Monthly Archives: januari 2014

Nieuwsronde

Syrische vrouwen willen meepraten bij de vredesonderhandelingen over hun land. Acteur Mark Ruffalo verdedigt het recht van vrouwen om baas in eigen buik te zijn. De emancipatie is niet af, maar zit muurvast. Lightspeed, een sf magazine, maakt een nummer waar alleen vrouwen aan deelnemen. Een app om snel te reageren tegen seksistische reclames. Dat en meer in deze nieuwsronde…

Na duizend jaar mogen meisjes eindelijk ook zingen in de kathedraal van Canterbury. Vooruitgang!

  • Onze seksistische wereld doet meteen vanaf de geboorte z’n invloed gelden. Ouders zoeken op Google naar manieren om hun kinderen een goede start te bezorgen. Wat blijkt? Bij jongens gaat het hen erom of hun zoon een genie is, en bij meisjes of ze er wel knap genoeg uit ziet. Diepe zucht…
  • Gelukkig kun je terugvechten. Feministische groep The Representation lanceerde een app om snel te reageren tegen seksistische reclames. Met de #NotBuyingIt app kunnen mensen via een Twitterachtig kanaal reclames aan de schandpaal nagelen, in kaart brengen waar dat soort reclames opduiken, en hun krachten bundelen om fabrikanten/merken aan te pakken. Sinds de lancering, op 22 januari, heeft de app al gebruikers in Engeland, Australië, Zweden, Noord-Amerika en IJsland. Fijn als Nederland ook in dat rijtje komt te staan….
  • Een Canadese tennisster boekte een historische zege. Eerste vraag van een journalist na haar overwinning: met welke man date je? Want wat maakt het uit, winnen met tennis. Prestaties zijn onbelangrijk. Ze is een vrouw, dus vraag je naar haar liefdesleven.
  • Je moet er een slordige duizend jaar op wachten, maar dan krijg je ook wat. Meisjeskoren mogen voor het eerst in de geschiedenis zingen in de kathedraal van Canterbury. Tot nu toe hadden jongenskoren het alleenrecht. Als zij met vakantie zijn, mogen de meiden het nu overnemen. Wellicht dat dit later uitgebreid wordt naar meer optredens.
  • Gelukkig kan het ook anders. Frie Leysen krijgt de Erasmusprijs voor haar grote bijdrage aan de podiumkunsten. Leysen was onder andere directeur van het Kunstenfestival Des Arts in Brussel en artistiek directeur van de Berliner Festspiele, en leidt nu de Wiener Festwochen.
  • Fijn dat allerlei partijen praten over vrede in Syrië, maar waar zijn de vrouwen? Die ontbreken weer eens. Syrische vrouwen pikken dat niet en eisen een plek aan de onderhandelingstafel op. In een gezamenlijke verklaring benadrukken ruim dertig vertegenwoordigsters van hun land dat vrouwen en kinderen massaal het slachtoffer zijn geworden van het oorlogsgeweld. Na al die ellende kan het niet zo zijn dat alleen mannen bedisselen hoe de vrede eruit ziet en wat er in een nieuwe grondwet staat.
  • Lightspeed, een sf magazine, maakt een nummer waar alleen vrouwen aan deelnemen. Ze voeren de redactie, schrijven de stukken, maken de foto’s, alles. Lightspeed zorgde de afgelopen jaren redelijk constant voor een 50-50%-verhouding tussen de seksen. De bijzondere 100% vrouw-uitgave dient dan ook niet om het evenwicht te herstellen, want daar had de redactie al voor gezorgd. Het blad wil een voorbeeld zijn voor alle uitgaven die vrouwen nog steeds over het hoofd zien. Werk van schrijfsters publiceren, geen probleem. Er zijn er genoeg!
  • Acteur Mark Ruffalo, zelf vader van drie, nam een filmpje op waarin hij zich expliciet uitspreekt voor het recht van vrouwen om baas in eigen buik te zijn. Hulde!
  • Women Inc mengt zich in het debat over emancipatie. Die emancipatie is niet af, maar zit juist muurvast. Oorzaak, volgens directeur Jannet Vaessen: ,,Ruitenbergs proefschrift laat zien dat je als individu wordt beïnvloed door de sociale context [..]  Als we vast blijven zitten in het individualistische denken, waarbij we de vrouw verantwoordelijk houden voor haar eigen emancipatie, dan zullen we over tien jaar op precies hetzelfde punt zijn als nu.” Inderdaad, mensen zijn sociale wezens, en we maken onze keuzes niet in absolute vrijheid, of een of ander neutraal vacuüm.
Advertenties

De gereedschapskist: de vriendinnenhoek

”Boehoehoehoe, ik deed aardig, dacht dat ze wel met me naar bed wilde, maar ze loog! Ze wil alleen maar vrienden zijn! Ik ben in het vriendenhok (friendzone) gestopt. De trut!!” Een bekende riedel? Vrees niet, er is een tegenbeweging op gang gekomen, eentje waarbij vrouwen protesteren tegen de verwijten van dit soort mannen. In de V.S. gebeurt dat onder de term ‘vriendinnenhoek’. Je stopt me in de vriendinnenhoek (girlfriendzone). Hou daar mee op. Ook in Nederland nemen vrouwen stelling tegen die verwijtende houding van sommige mannen.

In Nederland duikt de term friendzone vooral op bij nare websites die mannen leren om vrouwen te versieren. Daarbij komen meestal allerlei seksistische scenario’s voorbij:

Ikzelf (Jonathan) heb de laatste jaren geen één keer gehad dat een vrouw in plaats van een relatie mij gewoon als vriend wilde, en geloof me, ik heb veel vrouwen ontmoet. Dat ze nog nooit geprobeerd hebben mij als normale vriend te hebben komt omdat ze weten dat dit niet mogelijk is. Ze weten dat ik een seksueel persoon ben en daarom met ze omga. Ze weten dat er alleen twee opties zijn en daarom wordt de kans groter dat ze de optie kiezen die ik wil dat ze kiezen.

Als een vrouw geen zin heeft in zijn dwingende gedrag, schat de Zesde Clan in dat dit typisch zo’n man wordt die dan van leer trekt. Hem treft geen blaam. Nee, zij is degene die niet deugt. Zij dumpt hem in de friendzone en dat is heel, heel slecht.

Website Jezebel is zo vriendelijk om de verhoudingen en de bijbehorende termen uit te leggen. Het gaat eigenlijk om het mechanisme van projectie, signaleert deze website:

Friend zoning, is, in broader terms, something bad that a guy who is not getting laid decides that the woman who won’t fuck him is doing. It’s an incredibly self centered and self-pitying way to externalize one’s own mistakes or shortcomings, to blame the complex mystery of fickle human attraction on a woman’s agency, and makes about as much emotional sense as showing up to pick up your dry cleaning at 3 am and becoming so enraged that they’re not open that you throw a brick through the window.

Maar bekijk het eens van de kant van de vrouw. Die krijgt een vent achter zich aan terwijl ze daar niet zelf om heeft gevraagd. Hij hoort geen nee. Als de vrouw in kwestie toch voorzichtig nee probeert te zeggen, in termen van ‘eh, laten we vrienden blijven’, krijgt ze er van langs. Van begeerlijk stuk naar valse hoer in vijf seconden. Brrrrr, doodeng.

Bovendien, wat zegt dit over menselijke verhoudingen? Dit soort ‘vrienden’ hebben geen interesse in de vrouw als mens. Ze zien haar alleen als een middel tot iets wat ze graag willen, namelijk seks:

Maar dan: Het moment dat we allen vrezen is daar. Je komt erachter dat hij jou de hele tijd alleen maar zag als een potentiële sekspartner. En als je hem afwijst omdat je hem bijvoorbeeld niet seksueel aantrekkelijk vindt, wil hij je nooit meer zien. Het is mij duiiiiiiiiizenden keren overkomen

Voor een vrouw is het vervelend om alleen maar gezien te worden als een lekker ding. Helemaal als dat, bij weerstand, meteen leidt tot beschuldigingen en scheldwoorden. Dus kwamen vrouwen met hun eigen term: mannen die vrouwen in de vriendinnenhoek stoppen. Jezebel is blij dat deze term opgang doet:

Girlfriendzoning is […] the word for the pining blame men place on women for their own unrequited feelings, or for how some men completely lose interest in women as people once it’s clear she’s not interested in them sexually. […] This should be a word at the disposal of any lady who feels guilt tripped by a male friend who was never really a friend to begin with. It should be the rebuttal for any woman accused of leading someone on for going to lunch with a coworker, or by studying for a mutual final in a classmate’s dorm room, or accepting a friend request from a new acquaintance on Facebook. It’s the word we’ve needed but never said. Use with impunity.

Op die manier zetten vrouwen het ‘vriendencategorie’ cliché op z’n kop 

We hebben veel meer van dit soort woorden nodig. Als je er een woord voor hebt, kun je de situatie duidelijk maken, bespreken en veranderen. Dan krijgen mannen zelf ook door wat ze eigenlijk doen:

This is giving me the strange feeling that the friend zone is a place that you put yourself, not where the girl puts you.

Inderdaad! Een tien met een griffel. Ga zo door, jongen.

Hollywood blijft vrouwen buiten sluiten

Vrouwen hebben in zestien jaar tijd geen enkele kans gekregen om vooruit te komen in de Amerikaanse filmindustrie. Dat blijkt uit onderzoek naar de werkgelegenheid voor vrouwen voor en achter de camera’s. De percentages stagneren al jaren. Volgens Martha Lauzen, die de situatie steeds op dezelfde manier analyseert en dus goede vergelijkingen kan maken, verkeert Hollywood in een staat van onverschilligheid.

De media doen vrolijk mee…

Lauzen gaf onder andere voor website Women&Hollywood angst als verklaring voor de situatie. De film- en televisie-industrie hangt aan elkaar van tijdelijke contracten, werk op projectbasis en losse klussen. Pleiten voor meer diversiteit gaat tegen de mores in. Het kan mensen van je vervreemden, terwijl je diezelfde mensen een minuut later hard nodig hebt voor je volgende klus.

Daarnaast zit seksisme diep verankerd in het productieproces van films en televisieseries. Het gaat er namelijk niet alleen om dat vrouwen minder werk krijgen dan mannen, maar ook dat de schaarse banen die er zijn, alleen naar een zeer specifieke groep gaan. Mannen kunnen eruit zien zoals ze zijn. Natuurlijk kennen sommige genres een voorkeur voor afgetrainde bikkels, maar mannen met een buikje, grijze haren, mannen die niet erg knap zijn, krijgen ook volop kansen. Vrouwen niet, en je wordt er moedeloos van omdat het gaat om een diep ingesleten ongelijkheid:

Men can be all shapes and sizes on film; women must be hot. When I talk about this issue with fellow actresses, I’ve gotten a unanimous three-step response: 1) Recognition; 2) a shaking of the head in disgust, immediately followed by 3) a shrugging of the shoulders in defeat. I used to shrug too, and yet I decided to do some research and quickly realized that this discrepancy is lodged deep within the writing and casting processes. And I find myself, as an actress eager to get cast, unable to do anything about the pattern I have spent months charting (except stay fit and spend tons of money on makeup)

Je bijt niet in de hand die je voedt….Dus krijg je steeds opnieuw dezelfde resultaten. Waar zijn de vrouwen? Heej, waar zijn de vrouwelijke regisseurs? Oh, en waar zijn de actrices met een gekleurde huid? Goh, ja, waar zouden ze zijn…. Die vragen blijven maar komen, terwijl iedereen dondersgoed het antwoord weet.

Volgens Lauzen moet verandering komen vanaf de top:

We don’t hear the studio heads, union leaders, or executives at the Academy acknowledging women’s under-employment as a problem and outlining concrete plans for change. In order for the film industry to experience a significant shift, the top players would need to work together in a concerted effort to seek out more women filmmakers and films made by women.

Women & Hollywood pleit daarnaast voor meer hardere acties. Desnoods moet je die studiobazen en vakbondsleiders dwingen om ervoor te zorgen dat actrices aan de bak komen.

Internet en haat vormen een giftige cocktail

Hoeveel vrouwen zouden zijn afgehaakt op internet, vanwege voortdurende haat? Die vraag komt aan de orde in verschillende artikelen in Engelstalige media. Steeds meer mensen pleiten ervoor online haat serieus te nemen als een probleem rondom mensenrechten. Want als het digitale klimaat zo giftig is dat vrouwen afvallen, heeft dat ingrijpende gevolgen voor werk, inkomen, je sociale leven en het uiten van je creativiteit.

De impact op werk, deel kunnen nemen aan het publieke debat, je veilig voelen, dat alles zijn redenen waarom Amanda Hess internethaat definieert als een mensenrechten-probleem. De haat komt neer op discriminatie en bekrachtigt het beeld van de vrouw als de geminachte Ander, die op moet zouten:

On the Internet, women are overpowered and devalued. […] ..when anonymous harassers come along—saying they would like to rape us, or cut off our heads, or scrutinize our bodies in public, or shame us for our sexual habits—they serve to remind us in ways both big and small that we can’t be at ease online. It is precisely the banality of Internet harassment, University of Miami law professor Mary Anne Franks has argued, that makes it “both so effective and so harmful, especially as a form of discrimination.” The personal and professional costs of that discrimination manifest themselves in very real ways.

De vraag naar de precieze concrete schade blijft een vraag, omdat onderzoek meestal ontbreekt. We moeten het doen met individuele anekdotes. Bestaand onderzoek steunt de teneur van die persoonlijke ervaringen echter. Wie zich bijvoorbeeld met een vrouwennaam op een chatsite meldt, krijgt 25 keer zoveel zooi naar haar hoofd geslingerd dan een als mannelijk geïdentificeerde deelnemer. En in de V.S. blijkt uit onderzoek dat het percentage deelnemers aan discussiefora daalde van 28 naar 17 procent. Die daling kwam bijna geheel voor rekening van vrouwelijke internetgebruikers. Een plus een is….

In het licht van al die feiten is het des te erger, dat allerlei mensen blijven ontkennen dat er een probleem is. Iedereen heeft toegang tot internet, niemand verbied je om iets te publiceren, als je afhaakt was dat omdat je dat zelf wilde, dus waar gaat het over. Bovendien gaat het om een virtuele vorm van intimidatie. Je hebt niet te maken met een verkrachter die zich onder je bed schuil houdt, dus wat is het probleem? Om die reden halen autoriteiten vaak hun schouders op. Agenten weten niet wat ze met zulke situaties aan moeten.

De aard van internetintimidatie maakt dat je pas merkt hoe erg het is, als je het zelf ervaart. Ook Conor Friedersdorf zegt in The Atlantic dat hij in eerste instantie niet snapte waarom vrouwen zich zo druk maakten. Als man kreeg hij ook vanalles over zich heen, inclusief doodsbedreigingen. Hij kon daar tegen, dus wat zeuren die vrouwen? Pas toen hij een tijdje een journalistiek weblog van een vrouwelijke collega bijhield, en de commentaren las die zij dag in dag uit ontving, begreep hij dat vrouwen een speciaal soort reacties over zich heen krijgen.

Friedersdorf schrok van de zeer persoonlijke, hypergeseksualiseerde uitingen van blinde haat. Reacties die, ook als je ze probeert te negeren, een onevenredig grote belasting vormen. Hij had zelf geen idee dat het zo erg was, omdat hij dit type reactie normaal gesproken niet zag. Nu pas begreep hij bepaalt gedrag van vrouwelijke collega’s. De zelfcensuur, bijgestelde ambities en inperkingen, zoals stoppen met een politiek weblog. En kreeg hij een idee van de schade:

This is the very time that people like Matt Yglesias and Ezra Klein were building the personal blogs from which they would become successful national pundits. One wonders how many equally talented women we missed out on reading due to misogynists hurling vile invective at rising female journalists.

Kortom, pas als mensen met privileges zelf ervaren hoe de wereld eruit ziet voor iemand die afwijkt van de norm, krijgen ze door hoe ingrijpend internaathaat is. Dat maakt de aanpak lastig. Keer op keer moeten de ogen van een individueel persoon geopend worden. Tot die tijd krijg je vooral minachting of bagatelliserende opmerkingen over je  heen, als je de haat aan de kaak wil stellen.

Doen alsof er geen probleem is, tovert het probleem niet weg. Doorgaan met een gestructureerde bewustwordingscampagne is het enige wat er op zit. Omdat het gaat om een mensenrechtenprobleem. En omdat de digitale haat samen hangt met praktijken uit de dagelijkse realiteit:

The men screeching at you online to shut up—or condescending to you about how cute it is that you think you have an opinion—aren’t outliers. They reflect reality. They just do so in a way that’s more direct, because the social structures that allow sexism in real life to be more subtle haven’t really taken hold on the internet. The fact of the matter is these kinds of pressuring tactics do work to silence women’s voices, and that alone is reason enough to take them seriously.

Mannen vertellen vrouwen dat emancipatie af is

Inkoppertje van de week: als twee mannen vrouwen vertellen dat de emancipatie voltooid is, weet je zeker dat die emancipatie nog bij lange na niet gedaan is. Zeker als die over-en-sluiten-boodschap gepaard gaat met kreten als ‘dames, jullie willen zelf niet’, natuur, moederschap, sneren naar feministen, en cirkelredeneringen.

Is de emancipatie van de man eigenlijk al af? Want die hebben het pas zwaar!

Emotioneel beladen termen en verwijten daargelaten rijst de vraag: waarop baseren beide heren hun mening eigenlijk? Ze komen niet verder dan ”de weerbarstige realiteit van de menselijke natuur”, en redeneringen over een situatie die is zoals-ie is omdat het nou eenmaal zo is en zo is het. Ja doei, zo lusten we er nog wel een paar.

Het belangrijkste lijken verwijzing naar ‘de menselijke natuur’. In de praktijk zijn dat vaak codewoorden voor dé aard van dé man en dé vrouw. Zo ook hier. Laten we de verschillen koesteren, kraait het tweetal. Laten we ”de inschatbare waarden van onbetaalde moederzorg” niet in twijfel trekken. Nee, stel je voor! Plus, vrouw = moeder. Logisch!

Niet zo vreemd dat de mannen die een natuurlijke orde koesteren waarin zij de plannen maken, en vrouwen het eten,  bijzonder laatdunkend doen over de gedegen onderzoeken van Justine Ruitenberg en Wil Portegrijs, die onder andere belangrijke bijdragen levert aan de tweejaarlijkse emancipatiemonitor. Deze beide wetenschapsters wijzen terecht op de invloed van sociale normen op de mogelijkheden van vrouwen.

Ruitenberg en Portegrijs staan daarin absoluut niet alleen. Vrouwen worden tot op de dag van vandaag heel anders beoordeeld dan mannen, vaak in hun nadeel, en het Mars en Venus gedoe over ‘de natuur’ van mensen versterkt die situatie. Dat resulteert in situaties waarin vrouwen gesaboteerd worden, of zichzelf saboteren. Zodoende opereren mannen en vrouwen absoluut niet in een gelijk speelveld.  Zie niet alleen de Emancipatiemonitor, maar ook boeken als Vrouwen en Ambitie van Anna Fels, Women Don’t Ask van Linda Babcock en Sara Laschever, Waarom we allemaal van Mars komen, van Cordelia Fine, en vele, vele andere studies.

Daarnaast is het pijnlijk wat de beide Leidse onderzoekers niet noemen. Ze hadden op z’n minst kennis moeten nemen van het onderzoek van Marieke van den Brink naar de manier waarop universiteiten hoogleraren benoemen. Haar gedegen analyse van sollicitatieprocedures toonde glashelder aan dat een ons-kent-ons mannenkring mannen bevoordeelde, en vrouwen letterlijk niet zag staan. Boomsma en Price willen daar waarschijnlijk niets van weten. Stel je voor dat ze academisch succes krijgen, en dat ze daarbij in hoge mate voordeel hadden van hun sekse. Onverteerbaar, dus negeren die hap.

Tot slot bejubelen de beide Leidse onderzoekers-in-spe de onbetaalde moederzorg, maar daarmee stippen ze ongewild nog een pijnpunt aan. Of twee eigenlijk. Ten eerste: werkgevers discrimineren zwangere vrouwen massaal door ze te ontslaan, op een zijspoor te zetten, of door ze om te beginnen niet eens aan te nemen. Alleen al om die reden kan de emancipatie nog lang niet af zijn. Ten tweede: waarom al die nadruk op moederschap? Vanwaar die curieuze afwezigheid van mannen en het vaderschap?

Kortom, heren: gezakt. Doe asjeblieft je huiswerk voordat je een grote broek aantrekt. En NRC: door clickbait te publiceren kun je je cijfers misschien tijdelijk opkrikken, maar uiteindelijk gooi je het predikaat ‘kwaliteitskrant’ te grabbel.

UPDATE: via de Volkskrant meer kritiek op de twee Leidse promovendi en hun vreemde betoog. Zie hier en hier.

Consumentenbond discrimineert zwangere vrouw

De Consumentenbond maakte verboden onderscheid op grond van geslacht door een zwangere vrouw met een uitzendbaan na vier jaar geen vaste aanstelling te gunnen. Dit terwijl de bond verschillende passende vacatures open had staan. Dat oordeelt de Commissie voor de Rechten van de Mens, de opvolger van o.a. de Commissie Gelijke Behandeling.

De vrouw kreeg meteen vanaf het begin al te horen dat het voor haar geen zin had te solliciteren. Toen ze toch een poging deed, gesteund door het uitzendbureau, wees de Consumentenbond haar meteen af. Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) sprak een vernietigend oordeel uit over de zaak:

Door tussenkomst van het uitzendbureau mag de vrouw toch mee solliciteren. Tijdens het sollicitatiegesprek wordt ze direct afgewezen. Het uitzendbureau verklaart dat de Consumentenbond heeft gezegd de risico’s van de zwangerschap van de vrouw bij het uitzendbureau wil laten. De Consumentenbond zegt dat deze opmerking wel is gemaakt, maar niet in relatie tot de zwangerschap van de vrouw. Het College oordeelt dat de Consumentenbond jegens de vrouw verboden onderscheid heeft gemaakt op grond van geslacht.

Juist grote organisaties, die regelmatig in de publiciteit komen, hebben een voorbeeldfunctie en zouden beter moeten weten. Maar nee. Een vrouw die zwanger wordt? Lastig! Vervelend! Geen zin in! Daarmee reduceert de bond vrouwen tot tweederangs werknemers. De organisatie vergeet bovendien dat we er als samenleving baat bij hebben, dat een nieuwe generatie de oude op kan volgen. Schande dat de bond niet beter om gaat met haar werkneemsters.

Voor meer recente toevoegingen aan het Museum van Schande: de Stichting voor Interconfessioneel en Algemeen Bijzonder Voortgezet Onderwijs uit Rotterdam deelde een kandidate telefonisch mee dat ze aangenomen is. Als de vrouw laat weten dat ze zwanger is, besluit de onderwijsinstantie haar toch niet aan te nemen. Verboden onderscheid op basis van geslacht, oordeelt het CVRM.

Ook Koko Kinderdagverblijf heeft liever geen zwangere vrouwen in de buurt. Koko nodigde een vrouw  uit voor een sollicitatiegesprek, maar vroeg eerst of ze zwanger is. Verboden om te doen en vrouwen hoeven dit niet te vertellen. De vrouw zei echter eerlijk ‘ja’. Prompt zegde Koko het gesprek af. Het kinderdagverblijf maakte zodoende op meerdere manieren een verboden onderscheid naar geslacht.

Tot slot twee organisaties die de dans ontsprongen. Het CVRM kon niet tot een verboden onderscheid komen, omdat het bewijs te mager was. Beide organisaties volgen echter een uitgebreid gedocumenteerd patroon van discriminatie jegens zwangere vrouwen. Waarbij opvalt dat vooral vrouwen met een tijdelijk contract vogelvrij zijn. In die zin is het bijzonder toevallig dat Stichting ROC Mondriaan een medewerkster geen verlenging van haar tijdelijke contract gunde, nét nadat bleek dat ze in verwachting was.

Ook het Albeda College ‘won’ de zitting, maar heeft de schijn tegen. In dit geval kon het CVRM niet vaststellen dat een docente te horen had gekregen dat zij, vanwege haar afwezigheid in verband met zwangerschapsverlof, na 1 februari 2014 geen verlenging zou krijgen van haar tijdelijke contract. Uiteindelijk nam de vrouw zelf ontslag, in een sfeer van duidelijk verziekte arbeidsverhoudingen.

Zweedse rechter: het is alleen verkrachting als de dader dat vindt

Geweldige logica uit Zweden! Na wat wederzijds zoenen wilde een man verder gaan dan de vrouw wilde. Ze gilde zo hard ‘nee’ dat ze haar stem verloor. De man verklaarde later voor de rechter dat hij dacht, dat de vrouw wel hield van wat ruwe seks. Het ‘nee’ gillen zou bij het spel horen, dus dat kon hij negeren. Prima, zei Ralf Larsson, die de zaak behandelde. De dader vond het geen verkrachting, dus is het geen verkrachting, meneer, u kunt vrijuit gaan.

Inwoners van Zweden pleiten al langer voor aanpassingen aan de wet, zeker als het gaat om verkrachting. In het juridische systeem van het land telt intentie namelijk relatief zwaar mee. Als een verdachte aangeeft dat het niet zijn bedoeling was om iets verkeerds te doen, en als hij dacht dat wat er gebeurde, ok was, dan moet een rechter dat mee laten wegen in zijn/haar vonnis. Onder andere bij seksueel geweld leidt dat regelmatig tot zulke rare uitkomsten van strafzaken, dat Amnesty International er onderzoek naar deed.

De rechter zelf voelde waarschijnlijk ook nattigheid. Hij verdedigde zijn vonnis in een opiniestuk. Het enige effect daarvan was dat Larsson olie op het vuur gooide. Nóg meer mensen beginnen zich zorgen te maken, omdat zijn vonnis daders de kans geeft verkrachting te definiëren. Dat is problematisch, omdat het een goed onderzocht feit is, dat daders van seksueel overschrijdend gedrag geen nee willen horen. Zelfs als een vrouw keihard nee gilt, geven ze er nog een mooie draai aan. Alles is eigenlijk ja. Handige truc!

Het enige sprankje hoop komt van het publiek. Mensen spraken schande van de acties van de rechter. Zweden maken zich op voor massale demonstraties, dit weekeinde. Overal spreken mensen steun uit voor de verkrachte vrouw. Dat betekent dat de mentaliteit rondom verkrachting eindelijk een beetje begint te verschuiven, signaleert een commentator op de site Jezebel:

I really am grateful that we live in an age where something like this happens, and the survivor of the crime can see that a lot of people are siding with her. Can you imagine if this happened 20 years ago (and I’m sure things like it did), but what it would be like to have the judge make the ruling, and that’s all you really hear about it? […] I’m just glad she can hear that there are people who support her and want justice for her.

Nog een positief effect: overal duiken gifs. op die enorm bruikbaar zijn voor allerlei andere situaties, waarin dingen gebeuren die zo ellendig zijn voor vrouwen, zo van de pot gerukt, dat woorden tekort schieten. Zoals deze, van een schuim opkotsende Frodo:

Lijkt de Zesde Clan een volkomen gepaste reactie op deze rechterlijke dwaling. Of deze, ook leuk: je zou je hoofd wel tegen een tafel of muur willen stoten in het zicht van zoveel stupiditeit:

en de mannelijke variant:

Als het echt zo erg is dat niets anders meer helpt, kun je altijd nog naar de drank grijpen:

Oh, en waar zouden we zijn zonder de beroemde Picard ‘facepalm‘. Extra goed als het gaat om geweld tegen vrouwen, want acteur Patrick Stewart voert al jaren campagne om een einde te maken aan dat soort misdaden:

Multifunctioneel inzetbaar voor een breed scala aan tenenkrommend nieuws. Hoort zegt het voort…

Paus uit zich tegen baas in eigen buik

Die hippe progressieve Paus, waar de media zo verliefd op zijn, uit zich tegen het recht op baas in eigen buik. Prompt is het oorverdovend stil. ‘Ach ja, het zal wel.’ Ondertussen zei de kerkleider wel dat hij abortus verschrikkelijk vindt. Al die arme kinderen die nooit het daglicht zien!!! De Paus negeert daarmee het recht van miljoenen vrouwen op zelfbeschikking en een aanvaardbaar bestaan. Hij lijkt gehoor te geven aan de druk van conservatieven, die eisten dat hij zich duidelijker tegen reproductieve rechten voor vrouwen zou keren.

Met zijn emotioneel beladen veroordelingen van abortus, negeert de kerkvader resultaten uit gedegen wetenschappelijk onderzoek. Er blijkt GEEN verband tussen abortusverboden en een lager aantal abortussen. Er blijkt WEL een verband tussen verbodsbepalingen en hogere aantallen illegale, onveilig uitgevoerde zwangerschapsafbrekingen. Hoe strenger de wet, hoe meer vrouwen sterven of ernstig verminkt raken.

Dat de Paus, een kerkleider die voor miljoenen gelovigen veel gezag heeft, vrouwen zo marginaliseert, blijft niet zonder gevolgen. In Nicaragua leidde de positie van de kerk bijvoorbeeld tot een totaal verbod op abortus, met vele doden en gewonden tot gevolg. Ook schaarde het Vaticaan zich vorig jaar aan de zijde van landen als Iran, Rusland en Egypte, om bij de VN wetgeving tegen geweld tegen vrouwen te blokkeren. Want een beetje vrouwenmishandeling meer of minder, who cares. Zolang ze maar gezonde baby’s baart maakt het verder niet uit wat er met haar gebeurt.

Het beste recept blijkt dat wat Nederland doet: seksuele voorlichting, zeer ruime beschikbaarheid van allerhande soorten voorbehoedsmiddelen, en als het toch mis gaat, goede zorg rondom zwangerschap of het afbreken van die zwangerschap. Het resultaat: jaar in, jaar uit één van de laagste abortuspercentages ter wereld, nauwelijks kinderen die kinderen baren, en een geringe moedersterfte. Daar zou de Paus zich sterk voor moeten maken. Maar dat doet hij niet, want dat past niet in zijn beperkte denkraam.

We zeiden het, zeggen het, en zullen het blijven zeggen: Franciscus is niet de progressieve superpaus waar de media ons in willen laten geloven. Hij is het hoofd van een vrouwvijandig instituut, en deze uitspraken bevestigen dat nog eens.

Media tonen voortdurende macht van de mannelijke blik

Aaaah ja, vrouwen komen er bekaaid af in The Wolf of Wall Street, maar dat hoort bij het wereldje. Klopt, het leven is geen orgasme, maar eigenlijk willen we allemaal even die wolf zijn. Zomaar wat voorbeelden van reacties op de nieuwste film van  Martin Scorsese. Allemaal gaan ze uit van de vanzelfsprekende overtuiging dat hun uitspraken algemeen geldig zijn. Hoezo? Wie behoren er eigenlijk tot degenen die ‘allemaal’ de wolf willen zijn? Wiens wereldbeeld domineert hier?

Verrassing: vrouwen kijken toch echt anders naar de uit de hand gelopen corpsbal mentaliteit van Wall Street dan mannen.

Onder andere een mannelijke student krijgt van de Volkskrant ruim baan voor zijn reactie op het zeer specifieke beeld van de financiële wereld van New York. Ja, bankiers en beleggers gedroegen zich volstrekt fout, maar willen we niet allemaal zo’n leven leiden? In de woorden van deze student:

Geld verdienen, hoeren neuken, coke snuiven en na de zoveelste waanzinnige lachkick met mijn beste vrienden, begroet worden door een heerlijke, diepe slaap. […] We hebben allemaal ergens het verlangen, bij de één meer weggestopt dan bij de ander, om, op zijn minst even, een soort Jordan Belfort te zijn. Zelfs de FBI-agent die hem uiteindelijk arresteert. Hoe kon hij hier in godsnaam anders zo lang mee wegkomen?

Kortom, het is moreel niet verantwoord, maar wel verleidelijk. Dit is het échte leven. Ook recensenten zijn laaiend enthousiast. Het is hoeren en snoepen op epische schaal, juicht een mannelijke recensent van het Parool. De mannelijke recensent van het NRC roemt de film als een briljant uitgevoerd schelmenstuk, waar je volgens de krant verder vooral geen enkele moraal bij moet zoeken. Die is er namelijk niet.

Niet toevallig dat het allemaal mannen zijn die de film op deze manier bewonderen. Voor hen lijkt het vanzelfsprekend dat rondparaderen met knappe goldiggers en spannende dingen doen met hoeren universeel verleidelijke vooruitzichten zijn. Onder andere omdat die mannelijke blik in de media en de cultuur domineert, vergeet je even dat de wereld er misschien anders uit ziet als je een vrouw bent. Oeps…. Vergeten…. Mannen vormen slechts de helft van de bevolking…

Als je te rade gaat bij vrouwen, hoor je opeens andere geluiden. Voor vrouwen geen vanzelfsprekende identificatie met mannen die lekker coke snuiven en met hun tengels aan hoeren zitten, want wij hadden die hoer kunnen zijn, bij wijze van spreken. Dat kijkt net even wat minder kritiekloos. De film is bovendien extra confronterend voor vrouwen, omdat het getoonde seksisme van een compleet uit de hand gelopen corpsbalcultuur breder opgang doet. Ook het zakenleven algemeen, of de bredere cultuur, behandelen vrouwen alsof ze er niet toe doen:

What I didn’t see was a filmmaker’s, or a writer’s intent to hate women in particular. What is worse is how women in MOST HOLLYWOOD FILMS and in the Oscar race in particular serve one purpose — to help men achieve their happiness.

Bovendien kun je de film niet los zien van de regisseur. Scorsese mag dan geniaal zijn, een groot deel van zijn loopbaan marginaliseerde hij vrouwen. Meest recente voorbeeld: een op zich ontroerende openbare brief aan zijn dochter, over de toekomst van de cinema. Waarbij deze man alleen mannelijke regisseurs als voorbeeld noemt. Vrouwen ontbreken totaal in zijn lijstje.

Sommigen zien er om al dit soort redenen zelfs vanaf om naar Wolf of Wall Street te kijken:

Women who I have spoken with have told me how difficult it was to sit through and how uncomfortable they were about the portrayals of women in the film.  Hey, it might be a great film according to some folks. It might even win the Oscar, but I’m just not going to put myself through it. Life is too short.

Het lijkt erop alsof voor vrouwen de enige constructieve manier om met deze film om te gaan is, om dit werk te beschouwen als een sociologische verhandeling. Een soort culturele antropologie, waarbij je de stamrituelen van egocentrische mannen nader kunt bestuderen. Alleen hoeven vrouwen daarvoor niet speciaal naar de Wolf of Wall Street te gaan. Vele, vele andere films maakten dit punt al, of hadden onbedoeld dit effect. Om nog maar te zwijgen van het dagelijks leven, waarin vrouwen al structureel genoeg gemarginaliseerd worden.

Scorsese biedt vrouwen vooral meer van hetzelfde. Ook al doet hij er een mooi gouden glitterstrikje omheen, het blijft gaan om een wereld die vrouwen uitsluit. En dat kijkt niet fijn.

Nieuwsronde

Opzij is gered. Hoe meer vrouwen in een film, des te groter de winst. Hollywood deed er in 2013 goed aan om producten de wereld in te zenden, die voldoen aan de Bechdel test. Dode vrouwen als marketingstrategie. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Jane Campion staat dit jaar aan het hoofd van de jury van filmfestival Cannes.

  • Films uit 2013, die vrouwen een belangrijke rol gaven, leverden meer omzet en winst op dan films die vrouwen aan de kant lieten staan. Dat blijkt uit een overzicht van de vijftig belangrijkste blockbusters van vorig jaar. Het verschil bedroeg meer dan een miljard dollar. Nog een reden voor Hollywoodstudio’s om actrices meer ruimte te geven.
  • Tijdschrift Opzij is gered. Het blad komt bij Veen Media, tevens uitgever van bladen zoals Filosofie Magazine. Dat lijkt de Zesde Clan goed gezelschap. Waarnemend hoofdredacteur Daphne van Paassen in de Volkskrant: ‘Er is nog een hoop werk te verzetten als het om de emancipatie van vrouwen gaat. Het is dus goed dat we door kunnen.” Inderdaad!
  • Over feminisme gesproken: bij The Guardian een handig stroomschema om na te gaan waar je zelf staat op dit gebied. Want steun betuigen aan de vrouwenemancipatie is natuurlijk prima, maar als daar in een adem door de ‘maar de mannen dan‘ riedel op volgt, worden we daar erg moe van.
  • Nog steeds een trend in met name de modewereld. Laat een vrouw voor lijk liggen. Maak van haar zogenaamd dode lijf een glamourfoto. En voilà, een nieuwe hippe reclamecampagne ziet het licht. Waarom gebeurt dit zo regelmatig? The Guardian zocht het uit.
  • Jane Campion staat dit jaar aan het hoofd van de jury van filmfestival Cannes. De regisseuse neemt het stokje over van Steven Spielberg, die vorig jaar deze taak vervulde. Campion’s benoeming geeft hoop. Cannes geldt algemeen als een festival waar vrouwen nauwelijks in beeld komen met hun werk. Ook de editie van 2013 ging gebukt onder allerlei schandalen en ophef, zoals het nomineren van slechts 1 film van een regisseuse, seksistische uitspraken van Francois Ozon, en uitspattingen van de beroemde verkrachter Roman Polanski, die de pil aanwees als de oorzaak van alle problemen in de wereld, omdat dit anticonceptiemiddel manwijven van vrouwen maakt. Dit jaar kan het alleen maar beter worden.
  • Niet alleen mannen en vrouwen, maar ook jongens en meisjes komen allebei van de aarde en moeten eerst en vooral als individuen bekeken worden. Dat stelt wetenschapsjournaliste Asha ten Broeke. Ze geeft evolutionair psychologen en hun boude stellingen over het leven in de oertijd lik op stuk. Hulde!
  • Belgacom krijgt een vrouw aan het roer. Het kabinet van België stemde in met de komst van Dominique Leroy. Naar verwachting zal de raad van bestuur de benoeming bevestigen. Ook in hoofdstad Brussel krijgen vrouwen kansen. Het Brusselse parlement keurde een maatregel goed, die aangeeft dat er op een politieke lijst slechts voor maximaal tweederde deel kandidaten van hetzelfde geslacht mogen staan. In de praktijk komt dat neer op een vermindering van het informele mannenquotum. In plaats van soms wel 95% kunnen mannen nu nooit meer dan tweederde van de beschikbare plekken bezetten.

De andere Hobbit

In een alternatief universum had Tolkien een vrouw kunnen zijn. Dat stelt website Feminist Philosophers naar aanleiding van een herontdekking van Naomi Mitchison. Mitchison publiceerde haar fantasyboek Travel Light twee jaar voordat De Hobbit het levenslicht zag. Ze was goed bevriend met Tolkien en hielp hem waar ze maar kon. Waarna Tolkien wereldberoemd werd, terwijl Mitchison in de vergetelheid verdween.

Mitchison had in de jaren vijftig veel succes met Travel Light. Maar ook haar andere werk viel destijds in de smaak. Ze schreef meer dan zeventig boeken en bereikte de leeftijd van 101 jaar.

Ondanks haar succes ontbreekt ze echter in de meeste overzichten van genre-fictie. Als iemand over haar en/of haar boeken schrijft, vallen meestal termen als onterecht vergeten, en om onduidelijke redenen genegeerd. Het lijkt bijna alsof ze nooit heeft bestaan:

The woman who helped sell Tolkien’s epic to a sceptical reading public has been relegated to rare footnotes buried in the reverent biographies written about him.

Dat schrijfsters uit beeld verdwijnen is geen incident. Onder andere Joanna Russ en Elaine Showalter signaleren een patroon. Vrouw publiceert romans, heeft succes, en verdwijnt. Man publiceert romans, heeft succes en komt in de canon terecht.

Dat heeft gevolgen voor lezers, in het bijzonder kinderen. Wat als die Travel Light tegen waren gekomen in plaats van De Hobbit? Want Travel Light heeft een vrouwelijk personage als hoofdpersoon, terwijl De Hobbit een grote jongens en mannenkliek verbeeldt:

 I read Naomi Mitchison’s Travel Light, and suddenly felt as if I were seeing my life thus far from a great height. I felt, very powerfully, that I had been waiting for it, and that it was telling me the story of the person I might have been had I read it when I was a child. […] Who might I have been if I had met Halla Bearsbairn before Bilbo Baggins? How different might my attitude toward dragons have been if I’d met Uggi before Smaug? How different would the spiritual landscapes of fantasy and science fiction be if they had accepted as antecedents works that showed a corrupt Byzantine Christianity and sympathy toward Islam?

Inderdaad, goede vraag. Die vragen doen niets af aan de kwaliteit van De Hobbit. Het gaat hier niet om een situatie waarbij lof voor de een automatisch betekent dat de ander dus slecht zou zijn. Er is genoeg lof en eer voor iedereen. Het is juist een pleidooi voor meer diversiteit. Geen enkel werk is perfect, en De Hobbit heeft serieuze beperkingen. Zoals een enorm gebrek aan vrouwen, om maar eens een inkoppertje te geven. Tolkien stelt de lezer bloot aan een paternalistisch seksisme, type hoffelijk de deur open houden,  ‘breek daar je mooie hoofdje maar niet over, schat’.

Bovendien is het voor een meisje veel moeilijker om zich in De Hobbit in te leven. Een jongen kan beschikken over talloze mannelijke personages waar hij zich direct mee kan identificeren. Een meisje niet. Zij moet eerst innerlijk werk verrichten voordat ze zich aan kan sluiten bij een wereld vol mannelijke orks, hobbits, tovenaars en draken. Dat het veel meisjes en vrouwen lukt, wil niet zeggen dat het dus goed is. Sterker nog, desgevraagd blijken vrouwen regelmatig af te haken. Dit gaat niet over mij, lezen ze. Om nog maar te zwijgen over de afstotende werking van verwrongen vrouwbeelden en openlijk seksisme:

“I will never forget reading Bukowski’s Post Office and feeling so horrible, the way that the narrator describes the thickness of ugly women’s legs. I think it was the first time I felt like a book that I was trying to identify with rejected me. Though I did absorb it, and of course it made me hate my body or whatever.”

Kortom, goed dat De Hobbit er is. Maar daarnaast hebben we meer Travel Light nodig, en meer schrijfsters in de canon. Ze zijn er, we moeten alleen nog leren hun werk te koesteren.

 

Masterchef levert winnaressen op

Vrouwen domineren kookwedstrijd Masterchef. Emma Dean schreef Masterchef Australia 2013 op haar naam, publiceerde een kookboeken opent binnenkort een restaurant in Melbourne. Natalie Coleman won in 2013 de Britse Masterchef en kreeg een baan in de keuken van topkok Marcus Wareing, om ervaring op te doen voordat ze haar eigen restaurant opent. De Engelse editie van 2012 kende ook al een winnares: Shelina Permalloo.

Natalie Coleman, winnares van Masterchef UK 2013.

In Nederland moet een Masterchef voor volwassenen nog beginnen, maar de Junior-editie draait wat langer. Ook die versie, voor kinderen tussen de 8 en 12 jaar, kent winnaressen. Meteen bij de eerste wedstrijd, in 2011, versloeg Suna Akin alle anderen. In mei 2012 liet ze weten dat ze na de middelbare school naar de Hogere Hotelschool wil, en daarna naar Frankrijk, om zich verder te bekwamen in het vak. Ook editie 2012 leverde een winnares op: de 12-jarige Cecile uit Barendrecht.

Kortom, het wemelt de laatste twee jaar van de winnaressen. Hoe ziet de situatie er echter uit als je wat breder kijkt? In de mythevorming grossieren media in stereotiepe omschrijvingen. De Daily Mail over Permalloo:

Miss Permalloo was an initially an outsider to win the competition but her popularity with the audience has grown in recent weeks. Both the judges and viewers have been charmed by her good humour and winning smile as well as her dishes inspired by her heritage.

Glimlachen! Charme! Populair bij kijkers! Je zou bijna vergeten dat ze steengoed kan koken.

Ook Emma Dean komt ter sprake in een context die haar succes ondermijnt. Had een ander niet moeten winnen? Was Rishi niet beter? We prijzen bescheidenheid in vrouwen, en Dean zelf haastte zich om te verklaren dat ze gewoon een meisje uit Bendigo blijft. Niet erg bijzonder, gewoon doorsnee. Tsja. Had dan inderdaad een ander niet moeten winnen, als zij zelf ook zegt dat ze het niet kon geloven en nooit had verwacht?

De media-realiteit loopt achter bij de feiten. Vrouwen rukken op. Australië doet het bijvoorbeeld goed met drie winnaressen in vijf edities. De Engelse Masterchef loopt langer en kende verschillende reïncarnaties. De serie bestond van 1990 to 2001, en begon vanaf 2005 onder de titel Masterchef Goes Large. Die eerste doorstart-editie leverde de eerste winnares op, waarna zeven jaar later, in 2012, pas de volgende kwam. Met drie winnaressen in negen jaar komen vrouwen uit op eenderde van het totaal.

Het is een bekend gegeven uit de sociologie en de psychologie. Je moet jezelf kunnen herkennen. Je moet voorbeelden zien. Je moet ervaren dat iets kan, dat het is toegestaan, dat je erbij hoort. Daarom zijn dit soort kookprogramma’s belangrijk. Onder andere in India inspireren ze vrouwen om van koken hun beroep te maken. De shows laten zien dat het kan. Het is mogelijk om als vrouw op een professioneel niveau te koken en, wie weet, er beroemd mee te worden.

Televisie heeft wat dat betreft een grote invloed. Niet alleen op het gebied van de haute cuisine. Toen CSI begon, met de vervolgen CSI Miami en CSI New York, zagen kijkers hoe actrices in de rol van patholoog-anatoom onderzoek deden en misdaden oplosten. Ook in de serie Bones is het een vrouw die lijken onderzoekt en ervoor zorgt dat daders hun straf niet ontlopen. Prompt kozen meer meisjes voor een loopbaan in de forensische geneeskunde. Dit staat inmiddels bekend als het CSI effect. Op die manier kan televisie genderrollen overwinnen en psychologisch gezien nieuwe wegen openen voor vrouwen.

Heel goed dus, dat vrouwen hun kansen pakken bij Masterchef, en iedereen tonen dat de wereld verandert. Vrouwen koken op het hoogste niveau, en als je ze negeert, krijg je terecht bergen kritiek over je heen.

Jumbo geeft vrouwen een slechte deal

Wat moet een vrouw doen om haar man een keertje boodschappen te laten doen? Volgens deze reclame van supermarktketen Jumbo moet zij zijn lievelingseten koken, hem verzorgen met een romantisch bad, inclusief kaarsjes, en vervolgens sexy kleding aantrekken om hem in bed te verwennen. Ja, inderdaad, humoristisch bedoeld, maar ondertussen bekrachtigt de supermarkt een conservatieve visie op gezin en vrouwenwerk.

Dat legt het bedrijf zelf uit. Na het veroveren van de markt wil Jumbo nu vooral laten zien dat het een goede supermarkt is voor gezinnen.  (Sorry, alleenstaanden, in 2009 waren jullie al met 2,6 miljoen, maar net als het CDA ziet Jumbo alleen gezinnen staan.) Een zeer specifiek gezin:

Matthijs Moeken, directeur Marketing van Jumbo Supermarkten: “Deze familie is zoals menig andere familie. Met een moeder die de wijste is, een vader die af en toe het vierde kind blijkt te zijn. Een puberzoon die niks wil, een dochter van ‘tututut’ en een nakomertje. Ze doen hun boodschappen bij Jumbo omdat het de fijnste supermarkt is voor gezinnen.

Bedenk dat dit plaatje niet toevallig ontstond. Een groot commercieel bedrijf huurde deskundigen in om iets te verzinnen waar Nederlanders zich mee kunnen identificeren, zodat ze naar jouw winkel komen en spullen kopen. Waar identificeren we ons volgens Jumbo mee? Wat sluit goed aan bij de Nederlandse cultuur? Een blank gezin. (Sorry, allochtonen, jullie passen niet binnen de norm). Met de man als vierde kind. Dat moeder de wijste mag zijn, is vooral om haar te paaien. Ze heeft niks aan haar man en moet de wc schrobben. ‘Maar troost je, je bent de wijste’. Ja, dááág!

De stereotypen buitelen over elkaar heen. Bovendien toont Jumbo pijnlijk duidelijk aan dat het werk van een vrouw weinig waard is. De superdeal geldt hem, niet haar. Alsof de gebruikelijke wanverhouding niet erg genoeg is, krijgt de man, voor 1 keertje in haar plaats boodschappen doen, zijn lievelingseten, bad, bed, en een onbetaalbare hoeveelheid aandacht en waardering. Bovendien heeft hij zelf ook baat bij die eenmalige investering, want met de ingekochte spullen kan zij dat diner bereiden. Voor haar betekent het vooral veel extra werk.

Als die man na al dat gedoe dan eindelijk één keer de boodschappen doet, hoe brengt zij die tijd door? Woont ze een vergadering van een feministische actiegroep bij? Spreekt ze goede vrienden? Maakt ze een ontspannende wandeling door een mooie omgeving? Leest ze een interessant boek? Nee. Ze geeft zichzelf een schoonheidsbehandeling. Want je moet er natuurlijk wel goed uit blijven zien voor hem. Anders werkt dat sexy lingeriesetje niet meer. Zelfs in haar zogenaamd vrije tijd is de vrouw des huizes nog aan het werk om anderen te behagen.

Weet je wat een superdeal voor die vrouw zou zijn? Hem de deur uit schoppen. Dat vierde kind kost meer dan hij opbrengt. Vervolgens heeft ze haar handen vrij om keuzes te maken. Misschien heeft ze geen behoefte meer aan zo’n blok aan haar been. Misschien besluit ze op zoek te gaan naar een minder energie slurpend exemplaar. Wie weet vindt ze dan een volwassen levenspartner, die rechtvaardigheid, respect en evenredigheid hoog in het vaandel heeft staan en actief zijn verantwoordelijkheid neemt om een eerlijke verdeling van het onbetaalde werk thuis te organiseren. Het hele gezin zou daar enorm van opknappen. En Nederland ook.

Opzij gaat onzeker 2014 tegemoet

De Groene Amsterdammer ziet af van een overname van het feministische opinieblad Opzij. Het tijdschrift is daarmee, voor zover bekend, voorlopig terug bij af. Namelijk: in de etalage gezet door de Weekbladpers Groep. Die wil van een aantal magazines af. Naast Opzij staat ook J/M Jonge Ouders te koop. Vooral Voetbal International, het blad Psychologie en Happinez doen het goed. Die bladen wil de Weekbladpers wél houden, meldt de uitgeverij.

Dat Opzij op de schopstoel zit bleek in november 2013. Waarnemend hoofdredacteur Daphne van Paassen zag zich genoodzaakt te benadrukken dat het blad gewoon door gaat. Van Paassen wees op het oplagecijfer van ruim 67.000 exemplaren, het stabiele abonneebestand, en een revival van het feminisme. Dat alles geeft Opzij bestaansrecht. Alleen niet voldoende in de ogen van de uitgever.

De Zesde Clan heeft gemengde gevoelens bij de hele kwestie. Opzij was kritisch en deinsde niet terug voor harde woorden over de SGP, abortus, de loonkloof, het glazen plafond, enz. Na circa drie decennia hoofdredactrice Cisca Dresselhuys aan het roer, ontstond kritiek dat de formule van het blad sleets werd. Teveel problematiek, te weinig humor. Toevallig ook de gebruikelijke kritiek voor feminisme in het algemeen. Hoe dan ook, ,,hoogste tijd voor vers bloed”, vond De Volkskrant.

Dresselhuys nam uiteindelijk in 2008 afscheid. De nieuwe hoofdredactrice, Margriet van der Linden, riep echter andere kritiek op. Ze zou geen echte bladenmaakster zijn, stelde bladenmaker Rob van Vuuren in HP/De Tijd. Het heilige vuur en de visie ontbraken, signaleerde RADAR-hoofdredacteur José Rozenbroek. De koers begon te zwabberen en Opzij ging steeds meer lijken op andere damesbladen, aldus vakgenoten.

De Zesde Clan vermoedt dat meespeelde dat Van der Linden zó benauwd was voor verwijten van het type ‘zeuren’ of ‘humorloos’, dat ze in het andere uiterste verviel. Dus kreeg je opeens artikelen over de psychologie van het geven, en  werd ‘vrouwenpower’ vertaald in termen van hoge hakken en korte rokken. Het blad leek haar geschiedenis te zijn vergeten en waste regelmatig witter dan wit – oftewel, allochtonen leken niet te bestaan.

Kortom, kind? Badwater? Als gezwam over het ‘erotische kapitaal’ van vrouwen door moet gaan voor ‘de feministische opinie’, kun je beter zonder. Dat is echter een veel te hard oordeel. Want wat is het alternatief? Lagen er in Nederland maar zes verschillende feministische bladen in de schappen van iedere supermarkt. Dan had je wat te kiezen en kon je lekker afgeven op blad X, overstappen op blad Y, daarover klagen en dan Z uitproberen, om vervolgens te constateren dat X eigenlijk best goed was. Heerlijk, reuring in de tent! Diversiteit! Wrijving die glans maakt!

Helaas kennen we die situatie niet. We hebben in Nederland, als het gaat om algemeen verkrijgbare mainstream bladen, alleen Opzij. Dat legt een enorme druk op het blad. Opzij moet in haar eentje aan alle eisen voldoen, alle groepen bedienen, dé stem van dé feministen zijn. Dat is een onmogelijke eis. Het blad zal altijd, hoe dan ook, kritiek krijgen. Met daarbovenop nog de kritiek die ‘het’ feminisme standaard over zich heen krijgt.

Een matige Opzij is echter vele malen beter dan het macho blanke mannen dieet van de andere mainstream opiniebladen zoals HP/De Tijd, Vrij Nederland en Elsevier. Waar feminisme een vies woord is, vrouwenhaters – juist ook van het vrouwelijk geslacht – de kolommen mogen vullen, en hatelijke stereotypen over mannen en vrouwen welig tieren. Een medialandschap waar zogenaamd neutrale wetenschapstijdschriften volop ruimte geven aan neuroseksisme, en Libelle en Margriet ideaalplaatjes presenteren waar vrouwen later ernstige schade door oplopen.

Nederland bevindt zich nog steeds in een stenen tijdperk. We hebben Opzij ontzettend hard nodig om enig tegenwicht te bieden aan de conservatieve mentaliteit van Libelle en Margriet, en de intuïtieve baarmoederverering van zoiets als Happinez. Ook al heeft de Zesde Clan zeer gemengde gevoelens, we willen Opzij dus niet kwijt. Je kunt bakken kritiek over dat blad uitstorten, maar a. probeer zelf in deze tijden maar eens een rendabel tijdschrift te maken, b. feminisme krijgt altijd bakken kritiek over zich heen, c. van Libelle en Margriet sterven je hersenen af en d. voor andere opiniebladen bestaan vrouwen alleen als lustobject, geminachte Ander of moeder.

Vrouwen verdienen beter. Daarom hoopt De Zesde Clan dat zich snel een andere overnamekandidaat aanbiedt. Of dat Opzij manieren vindt om zelfstandig verder te gaan. Het tijdschrift gaat een onzeker 2014 tegemoet. Maar wie weet kan Nederland één van de weinige algemeen verkrijgbare feministische bladen alsnog behouden voor de ‘gewone’ markt.

BONUS. Voor bladen die een selectere doelgroep bedienen: neem eens een kijkje bij Tijdschrift Lover,  Zij aan Zij, of Raffia, een uitgaven van de Radboud Universiteit Nijmegen.