Als ze dan ook nog slechter presteren dan vrouwen, zijn de rapen helemaal gaar. Dat roept de angst op dat vrouwen hen verlaten, als ze niet goed genoeg zijn. Het slechter doen dan een vrouw roept zodoende angst op. Falen = mijn relatie staat op het spel, nog even en ze rent weg.

Tot slot voorziet de samenleving niet in de rol van de man achter de vrouw. Voor vrouwen is het een geaccepteerde situatie, als ze tweede viool speelt. Mannen behoren dat niet te doen. Als een vrouw succesvoller is dan hijzelf, klopt dat niet. Het plaatst de man in een nieuwe situatie, die haaks staat op zijn stoere macho imago. Ook dat tast het zelfvertrouwen aan.

Kortom, voor mannen is er werk aan de winkel. Ze moeten zich bewust worden van hun overtuigingen en gevoelens. Ze moeten de benauwende genderrollen kritisch bestuderen en bijstellen. Ze doen er goed aan in te zien dat succes van de vrouw niet automatisch verlies voor henzelf betekent. Ze moeten vrouwen hun succes leren gunnen, in plaats van zielig in elkaar te krimpen en haar vuil aan te kijken. Want zolang mannen rancuneus reageren op succes van vrouwen, is het geen wonder dat vrouwen zich belemmerd voelen in het volledig ontplooien van hun kennis, kunde en talent. Vrouwen houden namelijk van mannen. Ze gunnen hen succes. Het zou erg fijn zijn als mannen vrouwen ook hún succes gunnen.