Monthly Archives: juni 2016

Locus Awards zien vrouwen staan

De winnaars van Locus Awards zijn bekend, en schrijfsters deden het goed. Zowel de eer van de beste SF -als Fantasyroman ging naar een vrouw, net als het beste korte verhaal en het beste non-fictie werk. Alleen bij Young Adult, een genre waar schrijfsters domineren, kreeg vreemd genoeg geen enkele vrouw eer van haar werk. Hoe dan ook, zoek je een goed boek om je zomervakantie op te fleuren, dan leveren dit soort prijzen fijne tips op. Lees je mee?

Ann Leckie is hopelijk een beetje bekend bij fans van het SF genre. Ze schreef een trilogie rond een hoofdpersoon die eigenlijk een groot oorlog-ruimteschip was, maar het door omstandigheden moet doen met een menselijk lijf. Dit terwijl ze een interplanetair conflict moet beslechten. Haar werk is in het Nederlands vertaald, met titels als ‘Het Bewind van de Radch’. Ze won voor eerdere delen de Hugo Award. Voor Ancillary Mercy, het slotstuk, ontving ze nu de Locus voor beste SF roman.

Ook in het Fantasygenre konden schrijfsters op lof en eer rekenen. Naomi Novik won met Uprooted een Locus. Haar verhaal draait om een Pools aandoend gebied waar meisjes mee moeten doen aan een loterij. Wie ”wint” gaat het bos in om daar tien jaar bij een geheimzinnige tovenaar te verblijven. Actrice en producente Ellen DeGeneres heeft inmiddels de rechten gekocht en wil het verhaal verfilmen.

Kattenplaatjes, asjeblieft, komt uit de koker van Naomi Kritzer. Ze schreef een komisch kort verhaal over een kunstmatige intelligentie (A.I.) die mensen behulpzaam wil zijn op een geheel eigen manier. Lezers konden dat wel waarderen:

The narrative is absorbing. We’re drawn into their lives and feel the AI’s frustration when things don’t work as expected. This is also that rare bird, the completely positive story. I’m going to give it four and a half stars. […] An interesting question: Does humor ever win the Nebula? The Hugo?

In ieder geval wel de Locus.

Vrouwen deden het daarnaast ook goed bij de non-fictie boeken over het genre. Redactrices Alisa Krasnostein en Alexandra Pierce wonnen een Locus met de bundel ‘Brieven aan Triptree’. Het gaat zowel om ‘echte’ brieven, die diverse auteurs in hun tijd aan Triptree stuurden, als om fictieve brieven die huidige auteurs postuum aan haar opdragen. Bij de kunstboeken kreeg Julie Dillon een Locus, voor haar overzichtswerk Julie Dillon’s Imagined Realms, Book 2: Earth and Sky

Andere boeken haalden het net niet, maar kregen wel een nominatie. Zoals  Women of Wonder: Celebrating Women Creators of Fantastic Art, onder redactie van Cathy Fenner. Nancy Kress viel ook bijna in de prijzen, met een collectie van haar verhalen (The Best of Nancy Kress).

Bij de categorie Beste Fantasyroman waren, naast de winnares, ook alle genomineerden schrijfsters. Dat klopt met de verhoudingen in dit genre, waar vrouwen domineren. Elizabeth Bear kreeg net geen Locus voor haar boek Karen Memory. Evenals Elizabeth Hand met Wylding Hall, de door mij zeer bewonderde N.K. Jemisin met The Fifth Season en Aliette de Bodard met The House of Shattered Wings.

In de categorie Young Adult gebeurde opvallend genoeg iets anders. Hoewel dit genre, net als Fantasy, wordt gedomineerd door schrijfsters, won een man en kregen diverse andere mannen een nominatie. Dat leidde tot gefronste wenkbrauwen:

“YA, including YA fantasy, is a vastly female-dominated age category, but there’s a history of male authors being picked out for awards or heralded as champions of the age category,” Katz expanded on her argument to me via email. “Yet another all-male slate reinforces the message that an art form primarily practised by women and girls only becomes noteworthy when a man gets in on it.”

Wil je Fantasyschrijfsters lezen, kijk dan vooral even naar de lijst in dit artikel. Want er is genoeg.

Abortuspil alleen omstreden omdat conservatieven vrouwen niet vertrouwen

Zet je schrap, Nederland. Minister Schippers wil huisartsen het recht geven een overtijdsbehandeling te starten. Nu moeten vrouwen daarvoor nog naar een speciale arts of kliniek. Christelijke partijen wisten deze zet ruim een jaar uit te stellen. Nu het voorstel eindelijk naar de kamer gaat, kunnen we opnieuw gekrakeel van conservatieven verwachten. Ze maken een natuurlijk, veel voorkomend onderdeel van de medische zorg aan vrouwen omstreden. En tonen daar bovenop een enorme minachting voor vrouwen.

Artsen juichen Schipper’s plan toe. Ze wil vrouwen de mogelijkheid geven met hun eigen vertrouwde huisarts de voor hen beste keuze maken. De huisarts krijgt daarvoor een vergunning, zodat hij of zij niet in de juridische problemen komt. Wel zo fijn voor een medische professional. Daarnaast mogen vrouwen nog steeds naar klinieken of aparte abortusartsen gaan, als ze dat liever willen.

Helaas zien conservatieven in iedere versoepeling van de regels het begin van de apocalypse. In hun strijd tegen iedere toename van de toegankelijkheid van abortus gaan ze tot het uiterste. Met onder andere de volgende methoden.

  1. Vrouwen afschilderen als onverantwoordelijke idioten, die massaal aan de abortuspil gaan alsof het niets is.

Zo was dit vorig jaar een serieus argument tegen Schipper’s plannen om een abortuspil makkelijker toegankelijk te maken:

Volgens Marcel Zuiderland (filosoof) en Willem Beekhuizen (abortusarts, niet praktiserend) kon abortus het karakter krijgen van ‘een receptje uitschrijven’ als een huisarts bevoegd werd. “Dit reduceert de morele status van ongeboren leven tot een kwaaltje. Maar afscheid nemen van ongeboren leven is niet hetzelfde als het halen van een zalfje tegen eczeem.”

Alsof wij vrouwen het verschil niet kennen tussen een middeltje tegen eczeem of een middel om een ongewenste zwangerschap te beëindigen.

2. Wees ook voorbereid op misleidende foto’s bij berichtgeving over de abortuspil. Conservatieven houden ervan om daar beelden bij te plaatsen van enorme bolle buiken of, nog beter, van bijna volmaakte minimensjes die glimlachend op hun duim zuigen in een vage omgeving, alsof de foetus in het niets zweeft. In het echt gaat het in deze situaties om een zeer prille zwangerschap, van maximaal zes weken en twee dagen. Dit is wat je dan ziet IN het lichaam van een vrouw:

3. In het komende debat ontstaat ook weer ruimte voor mensen die dezelfde leugenachtige tactieken gebruiken als de fanaten uit de V.S. Zo geeft het Reformatorisch Dagblad alle ruimte aan Kees van Helden. Hij noemt zich ”voorlichter” van de Stichting Schreeuw om Leven en grossiert in de leugens. Zo beweert hij glashard dat vrouwen veelal niet geholpen zouden zijn met een abortus. Onwaar. En dat de klinieken louter winst willen maken. Daarom zouden ze onbetrouwbaar zijn. Ze willen immers geld verdienen en zouden daarom vooral veel abortussen willen plegen, want dat verdient lekker. Een cirkelredenering, onwaar, plus beledigend voor de professionals die dit werk doen in deze klinieken.

4. Tot slot doen met name Christelijke partijen er alles aan om de boel te vertragen en vrouwen zo min mogelijk rechten te geven. Ze doen dat door eindeloos vragen te stellen, alles in twijfel te trekken, extra onderzoeken en garanties te eisen en als het ook maar even kan stappen terug te draaien. Zo had de abortuspil in 2015 al bij de huisarts kunnen liggen. Maar nee:

De abortuspil zou vorig jaar al op voorschrift van een huisarts bij een apotheek te verkrijgen zijn, maar christelijke partijen vertraagden dat proces. Eerst werden de uitkomsten van een juridisch en medisch onderzoek afgewacht.

Onder andere de ChristenUnie houdt vol dat meisjes en vrouwen beter naar een organisatie zoals Siriz moeten. Dat je het even weet: deze organisatie komt voort uit de Vereniging Ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK). De nieuwe organisatie heeft dezelfde Raad van Bestuur als de VBOK en geniet actieve steun van de ChristenUnie. Zo was een CU-lid in 2013 voorzitter van Siriz.

De organisatie heeft nog steeds als doel meisjes en vrouwen met morele chantage te bewegen tot het doorzetten van de zwangerschap. Alleen verpakken die voorstanders van de baarplicht hun drol nu in een mooier papiertje, zoals woordvoerders van Siriz ook zelf toegeven:

Dus niet allereerst: abortus mag niet, maar: abortus hoeft niet. Want we gaan met jou op weg en willen graag de nood die je ervaart op een andere manier oplossen. Niet met een waarschuwende vinger (want dan komen vrouwen en meiden niet eens), maar met open armen.

Brrrrrrrrr. De eigen vertrouwde huisarts of een werkelijk neutrale professional lijken me veel betere gesprekspartners voor meisjes en vrouwen, dan deze zalvende mannenbroeders van Siriz.

En Schippers? Ze weet dat ze op verzet zal stuiten, maar gaat door. En wie weet. Als het aan Women on Waves en het Clara Wichmann fonds ligt, gaat de overtijdsbehandeling helemaal uit het strafrecht. Dan zijn er geen speciale vergunningen nodig, en kunnen vrouwen de abortuspil gewoon bij de drogist halen:

Jullie bedachten ooit de leus ‘de vrouw beslist, abortuspil bij de drogist’. Maar wordt misbruik dan niet te gemakkelijk? 
Gomperts: ‘Uit onderzoek is keer op keer gebleken dat beperkingen in toegang tot abortus niet leiden tot minder abortussen, maar tot ongelijkheid en onveiligheid. Andersom leidt vergemakkelijking nooit tot meer abortussen, alleen maar tot meer veiligheid. De WHO is daar heel duidelijk over.’

Moge het gezonde verstand, medische feiten en een goede zorg voor meisjes en vrouwen zegevieren.

BONUS NIEUWS: in de V.S. heeft het gezonde verstand inmiddels ook gezegevierd. Het allerhoogste gerechtshof maakte gehakt van Texaanse conservatieven die de toegang tot abortus bijna onmogelijk wilden maken. Onder het mom van ‘goede gezondheidszorg aan vrouwen’ en ‘het recht van vrouwen om goede informatie te krijgen’ stelden ze onmogelijke eisen aan klinieken, zodat die hun deuren moesten sluiten. Mag niet, stellen de rechters. Je schendt op die manier het grondwettelijke recht van vrouwen om baas in eigen buik te blijven. En dat geldt niet alleen voor Texas, maar landelijk.

Vrouw levert sportcommentaar: daar moet een piemel in

Waag het niet om als vrouw het commentaar te geven bij een EK voetbalwedstrijd. Want dan krijg je een shitstorm over je heen. Meest recente voorbeeld: Claudia Neumann, van de Duitse zender ZDF. Opmerkingen van het type “Hoe kan men een vrouw laten presenteren? ZDF merkt het niet eens. Ze willen cool zijn en onze kritiek negeren. Die teef heeft gewoon een piemel nodig” en erger worden haar deel.

Claudia Neumann becommentarieert het mannenvoetbal voor de ZDF.

Neumann past in een lange rij. De Australische Caroline Wilson kreeg van een man te horen dat ze maar beter kon verzuipen in ijskoud water. ESPN’s Sarah Spain en Julie Dimaro van Sports Illustrated ontvangen zulke afgrijselijke commentaren dat mannelijke collega’s er van gingen stotteren. Lorenzo Jansen van Thought Catalog kon moeiteloos 23 typische reacties op vrouwelijke sportcommentatoren verzamelen. Sportcommentator Erin Andrews kreeg bewaking nadat onbekenden haar met de dood bedreigden en een naaktfilmpje van haar op internet publiceerden.

Sowieso krijg je als vrouw vaak de boodschap dat je je niet met sport hebt te bemoeien. Dat is iets van mannen, waar jij als vrouw vanaf moet blijven want anders dan. Zo legde voetbalcommentator Leo Driessen actrice Hadewych Minis onlangs hardhandig het zwijgen op, toen zij het waagde een opmerking te maken over een voetballer. Hij stond daarin niet alleen:

Roelof @Rovalo57 Die Hadewych, de vreselijkste reclamestem, zegt eerst dat ze weinig van voetbal afweet, maar gaat Manchester United analyseren

Het vergt veel van vrouwen om zich niet uit het veld te laten slaan door die haat en vast te blijven houden aan het positieve. José Been, de eerste wielrencommentator, zegt daarover:

Ik krijg ook wel negatieve reacties. Dat is heel raar. Dan lees je op een of ander forum de meest vreselijke dingen over jezelf. ‘Wat een trut’ of ergere dingen. Ik heb moeten leren daar niet meer naar te kijken. Een collega van me vertelde me dat ik het zo moet zien: negentig procent van de kijkers vindt het best dat je commentaar geeft, vijf procent vindt het fantastisch en vijf procent vindt het verschrikkelijk. Zo is het denk ik ook, en dat is prima”

Zoals hierboven al bleek gaan de reacties vooral over vrouwelijkheid. Naast gezeur over het uiterlijk komt kritiek op de stem veel voor. Vrouwen hebben irritante stemmen, vindt een vocale minderheid, en ”dus’ moeten ze hun kop houden.

Het is duidelijk dat die volautomatische weerzin niets te maken heeft met de vakinhoudelijke kwaliteiten van de vrouwelijke professional in kwestie. Dat geven de haters zelf ook toe:

 “Her knowledge, her nous, her skills, her technique of calling and commentating is as good as any man, but I don’t want to hear her calling footy.”

Als de haters eerlijk zijn, beseffen ze zelf ook dat ze seksistisch gedrag vertonen. Alleen doen ze niets met dat inzicht. Tot voor kort werden ze daarbij geholpen door een diepgaande onverschilligheid. Iemand zet een vrouw weg vanwege haar vrouwzijn? Gaaaaaap… Mocht er al iemand wakker schrikken, dan volgden tot voor kort vooral krampachtige reacties om het probleem zo snel mogelijk weg te moffelen. Liefst met aanvallen op degene die het seksistische voorval aan de kaak stelde.

Deze onverschilligheid begint echter langzaam te veranderen. Waarom zou je als vrouw moeten leren niet meer te kijken of luisteren naar seksisme, terwijl je mannelijke collega’s ongestoord hun werk kunnen doen? Waarom pikken we racisme en jodenhaat niet, maar kun je vrouwen zonder pardon afserveren op basis van hun sekse? Wat voor dubbele moraal is dat? Steeds vaker stellen mensen die kritische vragen. En leveren seksistische uitlatingen terechte woede en kritiek op. Die niet meer verstommen als mensen aankomen met varianten van ‘hou je kop’. Nee, wij houden onze kop niet 😉

Ondertussen werken de vrouwelijke sportcommentatoren gewoon door en doen dat werk goed. Dione de Graaff weet zich al jaren te handhaven in het mannenbolwerk van het Nederlandse sportcommentaar. Voetbalster Imke Courbois schoof vorig jaar voor het eerst aan bij een analistenpanel voor het Belgische voetbal, en kreeg veel complimenten voor haar optreden.

En Claudia Neumann, met wie ik dit artikel begon? Televisiezender ZDF steunt haar en zelf trekt ze zich niets aan van de haat. In interviews spreekt ze de hoop uit dat vrouwen na haar het makkelijker zullen krijgen dan zijzelf. Want Neumann is een pionier. De eerste Duitse vrouw ooit die op een nationale zender het mannenvoetbal becommentarieert. Da’s schrikken. Daar moeten kijkers aan wennen. Maar als er na Neumann vele anderen komen, wordt het vanzelf gewoon. Hopelijk laten vrouwen zich dus niet afschrikken. En leren wij als samenleving om hen hartelijker te ontvangen dan we nu doen.

Meisjes excelleren op school, maar is Nederland daar klaar voor?

Campagnes om exacte vakken toegankelijk te maken voor meisjes, hebben effect, concludeert De Volkskrant. In Nederland maar ook in bijvoorbeeld de V.S. volgen meisjes steeds vaker wiskunde, scheikunde en natuurkunde. Ze halen in alle vakken, behalve gym en natuurkunde, ook hogere cijfers dan jongens. Zijn we daar als samenleving klaar voor?

Dat is de vraag, want schoolsucces biedt niet automatisch een garantie voor loon naar werken op de arbeidsmarkt. In als mannelijk gecodeerde sectoren staan mensen (mannen) nogal vijandig tegenover vrouwen en waarderen hun bijdragen niet, ook niet als die bijdrage objectief beter is. Bovendien moet je niet zwanger worden, want dan gooien werkgevers je de laan uit. En de overheid zegt daar niets van.  Tot slot houden veel jongeren er zeer traditionele opvattingen op na over wie thuis de wc moet schrobben en wie het geld moet verdienen.

Ik zou dus zeggen: goeie eerste stap, die mooie cijfers op school. Maar als samenleving hebben we er niets aan als we vrouwelijke ambitie eng vinden en de helft van de Nederlandse bevolking op blijven sluiten in het roze ghetto van verzorgen, troosten en het huishouden doen, met hooguit een baantje ‘voor erbij’.

Brexit en de vrouwen

Ok, dus Engeland verlaat de EU. Maar hoe zit het met deze Brexit en de vrouwen? Conclusies tot nu toe: blanke mannen domineerden het debat en de campagnes. Vrouwen voelden zich veel minder dan mannen aangesproken door of betrokken bij de campagnes. (Goh, zou daar een verband tussen zitten?) Velen aarzelden wat ze moesten stemmen. Uiteindelijk bleek dat vrouwen iets meer naar de Brexit neigen dan mannen. UPDATE: en leeftijd was een belangrijke factor. Hoe ouder, hoe vaker een stem om uit de EU te stappen.

Ah ja, de Brexit. De campagne duurde maanden, kreeg een steeds grimmigere toon, en feiten waren ver te zoeken temidden van de luide kretologie. Bij dit alles domineerden blanke mannen. Zij namen 90% van het nieuws in landelijke media in beslag. Ook online maakten mannen het meeste kabaal. De bijdrage van vrouwen bestond, naast die 10% berichtgeving, ook uit de oproep aan andere vrouwen: praat asjeblieft mee, politiek is iets wat je zelf zou moeten willen doen, niet iets wat jou ”aangedaan wordt”. Dus doe mee, het is belangrijk!

Mooi gezegd en waar natuurlijk. Maar voor vrouwen blijft het lastiger dan voor mannen om je stem te verheffen. Je begeeft je in een wespennest. Bij The Guardian bestaat de top tien van meest belaagde opiniemakers bijvoorbeeld uit acht vrouwen en twee mannen. Beide mannen waren niet blank. Dat is geen toeval. Mocht je er als vrouw, ondanks alle vijandigheid, toch over nadenken mee te praten, dan is daar de situatie rondom Jo Cox. Wat ze zei werd constant gemarginaliseerd – iets waar veel vrouwen routinematig tegenaan botsen als ze zich in een publiek debat proberen te mengen. Pas toen een man haar ombracht, schonken mensen enige aandacht aan haar standpunten.

Dan de kiezers. Vrouwen hebben het stemrecht, maar als de politiek voor negentig procent bestaat uit luidkeels schreeuwende mannen die alleen praten over onderwerpen die mannen interessant vinden, bestaat er een gerede kans dat vrouwen zich niet vertegenwoordigd of betrokken voelen. Cijfers en onderzoeken, onder andere van de London School of Economics, wijzen daar inderdaad op. Vrouwen voelen zich niet aangesproken door de voor- en tegencampagnes. Mede daardoor had 20 tot 25% van de vrouwen eind vorig jaar nog geen idee wat ze zouden kiezen, tegen 10-15% bij de mannen. Facebook en Twitter lieten hetzelfde beeld zien.

Gezien die geringe betrokkenheid en vele onbesliste stemmen lag er een kans voor de voor- en tegencampagnes om vrouwen gericht op te zoeken en te overtuigen. Met name het ‘Blijf’-kamp slaagde daar niet in. Op 14 juni voorspelde Allison Pearson van The Telegraph daarom al dat Engeland voor een afscheid van de EU zou stemmen, met vrouwen voorop. Vrouwen geloofden niet in de argumenten van het ‘Blijf’-kamp. Ze lachten de mannelijke politici uit en hekelden hun neerbuigende toon:

Guess what – women don’t like condescending, mainly male politicians lecturing them. Who knew? There is panic in the Remain camp, and rightly so. Each new tactic comes across as an increasingly desperate Mr Punch beating up Judy and squawking, “Oh, yes, you will!” “Oh, no, we won’t!,” the people shout back.

De rest is geschiedenis.

UPDATE: juist voor vrouwen kan het wegvallen van Europese wetgeving nadelig uitpakken.  Gelijk loon voor gelijk werk, maatregelen tegen seksuele intimidatie, het kwam allemaal tot stand onder druk van de EU….

De Gereedschapskist: perception bias (je ziet niet wat je ziet)

Zet drie vrouwen in een groep van tien en veel mensen denken dat vrouwen die groep domineren. Of: een man en een vrouw schrijven allebei een boek over persoonlijke dingen, vol emotie. De man krijgt lof want zijn verhaal raakt aan universele waarden. De vrouw zeurt en schreef een inferieur boekje. Voor die vreemde kronkels bestaat een naam. Perception bias. Of, vrij vertaald: vooroordelen in perceptie.

Voorbeelden te over van vertekeningen in de waarneming. Neem bijvoorbeeld een Amerikaans programma, Stuff You Missed in History Class. Oftewel dingen die je miste tijdens de geschiedenisles. De redactie ontvangt stelselmatig klachten dat het programma teveel aandacht besteedt aan vrouwen. De redactie zou vaker iets over mannen moeten vertellen. Producenten doken hun archieven in. Ze kwamen erachter dat vrouwen maximaal een kwart van het totaal uitmaakten, terwijl mannen in 40 tot 50% van de afleveringen domineerden (de rest had neutrale thema’s). 25% vrouwen? Teveel! Klacht!

Deze vooroordelen duiken ook op als het gaat om communicatie. Vrouwen beppen teveel, beweren auteurs in het Mars en Venus genre. Ze herhalen dat steeds, dus dan moet het wel kloppen. Een taalkundige ging op onderzoek uit. Hij kwam erachter dat auteurs elkaar citeren, zonder dat ze ooit verwijzen naar bestaand onderzoek. Waar baseren ze zich dan wel op? De taalkundige kwam uiteindelijk uit op pamfletten van conservatieve Christelijke groeperingen uit de V.S. uit 1993. Samengevat:

there was a flurry of Christian-right marriage counselors promoting the idea that women are gabbermouths and men are taciturn, and therefore ladies need to squelch hopes of having their emotional needs met in their marriages.

Wie wél gedegen wetenschappelijk onderzoek doet, ziet kleine verschillen tussen de seksen. Daarnaast telt de context. Als het gaat om de publieke ruimte en de wereld van betaald werk wijst alles er op dat mannen de gesprekken juist domineren. Mannen onderbreken vrouwen regelmatig, en op online fora nemen mannen zoveel ruimte in, dat anderen wegblijven. Omgekeerd blijkt dat vrouwen van een meerderheid sociale straf krijgen als ze ”te verbaal’ worden en op die manier ‘teveel’ ruimte innemen.

Vooroordelen in de perceptie komen ook tot uiting in onbewuste taalpatronen. Zo analyseerde de Lezeres des Vaderlands het gebruik van bijvoeglijk naamwoorden in boekenrecensies. Wat blijkt? Recensenten geven hoog op van de eruditie en het hoogstaande intellect van mannelijke auteurs. Mannen mogen een klagerige toon gebruiken. Als ze zeer persoonlijke verhalen schrijven over emoties, is dat omdat ze daarmee universele menselijke waarheden weergeven. Uiteraard op een indrukwekkende manier.

Bij vrouwen daarentegen wemelt het van negatieve kwalificaties. Vrouwen produceren ‘schrijfsels’, ‘sneue onboekjes’ en ‘weinig lezenswaardige romans’.  Geen woord over het intellect van schrijfsters of het hoogstaande erudiete gehalte van hun werk. Wel op de persoon gerichte kwalificaties over negatieve karaktertrekken zoals bemoeizucht. Ook het uiterlijk van schrijfsters lijkt belangrijker dan hun boek.

Kortom, we kijken met een gekleurde blik. We zien niet wat we zien. Een kwart programma’s over vrouwen voelt aan alsof vrouwen ”iedere keer” aan bod komen. Een kwart vrouwen actief op een gebied waarin het wemelt van de vrouwen, heet opeens een doorbraak. Zo vond NRC dat vrouwen eindelijk doorbreken in hun Cultuur Top 100. Oh?:

 3 u3 uur geleden  NRC 21 vrouwen tegenover 67 mannen (=24% vrouw). Noemen we dat tegenwoordig een “doorbraak”?

Gevalletje vertekende waarneming bij een krantenredactie.

Wat te doen? Wat helpt is #lekker tellen en goed kijken naar wat er feitelijk gebeurt. Voelt iets aan alsof vrouwen domineren, maar komen vrouwen niet verder dan maximaal 25% van het totaal? Dan is er geen reden tot angstvisioenen of feestjes. Dan is er veel werk aan de winkel.

Clinton toont wat vrouwen met politieke ambitie tegen houdt

Hillary Clinton maakt pijnlijk de catch-22 duidelijk waar ambitieuze vrouwen zoveel last van hebben. Wil je ergens komen, dan moet je er naar streven. Maar streef je ernaar, dan ben je zichtbaar ambitieus. En als samenleving vinden we ambitieuze vrouwen naar. Studies brachten dit algemene patroon al aan het licht, maar Clinton levert een prachtige casus op voor het deelgebied politiek. Dan geldt de afkeer nog intenser. Want een politica wil niet alleen promotie, ze wil (meer) politieke macht.

Zelden houden de media zo nauwkeurig bij wat een ambitieuze politica doet en hoe populair ze is volgens peilingen, dan in het geval van Hillary Clinton. Uit alles blijkt dat mensen een irrationele afkeer van Clinton krijgen, zodra ze campagne voert. Zie de grafiek hierboven, met pijlen wanneer Clinton een gooi deed naar een hogere positie. Precies op die momenten duikelt haar populariteit omlaag. Heeft ze de promotie eenmaal binnen, dan slaan mensen weer om als een blad aan een boom en komen ze er ”opeens” (opnieuw) achter dat ze goed werk verricht.

Die duikelingen in populariteit hangen van tegenstrijdigheden aan elkaar. Ten eerste vijandbeelden. Clinton is een linkse communist én een superrechtse streber. Beide denkbeelden sluiten elkaar uit, maar dat weerhoudt niemand ervan om haar reputatie voor de honden te gooien.

Een tweede irrationele houding is dat mensen Clinton in de media oproepen om campagne te voeren voor bepaalde posities. Zodra ze dat echter doet, sabelen mensen haar neer.  McEwan neemt als voorbeeld 2008, toen opiniemakers Clinton bijna smeekten om de macht van de Republikeinen te ondermijnen. Zodra ze echter de strijd om de nominatie aanging, volgden de artikelen met als teneur ‘rot op’ elkaar op een gegeven moment zo snel op, dat McEwan de ”pak je tieten op en ga naar huis” watch begon, naast de al lopende Hillary Sexism Watch.

Ten derde roepen mensen in koor dat Clinton liegt. Opiniemaker Michael Arnovitz herleidt die beschuldiging tot een invloedrijk opiniestuk uit 1996, geschreven door een conservatieve blanke man. Daarna bleven Republikeinen de beschuldiging stug herhalen. Op die manier lijken er steeds schandalen om Hillary heen te hangen. Mensen zeggen dat ze liegt en bedriegt, wie weet klopt dat. O kijk, er lopen onderzoeken, geen wonder, misschien liegt en bedriegt ze immers wel. Cirkelredeneringen te over. Terwijl uit alles blijkt dat Clinton een behoorlijk eerlijke politica is.

Ja, aanvallen en verwijten horen er bij als je campagne voert. Als politicus moet je daar mee om gaan, punt. Maar mensen als Sadie Doyle, Melissa McEwan en bovengenoemde Arnovitz wijzen erop dat Clinton een speciaal soort vitriool over zich heen krijgt, op basis van een enorm seksisme in de samenleving. Je kunt het als vrouw nooit goed doen. Iets wat Clinton zelf ook beseft, en wat ze met presentator Jimmy Kimmel op de hak nam:

De catch-22 situatie rondom Clinton speelt ook in de Nederlandse politiek. Als land en cultuur coderen we politiek als iets voor blanke mannen. Wil je meer dan de marge en/of de tweede plek, dan krijg je het schrikbeeld van Agnes Kant en dat willen we niet:

Agnes Kant heeft het niet gered. Zij heeft ook te horen gekregen dat ze te fel was, te agressief, en ze heeft zichzelf teruggetrokken. Het verhaal van Kant laat in mijn ogen de taaiheid van de traditie zien.

Nu zelfs de SGP vrouwelijke kandidaten toestaat, houdt niks vrouwen formeel tegen om campagne te voeren, de positie van partijvoorzitter te veroveren en macht naar zich toe te trekken. Maar zoals vele feministen en mensen zoals cultureel antropologe Kate Fox weten: ongeschreven wetten kunnen net zo dwingend zijn. Geen wonder dat Nederland, als het gaat om vrouwen in de politiek, alleen redelijk goed scoort op het niveau van algemene kamerleden. Alles daarboven ligt problematisch.

Nieuwsronde: de goed nieuws editie

De moordpartij in Orlando. De moord op Jo Cox, een bevlogen politica uit Engeland. Sjongejonge. Als tegenwicht een schattig wollig kitten én een louter goed nieuws editie. Zodat we moed kunnen houden.

  • Canada maakt het volkslied gender neutraal. Tot voor kort zongen de inwoners van het land luidkeels “True patriot love in all thy sons command”. Waarmee de tekst zei dat vaderlandsliefde in zonen thuishoorde. Door de zin te veranderen in “all of us command” gaat de boodschap gelden voor iedereen, ook meisjes, vrouwen, transgenders enz.
  • Pap werkt buitenshuis voor geld. Mama staat in de keuken. Die jaren vijftig rolpatronen lijken onuitroeibaar en verpesten zelfs lesboekjes voor kleuters. Maar er is hoop. De provincie Vlaams-Brabant liet een leesboekje schrijven en tekenen, waarin alle rolpatronen op de schop gaan. Het boekje moet leerkrachten helpen om het gebruik van stereotiepe beelden over huishouden, de gezinssamenstelling en rollen in de samenleving te doorbreken.
  • GroenLinks wil actief bijdragen aan meer vrouwen in Nederlandse gemeenteraden. Daarom zet de partij een Buddyprogramma op. Tot eind 2016 kunnen geïnteresseerde vrouwen zich melden. GroenLinks koppelt hen vervolgens aan een zittend gemeenteraadslid. Zo kunnen vrouwen zelf ervaren wat gemeentepolitiek betekent, wat je moet kennen en kunnen als raadslid, en hun voordeel doen met tips en adviezen van mensen die dit werk al een tijdje verrichten.
  • De islamitische universiteit Darul Uloom Deoband, in de Indiase deelstaat Uttar Pradesh, heeft het bewust afdrijven van vrouwelijke foetussen illegaal en in strijd met de islam genoemd. Het instituut vaardigde een fatwa uit om dat standpunt te versterken. Hoognodig, want seksistische samenlevingen zetten vrouwen overal onder grote druk om vooral zonen te baren. Doe je dat niet, dan moet en zul je voor die wandaad boeten.
  • Mannen doen gemiddeld veel te weinig in het huishouden. Ze laten de suffe karweitjes zoals de was doen en de wc schrobben lekker over aan hun vrouw. En, vooruitgang: ze zien nu zelf ook in dat ze de handen vaker uit de mouwen mogen schudden. Als het gaat om Vlaamse mannen tenminste, want daar richtte VRT Nieuws zich op. Wie weet komt de maatschappelijke omslag nu op gang.
  • Wil je een film kijken en daarbij NIET overvallen worden door een mannelijke monocultuur? Vrees niet, de scenario database helpt je om films te vinden die hun vrouwelijke personages serieus nemen. Tik genre en gewenste genderverhouding in, en de database geeft je titels die in dat profiel passen. Ook leuk: neem een kijkje bij de Bechdel filmsite. Zoek op titel en de database toont precies of het verhaal in ieder geval twee vrouwelijke personages telt, die een naam hebben en over iets anders dan een man praten.
  • Erika Lust werkt aan een revolutie in de porno industrie. Het plezier van vrouwen moet veel meer voorop staan en de seks mag ook wel vrouwvriendelijker. Daarom maakt ze films met een radicaal andere stijl en toon dan mensen misschien gewend zijn.
  • Lees je graag? Zoek je inspiratie voor nieuwe titels van boeken ” die je gelezen moet hebben”? Engels geen bezwaar? (of zelf even checken of een titel al in het Nederlands is verschenen). Ja, ja, ja, dan geeft website The Writes of Woman je leeslijsten voor alle mensen. Vaak op thema, zoals de aflevering met Spaanstalige schrijfsters, humoristische romans of romans die een beter mens van je maken.

Giftige mannelijkheid en vrouwenhaat, de vergeten kant van massamoord

Makkelijk verkrijgbare wapens, psychologische problemen, religieuze motieven, dat alles kan een rol spelen bij massale schietpartijen in de V.S. Maar er is opvallend weinig aandacht voor een ander structureel gegeven. Op een paar na gaat het bij de meeste van 216 schietpartijen met meerdere slachtoffers sinds 1966 om mannelijke daders. Daarnaast mishandelen of vermoorden deze mannelijke daders voor hun openbare moordpartij opvallend vaak vrouwen, al dan niet in de context van huiselijk geweld. Deskundigen zien hierin symptomen van giftige mannelijkheid (toxic masculinity).

Bij giftige mannelijkheid gaat het om een specifieke kijk op hoe mannen moeten zijn en welke rechten en plichten ze moeten hebben. Angst ligt vaak ten grondslag aan die ideeën. Angst voor het verlies van privileges waar mannen uit vorige generaties nog als vanzelfsprekend aanspraak op konden maken. Angst om te verweken en ‘te vrouwelijk’ te worden. Angst om de controle te verliezen. Hij moet de baas zijn en blijven, van jongetjes een man maken en vrouwen eronder houden.

Dit alles leidt tot een fragiel ego, wat bij het minste of geringste ernstig bedreigd wordt. Vrouwen die te veel praatjes krijgen, zwartjes die je baan inpikken, homo’s die met hun verwijfde gedoe deze stoere mannelijkheid ondermijnen, de lijst met vijandbeelden is lang. En iedere aantasting van de opgeëiste dominantie kan agressie tot gevolg hebben.

Maar vooral vrouwen moeten het ontgelden. Daders van openbare schietpartijen plegen, voordat ze dit punt bereiken, vaak eerst misdaden gericht op vrouwen. Seksueel geweld, huiselijk geweld, je moeder of je ex doden en dan bewapend door naar een bepaalde locatie. Tussen 2009 en 2012 beging maar liefst veertig procent van de daders geweld tegen vrouwen. Ze schieten ook opvallend vaak rond in winkelcentra of op scholen, waarbij de vrouwelijke slachtoffers in de meerderheid zijn.

Ook de dader van Orlando mishandelde eerst zijn vrouw. Zoals Rolling Stone opmerkt: volgens de overheid had de dader geen dossier over eerdere ”hate crimes” oftewel misdaden gepleegd uit haat, maar dat ligt er aan hoe je dat definieert. Feministen zien huiselijk geweld tegen vrouwen wel degelijk als een hate crime. Maar zoals gewoonlijk, aldus Rolling Stone, negeerde de overheid die alarmbel echter. Vrouwen slaan, tja, doen we allemaal wel eens, ze zal het er wel naar gemaakt hebben. Hatecrime? Nah. Extra in de gaten houden? Nah, dan kun je alle mannen wel in de gaten gaan houden. En bij geweld tegen vrouwen weten we: NIET ALLE MANNEN!!!!!

Dit leidt tot de volgende blinde vlek. Niet alleen negeren we de sekse van de daders bij openbare schietpartijen en hun geweld tegen vrouwen, we missen ook de schietpartijen met meerdere doden die thuis achter de voordeur plaats vinden. Als je kijkt naar de feiten, gaat het om mensen zoals David Conley. Die schoot zijn ex, haar partner en zes kinderen dood. Acht doden. Dat valt ruim binnen de gangbare definitie dat er vier of meer doden ”moeten”vallen om mee te tellen in de lijstjes. En hij is niet de enige.

Enfin, zoals Rolling Stone concludeert:

If Mateen’s choosing Pulse as a target isn’t an indication of aggrieved entitlement and fragile masculinity, I don’t know what is. Pledging allegiance to ISIS, as he is reported to have done in the midst of the shooting, while related in many dimensions to this problem, seems more like a symptom, not a cause.

Hoog tijd dat de V.S. dit feit erkennen. Wapenbezit aan banden leggen is niet voldoende. Het bijsturen van denkbeelden over giftige mannelijkheid moet veel meer prioriteit krijgen.

Progressieve stem uit Amerika: Melissa McEwan over Clinton

Clinton officieel kandidaat voor het Amerikaanse presidentschap! En in haar eerste speech als die officiële kandidaat, maakt ze meteen duidelijk dat ze er alles aan doet om vrouwen baas in eigen buik te laten blijven. Geweldig. Ik volg haar kandidatuur op de voet. Eén van de bronnen die ik daarbij vaak raadpleeg is Shakesville, de site van feministe Melissa McEwan. McEwan schreef talloze goede artikelen, onder andere over Clinton’s campagne en haar kandidatuur. Die halen de Nederlandse media zelden tot nooit. Vandaar dat ik haar werk graag voor het voetlicht breng.

McEwan betrekt Clinton’s sekse, en welke invloed dat heeft op haar politieke strijd, expliciet in haar analyses. Belangrijk, want in de komende verkiezingsstrijd kun je niet om gender heen. Ten eerste is Clinton de eerste vrouwelijke presidentskandidate ooit in de V.S. Ten tweede heeft ze als tegenkandidaat een man. Dat werkt een hij versus zij-verhaal in de hand. Ten derde gaat het om Trump, een man die controversiële standpunten over vrouwen inneemt. En ten vierde is Clinton als enige presidentskandidaat expliciet begaan met de gezondheidszorg aan Amerikaanse vrouwen, inclusief hun mensenrecht op het kunnen en mogen afbreken van een ongewenste zwangerschap.

De verkiezingen vormen zodoende, in de analyse van de LA Times, een soort lakmoesproef. Wat vindt de V.S. van het vrouwenstandpunt van Trump? Als hij wint, gaat een meerderheid blijkbaar akkoord met de vrouw als rechteloze broedmachine, tweederangs werkneemster en angstaanjagende Ander. Iek!!!!

Kortom, gender staat centraal en dat levert ontzettend interessant materiaal op om te signaleren, bespreken en, waar nodig, te bekritiseren. Duik gerust in de stapel artikelen die McEwan op een rijtje zette. Ze praat je onder andere bij over de manier waarop mediaverhalen functioneren, (framing), de manieren waarop Clinton moet manoeuvreren om deze meestal seksistische media-framing in goede banen te leiden, en hoe haar eigen Hillary Sexism Watch McEwan ferm in het kamp van Clinton plaatste, nu ze acht jaar later opnieuw deelneemt aan de verkiezingsstrijd.

Niet in dat overzicht van artikelen, maar ook interessant: Een Observatie, over het verschil in status tussen opiniestukken van mannen en vrouwen over Clinton. En de Hillary Sexism Watch? Nog steeds gaande, en nog steeds hoognodig. Te beginnen met Bernie maakte geen betere kandidate van Clinton, dat deed Clinton zelf. En de observatie dat mensen Clinton best top vinden, totdat ze promotie wil. Dan is ze opeens een kille bitch. Zie voor dit patroon ook het boek ‘Women Don’t Ask’.

Hierboven: Clinton’s historische toespraak waarin ze de kandidatuur bij de Democraten officieel claimt

Middeleeuwse praktijk Qatar schokt Nederland

Een man verkrachtte een Utrechtse vrouw in Doha, de hoofdstad van Qatar. Ze deed aangifte, maar belandde zelf achter de tralies wegens ‘buitenechtelijke seks’. Dat is een misdaad in Qatar. Nederlandse media reageren verbijsterd en spreken van een weerzinwekkend verhaal of een nachtmerrie. De familie heeft een advocaat in de arm genomen. Hopelijk verdiept hij zich goed in de situatie die in Qatar geldt, want zijn opmerkingen over de zaak maken op mij tot nu toe geen goede indruk.

qatar_seafront_g

Qatar, Getty Images.

Zaterdagochtend vertelde advocaat Brian Lokollo op radio 1 dat de dader inmiddels heeft aangeboden met de Utrechtse te trouwen, mede op aandringen van zijn familie. Of dat de misdaad van buitenechtelijke seks met terugwerkende kracht opheft wist hij niet. Ook zei hij dat hij geen idee had over de gevolgen van een huwelijk:

“Ik heb Laura afgeraden dat te doen. Afgezien van het feit dat het weerzinwekkend is, weet ik niet welke andere consequenties een huwelijk in Qatar heeft. Ik noem maar wat, maar misschien heeft ze straks geen vrije beschikking meer over haar paspoort.”

Komop zeg, met twee muisklikken weet je al meer dan dit. Lokollo kan kiezen uit allerlei informatiebronnen, waaronder sites voor expats in Qatar. De Shariawet geldt. De man is het onbetwiste hoofd van het gezin. Verkrachting binnen het huwelijk bestaat niet. Wil híj scheiden dan is dat zo gepiept, terwijl zíj naar een rechtbank moet voor een langdurig bureaucratisch proces. Komen er kinderen, dan zijn die van hem. Als scheiden lukt moet de vrouw dus afscheid nemen van haar kinderen.

Lichtpuntjes? Je mag als vrouw je eigen naam houden. Je mag een clausule in het huwelijkscontract laten opnemen, waarin staat dat je man geen tweede vrouw mag huwen. Hare Hoogheid Sheikha Moza bint Nasser zet zich in voor vrouwenrechten en zorgde er mede voor dat je als vrouw tegenwoordig het recht hebt om auto te rijden, te stemmen in lokale verkiezingen, naar de universiteit te gaan en uit verschillende soorten betaald werk kunt kiezen. Hoera! Maar zelfs zulke juichverhalen sluiten af met waarschuwingen:

Those things taken into account, both men and women should realise that Qatari society is engaged in a constant balancing act between the traditional and modern. This means that old-world values, such as gender segregated schooling environments, are still upheld and considered core to national identity. Similarly, males are considered the natural head of the family, and Western expats should be prepared for a typically patriarchal society.

Wat betreft verkrachting deed Doha News in 2013 al uit de doeken hoe het zit in Qatar, mede naar aanleiding van een soortgelijk geval. Een Noorweegse vrouw werd verkracht en belandde achter de tralies toen ze aangifte deed. Ze kreeg zestien maanden cel wegens buitenechtelijke seks en het drinken van alcohol. Gelukkig kreeg ze gratie, zodat ze niet de hele straf uit hoefde te zitten.

causes of rape

Zoals Doha News het uitlegt is Qatar een schoolvoorbeeld van een verkrachtingscultuur. Vrouwen zijn bij voorbaat verdacht, tenzij. Daders weten

  • dat getuigen niet nodig zijn om tot veroordelingen te komen
  • dat rechters hun vonnis vaak af laten hangen van fysiek bewijs. De vrouw moet zich verweerd hebben en dat moet zichtbaar zijn. Geen wonden = die vrouw liegt: ”She could push him (or) resist the movement by moving her hands – that would show a mark or scratch, which proves that she was under a physical struggle,” he said. “But if that doesn’t show, she’s lying. That’s clear for any investigator.”
  • dat het vaak tegen het slachtoffer werkt als ze dronken was – ook dan zal ze wel liegen
  • dat je het risico loopt op extra straf als je dronken was of loog. En nogmaals, de criteria voor liegen zijn zeer snel bereikt in Qatar
  • dat Qatar geen cijfers heeft over seksueel geweld. Deskundigen zeggen dat het nauwelijks voorkomt, maar dat ook angst bij slachtoffers een rol kan spelen. Bijvoorbeeld angst om zelf gestraft te worden, en angst dat de politie je verhaal niet gelooft

Dat laatste punt, in Doha News uitgesproken door strafadvocaat en voormalig minister van Justitie Dr. Najeeb al-Nuaimi, is gewoon té cynisch voor woorden. Goh, terughoudendheid bij vrouwen om seksueel geweld te melden in Qatar, zou je denken joh?

Ik duim voor de Utrechtse. Ik hoop dat ze snel terug kan naar Nederland en dat ze daar met compassie ontvangen wordt. Want ook Nederland kent een verkrachtingscultuur, zij het in een iets mildere vorm dan in Qatar, en de jonge vrouw maakt zich terecht nu al zorgen over negatieve reacties:

De Nederlandse advocaat Brian Lokollo is benaderd door de moeder van de vrouw, omdat De B. in Qatar tot voor kort geen juridische bijstand kreeg. „Ze klinkt monter, maar schaamt zich enorm”, vertelt hij aan Metro. „Ze heeft het idee dat als ze terug naar Nederland komt, iedereen haar met de nek aan zal kijken, terwijl zij zelf het slachtoffer is.”

Want het slachtoffer van verkrachting minachten of zelfs de schuld geven van haar eigen verkrachting, dat kunnen wij mensheid wereldwijd als de beste. Ook in Nederland.

UPDATE van Twitter:

 21 u21 uur geleden Ronald Giphart heeft geretweet RTV Utrecht 

“Utrechtse Laura werkt niet als escortdame”
En wat als ze dat wel was geweest? Mag ze dan verkracht worden?

Onderzoek naar verkrachting brengt patronen aan het licht

Bij seksueel geweld ligt de nadruk vaak op vrouwen. Wat moeten die doen en laten, wat hadden ze aan? Maar hoe zit het eigenlijk met de verkrachters? Waarom verkrachten ze, welke kenmerken hebben ze, doen ze het een keer of meerdere keren? Een analyse van 5000 ‘vergeten’ pakketjes met bewijsmateriaal in Amerikaanse zedendelicten geeft nieuwe antwoorden. Ze bevestigen onder andere het bestaan van serieverkrachters. Dat zijn er meer dan verwacht. Deze mannen hanteren een eigen ‘typische’ werkwijze, die verschilt van de ‘typische’ acties van eenmalige verkrachters.

12 Mar 2009, Los Angeles, California, USA --- Thousands of envelopes of containing DNA, blood, and other evidence collected from Los Angeles rape victims, sit in LAPD deep freeze lockers untested. The envelopes, often referred to as "rape kits" by law enforcement, continue to pile up at the LAPD Piper Tech facility in downtown Los Angeles. Staff and budget cutbacks have left thousands of the kits untested for years. Some critics say the backlog will never get caught up. --- Image by © Ted Soqui/Ted Soqui Photography USA/Corbis

Bewijsmateriaal uit verkrachtingszaken blijft in de V.S. vaak on-onderzocht, vergeten, op de plank liggen. Image by © Ted Soqui/Ted Soqui Photography USA/Corbis

Wetenschappers uit Ohio, een staat in de V.S., analyseerden 5000 pakketjes met DNA-materiaal, bebloede kleding en andere sporen van zedendelicten. In de V.S. heten dat rapekits. Sommige sporen waren twintig jaar oud en onthulden DNA van inmiddels veroordeelde daders. Andere daders bleven onbekend, maar aan de hand van hun genetische handtekening konden de onderzoekers in ieder geval vaststellen dat DNA van dezelfde persoon bij meerdere rapekits opdook. (O ja. De slachtoffers? Op drie na allemaal vrouw.)

Wat bleek? Er komen meer serieverkrachters voor dan je zou denken. In Ohio leverden de bewijsmaterialen bijvoorbeeld 200 serieverkrachters op. Die hanteerden een duidelijk andere aanpak dan mannen die een keer verkrachtten. De politie kreeg patronen in beeld:

De seriedaders

  • hadden vaker een lang strafblad dan de eenmalige daders. Driekwart liep voor het zedendelict al een keer eerder tegen de lamp. Bijna iedereen (95%) kreeg na het zedendelict te maken met de politie. Maar omdat het bewijsmateriaal in een doos lag te verstoffen, nam de politie niet per se de misdaad mee die zo’n rapekit bevatte.
  • Serieverkrachters hanteerden vaker dezelfde werkwijze – altijd verkrachten in een auto, bijvoorbeeld.
  • Ze pakten vaker vrouwen die niet aan hen verwant waren
  • Ze gebruikten vaker geweld van het type een slachtoffer kidnappen of ernstig bedreigen, vaak met een pistool

De eenmalige daders

  • kwamen minder vaak in aanraking met de politie. Ongeveer de helft kreeg voor of na het vergeten zedendelict te maken met de politie.
  • Ze pakten vaker een bij hen bekende vrouw uit hun eigen omgeving
  • Ze sloegen en schopten hun slachtoffers vaker dan de serieverkrachters deden
  • Ze namen ze vaker deel aan groepsverkrachtingen dan de serieverkrachters
  • Ze molesteerden een vrouw vaker in hun eigen woning of in de woning van het slachtoffer

Sommige staten lossen het probleem van de vergeten bewijsmaterialen op door het in de prullenbak te gooien. Elders doet de Amerikaanse overheid eindelijk meer moeite om vergeten rapekits te onderzoeken. Met name het DNA materiaal zorgt inmiddels voor steeds meer arrestaties van mannen die dachten dat ze vrijuit waren gegaan. De politie arresteerde onder andere

Naast arrestaties helpt dit soort analyse de politie bij de opsporing. Amerikaanse agenten moeten hun onderzoek naar verkrachtingszaken anders benaderen. Omdat serieverkrachters vaker voorkomen en meer slachtoffers maken dan gedacht, moet de politie veel alerter zijn op verbanden in andere zedendelicten. Of, bij het eerste DNA-spoor, veel alerter blijven en kijken of volgende zedendelicten hetzelfde dader-DNA opleveren. Zo kom je de serieverkrachters eerder op het spoor.

Teksten analyseren: jij kunt het ook

Als vrouw de krant volgen resulteert regelmatig in een onbehagelijk gevoel. Er is iets mis en het komt door die vervelende vrouwen. Lang niet altijd is meteen duidelijk waar dat aan ligt. Hoe maak je zichtbaar wat een tekstschrijver je voorschotelt? Door nauwkeurig te lezen wat er staat en te letten op bijvoeglijke naamwoorden en netwerken van associaties. Jij kunt het ook. Voorbeeld: ‘Mannendingetje in een verweekte samenleving’ van Frans van Deijl. Lees en denk je mee?

Van Deijl schreef een boek en mag nu in De Volkskrant zijn opinie geven over D-Day of, breder, oorlog. Een mannendingetje volgens de vrouw van Van Deijl, zegt Van Deijl. Onderstaande tekstdelen komen uit zijn opiniestuk. De vetgedrukte woorden en frases komen van mijzelf. Lees even mee:

Welke jongen loopt er tegenwoordig op het schoolplein nog met een blauw oog? Ruzie wordt onmiddellijk in de kiem gesmoord, omdat leerkrachten veelal vrouwen zijn en zij propageren – nog steeds en ondanks alles – het harmonie- boven het conflictmodel. Lange tijd vormde dat ongetwijfeld een noodzakelijk contragewicht tegen een al te masculiene samenleving, maar inmiddels zijn we daarin doorgeslagen.

Voor de ‘vaderloze samenleving’ van de Duitse socioloog Alexander Mitscherlich en later de ‘verweesde samenleving’ van Pim Fortuyn, waarin de spreekwoordelijke vader-figuur als steller van normen en waarden uit beeld was verdwenen, is de ‘verweekte samenleving’ in de plaats gekomen. De plek van de afwezige vader is ingenomen door een dubbel aanwezige moeder, die mannen, jongens, onwillekeurig een overdaad aan vrouwelijke waarden bijbrengt.

[…] Het keerpunt heeft zich aangediend. Mannen lachen niet langer besmuikt om mannetjesputters als Johan Derksen of Maxim Hartman. Misschien is zelfs het succes van Donald Trump te verklaren uit een hang naar ouderwets mannelijk chauvinisme.

[…]Als ik dan weer thuiskom, voel ik me heel even een krijger. Born to kill. Totdat moeders beneden komt en mij maant de groenbak buiten te zetten.

Wat de auteur hier doet is etiketten plakken en die koppelen aan een groep. Aan de ene kant mannen/vaders, aan de andere kant vrouwen/moeders. Pel je de tekst op die manier af, dan zie je de volgende zaken:

Vrouw of vrouwelijk = in de kiem gesmoord, harmoniemodel, leerkrachten, propageren, ondanks alles (= hint van irrationaliteit], doorgeslagen, vaderloze/verweesde/verweekte samenleving, dubbel aanwezige moeder, die een overdaad aan vrouwelijke waarden bijbrengt, moeders die een ander maant de groentebak (=triviaal rotklusje) buiten te zetten.

Man of mannelijk =  als jongen met een blauw oog rondlopen, vaderfiguur als steller van normen en waarden, conflictmodel, mannen lachen niet langer besmuikt, mannetjesputters, succes van Donald Trump, ouderwets mannelijke waarden, krijger, born to kill.

Dit alles in de bredere context van oorlog als mannendingetje. De inleiding van Van Deijl – niet hierboven geciteerd – wemelt van de positieve termen: D-day, de bevrijding van Europa (=goed), heroïsche films over deze gebeurtenis (heroïsch =goed), aantrekkingskracht (=goed), grootste invasie aller tijden (niet alleen goed maar zelfs indrukwekkend!), vergoten bloed, de brandende voertuigen, het zweet en de tranen (=heroïsch = goed). Kom daar maar eens aan, verweking-veroorzakende vrouwtjes met je harmoniemodel en je groentebak!

Uit dit alles stijgt op: man is goed, vrouw is slecht. Hij is de steller van normen en waarden. Als hij niet domineert resulteert dat in slechte dingen: vaderloosheid, verweesdheid, verweektheid. Zij wil misschien ook iets met normen en waarden, maar dat zijn”vrouwelijke” waarden, waarin zij doorslaat, maant, propageert en in de kiem smoort, zonder dat daar nog goede redenen voor zijn. En aan het einde moet je de groentebak buiten zetten. Brrrrrr!

Gezien de plaats in de tekst krijgen sommige zinnen een positieve of een negatieve kleur. Neem bijvoorbeeld het woord ”keerpunt”. Dat betekent dat iets van het een naar het ander gaat. Of dat goed of slecht is, hangt af van wat de schrijver stelt. In dit geval is de riedel: vrouwen zijn te dominant, vrouwen slaan door, smoren in de kiem met hun harmoniemodel, maar nu lachen mannen eindelijk niet langer besmuikt. Ze durven openlijk succes te vieren. Welk succes? Dat van Donald Trump en andere mensen die hangen naar ouderwets mannelijk chauvinisme.

Kortom, het keerpunt gaat van negatief naar positief. Onderdrukte mannen komen terug in hun succesvolle strijd tegen die dubbele aanwezige moeders met hun gemaan en gepropageer.

Voor vrouwen heeft Van Deijl weinig positiefs in petto. Jij, vrouw, neemt teveel ruimte in, je gedraagt je vervelend, en wat jij vertegenwoordigt zijn geen normen en waarden maar iets naars, waar keerpunten voor nodig zijn om weer de goede kant op te kunnen. Oh, en leve Donald Trump, vrouwenhater pur sang overigens. En ouderwets mannelijk chauvinisme, wat goed is want man = goed en vrouw = slecht.

Snap je nu waarom je een rotgevoel aan dat soort teksten overhoudt? Van Deijl kotste zojuist over je heen. En dat is weerzinwekkend.

 

Vrouwen zijn niet meer de helft van de bevolking

Vrouwen zijn niet meer de helft van de wereldbevolking. Dat blijkt uit cijfers van de Verenigde Naties. Mondiaal leven er 57 miljoen meer mannen dan vrouwen op aarde. Feministen zoals Gloria Steinem willen dat deze situatie meer aandacht krijgt. Ze lanceerde project Women op Viceland, een serie documentaires. Want geweld tegen vrouwen is de voornaamste oorzaak van de huidige onbalans, concludeert ze. Daar moet een einde aan komen.

vrouwen Keulen protest

Vrouwen verliezen op allerlei manieren het leven. De gevolgen van verkrachting als oorlogswapen hakken erin bij de vrouwelijke sekse, evenals huiselijk geweld, het ingrijpend besnijden van meisjes, en diverse vormen van femicide. Denk aan het laten sterven van meisjesbaby’s en de massale verdwijning van vrouwen in landen zoals Mexico. Concrete voorbeelden: bij zwangere vrouwen is vermoord worden door een man doodsoorzaak nummer 1. In Mexico vermoorden onbekenden gemiddeld 7 vrouwen per dag. De VN schatten in 2012 het aantal ”vermiste” meisjesbaby’s op circa 200 miljoen.

Ook indirect geweld levert schade op. Zo moeten meisjes op een veel te jonge leeftijd trouwen. Meestal hebben ze niets te zeggen over of in dat huwelijk. Daarna sterven veel teveel kindbruiden aan de gevolgen van verkrachting, zwangerschap en baby’s baren, terwijl hun lichaam nog niet volgroeid is. Het is geen directe moord, maar desalniettemin noemt Unicef zo’n vroeg huwelijk een doodstraf voor meisjes.

Naast het fysieke geweld spelen psychologische factoren een rol. In veel landen hebben vrouwen een tweede- of zelfs derderangs status. Vrouwen leren al jong dat ze niks waard zijn, niks kunnen verwachten van het leven, en niks kunnen doen om aan hun slechte situatie te ontsnappen. Ze internaliseren het seksisme in de samenleving. Seksueel geweld en mishandeling ondermijnen hun gevoel voor eigenwaarde nog verder. Dit alles drijft vrouwen te vaak tot zelfhaat en zelfdoding.

Vreemd genoeg krijgen al deze vormen van dood en geweld nauwelijks structurele aandacht. Zo besteden de media regelmatig aandacht aan de barre situatie op het Indiase platteland. Boeren (mannen) plegen zelfmoord omdat ze schulden, droogte en/of mislukte oogsten niet aankunnen. Waar je echter bijna niemand over hoort is dat Indiase huisvrouwen viermaal zo vaak zelfmoord plegen dan deze boeren. Ze bezwijken onder andere aan huiselijk geweld, perikelen rond de bruidsprijs en een te zware werklast.

Deskundigen denken dat gender een grote rol speelt bij dit wegkijken en negeren:

Kalpana Sharma, a researcher and journalist, says the lack of coverage has to largely do with the “invisibility of gender” in the Indian media.  “This, in some ways, is worse than misogyny. There is a lack of engagement with issues relating to women, and the media is not even aware of the problem,” she says. The story of India’s “desperate housewives”, as Mr Mayer describes them, needs to be urgently researched and told.

Deze vreemde stilte regeert ook bij huiselijk geweld, signaleert onder andere website Jezebel. Het doodschieten van een gorilla in een Amerikaanse dierentuin krijgt op dit moment veel meer aandacht dan de tientallen mannen die hun vriendin of ex-vriendin rond diezelfde tijd doodden. Jezebel scande kleine nieuwsberichtjes op lokale sites en kwam, mede geholpen door lezers die in de commentaren nieuwe gevallen noemden, in een week tijd zonder enige moeite op tientallen vermoorde vrouwen. Niemand windt zich daar over op:

A week like this of any other kind of incident—mass shootings, publicized incidents of bullying, canoeing accidents—would probably occasion some editorials, some discussion on the morning talk shows, maybe even a grim press conference from the president, vowing not to stand for any more. Consider, for example, that we are now on day seven of a news cycle about a dead gorilla. But because this is simply violence, murder, mayhem enacted on women—the same kind as always—we won’t see any of that here.

Broodnodig dus dus dat feministen zoals Steinem en, in Nederland, organisaties zoals We Can de vele vormen van geweld tegen vrouwen hoog op de agenda willen krijgen.

 

Nieuwsronde: stripdagen Haarlem, abortus en alternatieve geschiedenis

Opnieuw een mooi essay van de door mij zeer bewonderde Rebecca Solnit. Een vrouwelijke leider uit Malawi komt in actie tegen kinderhuwelijken. Slate magazine over de gewoonte van sommige mannen om vrouwen ongewenst te kussen in het openbaar of op podia. Vrouwen in de wetenschap: aanmoedigen is niet genoeg. Dat en nog veel meer in deze nieuwsronde.

stripdagen haarlem

  • Tijdens de Stripdagen in Haarlem organiseert tijdschrift Lover de expositie Drawing Modern Feminism. ”Feminisme [is] de inhoud en stripjournalistiek de vorm”, meldt het blad. Voorproefje zien? Klik hier.
  • Oorlog, helaas een dominant fenomeen op de planeet aarde. Website io9 verzamelde elf boeken over oorlog, de ervaringen van soldaten en militaire geschiedenis die je beslist moet lezen als je een goed beeld wil krijgen. Vier boeken behandelen expliciet de bijdragen van soldates en de rol van gender op het slagveld. Zo krijgen de Russische pilotes uit de tweede wereldoorlog erkenning.
  • Oorlog nu: Eén van de commandanten die ISIS bevechten is de Koerdische Rojda Felat. Op dit moment probeert ze de Syrische stad Raqqa te heroveren op de extremisten. Hoog tijd, want ISIS-medewerkers houden vrouwen als slavinnen en proberen ze via Facebook te verkopen. En dat is maar het topje van de ijsberg van wreedheden tegen vrouwen en de algemene marginalisering van vrouwen onder de strikte Sharia wetgeving. De val van ISIS kan niet snel genoeg gebeuren.
  • Rebecca Solnit hield een toespraak over journalistiek. Teveel media gaan voor  de gevestigde verhalen. Echte journalisten daarentegen hebben de moed om gevestigde patronen te doorbreken. Ze luisteren naar voorheen ongehoorde stemmen. Ze vertellen de verhalen die machtigen niet leuk vinden. Ze brengen wantoestanden aan het licht en maken het zodoende mogelijk om veranderingen te bewerkstelligen.
  • Een voorbeeld daarvan vormt de verslaggeving rondom mannen die vrouwen onverwachts kussen in het openbaar. Hun acties leverden tot nu toe applaus op. Cannes lijkt echter verandering te brengen in die status quo. Tijdschriften zoals Slate spreken opeens openlijk over de stille agressie van de ongewenste kus naar aanleiding van Lapo Elkann. Deze man misbruikte een prijsuitreiking in Cannes om actrice Umma Thurman op het podium met zijn speeksel te belagen. Hij vergat even dat de tijden veranderen.
  • De gemiddelde deskundige die op de Amerikaanse kabeltelevisie over abortus praat is man, blank, en een verkoper van ultrarechtse leugens om baas in eigen buik voor vrouwen af te schaffen. Dat blijkt uit een uitgebreid onderzoek van organisatie Media Matters. Onder andere Fox Nieuws en CNN leggen de rode loper uit voor dit type spreker.
  • Engelse vrouwen studeren inmiddels vaker dan mannen af in de zogenaamde ”harde” wetenschappen. Zodra ze aan het werk willen gaat het echter mis. Vrouwen stromen in grote getallen uit en sinds 2009 daalt het aantal wetenschappelijke publicaties van vrouwen. Ja, duh, zegt Jenny Gristock in een prachtig artikel voor The Guardian, ze lopen stuk op seksistische organisatiestructuren. En dan zwijgen we nog maar over seksueel geweld, structurele minachting en andere uitingen van vrouwenhaat.
  • Leve Theresa Kachindamoto, een Chief uit het Dedza district in Malawi. Zodra ze aan de macht kwam nam ze een wet aan die kindhuwelijken in haar gebied illegaal maakt. Ze zorgde ervoor dat vijftig zogenaamde ”onder-chiefs” dit verbod actief uitdragen en draaide bovendien 850 kindhuwelijken terug. Joop.nl noemt haar de held die Malawi nodig heeft.
  • Uh oh.. Antwerpen begint een campagne tegen seksuele intimidatie op straat. Top dat het stadsbestuur dat doet. Maar, vraagt blogster Amelie zich af, waarom reduceren de slogans vrouwen tot de dochter, partner, moeder van? Je zou niet van seksuele intimidatie af moeten zien omdat de vrouw in kwestie je zus had kunnen zijn, merkt Amelie terecht op, maar omdat ze een mens is, die niet zit te wachten op je straatintimidatie.
  • De Engelse omroep BBC beweerde in een uitzending dat alternatieve SF/Fantasy geschiedenisverhalen een mannendomein zijn. Fans van het genre geven de BBC graag bijscholing en doen een rondje schrijfsters die het verleden een andere wending gaven. Sophia McDougall (wat als het Romeinse Rijk gewoon voort zou bestaan?), Shannon Selin (wat als Napoleon had kunnen ontsnappen en naar de V.S. was gegaan?), Jo Walton (wat als Engeland zich mee had laten sleuren door het Nazisme? Wat als president Kennedy in 1963 zou zijn gesneuveld?) Enzovoorts.

Knack eert Anja Meulenbelt

Het Belgische magazine Knack eert Anja Meulenbelt. Veertig jaar geleden verscheen haar klassieker De Schaamte Voorbij. Om dat jubileum te vieren, herlazen Knack-redacteuren haar boek. Ja, sommige situaties doen inmiddels enigszins gedateerd aan – wat wil je, we leven inmiddels in 2016. Maar de kern van het boek is nog bijzonder actueel, ontdekten de journalisten. En biedt volop stof tot nadenken.

anja-meulenbelt-de-schaamte-voorbij

De Schaamte Voorbij geldt als een klassieker uit de tweede feministische golf. Anja Meulenbelt licht op haar eigen site toe dat ze het boek schreef, omdat ze nergens anders iets kon lezen over vrouwen zoals zijzelf. Een gewone vrouw, levend tussen traditie en moeizame emancipatie, in een woelige tijd, ‘op de top van een golf’. Ook merkt ze dat mensen haar boek nog steeds niet goed kunnen plaatsen. Is het een eg0-document? Een autobiografie? Bekentenisliteratuur? Een analyse van ‘het persoonlijke is politiek’?

Bij de verspreiding van het boek helpen sommige keuzes van uitgevers niet erg mee. Zo kwam er een vertaling in het Servisch. Leuk, maar, merkt Meulenbelt:

In Servië, waar het boek onlangs is uitgekomen, vond de feministische uitgeefster het een leuk idee om de foto van een kut, overgenomen uit het boek ‘Voor Onszelf’ als omslagillustratie te gebruiken. Dus nu ligt het boek nergens in de boekhandel en durft niemand het aan haar schoonmoeder cadeau te geven.

Kortom, De Schaamte Voorbij zorgt nog steeds voor reuring. Een dankbaar onderwerp voor de journalisten die het boek dit jaar lazen, soms voor het eerst. In de reeks artikelen die tot nu toe op Knack verschenen:

De vergelijking tussen de situatie in 1976 en die van nu levert vooral het inzicht op dat het feminisme een veelzijdige beweging is, en dat veel onderwerpen anno nu nog steeds akelig actueel zijn. Zo refereren verschillende Knack-redacteuren aan de twittercampagne #wijoverdrijven niet, naar aanleiding van het seksuele geweld waar Meulenbelt veertig jaar geleden over schreef.

Leuk dat Meulenbelt en haar werk op deze manier volop in de aandacht komen. Goed initiatief van Knack. En als je het boek niet hebt gelezen: gewoon doen. Ook als je jezelf geen feminisme vindt. Want feminisme is volgens Meulenbelt helemaal niet ingewikkeld. Eerlijk delen en niet slaan. Daar zou iedereen het mee eens kunnen zijn….