Monthly Archives: december 2010

De Zesde Clan wenst alle lezers een gelukkig nieuwjaar

Nieuw jaar biedt nieuwe kansen voor vrouwelijk talent

De Vrije Universiteit Amsterdam maakt op de nieuwjaarsbijeenkomst bekend welke talentvolle wetenschapster in aanmerking komt voor een Jenny Gierveld Fellowship. Een plaats in dit programma geeft een universitair docente twee jaar lang de kans als hoofddocente haar vaardigheden en kennis uit te breiden en zich te profileren in de wetenschap. Het is de eerste keer dat iemand aanspraak kan maken op een plaats als Fellow. De Vrije Universiteit heeft zeven kandidaten genomineerd voor het programma.

De Fellowship is genoemd naar Jenny Gierveld, hoogleraar sociologie. Ze is inmiddels met emiraat. Gierveld heeft een indrukwekkende staat van dienst. Ze deed onder andere veel onderzoek naar eenzaamheid onder ouderen en publiceerde talloze boeken en artikelen. Daarnaast was ze zich zeer bewust van de positie van vrouwen in de wetenschap. Haar hele loopbaan lang bleef ze zich inzetten voor een grotere rol voor vrouwen en een verbetering van hun situatie. Die voorvechtersrol was voor de Vrije Universiteit de reden om het speciale programma voor vrouwelijk talent naar haar te vernoemen.

Onder de genomineerde kandidaten bevinden zich onder andere Sonja Cutz, cum laude afgestudeerd en inmiddels helemaal thuis in onderzoek naar nieuwe media, Barbara Vis, gepromoveerd in de politicologie, en Karin Lasthuizen van de afdeling Bestuurswetenschappen. In januari wordt duidelijk wie van hen als eerste een plek onder de zon krijgt met een Jenny Gierveld Fellowship.

Vrouwen regeerden in Londense onderwereld

De Veertig Olifanten, een strak georganiseerd, door vrouwen geleid misdaadsyndicaat, regeerde eeuwenlang met ijzeren hand in de Londense onderwereld. Tussen 1870 en 1950 hadden de vrouwen het monopolie op de grootste winkeldiefstal operatie die Engeland ooit heeft gekend. Dat blijkt uit nieuw geschiedkundig onderzoek naar misdaad in Londen.

Maggie Hughes, een notoir lid van de Veertig Olifanten.

Historicus Brian McDonald kwam de vrouwen op het spoor via nagelaten politierapporten, krantenartikelen, brieven, foto’s en juridische documenten. Er zijn aanwijzingen dat een voorloper van de bende al actief was in 1700. Maar pas vanaf 1873 komen hun activiteiten in het nieuws en is er hard bewijsmateriaal.

De bende specialiseerde zich in winkeldiefstal, maar had nevenactiviteiten. Zo was het een vaste werkwijze om mannen te verleiden en vervolgens te chanteren. Ook lieten ze zich in dienst nemen van rijke families, als huishoudelijke hulp, om vervolgens de huizen leeg te halen. De vrouwen namen het andere bendes niet in dank af als die aan de slag gingen in winkels die de Veertig Olifanten beschouwden als hun territorium. De veelal mannelijke leden van die bendes moesten een percentage afstaan. Deden ze dat niet, dan gingen de vrouwen rustig over tot ontvoering en aanslagen totdat ze hun deel kregen.

Als de omstandigheden veranderden, pasten de vrouwen hun tactieken aan. McDonald:

The girls benefited from prudish attitudes of the time by taking shelter behind the privacy afforded to women in large stores,” said McDonald. They became so well known in London that panic erupted when they were seen near high-class shops. The gang’s response was to branch out, expanding their enterprise to country and seaside towns. In the 20th century, they used high-powered cars to outrun the police. If they were stopped, they were found to be clean: the goods were spirited away to cars driven by male members of the team.

Eén van de belangrijkste leiders van de bende was Annie Diamond. Ze werd zo genoemd omdat ze geweldige meppen kon uitdelen, waarbij de diamanten ringen aan haar vingers dienst deden als extra wapen. Ada MacDonald, een lid van de bende, werd in haar tijd beroemd omdat de politie haar niet kon pakken. Ze werd ervan verdacht gestolen goederen te helen, maar kon zulke overtuigende kasboeken produceren dat justitie wel moest aannemen dat ze de spullen gewoon had gekocht. Maggie Hughes had minder geluk. Ze liep tegen de lamp tijdens een juwelenroof en draaide de bak in.

Historicus Brian McDonald concludeert:

Hidden in Britain’s underworld are characters and little known gangsters who have received only fleeting comments on their careers,” he said. “Far from being side men and women, some of these villains – especially the women – deserved starring roles.”

Terreur tegen abortusklinieken loont

Deprimerend nieuws uit de Verenigde Staten: terreur tegen abortusklinieken loont. Na een aanslag op een kliniek daalt het percentage abortussen in de directe omgeving met 8%. Het geboortecijfer in de regio stijgt juist met 1%. Als fanatici een arts vermoorden is het effect tien keer zo groot. Dit is onderzocht door het landelijke bureau voor economisch onderzoek.

Hoewel terreur op de korte termijn loont, blijkt dat aanslagen op de langere termijn geen blijvende resultaten opleveren: na vijf maanden zakt het geboortecijfer terug naar het oude niveau, en stijgt het percentage abortussen in omringende gebieden. Vrouwen wijken namelijk uit naar verder weg gelegen klinieken.

Wat het onderzoek daarmee, misschien ongewild, ook aantoont, is dat vrouwen een ongewenste zwangerschap willen beëindigen. De terreuraanslagen nemen die behoefte niet weg. Het zorgt er alleen voor dat vrouwen nog meer stress ervaren, meer geld moeten uitgeven, langer moeten reizen en meer tijd nodig hebben om hun recht uit te oefenen op baas in eigen buik.

Die mogelijkheid om uit te wijken staat of valt echter met de aanwezigheid van abortusklinieken, ook al is het verder weg. En de beschikbaarheid van medisch personeel en artsen die de procedure uit kunnen voeren. Wat dat betreft ziet het er steeds somberder uit voor Amerikaanse vrouwen. De organisatie Medical Students for Choice hield in 2008 een enquête onder medische studenten. Daaruit bleek dat ruim eenderde niks leerde over voorbehoedsmiddelen of abortus. Volgens Medical News Today is de niet aflatende druk van anti-abortusgroepen een van de oorzaken waarom medische opleidingen abortus liever niet behandelen. Het is te controversieel geworden, een taboe.

Daarnaast is het voor studenten lastig kiezen voor een beroep waarbij de kans groot is dat je de rest van je loopbaan een kogelwerend vest moet dragen. Voorbeelden te over, waarvan het meest recent: de moord op George Tiller. Een fanaat schoot deze arts eind mei 2009 neer in een kerk in Kansas. Daarvoor had Tiller een andere aanslag overleefd, waarbij hij in beide armen geraakt werd. In de Colorado Independent plaatste een collega van Tiller de moord direct in de context van de terreur tegen abortusklinieken en hun personeel:

“Dr. Tiller is dead by an anti-abortion assassin, and this is the absolutely inevitable consequence of 35 years of anti-abortion fanatic rhetoric and intimidation and assassination violence and exploitation by the Republican Party of this movement,” Hern told the Independent.

Geen fijn klimaat om dit beroep uit te oefenen. Het is logisch te veronderstellen dat alleen studenten die vastberaden zijn en met passie op willen komen voor de rechten van vrouwen, zulke risico’s willen lopen. De meesten zullen hun geld op een makkelijkere manier willen verdienen, en wie kan het ze kwalijk nemen? Ondertussen krijgen vrouwen niet de medische zorg die ze nodig hebben, en ontnemen anderen hen de zeggenschap over hun lijf en hun leven.

Twitter als geheim wapen van feministen

Twitter blijkt in de Verenigde Staten het nieuwe wapen te zijn van feministische activisten. Voorbeeld? De Twitteractie om succesvol in verzet te komen tegen de media en het gedrag van bekende Amerikanen zoals Michael Moore en Naomi Wolf. Die deden verwoede pogingen om Wikileaks voorman Assange overeind te houden als boegbeeld van de vrijheid van meningsuiting. Daarbij bagatelliseerden ze verkrachting en maakten ze de Zweedse vrouwen zwart, die aangifte deden tegen Assange. Dit deden ze aantoonbaar op basis van leugens en foutieve informatie.

Fragment van de Twitteractie om op te komen voor de Zweedse vrouwen die aangifte deden tegen Assange.

Dat pikten verschillende bekende feministen niet. Ze besloten in het geweer te komen tegen het dominante verhaal ‘Assange is top en die vrouwen moeten hun kop houden’.  Hun Twitteractie om het andere verhaal te laten horen kreeg wereldwijde aandacht, leidde tot een discussie over journalistieke mores, de aard van verkrachting, en een excuus van televisiepersoonlijkheden Keith Olbermann en diezelfde Michael Moore. Beiden gaven toe dat ze slachtoffers van verkrachting serieuzer en met meer respect hadden moeten behandelen. 

Lees hier het verhaal van de actie, met de aanleiding en het verloop ervan, en de reden van iemand als Kate Harding waarom ze zich bij de actie aansloot. Allerlei andere bronnen en links vind je hier bij elkaar gebracht door Jessica Valenti van Feministing.com. Of lees de samenvatting op de site van de Engelse krant The Guardian.

 Millicent zet op haar weblog uiteen waarom Twitter zo succesvol kon zijn in dit geval. Maar ook waarom het in het bijzonder voor vrouwen een krachtig wapen is.  Het eerste voordeel: Twitter is tekst. Geen geluid, geen beeld. Daardoor valt het minder op dat vrouwen zich in het openbare debat mengen. Niemand kan zeuren over een schrille stem of een debiel kapsel, want ze kunnen de stem niet horen en zien de vrouw niet. Ze kunnen alleen lezen wat er staat en dat is dat.

Tweede voordeel: de haat wordt zichtbaar op Twitter. Feministen krijgen opvallend veel modder naar hun hoofd geslingerd als ze opkomen voor vrouwen en/of een tegengeluid willen laten horen. Veel sites en weblogs weigeren zulk commentaar te publiceren, maar bij Twitter komt alles op het scherm. Je kunt precies lezen wie wat tikt. Dat leidt ertoe dat de zogenaamde internet trolls, notoire vuilspuiters, zichtbaar worden. Dat is erg nuttig:

It’s hard to think of a better way to illustrate the kind of harassment and psychological abuse to which women (and rape victims) are frequently subject. And the trolls are doing all the work of a documentary/exposé themselves!

Kortom, alle hatelijke tweets onderstrepen precies het punt dat de feministen wilden maken. Dank, beste trolls, voor het aandragen van bewijsmateriaal. Maar de trolls doen meer dan dat. Discussiëren over wat verkrachting wel en niet is, vergt een genuanceerdheid die de vuilspuiters missen. De trolls kunnen, door deze botheid, mensen bewust maken van de vooroordelen die ze misschien onbewust hadden. Millicent:

When you, as a lurker, find yourself lining up with a troll’s views, it’s hard not to conclude that you need to reexamine your position. Plenty of people who joined #Mooreandme have expressed some surprise at how badly they’d misunderstood the allegations and what does and doesn’t constitute sexual abuse. This—drawing in and persuading outsiders—seems to me to be a fairly new phenomenon in internet activism.

Nadelen zijn er ook. Twitter leent zich niet voor het opnemen van veel achtergrondinformatie of documentatie. In die zin is het net een dorpscafé: iedereen kan zo meedoen en meepraten, maar niemand gaat met een naslagwerk aan tafel zitten. Het ligt aan de intellectuele bagage van de Twitteraars of misverstanden en misinformatie wel of niet rechtgezet kunnen worden. Gelukkig is er meestal genoeg collectieve kennis voorhanden om geruchten en idioterie zo snel mogelijk uit de wereld te helpen.

Vrouwelijke consument is ‘roze met glitters’ zat

Producenten en marketingdeskundigen opgelet: de vrouwelijke consument heeft het helemaal gehad met de roze glitterlook. Kenmerkende uitspraak: ”ik wil een normale gsm, die er niet uitziet alsof ik de verpersoonlijking van Barbie ben.” Snap je? Het nieuwe hebbeding onder vrouwen is een witte iPhone. Daar worden ze pas enthousiast van.

Heren producenten: 95% van de vrouwen wil GEEN roze laptop.

Consumentenwebsite BesteProduct liet de voorkeuren van vrouwen uitzoeken om zo meer omzet te halen. Het bedrijf ondervroeg consumenten, analyseerde het koopgedrag op de eigen site, en ging  in gesprek met fabrikanten en deskundigen uit de wereld van reclame en marketing. Het hele rapport vind je hier.

Uit de rondgang blijkt dat slechts 5% van de consumenten een specifiek voor hen gemaakt product in een roze uitvoering met glitters wil kopen. En slechts 8% stelt prijs op een extraatje als een spiegel om onderweg make-up aan te brengen. De overgrote meerderheid, ruwweg 95%, wil een ‘gewoon’ product, met een uniseks en stijlvol uiterlijk. Net als andere mensen. 

Uit de antwoorden van de consumenten blijkt dat een fabrikant best mag laten zien dat ze zich met een bepaald product op vrouwen richten, maar dat moeten ze dan subtieler doen. Bijvoorbeeld door een iets elegantere uitvoering en luxere afwerking. Fabrikanten spelen steeds meer in op die trend. In plaats van roze, produceren ze vaker mobiele telefoons of navigatiesystemen in de kleur wit. Voorbeeld: de witte iPhone is een verkoopsucces onder vrouwen.

Goed nieuws! Wie weet kunnen vrouwen eindelijk loskomen uit het roze ghetto. Want als er geen markt meer is voor roze glitters, stoppen fabrikanten vanzelf met de productie van dat soort spullen.

Oprichter vermogensfonds is verrassend vaak een vrouw

Vrouwen spelen een veel grotere rol in de totstandkoming van liefdadigheidsfondsen dan wordt gedacht. In de zestiende eeuw waren vrouwen in maar liefst de helft van de gevallen de oprichtster van zo’n fonds. In de twintigste eeuw maakten zij 40% van het aantal particuliere oprichters uit. Tel je ook stellen mee, of gemengde groepen die samen een fonds in het leven roepen, dan spelen vrouwen een belangrijke rol in 56% van alle gevallen. Dat blijkt uit een onderzoek, eerder dit jaar uitgevoerd in opdracht van Mama Cash.

Beeld van de Gravin van Bylandt.

Stichting Het Maagdenhuis, Fonds Sluyterman van Loo, Gravin van Bylandt Stichting, de Maria Carolina Blankenheym Stichting, zonder vrouwen zouden deze fondsen niet hebben bestaan. Ze gelden als enige oprichter. En zo zijn er nog veel meer. Want alleen in de zeventiende eeuw richtte geen enkele vrouw een fonds op. In de zestiende, achttiende, negentiende en twintigste eeuw stonden ze aan de basis van talloze initiatieven. Op die manier speelden ze een enorme rol in de liefdadigheid.

Het onderzoeksrapport noemt deze conclusie verrassend:

Dat is verassend, gezien de ondergeschikte positie van vrouwen in het verleden. Het komt er op neer dat vrouwen, die zelf nog geen volwaardige positie in de maatschappij hadden (geen stemrecht, geen mogelijkheid om na het huwelijk te werken, etc.) via hun filantropiewerk toch een belangrijke rol hebben gespeeld voor het algemeen nut. Met name in de 16e en 18e eeuw is deze rol aanzienlijk geweest; respectievelijk 50% en 55% van alle fondsen opgericht door vrouwen.

Bij afwezigheid van vervolgonderzoek en harde feiten komen de onderzoekers met een aantal mogelijke verklaringen. Het zijn speculaties, maar het zou kunnen dat vrouwen uiteindelijk een vermogen in beheer kregen omdat mannen meestal eerder stierven dan zij. Ook moesten vrouwen zich eeuwenlang in principe beperken tot huishouden en gezin. De liefdadigheid was van de weinige plekken waar vrouwen een rol mochten spelen die een enigszins openbaar karakter kreeg. Blijkbaar grepen ze die mogelijkheid met beide handen aan.

Marketingaanpak Huygens beurs schrikt studentes af

Een nieuwe slogan om het Huygens Scholarship Programma te promoten onder studenten blijkt mannen te lokken en vrouwen af te schrikken. Dat blijkt uit cijfers van het Nuffic. Sinds het fonds geïnteresseerden werft met de aanhef ‘Ben jij slim genoeg?’ daalt het aantal aanvragen van succesvolle studentes. Volgens Dr. Liedeke Plate, voorzitter van het Nederlands Genootschap Vrouwenstudies, gaan vrouwen hierdoor in 2011 fors achterlopen op de mannen.

Deze marketingaanpak spreekt vrouwen niet aan.

Met een beurs van het Huygens Scholarship Programme kunnen talentvolle studenten in het buitenland aan de slag. De beurs geeft zodoende een mooie kans om internationale ervaring op te doen, contacten te leggen en de eigen kennis uit te breiden. Tot 2007 deden naar verhouding evenveel studenten als studentes een gooi naar zo’n beurs. Vanaf 2007 blijkt echter een trendbreuk. Steeds minder studentes dienen een aanvraag in voor een beurs. Plate vindt de ontwikkeling erg opvallend:

Dit is verrassend, omdat het aandeel vrouwen in het hoger onderwijs groeit en omdat zij het over het geheel beter lijken te doen dan hun mannelijke medestudenten. Een oververtegenwoordiging was daarom te verwachten.

Die verwachting kwam dus niet uit, integendeel. Wat veranderde er dan opeens? Het enige verschil is dat het fonds sinds 2007, 2008 werkt met de slogan ‘ben jij slim genoeg?’ Daardoor veranderde de toon van de marketing, en die wijziging in studenten aanspreken bleef niet zonder effect. Plate brengt in herinnering dat wetenschappelijk onderzoek keer op keer laat zien dat jongens doorgaans meer zelfvertrouwen hebben dan meisjes. Ook als volwassenen schatten ze hun competenties veel hoger in. Plate:

“Meisjes daarentegen zijn geneigd zichzelf te onderschatten; ze denken al gauw dat ze niet goed genoeg zijn” (Dolle-Willemsen & Verbiest, Taal in de klas). Vrouwen zullen daardoor minder snel bedenken dat ze “slim genoeg” zijn voor een internationaal talentenprogramma.

Plate roept universitair docenten op om talentvolle vrouwen aan te moedigen toch een aanvraag in te dienen voor de beurs. Ze pleit er ook voor de slogan te veranderen in ‘Jij bent slim genoeg’. Dit boezemt meer vertrouwen in en geeft vrouwen de bevestiging dat ook zij slim zijn en dat ook zij aanspraak kunnen en mogen maken op de beurs.

Voor meer informatie: Cordelia Fine geeft in haar boek Delusions of Gender prachtige voorbeelden van het effect van woordkeuze en marketingstijl op mannen en vrouwen. Zo voerden wetenschappers een experiment uit op een open dag voor een studie informatica. Als ze de ruimte waar studenten naartoe moesten, inrichtten als het hol van een nerd, met posters van Star Trek aan de muren etc., gaven mannen aan dat ze de studie graag wilden doen. Vrouwen twijfelden daarentegen massaal aan hun geschiktheid voor informatica. Toen de onderzoekers de ruimte genderneutraal inrichtten, met ‘gewone’ kunst aan de muur, verdwenen de verschillen als sneeuw voor de zon. Mannen en vrouwen vonden zichzelf even vaak geschikt voor de studie.

Vakbond biedt hoop voor alfahulpen en huishoudelijk personeel

Alfahulpen en schoonmaaksters die werken bij mensen in huis, kunnen misschien steun krijgen van vakbond FNV. De vakbond wil volgens dagblad Trouw proberen de particuliere werkgevers te verenigen. Als dat lukt kan er een cao komen voor deze beroepsgroep.

Dat is hard nodig, want dit personeel valt buiten alle regelingen die wel gelden voor reguliere werknemers. Ze worden niet doorbetaald bij ziekte, kunnen geen aanspraak maken op de ww, en wie door een ongeluk tijdens het werk arbeidsongeschikt raakt moet het zelf maar uitzoeken.

Die situatie heeft inmiddels de aandacht getrokken van de Verenigde Naties. De beroepsgroep bestaat namelijk voor het overgrote deel uit vrouwen. Met de uitzonderingspositie staat de overheid toe dat deze vrouwen benadeeld worden ten opzichte van andere beroepsgroepen. Dat is indirecte discriminatie, iets wat onder andere in strijd is met het door Nederland ondertekende VN Vrouwenverdrag.

Eerder dit jaar stelde Vereniging Vrouw &Recht Clara Wichmann dit onrecht al aan de kaak. De vereniging liet onderzoek doen naar de situatie en de juridische status van de huishoudelijke hulpen en organiseerde een congres om te bespreken wat te doen. Het Clara Wichmann fonds voert volgens de Volkskrant inmiddels ook een proefproces voor een alfahulp die na een ongeluk tijdens het werk zonder inkomen kwam te zitten. De uitspraak van de rechter zal duidelijk maken in hoeverre Nederland weg kan komen met die indirecte discriminatie, of juist maatregelen moet nemen om de rechtspositie van deze vrouwen te verbeteren.

Zonder titel

Bron: Gawker

Hahahahahaha! Zie ook de ervaringen van gamers met het maken van een vrouwelijke avatar bij DC Comics online. Die zijn wat minder grappig.

Cijfers bewijzen gelijk Helen Mirren

Helen Mirren won een prijs en bekritiseerde in haar toespraak de praktijken in Hollywood. Zowel in films als televisieseries hebben acteurs de rollen volgens haar voor het uitkiezen, terwijl actrices moeten vechten om de paar vrouwenrollen van iedere productie. Een situatie waar ook Geena Davis de aandacht op vestigde. Webblogster Emily van Smart Girls who do Stupid Things besloot de proef op de som te nemen en sloeg aan het tellen. Wat blijkt? De cijfers geven beide actrices groot gelijk.

Dankzij films als Black Swan en televisieseries als Glee lijken actrices nog kans te maken op goede rollen.

Het weblog voerde een steekproef uit voor de series en films die dit jaar genomineerd waren voor de Golden Globes. De media industrie ziet producties die voor deze prijs in aanmerking willen komen als de norm voor kwaliteit – anders zouden producenten ze niet insturen in de hoop op een nominatie. Emily gebruikte de informatie die de netwerken of filmmaatschappijen zelf gaven. Welke rollen noemden ze op, en hoeveel van die rollen waren voor vrouwen en hoeveel voor mannen?

De rode draad van de analyse is dat één of twee producties de algemene score omhoog weten te tillen. Zoals Glee, de enige televisieserie met meer rollen voor vrouwen dan voor mannen. Of Hollywoodfilms die specifiek gericht zijn op de vrouwelijke markt. Laat je zulke uitzonderingen weg, dan blijven vrouwen meestal steken op rond de 36% van de rollen.

Neem bijvoorbeeld dramaseries. Gemiddeld nemen vrouwen 37% van de rollen voor hun rekening. Dat is dankzij The Good Wife, waar de verhouding 50-50 is, en Mad Men, waar vrouwen 40% van de rollen hebben. Boardwalk Empire, op dit moment uitgezonden op de Nederlandse televisie, is een mannenwereld met slechts 27% zendtijd voor actrices. Dexter, ook populair in Nederland, blijft daar met 29% nog net boven. De situatie lijkt beter in de komische hoek, maar dat komt alleen dankzij Glee. Het is de enige serie met meer rollen voor vrouwen (64%) dan voor mannen. Zonder Glee blijven comedies steken op 36% rollen voor vrouwen.

Films laten hetzelfde beeld zien. Hollywood maakt af en toe een film voor vrouwen. Zoals Black Swan, een film over een ballerina die in moeilijkheden komt als ze een gooi doet naar de rol van de zwarte zwaan in het Zwanenmeer. Hier hebben vier vrouwen de hoofdrollen, en is er slechts één man met een rol van betekenis – een score van 80%. Dat geeft tegenwicht voor mannenfilms zoals Inception, waar de verhoudingen precies omgekeerd zijn (22% rollen voor vrouwen).

Helaas is Inception de regel en Black Swan de uitzondering. Want de andere Golden Globe nominaties geven weinig ruimte aan actrices. The King’s Speech? Slechts 22% rollen voor vrouwen. The Social Network? Actrices hebben 29% van de beschikbare rollen. Alleen komedies doen het beter. Hier maken vrouwen gemiddeld 45% uit van de cast, mede dankzij The Kids are All right, over een lesbisch stel, en Burlesque, met 44% vrouwenrollen.

Emily concludeert:

One could argue that Hollywood reflects reality…most police departments are male-dominated, as are boxing rings, and tech-start ups. That is both true and problematic. Yet, the question remains; why are the male-dominated arenas the ones in which people prefer to play creatively? Because women (self very much included!) will watch a show or movie set in a “male world,” but men will not reciprocate? Projects set in traditionally female worlds (say a preschool or an ice skating team) either don’t get made, don’t get made well, or get made well and don’t get recognized. Any way you cut it, Helen Mirren has a point.

De twintig beste striptekenaressen van 2010, met een vleugje Nederlands talent

Het einde van 2010 nadert en dan is het gebruikelijk om terug te kijken. Wat bracht het jaar, wat viel op, wat was leuk en wat was minder leuk? De Zesde Clan doet vrolijk mee. Geen top 2000 met beste liedjes hier. Wel een top twintig van beste striptekenaressen van het jaar. Want comics zijn allang niet meer het domein van puisterige tienerjongens. Het is steeds meer een volwassen kunstvorm, en steeds meer vrouwen pakken de tekenpen op. Ook in Nederland.

De top twintig komt met dank aan Kelly Thompson, die zowel op haar eigen blog (deel 1) als bij magazine Jezebel (deel 2) de meest opvallende tekenaressen in kaart brengt. Omdat zijzelf Amerikaanse is, richt ze zich op de engelstalige striptekenaressen. Een deel van hen publiceert het eigen werk op internet, en dat leidde tot een paar leuke ontdekkingen. Zo had de Zesde Clan nog nooit gehoord van Emily Carroll, maar na het lezen en bekijken van van het spookachtige His Face all Red is duidelijk dat ze een supertalent is.

Monsters komen ook voor in het werk van Katie Cook, maar hier zijn het pluizebollen. Haar webcomic Gronk is één en al schattigheid, met naast het monster Gronk ook een kat en een hond die met pizza gelijmd kan worden om vanalles te doen voor zijn baasje, heldin Dale Wilco. De top twintig maakt duidelijk hoeveel diversiteit er is. Van de tekenaressen die Wonder Woman en Batwoman uit de motteballen haalden en in oude glorie herstelden, tot aan vrouwen die reiservaringen en politieke thema’s omzetten in reportage achtige werken of de grens tussen comic en kunst opzoeken.

Kortom, ontdekkingen te over. En Nederland? Wij hebben onder andere Barbara Stok, die vorig jaar de Stripschapsprijs won voor haar werk. Ze heeft daardoor volgens tijdschrift Lover een voorbeeldfunctie gekregen voor andere striptekenaressen. Zo inspireerde Stok het jonge talent Edith Kuyvenhoven, die dit jaar haar eerste volwaardige album uitbracht: Ik, God en mijn oma.

Volgens Lover is die ontwikkeling tekenend voor de situatie. Vrouwen ontdekken de strip, kopen en lezen meer albums, en beginnen steeds meer zelf hun eigen verhaal te vertellen. Een trend waar uitgeverijen graag op inspelen:

Mare Joustra van Oog&Blik is blij met de groeiende belangstelling van vrouwen: ‘De wereld van de strips was vooral een mannenwereld. Dat verandert de laatste jaren heel snel. Steeds meer vrouwen tekenen en maken graphic novels. En steeds meer vrouwen raken geïnteresseerd in dit genre. Dat is belangrijk omdat vooral vrouwen lezen. Dat verhoogt dus de omzet.’ Ook Peter van de Zwaag van De Bezige Bij noemt het ‘opvallend dat in de oorspronkelijk door mannen gedomineerde stripwereld de laatste jaren zoveel boeken verschijnen van vrouwelijke auteurs.’

Ook in Nederland ziet het er dus gunstig uit voor vrouwen en stripverhalen. Dat er in 2011 maar veel mooie albums mogen volgen 😉

De Zesde Clan wenst alle lezers een prettig kerstfeest!

Enige verzetsheldin met Willemsorde overleden

Nederland kende maar twee vrouwen ooit de Willemsorde toe, de hoogste militaire onderscheiding. Koningin Wilhelmina, en Jos Mulder-Gemmeke. Koningin Wilhelmina is al overleden en vandaag werd bekend dat Mulder-Gemmeke afgelopen maandag stierf. Ze werd 88 jaar.

Jos Mulder-Gemmeke.

In de meeste landelijke kranten kreeg haar overlijden circa twaalf regels tekst. Wie was Mulder-Gemmeke, en waarom kreeg zij de Willemsorde? Aanspraak, het blad van de pensioen en uitkeringsraad, interviewde haar voor het nummer van maart 2009. Mulder-Gemmeke was toen 86 jaar en sprak openlijk over haar leven en de besluiten die ze nam toen de tweede wereldoorlog uitbrak.

Mulder-Gemmeke was woest toen Nederland capituleerde, en wilde wat doen.Ze kwam via vrienden en kennissen in contact met mensen van het verzet en zat al snel volop in de illegale activiteiten. Vanuit het Vredespaleis in Den Haag bracht ze een blad uit, Je Maintiendrai, dat uiteindelijk een oplage zou bereiken van 25.000 stuks. Ze begon brieven, strategische informatie en spullen voor onderduikers door het hele land rond te brengen. In 1944 fietste ze dwars door de vijandelijke linies naar België, waar Prins Bernhard zat te wachten op belangrijke informatie over de militaire situatie in Nederland en de stand van zaken rondom het verzet. Het lukte haar die gegevens af te leveren.

Na die missie keerde ze voorlopig niet terug naar Nederland. Ze reisde via Brussel door naar Engeland, waar ze door de Britse geheime dienst een verkorte opleiding tot geheim agente kreeg. Begin 1945 keerde ze terug naar Nederland: in het diepste geheim sprong ze uit een vliegtuig en landde per parachute in een weiland bij Nieuwkoop. Ze had allerlei spullen bij zich voor het verzet: medicijnen, wapens, radiozenders en geld. Daarmee kon het verzet de laatste oorlogsmaanden doorkomen.

Mulder-Gemmeke heeft altijd last gehouden van de oorlog:

“Ik ben altijd alert gebleven. Waar ik ook ben, ik ga altijd strategisch zitten, met mijn rug naar de muur en goed zicht op de uitgang, zodat ik iedereen in de gaten kan houden. Dat blijf je houden. Mijn onderrug is door de klap bij die verkeerde parachutesprong permanent beschadigd. Bij iedere pijnscheut word ik aan die sprong herinnerd. Maar dat is niets vergeleken bij wat anderen hebben moeten doorstaan. Veel verzetsstrijders hebben een veel hogere prijs betaald. […]  Je deed het gewoon en ik zou het zo weer doen als het moest!”
 
 

 

Glazen plafond krijgt steeds meer barsten

Na al dat gedoe over condooms, verkrachting, bimbocultuur en vrouwen als (seks)object is het tijd voor een paar succesverhalen. Wat er ook gebeurt, vrouwen vinden nog steeds een manier om te overleven, zich te ontwikkelen en iets te bereiken. Waarvan acte:

Jordanië heeft voor het eerst een vrouwelijke hoofdofficier van justitie. De 46-jarige Ihsan Barakat gaat aan de slag in de hoofdstad Amman en krijgt de leiding over zestig andere officieren van justitie. Dat is een groep van 59 mannen en één vrouw. Barakat werkte eerder acht jaar als rechter.

De Somalische arts Hawa Abdi besloot stelling te nemen tegen het geweld van regeringstroepen en milities in haar land. Ze richtte een ziekenhuis op met 400 bedden en ontfermde zich over vluchtelingen. Tegenwoordig is dat laatste initiatief uitgegroeid tot een kamp van 90.000 mensen, voornamelijk vrouwen en kinderen. Die activiteiten trokken de aandacht van gewapende milities. Die vielen binnen en bedreigden haar. Abdi eiste en kreeg van hen een schriftelijke verontschuldiging. Glamour Magazine benoemde haar tot vrouw van het jaar 2010.

Vrouwen in Nadugne Agam, Ethiopië, kregen het met wat hulp van westerse organisaties voor elkaar om stromend water in hun regio te krijgen. Daarmee kwam een einde aan waterslavernij: vrouwen die per dag zoveel uur kwijt zijn aan het halen van water uit afgelegen bronnen, dat ze bijna nergens anders meer aan toekomen en uitgeput raken. Hun collectieve actie vond plaats zonder hulp van de mannen. De krant The Independent schetst het volgende beeld:

When one women suggested they should cap a spring which rose seven kilometers away, and pipe the water to all the local villages, the men smirked. “They said that women would never manage such a complex project,” Bichol said. “They said, ‘Let the women try and when they fail we’ll take over’.” But the women, with training from ActionAid, made a huge success of the enterprise.

De Kustwacht in de Verenigde Staten heeft voor het eerst een vrouw benoemd als hoofd van een opleidingsinstituut. Admiraal Sandra Stosz gaat de trainingsbasis in Connecticut leiden. Hiervoor zat ze twaalf jaar op zee en had onder andere twee fregatten onder haar hoede. Het opleidingsinstituur van de kustwacht krijgt ieder jaar zo’n duizend leerlingen.

En tot slot in Nederland: Suzanna Janssen won op 12 december de Vrouw & Kultuur Debuutprijs 2010 voor Het Pauperparadijs. Uitgeverijen stuurden meer dan vijftig werken in voor deze prijs, de enige die specifiek bedoeld is om literair werk van vrouwelijke auteurs te onderscheiden. Andere genomineerden waren Laura Broekhuysen, met Twee Linkerlaarzen, en Franca Treur met Dorsvloer vol Confetti.

Paus wijst gebruik condooms nog steeds af

Helaas, alle hoop op een tolerantere houding van de katholieke kerk tegenover het gebruik van condooms kan weer terug de la in. In een verklaring van de Congregatie voor de Geloofsleer verduidelijkt de Paus eerdere uitspraken. Ja, condooms zijn verwerpelijk. En inderdaad, mensen mogen condooms NIET gebruiken als voorbehoedsmiddel. Omdat alleen vrouwen zwanger kunnen worden is dit een diep seksistisch standpunt. Het risico van seks komt helemaal bij haar te liggen. 

Volgens The Independent vloeit de verklaring van de Vaticaanse congregatie voort uit druk van conservatieve elementen binnen de kerk. Deze orthodoxen kwamen in het geweer na de publicatie van een boek vol interviews met de Paus. Ratzinger zei in één van de interviews dat hij zich eventueel wel kon voorstellen dat een mannelijke prostituee, als hij seks had met een eveneens mannelijke klant, een condoom om zou doen om de kans op aids te beperken. Je zou dat kunnen opvatten als het nemen van verantwoordelijkheid voor de gezondheid van degene waarmee je vrijt.

Prompt heette het dat de kerk haar standpunt over condoomgebruik zou hebben herzien. Eind november berichtte Trouw zelfs dat de uitspraak ook zou gelden voor vrouwen. Zelfs in dat artikel kon de oplettende lezer echter al vermoeden dat dit wel erg optimistisch geformuleerd was. Want:

De paus rechtvaardigt of vergoeilijkt met zijn uitspraken geen seks tussen homoseksuelen of buiten het huwelijk. Elders in het boek spreekt de paus zich uit tegen sodomie en anticonceptiemiddelen. Bovendien benadrukt hij nog eens de onschendbaarheid van het huwelijk tussen man en vrouw.

Helder! Dat verklaart ook waarom de Paus uitgerekend koos voor het voorbeeld van twee mannen die seks met elkaar willen hebben. Daar kan geen zwangerschap door ontstaan. Maar om aan alle verwarring een einde te maken stelde de Congregatie van de Geloofsleer alsnog een verklaring op. Zodat heel duidelijk is dat we te vroeg gejuicht hebben, en dat vrouwen van het Vaticaan nog steeds niet meer zeggenschap over hun lijf mogen hebben dan konijnen. Bedankt heren!

Symposium brengt invloed van stereotypen aan het licht

Kinderen bombarderen met beelden van roze en blauw speelgoed? Al die films vol avontuurlijke jongens en één meisje dat vooral mooi en gedienstig moet zijn? Die stereotypen hebben invloed op kinderen, was de boodschap van het symposium Gender in de Media. Jongens worden seksistischer, en meisjes denken dat ze alleen het wormvormig aanhangsel kunnen zijn. Actrice Geena Davis organiseerde de bijeenkomst  afgelopen woensdag in Los Angeles, om de bewustwording te vergroten onder filmproducenten, wetenschappers en regisseurs.

Geena Davis op de barricaden voor meer gelijkwaardigheid in films en kinderprogramma's.

Women&Hollywood geeft een goed overzicht van de presentaties, ronde tafel conferenties en bijeenkomsten die plaatsvonden tijdens het symposium. Kern van het op de conferentie wetenschappelijk onderbouwde verhaal:

For instance, the more hours of TV a girl watches, the more limited she thinks her options are; the more a boy watches TV, the more sexist he becomes; women accept sexism as they get older because they’ve grown up with it.  On the other hand, women working behind the scenes as directors and writers have a direct correlation to more female characters on screen, and kids learn “if they see it, they can be it.”  When both genders are doing interesting work, children accept that as the norm, not the exception.  Our media has the power to teach and reinforce gender imbalance — or balance.  The first step toward correcting the current imbalance is recognizing how prevalent it is.

Davis maakt het makkelijk om je ervan bewust te worden hoe vanzelfsprekend de traditionele rollenpatronen nog zijn. Ze richtte een instituut op en stak geld in gedegen onderzoek naar de inhoud van films en kinderprogramma’s. Nu hoeft niemand meer te denken ‘goh, ik heb het gevoel dat er weinig meisjesfiguren in dit verhaal meedoen’. Nee, je kunt gewoon de turflijsten uit de kast trekken en aanwijzen: 29% meisjesrollen, de rest jongens, en als je op de achtergrond groepen ziet bestaan die bijna alleen maar uit jongens (87%). Dus inderdaad, het is een mannenwereld. En dat ontgaat kinderen niet. Met alle gevolgen vandien.

De producenten, geldschieters en andere vakmensen op het symposium beloofden alerter te worden op de scenario’s die ze onder ogen krijgen. En ze gaan in ieder geval de extra’s, achtergrondfiguren en groepen voor de helft uit vrouwen en vrouwelijke figuren laten bestaan. Alleen dat al kan een heel ander gevoel geven als je naar een film kijkt.

Zelfs sushi eten kan van een vrouw een object maken

Het schandaal rondom de Zuid Afrikaanse zakenman Kenny Kunene, waar de Zesde Clan eerder over schreef, geeft een heel nieuwe lading aan het fenomeen vrouwen presenteren als object. Als onderdeel van een geruchtmakend verjaardagsfeest at de zakenman publiekelijk sushi van een halfnaakte vrouw. Dat is in Japan niet geheel ongebruikelijk, blijkt na vragen over dit aspect van Kunene’s feestje. De trend is zelfs tot aan Engeland doorgedrongen, getuige een artikel vorig jaar in De Telegraaf.

Wat zou Suit Supply hiervan zeggen? O ja, de vrouw als gezaghebbende muze natuurlijk!

Japan for the uninvited gaat in op het fenomeen, en begint met te benadrukken dat het verschijnsel in Japan zelf niet algemeen voorkomt. Het beperkt zich tot de onderwereld. Criminelen met teveel geld huren vrouwen in en gaan sushi eten vanaf het naakte lichaam. Dit heet Nyotaimori, oftewel ‘presentatie van het vrouwelijk lichaam’.

Het klinkt als enorm rotwerk om als levend dienblad te moeten fungeren. Japan for the uninvited:

Models are trained to lie still for hours, and they must be able to endure unexpected splashes of cold water and prods with chopsticks. Her body must be completely shaved, and specially washed with fragrance-free soap before the feast. Traditionally, the meal is eaten directly from the skin of the model, but hygiene laws in many countries prevent this – forcing restaurants to wrap their girls in clingfilm to prevent contact between skin and food.

Eind jaren negentig begon deze praktijk zich te verspreiden naar andere werelddelen. China bijvoorbeeld, waar de regering het fenomeen al snel de kop probeerde in te drukken. Maar ook de Verenigde Staten. Chicago had een restaurant waar ze sushi op deze manier aanboden, maar dit eethuis schijnt inmiddels dicht te zijn. Of de organisatie waar de Telegraaf over schreef het nog aanbiedt is onduidelijk. De Engelse verslaggeefster van The Guardian die meeging naar zo’n avondje had er in ieder geval gemengde gevoelens over:

It was 7.05pm, dinner was due to begin in 25 minutes, but the naked women were already in situ, laid out as if in a morgue, ­awaiting a postmortem. […]  Loud guffaws from the other table, followed by clapping, came in response to one of the men dropping his piece of sushi on the woman’s groin area.  Ben spent most of the evening ­telling me how nyotaimori is not ­demeaning to the women. “So long as they get paid,” he argued, it is no different from being an artist’s model.

Tsja, en daar kun je ook wat van zeggen. Vooral het blijven benadrukken van de niet-vernederende kanten van Nyotamori maakt het overtuigend. Bovendien: net als Japan for the uninvited wijst de Guardian erop dat het fenomeen in Japan beperkt blijft tot de onderwereld. Mensen kijken erop neer omdat sushi alleen in ranzige tenten zo aangeboden wordt. Ook de Engelse gelegenheidsdiners kregen al snel een puberaal jongens onder elkaar tintje, met vrouwen die door steeds meer beschonken rakende mannen geprikt werden met stokjes. En maar bewegingsloos blijven liggen. Als onderbord voor eten.

Dat is het nare van dit verhaal: de manieren waarop vrouwen als object behandeld kunnen worden kennen geen einde en geen grenzen. Diepe, diepe zucht.

Nederland stopt migranten in huishoudklasje

De Apartheid van migrantenvrouwen begint bij de inburgering, merkte kenniscentrum E-quality. Zelfs als ze aangaven dat ze dat niet wilden, deelden gemeenten vrouwen in voor het OGO-traject. Jargon voor Opvoeding, Gezondheid en Onderwijs. Bijna geen enkele man kreeg dit type traject. Niet zo vreemd, want het bereid je voor om thuis voor de kinderen te zorgen en hooguit wat vrijwilligerswerk te doen. E-quality adviseert de Nederlandse regering te stoppen met het verspillen van talent en migrantenvrouwen meer keuze te geven bij de inburgering.

Het indelen van voornamelijk vrouwen bij OGO-trajecten komt volgens E-quality voort uit onbekendheid met de doelgroep. Het kenniscentrum:

E-Quality heeft signalen uit de praktijk gekregen dat vrouwen bij hun intakegesprek (waar wordt bepaald of en welk traject iemand krijgt aangeboden) nogal eens tegen beeldvorming oplopen. Er wordt vaak gedacht dat vrouwelijke migranten zich in een gearrangeerd huwelijk hebben laten manoeuvreren,volgzaam zijn aan hun echtgenoot en weinig ambitie en vooropleidingen hebben. […] Uit onderzoek blijkt echter dat veel van deze vrouwen in de toekomst juist wel willen werken. Ook gaven veel vrouwen aan dat het OGO-traject hen was opgedrongen en dat zij liever een cursus volgden die erop was gericht betaald (deeltijd) werk te vinden.

Naast vooroordelen en de automatische reflex vrouwen op te voeden tot moeder en huisvrouw, ongeacht hun leeftijd, lopen vrouwen meer dan mannen tegen obstakels aan. Zo weigeren relatief veel gemeenten vrouwen een inburgeringstraject aan te bieden als ze zwanger zijn. Ze kunnen daardoor niet beginnen maar moeten maanden wachten. Daarnaast raakt gebrek aan goede kinderopvang vrouwen harder dan mannen. In veel culturen zijn zij namelijk verantwoordelijk voor de zorg voor kinderen. Is er geen opvang, dan gaat de man inburgeren terwijl zijn vrouw thuis blijft.

E-quality pleit er daarom voor te zorgen voor goede kinderopvang, het inburgeringstraject beter aan te laten sluiten bij de wensen en ambities van migrantenvrouwen, en de cursustermijn indien nodig te verlengen met zestien weken. Dan kunnen vrouwen bevallen, opstaan en doorgaan, zonder eerst een jaar te moeten wachten. E-quality hoopt ook dat Nederland het vrouwenghetto van het OGO-traject gewoon afschaft. In plaats daarvan zou de inburgering in het teken moeten staan van meedoen, participeren, in de brede zin van het woord. Dus ook met inachtneming van de mogelijkheid betaald werk te verrichten.

Bimbocultuur, nu ook in Zuid Afrika

Ariel Levy noemde het de Bimbocultuur: een samenleving waar de vrouw als seksobject zo vanzelfsprekend is geworden, dat vrouwen zelf ook gaan denken dat macht gelijk staat aan seksuele aantrekkingskracht. Dus omarmen ze Playboy, doen ze gewillig mee aan natte t-shirt wedstrijden en dansen ze topless op de bar. Het is een cultuur die niet beperkt blijft tot rijke westerse landen, toont AllAfrica aan in een reportage over Zuid Afrika. Daar houdt zakenman Kenny Kunene de gemoederen ernstig bezig na een verjaardagsfeestje met halfnaakt modellen.

Kenny Kunene leefde zich uit met vijf modellen.

Kenny Kunene is een beroemdheid in Zuid Afrika. Hij vergaarde een fortuin en houdt er sindsdien een nogal opzichtige levensstijl op na. Ook zijn veertigste verjaardag besloot hij te vieren op een manier die de aandacht wel móest trekken. Als onderdeel van de festiviteiten ter waarde van 700.000 Rand huurde hij vijf modellen in. Hij liet hen rondparaderen in lingerie, of louter bodypaint, en liet één van de vrouwen halfnaakt liggen zodat hij sushi vanaf haar blote buik kon eten.

Dit feestje trok zoveel aandacht dat zelfs een vakbond zich in het debat mengde. Volgens Zwelinzima Vavi van de Congress of South African Trade Unions spuugde Kunene in het gezicht van de arme bevolking van Zuid-Afrika door zoveel geld zo publiekelijk uit te geven. Kunene sloeg al even publiekelijk terug met een open brief in de kranten. Hij rechtvaardigde zijn feestje als volgt:

You remind me of what it felt like to live under apartheid: you are telling me, a black man, what I can and cannot do with my life,” he said. “You are narrow-minded and still think that it’s a sin for black people to drive sports cars or be millionaires at a young age. You make my stomach turn.”

Kortom, apartheid en ras als wapens in de woordenstrijd. Maar AllAfrica neemt daar geen genoegen mee. Waar blijven de vrouwen, vraagt journaliste Jennifer Ellen Lewis zich af. Geen woord over de manier waarop zij gebruikt werden, als onderbord voor sushi en statusverhogende trofee. Volgens Lewis lijkt de discussie tussen Kunene en Vavi nog het meest op de manier waarop jongens hun bezittingen aan elkaar tonen. Kijk, mijn brandweerauto is groter dan de jouwe. Met vrouwen als gewoon een van de vele dingen waar je mee kunt pochen.

Waarop precies dezelfde discussie begint die Ariel Levy zo mooi analyseerde in haar boek over de Bimbocultuur. Wanneer bepaalt een vrouw uit vrije wil, vanuit haar eigen interesses en voorkeuren, hoe ze zich presenteert? Als dat inhoudt dat ze halfnaakt als sushibord fungeert, is dat dan iets wat ze echt zelf leuk vindt of is ze dan alleen bezig zich te conformeren aan een dominante cultuur?  Of doet ze dit omdat ze gekocht is door een rijke man die wil pochen met zijn weelde? Wat zegt zo’n manier van doen over de manier waarop mannen en vrouwen met elkaar omgaan?

Helaas maakt dit hele genderaspect geen deel uit van het in Zuid-Afrika opgelaaide debat. AllAfrica:

Based on the attitudes expressed by both Kunene and Vavi, discourse such as the above is so far off their radar that a man can argue in favour of his wealth by mentioning champagne and fancy cars, while neglecting to see the women that were literally bought via the same funds. The rights of women amidst this cheesy ersatz opulence are so far gone, that there is no recognition by either men that the women, or their rights, even existed.

Ariel Levy heeft nog een hoop werk te doen….