Monthly Archives: mei 2016

Kwestie Simons: gesprek moet van twee kanten komen

Sylvana Simons deed een aantal dingen echt helemaal verkeerd. Ten eerste is ze een vrouw. Foute sekse, foei! Ten tweede heeft ze een gekleurde huid. Foute kleur, foei! Ten derde uitte ze een politiek standpunt. In het openbaar. En voegde ze de daad bij het woord door zich bij partij Denk aan te sluiten. Foei! Dat leverde zo’n stortvloed aan racistische en seksistische uitingen op, dat antidiscriminatiebureau’s inmiddels verschillende klachten ontvingen en het OM een onderzoek in stelt.

not-listening-o

Wat adviseert hoogleraar immigratierecht Peter Rodrigues in deze situatie?

Ook slaan mensen vaak dicht als je ze beticht van racisme, dan bied je ze weinig ruimte op herstel. Als we willen dat mensen gaan inzien dat ze zich discriminerend uiten, moet je ze de ruimte bieden en ze vragen: wat is je grief?

Mijn wedervraag is: hoe moet je zo’n gesprek in hemelsnaam voeren met al die gastjes die Simons nu door de modder sleuren? Want de mensen die van leer trekken, zijn al bijzonder duidelijk over hun grieven.  Lees maar mee met deze greep uit representatieve uitlatingen:

Alles wat door Nederlanders is gemaakt, of wat een traditie is, dat haat Mevrouw Simons, dus bij deze wij hebben jou niet meer nodig in Nederland, ondankbaar persoon. wij zeggen Zwarte Piet is wel WELKOM, en wij zwaaien mevrouw Simons graag uit op 6 December. doe jij mee?

Fuck Sylvana Simons… dramaqueen en aandachtshoer! (Fatwabuster | 19-05-15 | 22:31)

lijkt wel of wij Nederlanders steeds meer als racisten worden neer gezet!! 40 jaar geleden was het hier ontzettend anders met onze tradities normen en waarden!! Wij Nederlanders zijn zo gastvrij geweest om anderen op te nemen in onze samenleving. Maar van hun kant aanpassen ho maar!! En nu kunnen wij een trap na krijgen!! Sylvana je bent echt in en in triest en nee ben geen racist! het wordt eens tijd dat wie dan ook hier komt zich gaat aanpassen aan onze normen en waarden en tradities. Als ik naar het buitenland zou gaan pas ik mij ook aan!! Vind dit echt stank voor dank bah!! (natas74 | 18-05-16 | 14:49 | niet ok!)

Sylvana is een hypocriete, zelfingenomen, aandachtsverslaafde, beperkte begaafde zwarte vrouw die de defecten van haar persoonlijkheid buiten zichzelf zoekt en haar kleur gebruikt om dat te legitimeren. Dat ze daarvoor in plaats van een deugdelijke trap onder haar hol een podium krijgt, is bizar. (vaas klaak | 19-05-15 | 22:50)

Had ik al gezegd wat een ontzettend kudtwijf ik haar vind? (EXIT_FAILURE | 18-05-16 | 13:54 | niet ok!)

En zo gaat het maar door. Ongenuanceerde, niet onderbouwde uitroepen, vol emotie, vol beladen taal van het type ”kudtwijf” (knap trouwens, om kut verkeerd te spellen), en framing van het type eng wijf komt met haar tengels aan onze hoogstaande Nederlandse tradities, oprotten met haar.

nick-not-listening

Hoe moet je een gesprek voeren met dit soort brulapen? Op de vraag ‘wat is je grief’ volgt steevast geen zelfinzicht. Er volgt slechts meer van dezelfde bagger:

Sylvana is hier dan eindelijk op haar plaats aangekomen! Het is jammer dat Prince niet meer leeft, want dan had hij getwitterd: thats the black bitch I wanted for my gang-bang after party…. (jan de patatboer | 18-05-16 | 15:48 | niet ok!)

Aan alle buitenlanders die zich ergeren aan het leven in Nederland of de rest van Europa; ga terug naar waar je vandaan komt. We zullen jullie niet missen. (Manus Olie | 18-05-16 | 15:10 | niet ok!)

Dit soort blinde haat is geen basis voor een gesprek. Of, anders gezegd: je kunt geen gesprek voeren met iemand die zijn/haar vingers in de oren stopt en termen als aandachtshoer, jankneger enz. enz. in het rond slingert. Een gesprek moet van beide kanten komen en ik zie geen enkele bereidheid tot dialoog bij de mensen die de sociale media bestormen met dit soort taalgebruik.

Geconfronteerd met zoveel racisme en seksisme past alleen het stellen van grenzen. Precies om die reden begint het OM een onderzoek naar de uitlatingen tegen Simons. Want wat hier, nu, gebeurt, bevat hoogstwaarschijnlijk strafbare elementen.

Sporters hebben weinig aan trainingsadviezen

Ben je een vrouw, sport je, en wil je goed advies over voeding, de behandeling van blessures en manieren om je prestaties te verbeteren? Grote kans dat de adviezen die je leest of hoort, niet op jou van toepassing zijn. Wetenschappelijk onderzoek naar sport en sportprestaties richt zich namelijk in een overgrote meerderheid van de gevallen op het mannelijk lichaam. Bij hardlopen is dat bijvoorbeeld 97%.

runners-worldLet op: adviezen zijn gebaseerd op mannenlijven.

Bij hardlopen, een sport die bijzonder veel vrouwen beoefenen, is de situatie het ergst. In slechts 3% van de gevallen zijn bevindingen gebaseerd op het vrouwenlijf. Bij algemene sportonderzoeken wordt dat percentage wat beter, maar blijven conclusies gebaseerd op de situatie bij mannen. Slechts in eenderde van de gevallen gebruikten studies vrouwelijke proefpersonen of cellen uit vrouwenlichamen.

Bethany Brookshire onderzocht of die situatie verbeterde of verslechterde. Ze onderzocht 188 studies uit de eerste maanden van 2015, en trof opnieuw een zeer scheve situatie aan. Een kwart van deze 188 onderzoeken baseerde resultaten alleen op mannen.

Bij de overige driekwart kwam het aantal vrouwen op 42% uit. Dat leek redelijk, maar Brookshire kwam erachter dat één groot onderzoek naar prestaties in marathons het aantal vrouwelijke proefpersonen enorm omhoog dreef. Zodra ze deze ene studie uit de lijst haalde, kwam het percentage op vrouwen onderzochte bevindingen niet verder dan 3%.

Alles wat je in populaire bladen aantreft over hardlopen en hersteltijden, de juiste voeding en het vergroten van je uithoudingsvermogen, lijkt gericht op een algemeen publiek. Maar het gaat over mannen. Voor vrouwen is het maar de vraag of de op mannen gebaseerde inzichten ook voor hen gelden.

Het is vanwege dit soort situaties dat Women Inc een bewustwordingscampagne begon onder de noemer ‘Behandel me als een dame’. Zolang medisch onderzoek vrouwen negeert, weten we vooral veel over mannenlijven. Dat leidt niet alleen tot dubieuze sportadviezen aan vrouwen, maar ook tot ernstigere, langer durende verwondingen, meer bijwerkingen van medicijnen, en een slechtere behandeling, bijvoorbeeld omdat artsen symptomen bij vrouwen missen.

Zelf proefkonijn spelen levert onthutsende resultaten op

”Ja maar vrouwen publiceren gewoon minder!” Die uitroep klinkt regelmatig als onderzoek weer eens aantoont dat literaire bladen vooral mannen het werk van mannen laten recenseren. Maar wie verder kijkt, ziet al snel dat mannen een voorkeursbehandeling krijgen. Eest van uitgeverijen en daarna van SF- en fantasybladen. Dat blijkt uit een experiment van schrijfster Catherine Nichols en een telling van magazine Strange Horizons.

Catherine Nichols auteurCatherine Nichols

Nichols wilde weten wat er zou gebeuren als ze exact hetzelfde manuscript onder verschillende namen naar een uitgeverij zou sturen. In het ene geval zag een uitgeverij duidelijk een mannennaam. In het andere geval was de auteur duidelijk een vrouw. Wat bleek? Als vrouw kreeg ze uit vijftig inzendingen slechts twee reacties. Zodra ze haar naam veranderde in iets mannelijks, steeg dat aantal met een factor acht. Nichols concludeert: ,,My novel wasn’t the problem, it was me—Catherine.”

Twintig jaar na Francine Prose’s essay over schrijfsters lijkt er helaas nog niet veel te zijn verbeterd op het gebied van automatische bonuspunten voor mannen en onbewuste vooroordelen tegen vrouwen, concludeert Nichols. Ze maakt zich vooral zorgen over het effect hiervan op beginnende schrijfsters. Die zoeken hun weg en moeten hun eigen stem ontwikkelen. Wat als schrijfsters in die schemerzone stranden omdat ze ontmoedigende en oneerlijke reacties ontvangen, puur vanwege hun sekse?

Wat Nichols met haar persoonlijke experiment ondervond, blijkt ook uit wetenschappelijk verantwoorde onderzoeken naar discriminatie. Favoriet zijn studies waarbij groepen mensen identieke verhalen of CV’s voorgeschoteld krijgen. Alleen de naam wisselt. Prompt blijken mensen Jan veel beter te vinden dan Jane. Ze gunnen hem een hoger startsalaris dan haar. Enzovoorts.

strange-horizons

De verschillen in aandacht worden vaak weggeredeneerd met het aloude ‘ja, maar vrouwen schrijven ook minder’. Het verschil past echter niet bij de sekseverhoudingen bij publicaties. Neem SF. Magazine Strange Horizons becijferde dat mannen een aandeel van 55% hebben, tegen 45% titels op naam van een schrijfster. Kijk je vervolgens naar de media, dan zie je een verhouding van twee mannelijke op elke vrouwelijke auteur. De 55% van de romans vertaalt zich regelmatig in 80% van alle media aandacht.

Strange Horizons vond nog een ander veelbetekenend patroon. Kleine magazines, die af en toe verschijnen in kleine oplagen, weten redelijk gelijkwaardige genderverhoudingen te bereiken in hun kolommen. Maar dat evenwicht verdwijnt snel. Hoe meer gezag en status het blad heeft, hoe blanker en mannelijker de inhoud.

Wat een klein, niet gezaghebbend blad kan, namelijk een gelijkwaardige behandeling van schrijvers en schrijfsters, zouden de poortwachters van de cultuur ook kunnen. Niets staat meer aandacht voor schrijfsters in de weg, behalve vooroordelen. De schrijfsters zijn er. De romans zijn er. Nu moeten de poortwachters hen alleen nog willen toelaten tot de top.

Brazilië krijgt 100% mannelijke regering

Voor het eerst sinds 1979 heeft Brazilië een regering zonder vrouwen. De gevarieerde, linkse ploeg van presidente Dilma Rousseff is vervangen door een rechts, voornamelijk blank en geheel mannelijk  bolwerk. De campagne die leidde tot deze eenheidsworst stond bol van seksisme en hypocrisie. De op Rousseff’s vrouw-zijn gerichte haat was zo intens, dat zelfs de Verenigde Naties protest aantekende.

BRAZIL ROUSSEFF IMPEACHMENT BYE DEAR 0511_standard

Rousseff maakte in 2011 furore toen ze het land ging leidde. Ze beloofde destijds een links beleid te voeren, met vrouwenrechten als speerpunt. In de jaren die volgden gooiden corruptieschandalen en een diepe economische crisis echter roet in het eten. Bovendien had en heeft Rousseff sterke vijanden die een diepe haat koesteren voor alles waar ze voor staat. Ze begonnen een campagne om haar ten val te brengen.

Dat lukte, zoals lezers van dit weblog in de Nederlandse media konden volgen. In de analyses van haar val gaat het vooral over de beschuldigingen van corruptie aan het adres van Rousseff, de slechte economie en andere ellende. Maar wat je niet leest is dat de campagne tegen Rousseff,  volgens onder andere New York Magazine, bol stond van het seksisme. De berichtgeving gaat niet verder dan dat Rousseff zelf zegt dat seksisme een rol speelt bij haar afzetting.

Voor een indruk van de totale hetze tegen haar, moet je naar buitenlandse media:

Crude, grotesque images of Rousseff have long circulated online and have been turned into car stickers that fit around the gas tank, depicting Rousseff with legs splayed and inviting drivers to penetrate her every time they fill up. One blogger, meanwhile, photoshopped an image of her covered in mud, emerging from the depths of the earth. The post called her “The Lying Prostitute of the Planalto (Brazil’s presidential palace),” a particularly ironic label given recent revelations of male politicians using state money to hire actual prostitutes.

De aanvallen op Rousseff’s vrouw-zijn nam zulke vormen aan dat de Verenigde Naties in maart dit jaar een persbericht rondstuurde om het seksistische politieke geweld tegen Rousseff aan de kaak te stellen. Vorig jaar deed een Braziliaanse vrouwenorganisatie hetzelfde – ook zij herkennen een heksenjacht als ze er eentje zien.

Dat vrouwenhaat een belangrijke rol speelt blijkt ook uit het eindresultaat. De nieuwe regering heeft een samenstelling die sinds de militaire dictatuur niet meer voor kwam – allemaal mannen, en ook nog eens blanke mannen uit zeer rechtse milieus. Dat riekt naar backlash, een vijandige tegenreactie op ieder teken dat vrouwen teveel macht zouden krijgen. Je herkent die backlash  ook aan het gejuich van de mannen en de plakkaten die ze omhoog houden met, in snerend BraziliaansTchau Querido, oftewel ‘doei, schatje’.

Vanwege de hypocrisie en de aard van de mannen die Rousseff opvolgden, identificeren steeds meer mensen en media de val van Rousseff inmiddels als een staatsgreep. Eentje zonder fysiek geweld en met zogenaamd legale middelen, maar ondertussen. Na een vrouwelijk linkse onderbreking heeft mannelijk rechts en extreem corrupt de teugels weer in handen, op zeer dubieuze gronden.

Of deze mannenploeg het beter zal doen dan Rousseff? Gezien de staat van dienst van de leden, de vele corruptieschandalen waar deze heren zelf in zijn verwikkeld, en hun hatelijke uitlatingen, vrees ik het ergste.

Verder lezen over seksisme in de politiek: de situatie in Nederland mag vriendelijker lijken, maar is beslist niet gunstiger voor vrouwen. Mannelijke voorzitters nemen hun vrouwelijke nummer twee niet mee naar formatiebesprekingen, we hebben maar 1 vrouw aan het hoofd van een partij, en we coderen politiek als iets van mannen, voor mannen, door mannen. Ook in andere landen nemen politici vrouwen op seksistische wijze onder vuur. Zie verder ook de speech van de Australische premier Julia Gillard, het initiatief van zeventien hooggeplaatste vrouwen om seksisme in de Franse politiek te bestrijden, negen standaard manieren waarop de media en collega’s politici naar beneden halen op grond van hun sekse – zie voor de situatie in de V.S. Name it, Change it en vele studies, onderzoeken en analyses over de manieren waarop we vrouwen in de politiek marginaliseren. Rousseff staat niet op zichzelf…..

Producenten durven vrouwen niet aan

Helden? Hollywood blockbusters? Filmstudio’s en producenten die geld willen verdienen met de verkoop van op dit soort films gebaseerd speelgoed? Als je die dingen combineert weet je als meisje en als vrouw één ding zeker: producenten durven vrouwen niet aan en zien je niet staan. (Ja, dat rijmt.)

GhostGusterGirls_CityCon2016-3

De voorbeelden vliegen je op dit moment om de oren. Ghostbusters editie 2016 heeft een geheel uit vrouwen bestaand spokenjagers-team. Maar dat zou je niet zeggen als je een speelgoedwinkel binnen stapt. Alle producten die samenhangen met deze film richten zich expliciet op jongens. Jongens staan op de verpakking en van (beelden van) de nieuwe Ghostbusters ontbreekt ieder spoor. Alsof meiden geen spoken willen vangen in een stoer pak en met geweldige wapens.

De verwachte verkoop van speelgoed beïnvloedt zelfs filmscripts. Een paar dagen geleden kwam regisseur Shane Black in het nieuws omdat hij toegaf dat hij het script van Iron Man 3 moest aanpassen op last van Marvel Studios. Black wilde een vrouwelijke slechterik in het verhaal. Uiteindelijk werd het echter een man en ging acteur Guy Pearce er met de rol vandoor. De reden voor de verandering was, expliciet, de sekse van de schurk:

“There was an early draft of ‘Iron Man 3’ where we had an inkling of a problem. Which is that we had a female character who was the villain in the draft. We had finished the script and we were given a no-holds-barred memo saying that cannot stand and we’ve changed our minds because, after consulting, we’ve decided that toy won’t sell as well if it’s a female…We had to change the entire script because of toy making.”

Eén van de redenen kan zijn dat de poortwachters bij filmstudio’s en speelgoedfabrikanten kijken naar de zogenaamd neutrale waardering van films, series en producten op sites zoals Rotten Tomatoes of IMDB. Uit onderzoek blijkt echter dat zogenaamd neutrale waarderingen in de praktijk helemaal niet neutraal zijn. Veel meer mannen dan vrouwen brengen hun stem uit. Deze mannelijke meerderheid heeft de neiging om over op vrouwen gerichte producties heen te kotsen. Oftewel:

James Poniewozik  ‎@poniewozik Men are 1) less open to things women like than vice versa 2) more likely to think, “This requires my opinion!”

Op die manier lijkt het alsof je meer risico neemt als je iets voor of met vrouwen doet. Maar dat is schijn. Je mist een deel van de ”vrouwelijke stem” en de mannelijke meerderheid vertekent het beeld met hun allergische reactie op alles wat riekt naar vrouwen en vrouwelijkheid. Waarna het iedere keer als een complete verrassing komt dat films die vrouwen centraal stellen succes hebben en dat mensen juist wél zitten te wachten op heldinnen en alles wat daarmee samenhangt. Meisjes nemen zelfs de roze en paarse kleuren voor lief, als ze maar in de huid van hun heldin kunnen kruipen.

Hoe dan ook,  Marvel heeft sowieso een notoir vrouwenprobleem bij de superheldenfilms en de merchandising daar omheen. Eerder hielden ze bijvoorbeeld Black Widow uit productie. Dat veranderde pas na een aantal succesvolle films, en nadat fans campagne voerden met de kreet ‘waar is Black Widow’.

Juist omdat het gaat om fantasie, om spelen, om dat wat kinderen zien en horen, brengt deze gang van zaken schade toe aan meisjes. Als kind krijgen ze al ingeprent dat ze in hun hok moeten blijven – ‘dit is niet voor jou, hou je bij je babypop en je roze strijkbout‘. Deze seksistische marketing kan zelfs leiden tot pestgedrag op scholen. Bijvoorbeeld omdat je als meisje een StarWars t-shirt draagt. En dat hoort niet, dat is iets voor jongens, dus hup, uitjouwen die bitch.

Studio’s zoals Marvel en speelgoedfabrikanten zouden hun verantwoordelijkheid moeten nemen en een wereld tonen waarin vrouwen en meisjes volwaardig meetellen. Revolutionair:

having a new Ghostbusters movie with four female leads is a step toward gender equality. But having an “all female Ghostbusters” is like going back to the days when we talked about girl bands or lady doctors or soldierettes. It puts women in a subcategory, and makes men into the unlabeled default. Who wants to live in a world where “ghostbuster” means male unless stated otherwise? Fuck that world.

Vrouwen geven vrouwen een plek in de geschiedenis

Leve historica Nancy Goldstone. Ze schreef een boeiend boek over Yolande van Aragon, heerseres, diplomate en hoogstwaarschijnlijk de grote vrouw achter Jeanne d’Arc. Ze zette vier zussen in het zonnetje, die als koninginnen een grote rol speelden in het 13e-eeuwse Europa. Goldstone onttrok ook de middeleeuwse koningin Joanna van Napels aan de vergetelheid. Op die manier is ze een voorbeeld van iemand die vrouwelijk leiderschap in ere hersteld, en vrouwen hun plek in de geschiedenis teruggeeft.

Geschiedenis roept bij de meeste mensen automatische beelden op van generaals en koningen die rijken besturen en oorlog voeren. Maar het wemelt van vrouwelijke leiders. Veel mensen weten dat niet. Desgevraagd komen ze misschien op de proppen met Nefertiti, die mooie vrouw, je-weet-wel, van die beeldjes, en dat is het dan. Maar er is zoveel meer. Ook al moet je soms moeite doen om hun verhalen te vinden, en zie je sporen van moedwillige censuur, tóch komen ze steeds meer naar voren.

Vrouwen spelen een belangrijke rol bij die toenemende zichtbaarheid van vrouwen in de geschiedenis. Goldstone past in het rijtje Johanna Naber, Gerda Lerner, Els Kloek, Jolande Withuis, en al die andere vrouwen die een of meer vrouwen als onderwerp van hun studies kozen.

Goldstone maakt inzichtelijk hoeveel moeite vrouwen moesten doen om zich te handhaven in de samenlevingen van hun tijd. Vaak kregen ze geen eer van hun werk. In het geval van Joanna besloot de Paus bijvoorbeeld om haar om hem moverende redenen te excommuniceren. Zodoende kreeg deze koningin na haar dood geen graf. Toch hield deze vrouw bij leven met grote moed haar land bij elkaar, redde de economie verschillende keren, en schiep een gunstig klimaat voor vrouwen om te studeren en bijvoorbeeld het beroep van arts uit te oefenen.

Een extra handicap vormde de noodzaak om als koningin een echtgenoot naast zich te hebben. Die echtgenoot moest onder andere het leger leiden:

Joanna, as Goldstone shows, was an accomplished politician and a resilient leader, dedicated to the advancement of her kingdom, but she could not lead an army to defend her territories. Instead, her marriage was used as a means of fending off the Hungarian threat – only to find that the uncertain status of a reigning queen’s husband served to precipitate the conflict to new heights.

Koningen hadden dit soort handicaps niet, en ze hoefden ook geen vooroordelen te overwinnen van het type ‘vrouw aan het stuur, bloed aan de muur’. Dat Joanna ondanks dit type beperkingen zo succesvol was als koningin, pleit extra voor haar. Fijn dat Goldstone haar verhaal aan de vergetelheid onttrok en lezers de kans geeft kennis te maken met deze en andere machtige vrouwen.

Angstige mannen krijgen nog steeds een groot podium

”Humoristische” boekjes over de seksen staan meestal achterin de boekhandel, of liggen in de uitverkoopbak, en maken lol over mannen, vrouwen, opa’s en oma’s. Het is een soort gelijkwaardig lol maken over elkaar. Prima. Maar dit gelijkwaardige evenwicht is sinds kort doorbroken. Opeens heeft een van die werkjes, de Nationale Vrouwenspotgids, televisieprogramma De Wereld Draait Door gehaald en de vierde plek in de Bestsellerlijst veroverd. En uiteraard gaat het om een boekje waarbij vrouwen het mikpunt zijn, niet mannen. Want die zijn opeens de bedreigde minderheid. Wat?!?

maxim-vrouwenspotgids-610

Deze man beweert dat hij van vrouwen houdt. Helaas spreken zowel zijn woorden als zijn gedrag dat tegen.

Normaal gesproken besteed ik geen aandacht aan uitgaven die passen in het genre humor rond de seksen. Het zijn boekjes waarbij alle stereotypen voorbij komen die je maar kunt bedenken – wie al in de cliché’s gelooft, krijgt aan alle kanten bevestiging. De ene titel is wat groffer dan de andere, maar voor de rest wordt alles en iedereen op de hak genomen.

De Vrouwenspotgids is echter een bijzonder geval. In tegenstelling tot wat er normaal gesproken gebeurt legt ‘schrijver’ Maxim Hartman expliciet een link met vrouwen die volgens hem te veel macht krijgen, en daarom bespot ‘moeten’ worden. Ten tweede krijgen de meeste boekjes geen grote media aandacht. In dit geval achter gaven DWDD en andere media Hartman een groot podium. Dat leidt tot een derde bijzonderheid: het boekje staat inmiddels in de bestsellerslijst. Plek vier in week 18 van dit jaar. Volgens mij ook nooit eerder vertoond met zo’n humorboekje over de seksen.

Vooral de manier waarop Hartman zijn grove spot goedpraat, vind ik zeer dubieus Lees even mee welke kronkels hij maakt om kwalificaties als het type ‘kille kut’ goed te praten:

Vrouwen in Nederland moeten belachelijk gemaakt worden. Ze worden te sterk. Alles wat te machtig wordt, moet onderuit gehaald worden om de balans te herstellen. Dit was mijn onderliggende drijfveer tijdens het schrijven van deze gids, waarin ik vrouwen spot en bespot. Niet vanuit angst of haat, maar juist uit liefde en bewondering. Ik moet echter wel voor mijn eigen zwakkere geslacht opkomen, want ik weiger mij te laten domineren.

Spot is een zeer specifieke uitdrukkingsvorm. Het gaat om een agressieve vorm van humor, die geassocieerd wordt met uitlachen, hoon, smaad, pestgedrag. Spot leidt tot spotlachen, oftewel grijnslachen of sneren.

Dat het gaat om hekelen blijkt ook uit Hartman’s woordkeuze. Naast de kille kut heb je de huppelkut en de rammelende eierstok, of de chaoot die het niet zo nauw neemt met de hygiëne, waardoor het ‘licht morsig’ is tussen haar benen. Op die manier reduceert Hartman vrouwen tot hun genitaliën, vaak uitgedrukt in het respectloze ‘kut’. En bedankt, Hartman, die hadden we nog niet eerder gehoord.

Hartman probeert al dit gesneer en gehoon te verzachten door te zeggen dat hij vrouwen uit liefde en bewondering bespot. Dit staat echter haaks op zijn uitroepen van het type vrouwen zijn te sterk, opkomen voor je eigen geslacht, je niet willen laten domineren. Dat zijn zinnen die voortvloeien uit angst. Je kunt niet beweren dat je iets uit liefde doet als je mensen uit angst onderuit wil halen. Hartman, wees gewoon eerlijk. Het gaat je om het geld. Of om bespotten. Of om uitdragen dat mannen meer aandacht moeten krijgen omdat ze het zo zwaar hebben. Wat dan ook. Maar kom niet aanzetten met dit hypocriete gedraai.

Gelukkig zien veel mensen in dat vrouwen onderuit halen niet te rijmen valt met bewondering tonen. Zo konden kijkers het optreden van Hartman bij DWDD niet waarderen, signaleert onder andere tijdschrift Linda. Naast de grove taal viel vooral zijn respectloze houding naar vrouwen op:

Ook zette Maxim zette twee vrouwen uit het publiek akelig voor schut door te vertellen wat voor types zij volgens hem zijn. Matthijs hielp Maxim daarbij, en ook dat werd niet gewaardeerd. Kortom: dit sloeg de plank even totaal mis.

Waarom krijgt zo’n angstige, vrouwenhatende man zo’n podium? Is het omdat hij televisieprogramma’s maakte en daardoor over de juiste connecties beschikt om media aandacht te regelen? Is het omdat programma’s zoals DWDD goede kijkcijfers willen halen en zodoende hun  toevlucht nemen tot mensen die lekker provoceren, maakt niet uit dat dit ten koste gaat van vrouwen? Uitgevers en BN-ers die denken te kunnen cashen op basis van mythes over bedreigde mannen? Wie het weet mag het zeggen.

Vast staat in ieder geval dat dit boekje nooit zoveel aandacht zou hebben gekregen als mannen het onderwerp van spot en hoon waren geweest, en de auteur een volstrekt onbekend iemand. Dan lag deze titel gewoon waar die hoort: tussen de andere nietszeggende humorboekjes, achterin de winkel of in de uitverkoopbak. Oh en vrouwen, als je man je dit boekje cadeau geeft weet je wat hij wil zeggen: ‘ik ben bang voor je en wil je klein maken’. Tijd voor een echtscheiding, zou ik zeggen. Wie wil met zo’n onvolwassen vent samen leven? Je verdient beter!

Verstand legt het af tegen emoties

Studie na studie na studie bewijst dat filmstudio’s goed geld kunnen verdienen met verhalen die vrouwelijke personages centraal stellen, of in ieder geval diverse goede rollen voor actrices bevatten. Waarom krijgen we zulke verhalen dan zelden te zien? Waarom kost het zoveel moeite zulke films in de bioscoop te krijgen? Angst en onzekerheid regeren Hollywood, signaleert actrice Jody Foster. Angst is sterker dan de cijfers….

Hollywood liever mannen

Met name de grote studio’s, die miljoenen per film investeren, durven het in de meeste gevallen domweg niet aan om vrouwelijke personages serieus te nemen, stelt Foster. Ze weet waar ze over praat. Ze acteert sinds haar kindertijd en maakte een tijdje geleden de overstap naar regisseuse en producente. Volgens haar heeft Hollywood nog nooit zoveel angst gekend als nu:

“Studio executives are scared period,” she said. “This is the most risk-averse time that I can remember in movie history.” In this climate of fear, executives are more likely to lean on what is familiar. “You’re going to go with the guy that looks like you,” she said.

Ze merkt op dat met name de blockbuster-cultuur een negatieve invloed heeft. Een (overigens uitstekende) popcorn-film zoals het recente Captain America biedt allerlei superhelden die slaags raken met elkaar, maar het aantal vrouwelijke hoofdrollen blijft steken op twee. Terwijl de filmstudio zoveel keuze had om deze ensemblefilm te verrijken met meer superheldinnen.

Het gebeurt echter niet: stel je voor dat er ‘teveel’ vrouwen komen, en dat die een risico opleveren, en dat de miljoeneninvestering daardoor in een ramp eindigt. Nee, doe maar mannen, dan is ’t ok.

Mensen beginnen echter steeds meer kritiek te leveren op de ondervertegenwoordiging van vrouwen. Foster is absoluut niet de enige. Actrice Emily Blunt deed een boekje open over Hollywoodseksisme bij The Late Show en vertelde dat ze bijna geen hoofdrol in Sicario kreeg, omdat de studio liever een mannelijk personage wilde. Ook andere actrices protesteren luider en luider.

Ook de media doen mee: ze wijzen op de feitelijke verhoudingen in Hollywood en stellen hypocrisie aan de kaak, bijvoorbeeld van groepjes fanatieke fans die er niet tegen kunnen als vrouwen ‘hun’ favoriete verhaal of genre beginnen te ‘domineren’.  – waarbij ‘domineren’ staat voor ‘gelijkwaardige verhoudingen’, of van bijna niets naar iets vaker.

Om positief te eindigen: woede is ook een emotie. Als de woede vanwege deze systematische vrouwendiscriminatie sterker wordt dan de angst van studio’s, kan het opeens erg snel gaan. Wie weet!

Vrouwen en het collectieve vergeten

Vrouwelijke SF schrijfsters, bestaan die? De canon bestaat uit blanke mannen, dus… Striptekenaars? Sorry, mannen tekenen comics, dus nomineren we alleen mannen voor een oeuvre-prijs. Huh?!? Enneh, concept muziekalbums zijn uitgevonden door blanke mannen. Evenals computers en internet. De voorbeelden blijven maar komen, met als rode draad: vrouwen (en niet-blanken) worden vergeten en hun bijdragen uitgewist door de poortwachters van de canon.

we are all wonder women

Het meest rigoureuze wapen, namelijk 1. botweg ontkennen dat vrouwen iets deden, maakten of bedachten, begon al bij de oude Grieken. Mannelijke Grieken hadden de macht en zij definieerden vrouwen als primitieve, gebrekkige niet-mannen, die onheil en verdeeldheid brachten. De beschaving en de vooruitgang bestonden uit mannen die stambomen maakten van mannen die aan elkaar de geschiedenis doorgaven, aldus Vigdis Songe-Møller, filosofieprofessor aan de Universiteit van Bergen.

Dit door Vigdis Songe-Møller geïdentificeerde patroon zie je tot op de dag van vandaag overal opduiken. Kookkunst? Een stamboom van blanke mannelijke chefs die op elkaar succes voortborduren. Conceptuele muziekalbums? Vooruit, we noemen in de laatste vijf minuten twee vrouwen die hier ook iets in deden, maar voor de rest zijn het blanke mannen die op elkaars succes voortborduren. En bier? Wie heeft het nou over al die eeuwen van bierbrouwende vrouwen. Dit is de man! Dit is zijn bier!

Mocht je al plek in willen ruimen voor vrouwen, omdat je anders echt weggehoond wordt, dan is de volgende tactiek: 2. anders interpreteren, waarbij ‘anders’ staat voor inferieur en niet de moeite van het onthouden of behouden waard. Want man = universele kwaliteit, vrouw = uitzondering, huuuuuuh. Neem Lemonade van Beyoncé:

It’s no coincidence that Lemonade, which would have been considered an abstract conceptual album from a male artist, was immediately regarded as a confessional piece by most tabloids. This issue extends far beyond one documentary, embedded in the fabric of music writing even today.

Je moet het als vrouw ook niet wagen om samen te werken met een man, want 3. dan krijgt hij alle lof en eer en ben jij opeens zijn hulpje. Om even in muzieksferen te blijven het voorbeeld van Björk. Voor haar albums werkt ze regelmatig samen met mannen. Vervolgens merkt ze, net als voorgangsters zoals Joni Mitchell, dat deze mannen alle krediet krijgen voor de artistieke genialiteit van de muziek:

 I did 80% of the beats on Vespertine and it took me three years to work on that album, because it was all microbeats—it was like doing a huge embroidery piece. Matmos came in the last two weeks and added percussion on top of the songs, but they didn’t do any of the main parts, and they are credited everywhere as having done the whole album. [Matmos’] Drew [Daniel] is a close friend of mine, and in every single interview he did, he corrected it. And they don’t even listen to him. It really is strange.

Gelukkig beginnen steeds meer mensen zich te verzetten tegen dit soort eenzijdige beeldvorming die vrouwen laat verdwijnen:

Mensen, vrouwen voorop, vragen op al dit soort manieren aandacht voor de andere kant van de gebruikelijke verhalen. Je kunt geen blanke mannelijke stamboom van chefkoks maken zonder daar meteen terechte kritiek op te krijgen, inclusief verwijzingen naar seksisme. Dat is een goed teken: wie vrouwen vergeet, kan dat niet meer zomaar ongestraft doen. Steeds vaker corrigeren mensen de eenzijdige beeldvorming. Vooruitgang! Maar zoals de vele recente voorbeelden tonen hebben we helaas wel nog een lange weg te gaan op het gebied van bewustwording.

BONUS: Voor de literatuur zette Joanna Russ de gebruikelijke methoden om vrouwen te vergeten prachtig op een rijtje. Wat voor romans geldt, geldt zoals hierboven beschreven ook voor allerlei andere terreinen. Haar Andere Levens, Andere Letteren is een klassieker. Van harte aanbevolen!

Kirkus Reviews maakt werk van diversiteit

Leve Kirkus Reviews! De redactieleden van dit culturele magazine beseften dat zij zelf een rol spelen bij het in stand houden van vooroordelen rondom ras en etniciteit. Daarom noemen de redacteuren sinds een half jaar expliciet welke achtergrond personages in kinderboeken hebben. Zodat de vanzelfsprekende aanname dat een personage blank is, tenzij anders vermeldt, doorbroken wordt. Jong geleerd is immers oud gedaan. Ideetje voor Nederlandse recensenten? Bij ons is diversiteit in kinderboeken namelijk ver te zoeken…

Kirkus Reviews

De redacteuren van Kirkus Reviews kwamen tot hun besluit op basis van cijfers. De Universiteit van Wisconsin ontving vorig jaar 3,400 kinderboeken. Slechts 501 verhalen bevatten personages met een niet-blanke achtergrond. In slechts 355 gevallen had de auteur zelf een niet-blanke achtergrond. Voor de rest schreven lelieblanke auteurs over lelieblanke kinderen, en in een cultuur die blank als norm neemt problematiseerde niemand deze situatie.

Kirkus besloot deze automatismen te doorbreken. Redacteuren besteden tegenwoordig expliciet aandacht aan de huidkleur van personages. Doel is om het bewustzijn rondom diversiteit te bevorderen en ouders, opvoeders en docenten meer mogelijkheden te geven hun kinderen te voorzien van boeken die hun eigen leven reflecteren.

Redacteur Vicky Smith schrijft in een redactioneel commentaar dat sommige mensen met schrik of argwaan reageren op dit nieuwe beleid:

A number of publishers have contacted me privately in varying degrees of dismay and/or anger. One of my newest reviewers of color protested energetically, saying that unless race is a factor in the story, “there is no reason at all to mention race in a review.” And one of our readers expressed the concern that “a title may receive a sub-par review if it does not feature minority characters even if it is an exceptional book in all other aspects.”

Maar het probleem is: als ras geen factor mag zijn, ligt de weg weer wijd open voor de ”ras = blank tenzij anders genoemd”-vooroordelen. Totdat een zwart personage in een kinderboek een gewoon zwart kindje mag zijn, blijft het nodig om je bewust te zijn van wat je doet. Zoals Smith samenvat:

There’s the fact that both my reviewers and I are almost all, as one of my black reviewers said, “socialized to see white as the default”—it’s hard to train yourself to notice, much less write consciously about it.

Daarom hulde dat de redactie van Kirkus deze stap zet.

Oh en voor de Nederlandse situatie: Of het nou gaat om Literatuur met de grote L, of jeugdliteratuur: ook bij ons overheerst de norm van blanke mannelijke hoofdpersonen. Jaren vijftig rolpatronen tussen de seksen zijn helaas springlevend en personages met een getinte huidkleur moet je met een lantaarntje zoeken. Dit geldt in versterkte mate voor kinderboeken die in de prijzen vallen, zoals Griffelboeken.

Kortom, ook Nederlandse kinderboeken geven blijk van een groot gebrek aan representativiteit, zoals onder andere hooglerares Maaike Meijer twintig jaar geleden al aantoonde. Hoog tijd dat iedereen die werkzaam is in het Nederlandse boekenvak, inclusief recensenten en literaire media, diversiteit serieus gaan nemen. Misschien kunnen ze het voorbeeld van Kirkus volgen….?

Personeelsbeoordelingen: mannen krijgen nuttige feedback, vrouwen vaagheden

Personeelsbeoordelingen van mannelijke werknemers bevatten gerichte lof, uitgebalanceerde kritiek, en geven nuttige adviezen ter verbetering.Vrouwelijke werknemers krijgen daarentegen vage algemeenheden die nauwelijks houvast bieden om zichtbare vooruitgang te boeken. Dat concluderen twee Amerikaanse onderzoekers na een analyse van personeelsbeoordelingen bij vier grote ondernemingen.

cartoon loopbaan

Shelley Correll van Stanford’s Clayman Institute for Gender Research en Caroline Simard van het Center for the Advancement of Women’s Leadership concluderen dat deze vage, vaak stereotiepe ‘feedback’ vrouwen achterstelt. Op twee manieren. De beoordelingen geven blijk van een zekere mate van blindheid bij managers voor de prestaties van vrouwen. Correll en Simard zien onbewuste vooroordelen als de boosdoener van dit opvallende verschil in de personeelsbeoordelingen van mannen en vrouwen:

Our research suggests these trends may result from unconscious bias. Stereotypes about women’s capabilities mean that reviewers are less likely to connect women’s contributions to business outcomes or to acknowledge their technical expertise. Stereotypes about women’s care-giving abilities may cause reviewers to more frequently attribute women’s accomplishments to teamwork rather than team leadership.

Ten tweede kunnen vrouwen weinig met de algemeenheden die ze in hun beoordelingen teruglezen. Geen gerichte adviezen, geen identificatie van specifieke kwaliteiten die ze kunnen versterken of specifieke punten waarop ze hun prestaties kunnen verbeteren. In die zee van algemeenheden is het voor vrouwen veel moeilijker dan voor mannen om zichtbaar te werken aan concrete punten en vooruitgang te boeken.

Correll en Simard vonden slechts één, veelbetekenende, uitzondering. Alleen als het ging om communicatieve vaardigheden kregen vrouwen duidelijke feedback. Vaak was die echter negatief. Managers beoordeelden vrouwen als te assertief of zelfs agressief, of verweten vrouwen dat ze moeilijk waren om mee samen te werken. Het betreft een zeer significant verschil: 76% van de verwijzingen naar een te agressieve communicatiestijl stonden in beoordelingen van vrouwen. Bij mannen lag dat aandeel op 24%.

Deze bevindingen komen overeen met eerdere analyses. Zo onderzocht Kieran Snyder in 2014 bij een technologiebedrijf 141 beoordelingen van mannen en 107 van vrouwen. De vrouwen kregen veel meer kritiek dan mannen – 58,9% negatieve feedback bij mannen, terwijl dat percentage bij vrouwen steeg naar 87,9%. En ook hier struikelden leidinggevenden vooral over de communicatiestijl van vrouwen. Managers schreven slechts twee keer dat mannen op hun toon moesten letten. Bij vrouwen kwam deze specifieke vorm van kritiek voor in 71 van de 94 kritische beoordelingen.

Steekproef of officiële wetenschappelijke studie, maakt niet uit: bedrijven zetten vrouwen onbewust en op basis van vooroordelen op achterstand, en dat schaadt onze carrière. Hoog tijd dat bedrijven en leidinggevenden hun houding bijstellen. Gelukkig geven Correll en Simard daar adviezen over. Te beginnen met het opstellen van duidelijke criteria, zowel voor het wegen van prestaties als voor het schrijven van beoordelingen.