Monthly Archives: september 2011

Wettelijk recht op abortus onder druk in de Verenigde Staten

Abortus is legaal in de Verenigde Staten, maar dat zou je niet zeggen als je kijkt naar alle lokale beperkingen. De New York Times zorgde afgelopen week voor een eye-opener door een kaart te publiceren met daarop de stand van zaken per staat, van regio’s waar vrouwen nog net toegang hebben, tot staten waar lokale wetgeving het praktisch onmogelijk maken voor een vrouw om grip te houden op hun eigen lijf. Het teruglopende aantal klinieken en abortusartsen is niet meegenomen in dit overzicht, dus de realiteit is eigenlijk nog erger dan je hier ziet.

In het opiniestuk legt de New York Times de vinger op de zere plek. Meer banen scheppen? De economie uit het slop halen? Neh. De baas spelen over baarmoeders, daar gaat alle energie in zitten. Inclusief minachtende waarde oordelen:

One powerful strategy of the anti-abortion forces has been to portray abortion as outside the mainstream and cast women who have abortions as immoral outliers. In reality, abortion is one of the safest and most common of medical procedures, one that about one-third of American women undergo during their lifetime.

Een regelrecht verbod op abortus zit er nog niet in, maar behoorlijk wat staten hebben inmiddels wetten aangenomen die deze toekomst dichterbij brengen. Inclusief het verplicht moeten ondergaan van medische onderzoeken , verplicht aanhoren van een preek over de waarde van het menselijk leven, en verplichte wachttijden. Op die manier straffen conservatieve politici vrouwen voor het feit dat ze seksueel actief zijn. Met name Ohio, South Dakota, Kansas en Virginia reduceren vrouwen tot enveloppen waar iets uit moet komen.

Tegenbewegingen zijn er gelukkig ook. Naast allerlei rechtszaken pakken mensen ook de culturele strijdbijl op. Zo krijgt naar schatting één op de drie vrouwen in de V.S. te maken met abortus. De campagne 1 in 3 wil die vrouwen zichtbaarder maken. Etiketten plakken en minachtende waarde oordelen vellen is makkelijk, maar als je de persoonlijke verhalen hoort, met alle twijfels, dilemma’s en lastige beslissingen, klinkt de retoriek over onverantwoordelijke babymoordenaars opeens een stuk holler.

Daarnaast snijden televisieseries het onderwerp aan. Het nieuwe seizoen van Grey’s Anatomy kiest niet de gemakkelijke weg van personages die in tranen tot inkeer komen of een handig ongeluk krijgen waardoor ze zelf blijven leven maar toevallig opeens niet meer zwanger zijn. Nee, hier zien we een vrouw die geen kinderen wil krijgen en een abortus wil. – Hoe vaak komt dat voor in Amerikaanse series, vraagt Women& Hollywood zich af? Niet zo vaak, dus dan wordt het extra belangrijk als goede drama’s dit soort thema’s realistisch behandelen…

Advertenties

Maathai gaf Afrikaanse vrouwen een stem

Wangari Maathai is niet meer. Kranten staan terecht bol van het nieuws van het overlijden van deze Keniase vrouw. Ze richtte de Green Belt Movement op en ontving een Nobelprijs voor haar prestaties. En die prestaties waren meer dan boompjes planten. Maathai gaf Afrikaanse vrouwen een stem, benadrukt CNN correspondent Zain Verjee, die haar persoonlijk heeft gekend.

Wat Maathai deed was ongehoord, analyseert Verjee. In het Kenia van de jaren zeventig deed je als vrouw stilzwijgend het werk waarvan ‘men’ vond dat dit haar verantwoordelijkheid was. Vrouwenwerk, zoals voedsel verbouwen en brandhout verzamelen. Naarmate Kenia ontboste en de erosie toenam, werd het voor vrouwen steeds moeilijker om aan die verplichtingen te voldoen.

Maathai zag haar seksegenoten zwoegen en zag hoe het milieu kapot ging. Ze pikte dat niet. Ze doorbrak de stilte, brak met verwachtingen en rolpatronen, en ontvouwde haar strijdplan. Verjee:

She put critical issues of deforestation, desertification and women’s access to natural resources on the front burner. These are crucial in the day-to-day survival of millions around the world, particularly in Africa. She was one voice that championed this cause in a country where speaking out was unheard of. She set an example to women in Kenya and elsewhere. She empowered women’s rights but helped the world understand the specific and nuanced cultural and tribal challenges women face on the African continent.

Op die manier combineerde ze feminisme, mensenrechten en ecologie. Haar Green Belt Movement gaf vrouwen een kans om zichzelf te ontwikkelen, de rol van leider op zich te nemen, en zelf te ervaren dat verandering mogelijk is. Die boodschap sloeg aan. De beweging groeide en is inmiddels een alom gerespecteerde organisatie geworden met twee afdelingen, een Keniase en een internationale.

Ook al is het wegvallen van Maathai een enorme klap, de organisatie zelf is stevig genoeg om door te kunnen zonder de oprichtster, en verder te gaan waar ze in de jaren zeventig mee begon. En daar gaat het om. Wangari Maathai, in haar speech na het accepteren van de Nobelprijs:

If we conserved our resources better, fighting over them would not then occur…so, protecting the global environment is directly related to securing peace…those of us who understand the complex concept of the environment have the burden to act. We must not tire, we must not give up, we must persist.”

Zonder titel

Nieuwsronde, IPS Gender Wire editie

Een poosje geleden besteedde de Zesde Clan aandacht aan IPS Gender Wire, omdat dit persbureau z’n uiterste best doet om de verhalen te brengen die je bijna nooit hoort. Verhalen over vrouwen uit alle windstreken, die een mening hebben, iets ondernemen, stapje voor stapje de wereld veranderen. In deze editie van de nieuwsronde linkt ons weblog je graag door naar een paar mooie artikelen.

Allereerst Bogotá, de hoofdstad van Colombia. Als de stad al in het nieuws komt, is dat meestal in verband met geweld. Of de eindeloze golf verkrachtingen. Maar temidden van de strijdende bendes, de narcoterreur en ‘gewone’ criminaliteit richtte de 26-jarige Sandra Sánchez een vrijplaats op. Een vreedzame oase waar mensen samen kunnen eten, leren lezen en schrijven, en op een gezellige manier met elkaar in contact kunnen komen.

IPS interviewde Raquel Coello, een Spaanse econome die tegenwoordig de Verenigde Naties adviseert op het terrein van begrotingen en budgetten. Fijn als er allerlei progressieve wetten zijn om vrouwen eerlijke kansen te geven, zegt ze, maar er gebeurt niets als er geen financiële middelen komen om zulke wetten in de praktijk uit te voeren. Ieder land zou z’n begroting moeten nalopen op gender. Want dan blijkt vaak dat het geld en de middelen vooral naar jongens en mannen gaan. In Nederland kennen we dat ook: jongerenwerk blijkt in de praktijk vooral jongenswerk, en toen kenniscentrum E-quality experimenten uitvoerden in Nederlandse gemeenten bleek het sportbudget voor driekwart naar jongens en mannen te gaan. Oeps…

Vrouwen in Nepal besloten hun landbouwmethodes aan te passen aan het veranderende klimaat. In plaats van geïmporteerde zaden herontdekten ze eigen variëteiten die beter tegen droogte en kou kunnen. De vrouwen zetten collectieve banken op om het zaaigoed te verzamelen, bewaren en eerlijk te delen. Op die manier verwachten ze ook in de toekomst voldoende voedsel te hebben om zichzelf en hun families een goede toekomst te geven.

Over gewone mensen in Noord-Korea lees je bijna nooit iets in Nederlandse kranten. IPS sprak met verschillende kenners van het land en met reizigers. Die berichten dat Noord-Koreaanse vrouwen steeds vaker het heft in handen nemen. Hun partner is vaak werkloos of hangt rond in een fabriek die wegens gebrek aan elektriciteit nauwelijks nog iets produceert. Om het gezin financieel draaiende te houden en iets te eten te hebben, trekken steeds meer vrouwen erop uit. Ze gaan spullen verhandelen, zetten markten op of blazen bestaande markten nieuw leven in. Dit zet de traditionele verhoudingen op z’n kop…

Tot slot een indringend interview met Odette Kayirere uit Rwanda. Ze won de Gruber Prijs voor Vrouwenrechten voor haar vrijwilligerswerk. Een aantal jaren geleden vond in Rwanda een genocide plaats nadat spanningen tussen twee bevolkingsgroepen, Hutu’s en Tutsi’s, dramatisch uit de hand liepen. Kayirere was één van de talloze vrouwen die haar man kwijtraakte. Ze richtte een organisatie op om lotgenoten te helpen en gerechtigheid voor de slachtoffers van de massamoord te bewerkstelligen.

Overal ter wereld weten vrouwen te overleven en de situatie te verbeteren, van henzelf en van anderen. Goed dat IPS die verhalen opschrijft en bekend maakt….

Need More Love

Nee, de Zesde Clan heeft geen aandelen Selexyz. Maar mocht je de komende weken een boekwinkel van deze keten binnenlopen, neem dan even een kijkje bij de ramsj. Want daar ligt voor een prikkie te koop Need More Love van Aline Kominsky Crumb. Een prachtige kans om kennis te maken met één van de pioniers van de vrouwencomic én de autobiografische strip.

Meteen in het voorwoord besteedt de auteur expliciet aandacht aan een probleem waar wel meer artistieke vrouwen zich mee geconfronteerd zagen: ze trouwden met een mede kunstenaar. In dit geval striptekenaar Robert Crumb. Dan word je al snel ‘de vrouw van’, hij de beroemde kunstenaar en zij degene die voor de lol ook iets artistieks doet. In die beeldvorming verdwijnen de prestaties van de vrouw naar de achtergrond. Ook Wikipedia doet daaraan mee en omschrijft haar als ‘een underground striptekenares, vooral bekend als de vrouw van Robert Crumb’. Fijn!

Kominsky Crumb is zich scherp bewust van dit mechanisme:

Living with a more famous artist has perhaps affected the public’s perception of me as a serious artist, but is hasn’t touched my drive or inspiration to produce ‘Ahrt’. This book is my chance to flaunt my accomplishments in one intense volume that tells it all,

schrijft ze in het voorwoord. Enfin, met Need More Love grijpt ze haar kans om haar eigen kunnen te etaleren.

Wat volgt is een kleurrijke, fantasievolle tocht door de geschiedenis. Van opgroeien als net Joods meisje in de jaren vijftig, via de sociale experimenten, relatieperikelen en artistieke ontwikkelingen in de jaren zestig en zeventig, naar haar huwelijk met Robert Crumb, het gezinsleven en verdere avonturen als tekenares en kunstenares. Kominsky Crumb wisselt strips af met fotocollages, familieportretten en korte geschreven anecdotes. De levenslust straalt van de pagina’s af. Warm aanbevolen!

Nigerianen zwijgen niet langer over verkrachting

Grote kans dat op 25 november, de Internationale Dag Tegen Geweld Tegen Vrouwen, duizenden Nigerianen de straat op gaan om te protesteren tegen verkrachting. Veel vrouwen én mannen zijn woedend na twee incidenten waarbij vrouwen verkracht werden. In één geval maakten de daders een video opname die vervolgens via internet wijd en zijd te zien was. Tot nu toe hield iedereen echter zijn mond en konden daders ongestraft hun gang gaan.

Dat moet veranderen, vinden veel inwoners van het land. Ze zien met afgrijzen hoe in Nigeria, met 140 miljoen inwoners, per jaar slechts een kleine tweeduizend verkrachtingen officieel genoteerd worden. Dat lage cijfer betekent namelijk dat talloze verkrachtingen nooit aan het licht komen. Amnesty International besloot de situatie te onderzoeken en publiceerde in 2006 een rapport: verkrachting, het stille wapen. Uit het onafhankelijke onderzoek van AI kwam naar voren dat niet alleen gewone burgers, maar ook de politie, het leger en paramilitaire groepen vrouwen met regelmaat verkrachten.

Niemand die hen tegen houdt, signaleert het rapport. Justitie weet zich geen raad met het onderwerp. Verkrachting is een taboe, niemand wil het erover hebben, en bovendien: het zijn maar vrouwen. Dit idee leeft breder. De samenleving  is vrouwen niet goed gezind. In geval van verkrachting wijst de omgeving naar het slachtoffer. Zij lokte het uit, zij is slecht, de verkrachting is haar schuld. Omdat de politie zelf betrokken kan zijn bij de verkrachtingen, hebben vrouwen er bovendien weinig vertrouwen in dat agenten hun zaak goed zullen onderzoeken. Uit schaamte en uit wantrouwen doen duizenden vrouwen daarom nooit aangifte van een verkrachting.

De video opname met een brute verkrachting van een vrouw, plus een incident waarbij een stamhoofd een vrouw verkrachtte, maken dat Nigerianen niet langer kunnen doen alsof er niks aan de hand is. Mensenrechtenactivisten en vrouwenorganisaties willen met een duidelijke protestactie de regering aanzetten tot actie. The Guardian:

Abiola Akiyode-Afolabi, executive director of the Women Advocates Research and Documentation Centre, said: “There is still a lot of hush-hush around it in Nigeria. That’s why the problem is as bad as it is. But all that’s happened in the past three months shows that rape and sexual violence is a major issue.” […] The country could learn from reporting mechanisms and laws pioneered by Liberia, she added. “The Nigerian government has failed to protect women. We need to hold it accountable. There is a need for immediate steps to create laws and institutions that protect women.”

Gezondheid met een flinke dosis gender

Weblog Sociological Images heeft het weer voor elkaar. In een prachtig bericht toont de site haarfijn aan hoe het rond 1922 in de V.S. zat met mensen en gezondheid. Vrouwen moeten fit zijn om jong en mooi te blijven (en gezonde kinderen te baren voor hun man.) Voor mannen is het belangrijkste dat ze met fitness spieren kweken en hard kunnen werken. Anno 2011 is er weinig veranderd. Mannen moeten nog steeds energiek zijn en spieren kweken. Voor vrouwen is de nadruk op kinderen baren wat afgezwakt. Het gebod is nu vooral: gij zult gewicht verliezen.

Mochten vrouwen denken dat ze ooit onder het fitness regime uit konden komen, dan hadden de Amerikaanse reclamemakers in de jaren twintig een duidelijke boodschap voor haar:  ‘Every woman has a figure problem’.  Daarom moeten vrouwen producten aanschaffen die haar figuur corrigeren. Zoals een gordel, of etenswaren met wormen erin – die eten dan van binnenuit mee, zodat ja als vrouw wat makkelijker kon afvallen. Iew!

Maar wacht, afvallen? Gewicht verliezen? Neeeeee!!! Rond 1960 vond men het juist een probleem als je te mager was. Allerlei adverteerders schreven horrorverhalen over mannen die te magere vrouwen met geen tang aan wilden raken. Met allerlei voedsel of kledingstukken met opvulling moesten vrouwen proberen juist een voller figuur te bereiken. Over tegenstrijdige berichten gesproken….

Slechts één boodschap blijft hetzelfde: een vrouwenlichaam is nooit ok en moet altijd met allerlei producten verbeterd worden. Alleen met product X kun je enigszins acceptabel voor de dag komen. En dan nog zul je het waarschijnlijk altijd afleggen tegen de schoonheidsnormen die de huidige westerse samenleving voorschrijft aan vrouwen. Want met zulke smerige oksels en dat enge gebiedje daar beneden tussen je benen ga je het echt niet redden in het leven…

Wat een boerkaverbod betekent in de praktijk

Toenemende agressie tegen vrouwen die zich in een boerka op straat wagen. Een verharding in de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen. Politie agenten die niet goed weten wat ze moeten doen. En dan hebben we het nog niet over juridisch verzet, desnoods tot de hoogste Europese gerechtshoven aan toe. Dat en meer speelt zich af in Frankrijk, waar het verbod op de boerka al een tijdje van kracht is.

Dat is het voordeel van een klein landje zijn: elders gingen ze ons al voor. Frankrijk was het eerste Europese land waar politici riepen dat een boerka niet thuis hoort in hun land. Nu ook België een boerkaverbod aannam en Nederland op het punt staat hetzelfde te doen, reisden verslaggevers van de Engelse krant The Guardian af naar Frankrijk om op te tekenen hoe het verbod daar uitpakte.

Slecht, dus. Sinds het verbod vielen onbekende Fransen gesluierde vrouwen aan. Zelfs een moeder met een dertien maanden oud kind ontliep dat geweld niet. Vrouwen merken dat ze ook zonder fysiek geweld door veel landgenoten als persona non grata behandeld worden: genegeerd worden in winkels, vuile blikken, boze opmerkingen. Sommigen durven de straat niet meer op, vertelden vrouwen aan The Guardian:

The politicians claimed they were liberating us; what they’ve done is to exclude us from the social sphere. Before this law, I never asked myself whether I’d be able to make it to a cafe or collect documents from a town hall. One politician in favour of the ban said niqabs were ‘walking prisons’. Well, that’s exactly where we’ve been stuck by this law.”

Er gaan inmiddels ook stemmen in Frankrijk op die zich afvragen waarom de politie tijd vrij moet maken om vrouwen te beboeten vanwege hun kledingkeuze. De eerste boetes liggen inmiddels ter beoordeling voor de rechter, en het is de vraag of het verbod juridisch houdbaar blijft. Onder andere advocaat Gilles Devers meent dat het verbod in strijd is met de mensenrechten en de vrijheid van religie. Mocht een rechter besluiten een boete te bekrachtigen, dan staat hij klaar om een zaak aan te spannen tegen dat besluit.

Ook in Nederland twijfelen politici aan de houdbaarheid en zinnigheid van een boerkaverbod. Magda Berndsen van oppositiepartij D’66 liet al weten aan De Pers:

,,Ik begrijp de gevoelens die boerka’s kunnen oproepen. Een verbod op kleding biedt echter geen oplossing voor de emancipatie van vrouwen en gaat tegen de principes van de Nederlandse democratie in”, vindt Magda Berndsen van D66. ,,De staat moet zich niet te veel opdringen in de kledingkeuze. Als Donner iets voor de emancipatie van deze vrouwen wil betekenen, kan hij beter investeren in onderwijs en werkgelegenheid. D66 zet de politie liever in tegen inbraken, overvallen en geweldsdelicten.”

Laten zaken als onderwijs en inburgering nou net terreinen zijn waarop de huidige Nederlandse regering wil bezuinigen… Bij inburgering verdwijnt bijvoorbeeld tweederde van het budget. Misschien kan Donner daar nog eens goed over nadenken?

 

Wereldbank roept op om te investeren in vrouwen

Gelijkheid tussen man en vrouw is een groot goed op zichzelf, maar ook nog eens economisch gezien een slimme zet. Dat stelt de Wereldbank in een rapport. Hoe gelijkwaardiger de investeringen in mannen en vrouwen, hoe meer kansen vrouwen krijgen, hoe productiever een land is en hoe vaker landen ontwikkelingsdoelen kunnen halen. Daarom roept de Wereldbank op te investeren in vrouwen.

Onder andere de Engelse krant The Guardian besteedde aandacht aan het rapport en citeerde een uitspraak van een vertegenwoordiger van de Wereldbank. Die sprak duidelijke taal:

Commenting on the report, Justin Yifu Lin, World Bank chief economist and senior vice-president for development economics, said: “The main message [of the report] is that gender equality matters for development outcomes and development policy-making.” He added: “Blocking women and girls from getting the skills and earnings to succeed in a globalised world is not only wrong but also economically harmful. Sharing the fruits of growth and globalisation equally between men and women is essential to meeting key development goals.”

In het rapport zet de Wereldbank allerlei feiten op een rij die aantonen welke vooruitgang mogelijk is als vrouwen gelijke kansen krijgen. Zo kan Burkina Faso de opbrengst uit de landbouw met zes procent laten toenemen, gewoon door bestaande middelen eerlijker te verdelen tussen boeren en boerinnen. Ook houden veel landen vrouwen nu nog weg uit bepaalde beroepen. Afhankelijk van het land en om welke beroepen het gaat, kunnen landen hun productiviteit verbeteren met minimaal 3 en maximaal 25 procent als ze vr0uwen toelaten. En dat zijn nog maar twee voorbeelden.

Om de boodschap kracht bij te zetten, lanceerde de Wereldbank de campagne Think Equal. Met filmpjes, portretten van individuele vrouwen, en wereldwijde overzichten kan iedereen zich hier verdiepen in gelijkwaardigheid en gelijke kansen geven, en de mogelijkheden die ontstaan als vrouwen zich als mens kunnen ontplooien. Vrouwen serieus nemen is namelijk logisch. Op twee benen lopen voelt echt veel prettiger aan en je komt ook nog eens sneller vooruit!

Ladydrawers leggen de feiten bloot

Nieuw op internet: de webcomic Ladydrawers (vrouwelijke tekenaars). De makers van deze site willen graag achterhalen hoe het komt dat 80 tot 90% van de gepubliceerde striptekenaars mannen zijn. En wat die overmacht aan mannen doet met de inhoud van strips en hoe vrouwen in die comics worden weergegeven. De aanleiding en noodzaak hiervan legt de site graag zelf uit:

Eén van de drijvende krachten achter Ladydrawers is Anne Elizabeth Moore. Deze docente gaf/geeft les in comics en vrouwen in stripverhalen, en noemde die cursus Ladydrawers. Studenten namen die pakkende titel over en besloten werk te maken van cijfers, vrouwen en comics via de site Ladydrawers. Het initiatief trok inmiddels de aandacht van Bitch Magazine, altijd alert op nieuwe ontwikkelingen in de populaire cultuur. Via de site Truth-out.org publiceren de Ladydrawers regelmatig een update, zoals deze. Veel plezier!

Weber speelt met gender in de ruimte

Recent ontdekt: een SF-serie rondom hoofdpersoon Honor Harrington. Schrijver David Weber schetst een universum vol diversiteit, met een beschaving waar vrouwen en mannen beiden kunnen doen waar zij goed in zijn. Dat zorgt voor spanningen als de personages in aanraking komen met culturen waarin dat bepaald niet het geval is. Weber speelt op die manier met gender en rolpatronen. En dat valt op….

Alles draait om Honor Harrington, een vrouw die dienst heeft genomen bij de marine van het koninkrijk Manticore. Ze begint als kapitein van een klein ruimteschip, maar er broeit oorlog met Haven, een naburig sterrenstelsel. Spectaculaire gevechten breken uit. Harrington’s moed en kunde zorgen ervoor dat zij en haar bemanning belangrijke overwinningen halen. Al snel klimt ze op tot admiraal en gaat ze een cruciale rol spelen in de interplanetaire conflicten.

De serie valt binnen het genre in de subcategorie militaire sf. Normaal gesproken een macho tak van science fiction, maar niet bij Weber. De grote vanzelfsprekendheid waarmee de schrijver competente vrouwen op gelijke voet laat staan met de mannen, valt op bij recensenten en lezers. Waarom nemen vrouwen zo’n belangrijke plaats in? In interviews reageert de auteur meestal met de wedervraag waarom niet:

I don’t know. I never considered not making Honor a woman. She just was a female when I started developing the character. […] I guess the best answer I’ve ever been able to come up with is that (A) I like women, (B) I like strong, competent people, and (C) therefore, I like strong, competent women. I’m comfortable around them, my mother was one of them, my wife is one of them, and my twin daughters (although still only nine) are bidding fair to grow up to be two more of them.

De Zesde Clan vindt het juist erg opvallend dat het opvalt als de hoofdpersoon een vrouw is, of als er ‘veel’ vrouwelijke karakters voorkomen in een boek. We zijn zo gewend aan verhalen die draaien om mannen, dat Weber’s universum gezien wordt als afwijkend. Dit weblog ziet dat juist als positief. Zijn boeken zijn een verademing vergeleken bij al die sf waarin vrouwen met minachting worden behandeld, of uit het verhaal geschreven worden als het aan de uitgever ligt.

Weber zelf maakt in ieder geval korte metten met alle mensen die zich ongemakkelijk voelen bij zijn vrouwvriendelijke militaire science fiction:

far-future science fiction in which women continue to face the same sorts of barriers that they’ve faced in the twentieth and twenty first centuries (and earlier) irritates the heck out of me. In my opinion, it criminally short-sells women, who I don’t think are going to put up with that sort of treatment in technic societies that far in the future. It also presupposes that the majority of men are too stupid to figure out (given enough time; I did say it was far-future science fiction where this bothers me) that denying half the human race the opportunity to contribute to its fullest capability is self-defeating, as well as morally wrong.

Voor iedereen die de serie eens wil uitproberen: verwacht geen literaire hoogstandjes. Het is pulp, maar goede pulp. De Harringtonserie biedt uitstekend vermaak, vol intriges, ruimtegevechten en politiek gekonkel. Behalve gendervraagstukken snijdt Weber ook andere thema’s aan, zoals sociale veranderingen, macht, leiderschap en wat oorlog doet met mensen. Plus: iedere auteur die een katachtige (in dit geval een soort buitenaardse boomkat) een rol geeft in een verhaal krijgt bonuspunten van de Zesde Clan 😉

David Weber.

 

Zonder titel

Nederland zegt redelijkheid vaarwel

Het is officieel: Nederland schaart zich in het rijtje landen met een boerkaverbod. Om te voorkomen dat het teveel gaat lijken op een anti islamitische maatregel houden officiële teksten het op een verbod op gezichtsbedekkende kleding. Maar uit alles blijkt dat het gewoon gaat om de boerka. Volgens minister Donner past dat kledingstuk niet in Nederland.

De regering negeert met haar opstelling onderzoek waaruit blijkt dat het dragen van gelaatsbedekkende kleding zoals een boerka voor de meeste vrouwen in bijna alle gevallen een bewuste keuze is. Zelfs als het dat niet zou zijn – nogmaals, dit wordt niet ondersteund door bestaande studies – klopt het verbod niet. In dat geval ga je namelijk vrouwen die volgens jou onderdrukt zouden worden, nog meer onder druk zetten. Vrouwen waarvan je zegt dat ze niet vrij zijn, nog meer vrijheid ontnemen. Door zo irrationeel te handelen laat de Nederlandse regering zien dat het de redelijkheid vaarwel zegt.

Het is heel erg jammer dat de coalitiepartijen die dit bedacht hebben, onderzoeken negeren en weigeren te luisteren naar redelijke argumenten. De Zesde Clan verwijst je graag nog even naar die roependen in de woestijn. Zoals filosofe Martha Nussbaum, die in augustus vorig jaar reageerde op de introductie van een boerkaverbod in Frankrijk. Of de Belgische politica Eva Brems, die stelling nam toen haar land het voorbeeld van Frankrijk volgde en erop wees dat mensenrechtenexperts dit soort wetgeving unaniem afwijzen.

Inmiddels komen uit islamitische hoek de eerste reacties binnen. Trouw sprak met Al Nisa, een organisatie voor moslimvrouwen. Voorzitter Leyla Cakir legde de krant uit dat haar organisatie tegen een boerkaverbod is:

Al Nisa heeft altijd het standpunt gehad dat we niet voor een boerkaverbod zijn. Wij zijn eerder voor zelfbeschikking en vinden dat de vrouw zelf de vrijheid moet hebben om te beslissen om een boerka te dragen.

De krant tekende ook een onthutste reactie op van jongerenimam Yassin Elforkani:

‘Ik had nooit gedacht dat het zover zou komen in Nederland. Dit is echt betreurenswaardig. Ik snap dat het op de arbeidsmarkt moeilijk ligt, maar het verbieden van een boerka op straat past niet in een democratische rechtsstaat. Het is geen verplichting vanuit de islam, maar als een vrouw ervoor kiest, moet het kunnen. Ik denk ook niet dat de vrouwen die ik ken die er een dragen, hun boerka afdoen. Met sancties verander je niet hun mentaliteit.”

In België bleef het niet bij praten. Twee vrouwen stapten naar de rechter. Zij vinden het boerkaverbod in hun land een maatregel die veel te ver gaat, en hebben de zaak aanhangig gemaakt bij het grondwettelijk hof. Dit hof doet binnenkort uitspraak.

UPDATE: Geweldige reactie van een winkel in feest- en carnavalskleding. Sinterklaaskleding en carnavalspakken vallen niet onder het verbod op gezichtsbedekkende kleding, dus kunnen mensen bij deze winkel een boerka huren als ware het een carnavalspak. Bonnetje erbij en geen agent die je een boete op kan leggen. Doet de politie dat wel, dan is de feestwinkel bereid de boete te betalen. Geniaal!

Illustraties: Burka Babes van de strip Sigmund (Peter de Wit).

Desinteresse en crisis veroorzaken halvering televisieschrijfsters

De Zesde Clan besteedde ruim een week geleden aandacht aan het feit dat het aantal vrouwen dat scenario’s schrijft voor Amerikaanse televisieseries in een jaar tijd meer dan halveerde. Het percentage zakte van 35 naar 15%. Dat viel op, en dus gingen journalisten navragen waardoor dat komt. De antwoorden maakten onder andere webmagazine Jezebel behoorlijk depressief.

Televisieshow Pan Am houdt het op de traditionele rolpatronen.

Het komt erop neer dat televisiemaatschappijen niet meer malen om het koesteren van vrouwelijk talent. Dat komt onder andere door de economische crisis. Het klimaat is zo guur geworden dat vrouwen nauwelijks meer aan de bak komen. Jezebel:

All it takes is to think that all the gains have been made and things start slipping back. Other writers talk about how in tough economic times and with their business model up in the air, networks go for the familiar, which means more dudes. And some showrunners think having one woman writer is enough, though that’s not easy on the sole woman in the room. One writer said she had worked on a show that fired the only woman on staff every few months, and compared her own experience to “walking around with a target on your back.”

Kortom, onzekerheid en economische tegenslag maken de blanke mannelijke schrijver de veiligste keuze. Minderheden, waaronder ironisch genoeg vrouwen, hebben het nakijken.

Dat sfeertje komt ook terug in de shows die netwerken aankondigden voor het herfst seizoen. Kritische webblogsters vatten het najaar al samen onder de noemer ‘between a racial rock and a gender hardplace’, vrij vertaald de situatie dat je hoe dan ook de klos bent. Omdat racisme en seksisme meetbaar zijn, kon AOL TV de aangekondigde shows tegen een meetlat houden. Nul staat voor series met een open en divers karakter. Een tien staat voor de meest seksistische troep die je maar kunt bedenken. Verschillende shows krijgen die tien, waaronder een programma rondom Playboy bunnies.

Wel Playboy bunnies, geen feministen. Wat een heerlijk veilige jaren zestig, volgens Amerikaanse netwerken.....

AOLO TV speculeert naar de houding van de netwerken:

It’s as if the networks are sending out a loud and clear message to their audiences on both sides of the gender pool. Men: You should only be watching shows with the word “man” or some variation of that word in the title! And women: Don’t mind the number of shows that had the word b*tch in the title (two: ‘G.C.B.’ and ‘Apartment 23’) — we’ve changed them to be more female-friendly so you’ll feel comfortable tuning in!

AOL TV maakt ook korte metten met de argumentatie dat series zoals de Playboy Bunnies zich nou eenmaal afspelen in de jaren zestig, en dat die tijd nou eenmaal andere mores kende:

In the pilot, the blonde bunny accidentally kills some bigwig when he tries to molest her. What if instead of that lame-o plot, someone had thought to buy the rights to Gloria Steinem’s story — you know, when she went undercover as a bunny and wrote about the experience for fledging Ms. magazine? […] It might have allowed the writers to examine both the staid sexism and rising women’s movement at work. But in the new TV-ified version of the ’60s, Playboy Clubs exist but Ms. magazine doesn’t.

En dat is precies het punt. De Nederlandse televisie toont niet al deze Amerikaanse televisieseries, maar de meest succesvolle (of meest omstreden) komen meestal wel op onze buizen terecht. Dus we zijn gewaarschuwd.

Politiek = race tussen mannen???

Dankzij waakhonden in de V.S. komen er steeds meer voorbeelden beschikbaar van seksisme in de media. Kranten en talkshows in de Verenigde Staten hebben veel moeite met vrouwelijke kandidaten. Hun nieuwste wapen: de aanloop naar de verkiezingen van volgend jaar voorstellen als een race tussen twee mannen. Dan weet je zeker dat vrouwen geen plaats krijgen in het debat.

Website Sociological Images vat deze techniek mooi samen in tekst en beeld. Bij een recent debat op de televisie kregen vooral twee mannelijke kandidaten vragen en konden zij op elkaar reageren. Een foto van deze situatie laat zien hoe beide heren met elkaar in discussiëren terwijl Michele Bachmann er ietwat verloren bij staat. Dat zijn dodelijke momenten voor een kandidaat die een gooi wil doen naar het presidentschap.

Sociological Images neemt in haar berichtgeving mee dat dit voorbeeld niet op zichzelf staat. De Rutgers University bestudeerde wat er in de geschreven pers gebeurde toen Elizabeth Dole deel wilde nemen aan de verkiezingen voor het presidentschap. De Universiteit van Kansas analyseerde de berichtgeving in de media toen Hillary Clinton zich mengde in de kandidaatstelling voor deelname aan de presidentsverkiezingen van 2008, gevolgd door Sarah Palin.

In beide gevallen liegen de conclusies er niet om. De media reageren niet alleen op gebeurtenissen, maar doen er ook op een bepaalde manier verslag van. Dat beïnvloedt lezers/kijkers, en in het geval van vrouwelijke kandidaten was die beïnvloeding vaak negatief. Het rapport over Elizabeth Dole, die zich in 2000 terugtrok als mogelijke presidentskandidaat voor de Republikeinen, noteerde de volgende feiten:

  • Kwantitatief kwam Dole er slecht van af. Op basis van opiniepeilingen en verkiezingen was duidelijk dat ze de op een na succesvolste was, maar haar kandidatuur kreeg veel minder media-aandacht dan je op basis van dat feit mocht verwachten. De media concentreerden zich op de mannelijke kandidaten.
  • Kreeg ze aandacht, dan legden journalisten veel meer dan bij de mannelijke kandidaten de nadruk op haar uiterlijk en persoonlijke trekjes. Een deel van die artikelen was negatief en minachtend van toon. De pers omschreef Dole in negatief beladen termen zoals robotachtig en kil, typische bijvoegelijk naamwoorden waarmee vrouwen om de oren worden geslagen.
  • Journalisten kwamen er maar niet overheen dat ze een vrouw was. Ze beschreven Dole in termen van de uitzondering, de eerste die een poging doet. Ging het om de race tussen de kandidaten, dan schreven ze in termen van Dole’s vermeende gebrek aan ervaring en kunde om fondsen te werven. Beide typen artikelen wekten de indruk dat Dole weinig kans maakte op de nominatie. Bij de mannelijke concurrentie waren dit soort uitlatingen afwezig.
De studie concludeert dat Dole populair was bij de kiezers, maar niet de steun had van haar partij en al helemaal niet van de media.
 
Negen jaar later kunnen de onderzoekers van de universiteit van Kansas nagenoeg dezelfde conclusies trekken na de mislukte race van Hillary Clinton:
Something is definitely amiss, and it
is difficult to deny that the mainstream media finds it acceptable to be blatantly sexist
and with few exceptions and suspensions of reporters, unapologetic. Further, media
portrayals do send messages that women are not as competent and are unsuited to
certain offices—whether they have the qualifications or not.
Het positieve van dit hele verhaal is dat deze ervaringen ervoor zorgen dat mensen wakker schrikken. De verkiezingen van 2008 leidden tot de oprichting van de website Name it, Change it, waar voorbeelden van seksisme in de media verzameld en bekritiseerd worden. Op het aan deze site verbonden weblog volgt het ene onsmakelijke voorbeeld het andere op. Opvallend daarbij is hoe vaak seksisme hand in hand gaat met racisme om vrouwen te marginaliseren.
 
Dat sites dit soort ontwikkelingen volgen en publiekelijk aan de kaak stellen, betekent dat journalisten (en campagneteams) minder makkelijk wegkomen met gezwam over kille bitches en het kapsel of de etnische afkomst van de vrouwelijke kandidaat. In plaats daarvan moeten ze zich op de inhoud concentreren. Als ze Bachmann dan al willen afserveren, zullen ze daar genoeg feitelijke argumenten voor vinden die niets met haar sekse te maken hebben.

Vrouwelijke leider geliefd bij medewerkers

Vrouwelijke managers zijn geliefd bij medewerkers en krijgen van hun ondergeschikten goede beoordelingen. Maar als veelal mannelijke bazen hun prestaties moeten beoordelen, geven ze de vrouwen een veel lager cijfer dan de medewerkers. Dat blijkt uit een studie met een looptijd van drie jaar, uitgevoerd door onder andere Beverly-Alimo Metcalfe van de universiteit van Oxford Brookes.

Stand van zaken in 2009.

Alimo-Metcalfde en haar mede onderzoekers ontdekten ook de oorzaak van dat verschil in beoordeling. De ondergeschikten waardeerden de coöperatieve managementstijl van vrouwen. Ze vonden het vooral fijn als de manager prijs stelde op hun mening en hen in staat stelde het eigen talent te ontwikkelen.

Maar de mannelijke superieuren, verantwoordelijk voor de beslissing wie promotie krijgt en wie niet, gingen op een bepaalde manier te werk bij het beoordelen van het succes en falen van managers. Bij vrouwen weten ze succes aan toeval en hard werken. Bij mannen schatten ze in dat het succes kwam vanwege zijn persoonlijke talent. Faalde de manager, dan gebeurde juist precies het omgekeerde. Bij de man weten zijn superieuren het aan pech, bij de vrouw aan een gebrek aan kennis en kunde.

Dit verschil zorgt ervoor dat het speelveld niet gelijk is. Mannen hebben voordeel van hun manzijn. Of, in de woorden van Alimo-Metcalfe: ”A major problem for women is that they simply don’t look like the notion of a leader, because leaders look like men.” Omdat het hier gaat om soms onbewuste vooroordelen, en subjectieve beoordelingen, is een snelle oplossing van dit probleem niet te geven. Het gaat om normen, waarden en een mentaliteit, zaken die notoir hardnekkig zijn en doorwerken van de ene generatie op de andere.

Inzicht krijgen en bewustwording kunnen de situatie op de lange termijn verbeteren. O, en quota, zegt Alimo-Metcalfe:

Those who vehemently disagree with quotas typically state that they patronise women because they imply that they require preferential treatment, some “remedial” help to support their “deficiencies”, and that they would far rather achieve promotion on a “level playing field”. What they ignore, however, or are not aware of, is that the playing field is far from level.

In die situatie kan het geen kwaad in te grijpen. Zodat de functie inderdaad gaat naar degene die daar het meest geschikt voor is. En dat zou wel eens heel goed een vrouw kunnen zijn…

Universiteiten presenteren vakken voor genderstudies

Iedereen die zich wil verdiepen in gender opgelet: de verschillende universiteiten maakten hun aanbod voor het schooljaar 2011-2012 bekend. Het Nederlands Genootschap Vrouwenstudies publiceert de studiegids op haar website, zodat toekomstige leerlingen snel een overzicht krijgen van de vakken en de locaties waar je deze studies kunt volgen.

Kennisoverdracht....

Er valt dit universitaire jaar weer veel te kiezen. Feministische klassiekers, gender en de kunsten,  het lichaam, porno, gender en religie, homostudies, sociale ongelijkheid, dat en nog veel meer komt aan bod. De titel van ieder vak bevat de link naar de desbetreffende site van de universiteit. Wie Motivation, Power and Leadership wil doen, leest zodoende alles over dit aangeboden vak bij de universiteit Leiden. De lesstof staat er ook bij, dus wie geen tijd of geld heeft om zo’n studie te doen kan via die weg alsnog op de hoogte raken van interessante artikelen en boeken.

Ms Magazine kiest 100 beste feministische boeken

Time Magazine publiceerde een top 100 van beste non-fictie, en Ms Magazine concludeerde tevreden dat hier ook feministische mijlpalen op stonden. Zoals Een Kamer voor Jezelf van Virginia Woolf, en Betty Friedan’s De Mystieke Vrouw. Maar feministen hebben nog veel meer belangwekkends te zeggen. Daarom stelt het blad een eigen top 100 samen.

Lezers mogen zelf titels aandragen, of kunnen hun favorieten aankruisen op een door Ms Magazine voorgestelde lijst. In die reeks aanbevolen boeken staat onder andere De Tweede Sekse, van Simone de Beauvoir, maar ook Zwarte Vrouwen en Feminisme van Bell Hooks, Backlash van Susan Faludi, en verschillende boeken van Gloria Steinem (zeg maar de Amerikaanse Joke Smit, één van de grondlegsters van de tweede feministische golf in de V.S.).

Al die titels. Al die boeken. Met links naar plaatsen waar je de titel naar keuze kunt aanschaffen, of recensies kunt lezen. (Zie onder andere hier voor Bell Hooks). Heerlijk! Kijk op je gemak rond, en wie weet wat voor schatten je tegenkomt.

Vrouwen van aanzien, mannen met macht

Hulde voor de bedenker van de titel van een unieke dubbelexpositie over de cultuur van de Etrusken. Die titel, Vrouwen van Aanzien, Mannen met Macht, vat precies het probleem samen waar vrouwen zich eeuwen voor gesteld zagen. Ze hadden misschien wel aanzien, maar hun positie hing af van de mannen met macht. En als het oordeel van hun eigen man of van de omgeving negatief uitviel, raakten ze hun aanzien kwijt en waren ze de klos.

Voorbeelden te over. De Zesde Clan vat het even kort en daardoor ietwat ongenuanceerd samen, maar waar het op neer kwam was dat het tot ver in de negentiende eeuw snel gedaan was met de goede reputatie van een vrouw. Ze hoefde eigenlijk alleen maar de privé sfeer te verlaten en de publieke ruimte op te zoeken, of de omgeving sprak al schande van haar. Zo vinden we het nu heel normaal om gezellig te shoppen, maar op die manier winkelen betekende rond 1900 dat je een vrouw van lichte zeden was. Want alleen hoeren liepen los op straat rond.

In al die gevallen raakte je je aanzien kwijt, en daarmee de kansen op het enige acceptabele leven voor een vrouw: dat van huisvrouw en moeder, financieel en wettelijk ondergeschikt aan een man die zorgde voor het gezinsinkomen en die vrij mocht bewegen op het gebied van politiek, de oorlog en de handel.

De verdeling van de dubbelexpositie over Etruskische mannen en vrouwen laat dit ook goed zien. Het Allard Pierson Museum:

De Etruskische vrouwen, priesteressen en godinnen, hun bijzondere maatschappelijke positie maar ook hun rol als moeder en echtgenote, hun schoonheidsidealen, mode en juwelen staan centraal in Leiden. De Amsterdamse expositie belicht de Etrusken vanuit een mannelijk perspectief, met veel aandacht voor de rijkdom en handelsgeest, het machtsvertoon en het oorlogsgeweld van krijgsheren, priesters en prinsen.

Kortom, het patroon is opnieuw duidelijk. Vrouwen zijn moeder en echtgenote, en/of worden in verband gebracht met religie en schoonheid -vanouds voor vrouwen de traditionele wegen naar een iets hogere status. De Nederlandse hoofdstad is gereserveerd voor de expositie over de Etruskische mannen met hun handel (en daarmee inkomen, rijkdom) en oorlog.

Kopje van een Etruskische vrouw.

Dit is geen kritiek op de samenstellers van de expositie, of de expositie zelf. Integendeel, de Zesde Clan beschrijft dit omdat het de traditionele verhoudingen, die eeuwenlang golden, zo mooi samenvat. Omdat dit weblog vrouwen centraal stelt, willen we juist iedereen aanmoedigen in ieder geval de tentoonstelling in Leiden te bezoeken. Vanaf 14 oktober aanstaande kan iedereen kennis maken met het leven van Etruskische vrouwen.

Een geweldige kans om kennis te maken met een aspect van de vrouwengeschiedenis. Het Oudheidkundig museum toont onder andere prachtige topstukken, waaronder een spiegel met een afbeelding van Paris en Helena, een bijzonder beeldje van een vrouw uit circa 550 voor Chr., en een deksel van een asurn uit ongeveer dezelfde tijd. Kortom, komt dat zien.

Vrouwen halen het geld binnen in Hollywood

Jennifer Yuh Nelson veroverde de eerste plaats in de ranglijst van regisseuses die het meeste geld binnen haalden met hun films. Nelson maakte Kung Fu Panda 2 en genereerde daarmee een omzet van 645 miljoen dollar wereldwijd. Met die prestatie evenaarde ze Phyllida Lloyd, die met Mama Mia 609 miljoen dollar in het laatje bracht. Daarnaast behaalden twee films waarin vrouwen centraal staan deze zomer de hoogste winst.

Bridesmaids en The Help zorgden deze zomer voor de hoogste scores. Bridesmaids, een film over een groep vrouwen waarvan er eentje gaat trouwen, verdiende de magere investering van 32 miljoen dollar in de eerste week al terug en deed het boven verwachting goed.

Ook The Help, de verfilming van het boek Een Keukenmeidenroman, heeft in de V.S. de grens van een omzet van 100 miljoen dollar al gehaald. Omdat deze film kort geleden uitkwam is het niet duidelijk waar de teller uiteindelijk op uit zal komen. Eén ding is echter al zeker: The Help domineerde de ranglijsten drie weken achter elkaar.

Volgens de krant Globe and Mail is The Help bovendien een voorbeeld hoe films die vrouwen serieus nemen sterk presteren. Enthousiaste bezoekers maken andere mensen enthousiast. Dat mechanisme zorgt ervoor dat een film lange tijd in de bioscopen blijft draaien:

Even as The Help risks perpetuating some negative stereotypes, it shatters some others and makes its audiences feel a part of something liberating. It demonstrates that a summer movie can have a serious theme. It shows that black audiences and women will pay to see themselves represented onscreen in strong roles – even in a flawed film. In a movie world where hip is defined as young, urban and male, it proves that older women, even those outside major cities, can drive social media and produce hit movies.

Actrice Viola Davis kreeg lovende kritieken voor haar rol in The Help.

Dit toont wel aan dat vrouwen het voor en achter de schermen goed kunnen doen. Als ze de kans krijgen. Volgens Melissa Silverstein, al vier jaar bezig met het weblog Women & Hollywood, is daar niet zoveel voor nodig:

Take us seriously.  Give us opportunities.  Count out dollars as much as you count the guys.

Dan komt het allemaal in orde. Desnoods schrijven we zelf ons eigen scenario, om er eindelijk voor te zorgen dat actrices fatsoenlijke rollen hebben. Want winst maken, het uiteindelijke doel van Hollywood studio’s, kunnen vrouwen als de beste. En vrouwen centraal stellen in het verhaal trekt een miljoenenpubliek. Dat we het weer even weten.