Category Archives: Sport

Nederland neemt vrouwenvoetbal eindelijk serieuzer

Normaal gesproken schrijf ik op dit weblog zelden over nieuws waar Nederlanders sowieso al makkelijk toegang toe hebben. Maar de ontwikkelingen rond het vrouwenvoetbal zijn gewoon té leuk. De leeuwinnen haalden de finale van het EK. Het zal me worst wezen of ze morgen winnen of niet …. ehm.. of toch, om eerlijk te zijn…. ZE MOETEN WINNEN!!! Maar toch, dat ze in de finale staan is geweldig. Zelfs verzuurde mannelijke poortwachters stelden hun mening bij en praten tegenwoordig lovend over het vrouwenvoetbal. Nederland lijkt de sport eindelijk serieuzer te nemen. Geweldig!

Laten we om te beginnen hier naar kijken:

Superleuk, wat een enthousiasme van zoveel mensen! Dat ze zo enthousiast zijn is niet voor niets. Het oranje elftal trakteerde toeschouwers op prachtige staaltjes voetbal en hard bevochten overwinningen:

Met deze serie successen verandert ook het discourse over vrouwenvoetbal langzaam maar zeker. Mannelijke poortwachters zoals Johan Derksen sabelden de sport jarenlang neer. Maar Derksen veranderde radicaal van mening. Na het zien van een geweldig potje vrouwenvoetbal in de V.S. begon hij het vrouwenvoetbal in Europa te volgen en ging hij alsnog om. Hij is niet de enige. Ook fossielen zoals Leo Beenhakker gaven toe dat ze in eerste instantie de sport niet volgden (en dus, voeg ik er expliciet aan toe, niet gehinderd door kennis vooral vooroordelen spuiden) maar dat inmiddels wel doen. En verroest, dan blijkt dat de dames een plezier zijn om naar te kijken. Wie had dat ooit gedacht?????

Het succes van de leeuwinnen zorgt voor meer mijlpalen. Eindelijk vrouwelijke sporters op de cover van Voetbal International. Een primeur, want ”’Er waren al eens eerder vrouwen te zien op de voorpagina, maar die waren meestal schaars gekleed of getrouwd met David Beckham”.  Vrouwenvoetbal vormt het onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. Met bijbehorende publicaties. Voor het eerst ligt er een boek over de sport in de winkels, Vrouwenvoetbal in Nederland. De huidige EK wedstrijden trekken bovendien record aantallen kijkers. Nog nooit verkochten stadions zoveel kaartjes, en daar moet je dan nog de ruim drie miljoen kijkers voor de buis bij optellen.

Niet zo vreemd dat mensen aarzelend beginnen te speculeren over een doorbraak. Zal dit EK succes dan eindelijk de verlossing bieden en van vrouwenvoetbal een geaccepteerde, gerespecteerde sport maken? Kenners zoals Mayke Wijnen van Voetbal International hopen er het beste van, maar kunnen niet om de harde werkelijkheid heen:

Als de Oranje mannen zich met afgrijselijk voetbal alsnog voor het WK in Rusland weten te plaatsen, sta ik vooraan te springen. Maar zo ver zijn de vrouwen nog niet. In een blijvende acceptatie ligt voor onze Oranje Leeuwinnen een loodzware opdracht: flitsend spelen én winnen. Want zelfs een halve finale-plek in 2009 heeft alsnog geen écht fundament gelegd voor het vrouwenvoetbal […] Ga er maar aanstaan.

De Belgische Hugo Camps is optimistischer en verwacht dat de wal het schip uiteindelijk zal keren:

De reacties op het coververhaal van VI waren vernietigend. Hoe bestaat het dat een mannenblad vrouwenvoetbal propageert? Ga dan bij Libelle weken! Voetbal hoort een mannensport te blijven. Dat soort braakteksten, aangevuld met badinerende en seksistische grappen. Het is een stuitend anachronisme, maar zo zijn er wel meer in de machocultuur van het voetbal. Het achterhoedegevecht zal trouwens niet helpen. Damesvoetbal zit in de lift. De Nederlandse stadions zullen vollopen voor de EK-wedstrijden. Het enthousiasme zal niet onderdoen voor wedstrijden van de Rode Duivels en Oranje.

 Enfin. Op naar morgenmiddag en duimen dat de leeuwinnen zegevieren!

 

 

 

Advertenties

Jaaroverzicht 2016: vrouwen centraal

Hoe seksistisch en racistisch we nog steeds zijn bleek wel uit de behandeling die onder andere hoogleraar Gloria Wekker en politica Sylvana Simons ten deel viel, en een deprimerende Emancipatiemonitor. De stagnatie blijkt ook uit onze dalende plek op internationale ranglijstenminder vrouwen in de Volkskrant top 200 van machtige Nederlanders, en het oprukken van gekrenkte mannelijkheid, angstmythes over ”feminisering” en oprukkend populisme. Gelukkig kon Nederland desondanks positieve ontwikkelingen optekenen in 2016:

  • Atletes deden het dit jaar geweldig op de Olympische Spelen en op andere velden. Zoals de historische prestatie van de handbalsters, die voor het eerst een EK-finale haalden. En in oktober 2016 kreeg Nederland voor het eerst een vrouwelijke coach in het betaalde topvoetbal.
  • Tijdschrift Opzij riep hoogleraar José van Dijk uit tot meest invloedrijke vrouw van Nederland. Ze werd in 2016 de eerste vrouwelijke president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, ook een primeur.
  • Vrouwen gebruiken sociale media steeds vaker om seksueel geweld aan de kaak te stellen. In Nederland onder andere met hashtag #zeghet. Daarnaast beschikt Nederland sinds dit jaar eindelijk over een landelijk netwerk van centra voor seksueel geweld, waar vrouwen en mannen terecht kunnen voor eerste opvang en verdere hulp. En Emancipator haalde de Witte Lintjescampagne naar Nederland – een beweging van mannen die geweld tegen vrouwen willen voorkomen en andere mannen aanspreken op hun gedrag.
  • Langzaamaan ontstaat opnieuw het bewustzijn dat je alert moet zijn op gender, wil je iets bereiken. Zo kreeg Nederland in november de eerste Gender in Physics-dag, om de positie van vrouwen in de exacte vakken op de agenda te krijgen. Een genderscan naar een effectieve aanpak van huiselijk geweld kreeg een vervolg. Filosofie Magazine publiceerde een manifest over het aandeel van vrouwen in het openbare debat. Iets wat onder andere leidde tot campagne Ik Schrijf. En organisatie Women Inc. timmerde in 2016 flink aan de weg om een discussie op gang te brengen over gebrekkige medische zorg aan vrouwen, de loonkloof en overbelasting van vrouwen door teveel mantelzorg.
  • Historici Myriam Everard en Francisca de Haan brachten in 2016 het eerste wetenschappelijke onderzoek uit over Rosa Manus. Deze vrouw vormde samen met Aletta Jacobs Wilhelmina Drucker de kerngroep van de eerste feministische golf. Haar bijdrage bleef onderbelicht, o.a. omdat haar archieven tijdens de tweede wereldoorlog gestolen werden en pas in 2003 terugkwamen.
  • 2016 stond ook in het teken van jonge feministen. Vooral in de steden (her)ontdekken vrouwen het feminisme. Zo organiseerden vrouwen zich in The Feminist Club Amsterdam. Ook pleiten vrouwen voor meer intersectionaliteit. Als vrouw met een niet-blanke huid moet je soms drie glazen plafonds doorbreken voordat je ergens komt.
  • Vrouwen schrijven niet met hun tieten, stelden 25 jonge auteurs april 2016 in een bundel vol essays. Hun boek maakte onderdeel uit van een jaar vol aandacht voor schrijfsters, recensies en de plek van vrouwen in de Nederlandse literatuur, aangevoerd door de Lezeres des Vaderlands en haar #lekkertellen campagne.
  • Trouw, die structureel goed scoorde bij #lekkertellen, stelde een lijst samen met de beste boeken van 2016. Met opnieuw, terecht, veel schrijfsters. Zoals Roos van Rijswijk, Kristina Sandberg, Pauline de Bok, Marijke Schermer en de dit jaar helaas overleden Jenny Diski.
  • Op de valreep van het jaar sneuvelde een glazen plafond. Claudia de Breij is de eerste vrouw ooit die de oudejaarsconference mocht verzorgen. Ze haalde 2,12 miljoen kijkers en kon 2017 beginnen met positieve recensies van haar optreden.
  • Schrijfster Chimamanda Adichie bezocht Nederland en inspireerde vrouwen hier om de moed niet op te geven in deze tijd van taaie stagnatie. Jongeren zouden Addichie’s essay Waarom Feminisme voor Iedereen is verplicht mee moeten krijgen op hun zestiende, zoals Zweden inmiddels doet. Haar twee belangrijkste tips rondom feminisme:

The first is your premise, the solid unbending belief that you start off with. What is your premise? Your feminist premise should be: I matter. I matter equally. Not ‘if only.’ Not ‘as long as.’ I matter equally. Full stop. The second tool is a question: can you reverse X and get the same results?

Verder in de wereld:

Latijns-Amerika: 2016 was het jaar waarin vrouwen zó genoeg kregen van de verkrachtingen en moorden, dat ze met de slogan ‘niet één minder’ (ni una menos) massaal de straat op gingen in Argentinie, Brazilië, Chili en vele andere landen. Diverse feministische organisaties zorgden dit jaar voor zelfverdedigingsbewegingen, vakbonden voor prostituees, ontmoetingshuizen om de femicide te bestrijden, landhervorming en vrijere abortuswetten. Het filmfestival van São Paulo stond in het teken van feminisme en Chili kreeg voor het eerst een feministisch muziekfestival, georganiseerd door zangeres Francisca Valenzuela. En voor degenen die geen Spaans lezen maar wel Engels: veel werk van schrijfsters in deze lijst met beste boeken van 2016.

Afrika: het African Gender Institute van de universiteit van Kaapstad, Zuid-Afrika, leverde opnieuw talloze interessante publicaties. Van het effect van radio luisteren op de levens van plattelandsvrouwen tot aan online feminisme en onveilige abortussen, dit instituut deed onderzoek en sprak erover. In Harare vond voor de vierde keer het African Feminist Forum plaats. Lees verder o.a. dit interview met Ruth Nyambura, van de African Eco-Feminist Collective, over vrouwen, feminisme en ecologie in Kenia. Of website HerZimbabwe, met een serie over het werk van Afrikaanse schrijfsters.

Azië: In China wint het feminisme aan kracht. Helaas ook de weerstand daartegen, met een stelselmatige vervolging van feministische activisten. Ook in Japan dreigt feminisme het nieuwe f-woord te worden. In Zuid Korea wil de bevolking hun vrouwelijke premier afzetten. Activiste Kamla Bhasin lanceerde de One Billion Rising campagne in Nepal, om geweld tegen vrouwen tegen te gaan. Filmmaakster Alankrita Shrviastava liet eind 2016 haar film ‘Lippenstift onder mijn burka‘ in premiere gaan, over feminisme in Hindi films. Tot slot: voor jonge vrouwen spelen sociale media een belangrijke rol als het gaat om bewustwording en het opzetten van feministische initiatieven. Sommigen bekopen dat met de dood. Zo vermoordde haar broer Qandeel Baloch, een Pakistaanse sociale media ster die pleitte voor vrouwenemancipatie.

Europa: Poolse vrouwen organiseerden massale protesten tegen een zeer strenge anti-abortuswet en slaagden erin hun conservatieve regering een halt toe te roepen. Succes! In Italië deed de regering openlijk een beroep op vrouwen om meer baby’s te baren. Die campagne verdween ijlings van tafel nadat vrouwen protesteerden tegen de seksistische, neerbuigende toon ervan. En de voorzitter van de Europese Commissie, Juncker, hield een belangrijke speech waarin hij de plannen voor Europa ontvouwde. 52 jonge feministen schreven een alternatieve speech waarin ze hun eigen visie ontvouwden. Tot slot: het gevaarlijke vrouwen project van de universiteit van Edinburgh. Veel mensen vinden vrouwen eng en gevaarlijk, maar wat betekent dat, hoe ziet ‘gevaarlijk’ eruit, wat vinden vrouwen? Het project begon 8 maart 2016 en loopt door tot 8 maart 2017.

V.S./Engeland: Onder het motto ‘woorden doen ertoe’ verzamelde de Huffington Post de 29 krachtigste stukken geschreven door vrouwen in 2016. Schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie scoort hoog, met twee stukken in de lijst. Toegift: Slate Magazine noemt 2016 het jaar waarin feminisme in de V.S. keihard tegen het glazen plafond botste. Voor de Engelse krant The Guardian zette Laura Bates op een rij hoe het vrouwen in 2016 verging. Het antwoord: wisselend, maar vaak won de humor.  Website Indiewire bekeek de situatie in Hollywood en concludeert dat 2016 een mooi jaar was voor actrices en verhalen waarin vrouwen een belangrijke rol spelen. Vrouwen kregen complexere rollen, met personages waar je als actrice echt je tanden in kunt zetten. Vriendschap tussen vrouwen kreeg meer aandacht in verhalen, en er ontstond meer diversiteit. Plus: grote vrouwelijke hoofdrollen in de StarWars franchise, zoals Rey! Vrouwelijke Ghostbusters! Een aanstormende Wonder Woman film!

Tot slot: de krachtige feministische speech van Madonna, Vrouw van het Jaar, tijdens het Billboard’s Women In Music 2016 evenement. Je kunt er vanalles over schrijven. Maar kijk en luister liever naar haar oprechte toespraak, inclusief oproep aan vrouwen om elkaar vaker te steunen.

Nieuwsronde: feestdagen editie

Van het verlies van Hillary Clinton in de V.S., de femicide in Latijns-Amerika tot aan de stagnerende emancipatie in Nederland, het was een ruw jaar voor vrouwen die als mens ruimte in willen nemen op onze planeet. Toch gaan vrouwen stug door – en die ontembare geest is een feestje waard. Daarom in deze feestdagen editie verhalen vol successen en vrouwen die blijven strijden voor een betere wereld.

  • Het Nigeriaanse voetbalteam Super Falcons won voor de achtste keer op een rij de Women’s Africa Cup of Nations. De regering beloofde de speelsters een bonus voor die historische prestatie, maar niks. Dus protesteerden de speelsters met medestanders voor het parlementsgebouw in Abuja. Betalen, pannenkoek!
  • Ondertussen schreven tienervoetbalsters in Engeland een boze brief naar de Football Association (FA) met luide kritiek op een rapport vol maatregelen om meer meisjes te interesseren voor de sport. De suggesties in dat rapport, zoals kleinere ballen gebruiken om meisjes niet af te schrikken met een normale, zwaardere bal, maken hersenloze barbies van meisjes, signaleren ze.
  • Voor het eerst wijdt een museum in de Australische stad Melbourne een grote expositie aan werken van Aboriginalkunstenaressen. De tentoonstelling is het resultaat van een snelle emancipatiebeweging. Zo gebeurde het nog in 1981 dat de Aboriginal Australia Exhibition, een prestigieus evenement met 321 werken van inheemse kunstenaars, louter mannen een podium gaf.
  • De monden vielen open van een groepje Britse tieners, toen ze in een krant lazen dat sommige vormen van vrouwenbesnijdenis ‘best moeten kunnen’. Echt niet! Ze schreven een prachtig lied tegen vrouwenbesnijdenis om te protesteren tegen deze vorm van genitale verminking.
  • In de V.S. zijn voor het eerst in de geschiedenis de meeste rechtenstudenten vrouw. In Canada maken meer vrouwen deel uit van de 1% mensen met de hoogste salarissen in het land.
  • Tegelijkertijd maken vrouwen nog steeds het grootste deel uit van de armen in de wereld. Ook in rijke westerse landen. Daarom heeft de Engelse drogisterijketen Boots nu een donatiesysteem opgezet om maandverband en tampons te schenken aan voedselbanken. Dit omdat vrouwen met een zeer laag inkomen deze essentiële producten vaak niet kunnen betalen.
  • Sinds 1990 nam de moedersterfte in ontwikkelingslanden af met 45%. Dat is goed nieuws, want een kind baren is wereldwijd doodsoorzaak nummer 2 voor vrouwen.
  • Sarah Roebuck liep in Parijs een man tegen het lijf die haar verwarde met een gebruiksvoorwerp. Een jaar later zag ze haar verkrachter terug in een Franse rechtbank. Bij die gelegenheid schreef ze een open brief aan de dader en aan mannen in het algemeen: ”“Ik wil dat mannen dit lezen en zich even misselijk voelen als de vrouwen die dit meegemaakt hebben. Ik wil dat dingen veranderen. Ik eis dat dingen veranderen.”
  • Het is niet vanzelfsprekend dat meisjes ruimte innemen op poppodia, maar een succesvol evenement probeert de drempel te verlagen. Girls Go BOOM vond plaats in de Belgische stad Gent en de Nederlandse stad Rotterdam, en bracht meiden bij elkaar die graag in een band spelen of aan de weg timmeren met slam poetry. Het initiatief kwam van Lindsi Dendauw en twee van haar vriendinnen. In de toekomst wil het trio vier keer per jaar iets organiseren. Zoals workshops over hoe je een band opstart. Of filmavonden.
  • India slaagde er twee jaar geleden in om een satelliet in een baan rond Mars te brengen. Dat zou nooit gelukt zijn zonder wetenschapsters zoals Ritu Karidhal, Nandini Harinath en Anuradha TK.

Seksisme alarm: ”Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen”

Je kon er op wachten. Enkele mannelijke voetballers brachten naar buiten dat zij het slachtoffer waren van seksueel misbruik. Acuut stond de gender-politie op. In de vorm van een vijfvoudig dartskampioen die zijn podium van de roem benutte om te oordelen dat misbruikte voetballers geen echte mannen zijn. Want echte mannen zijn sterk, stoer en slaan er op los. Echte mannen kunnen nooit kwetsbaar zijn of, erger nog, ergens het slachtoffer van zijn. Dus zijn het geen mannen. Probleem opgelost!

Dartskampioen Eric Bristow benutte Twitter om de ‘harde kerels’ uit zijn sport te vergelijken met watjes van voetballers, die zichzelf niet verdedigden tegen aanranders. Hij gebruikte in zijn tweets ook het woord ‘poof‘, een scheldwoord voor homo. Later bood hij excuses aan. Hij had pedo bedoeld. Oh, ok…

Bristow heeft volgens diverse media de beledigende twitterberichten verwijderd, maar het kwaad is al geschied, signaleert dagblad The Guardian:

If the ignorant raving of the likes of Bristow are left unchallenged, then other survivors will be deterred from coming forward. Such comments inflict genuine damage on people too: if you’ve internalised a “maybe it was my fault” sense of shame, if you feel emasculated, then Bristow’s rant will be a source of hurtful anguish.

Als samenleving hebben we sowieso moeite met seksueel geweld. Als iemand een vrouw verkracht terwijl ze een kort rokje droeg, heet het geen verkrachting en zeggen teveel mensen dat het haar eigen schuld is, bleek onlangs uit een enquête van de EU. Zoals Marjolein Derous de algemene houding van mensen rondom het thema ‘seks zonder toestemming’ (=verkrachting) samenvat:

De enquête op zich, de verbazing over de eerste ‘interpretatie’ van de cijfers en het snel-snel afvoeren van zelfs de ondubbelzinnige resultaten zijn allemaal symptomen van eenzelfde probleem: we vinden seksueel geweld wel allemaal heel erg, maar willen er zelf niet al te veel mee geconfronteerd worden.

Die houding treft vrouwen harder dan mannen, omdat de meeste daders mannen zijn en de meeste slachtoffers vrouwen. Maar mannen kunnen ook in de greep van een verkrachter raken, getuige de misbruikschandalen uit het leger, katholieke tehuizen en andere besloten organisaties. Vaak krijgt het slachtofferschap dan een extra lading mee. Voetballers gelden als het toppunt van mannelijkheid. Zeker de sterren, de topscorers, belichamen een ideaalbeeld van ware macho mannelijkheid. Ieder jongetje behoort te streven naar de mannelijkheid van dit soort helden.

Als die stoere helden zich opeens ontpoppen tot kwetsbare mensen die in hun jeugd vreselijke dingen meemaakten en daar nu nog steeds onder lijden, slaan de hersenen van veel mensen op tilt. Wat je hoort, ziet en leest past niet in het plaatje of bij de emoties die mannelijke voetbalhelden, racehelden en andere sportsterren oproepen.

Vervolgens heb je twee keuzes. Je beeldvorming over mannelijkheid veranderen, of vasthouden aan jaren vijftig rolpatronen en alles wat daarvan afwijkt wegmeppen. Dat laatste is wat mensen zoals Bristow doen. Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen. Phew! Aloude stereotiepe beeld hersteld, mannelijkheid gered, en dat dit betekent dat mannen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik, in de kou staan en nergens naartoe kunnen.

Oh en voor alle duidelijkheid: verkrachting en andere vormen van seksueel geweld hebben niets te maken met lustgevoelens of de vraag of iemand ‘sexy’ is of wat dan ook. Het draait om status en macht. En gewapend met beschikbare cijfers kun je profielen opstellen van daders. Zoals de meest voorkomende dader van ‘date rape’. En als de dader de eerste keer ongestraft wegkwam met zijn misdrijf, gaan teveel van hen door met verkrachten.

Surfen: dit glazen plafond ging wel aan diggelen

Surfwedstrijd houden op de allerhoogste golven? Jarenlang kon je dat als vrouw vergeten. Turfbonden weigerden vrouwen toe te laten omdat het te gevaarlijk zou zijn. Na veel protesten, lobbyen en de dreiging dat toezichthouders vergunningen zouden weigeren als vrouwen niet mee mochten doen, konden twaalf vrouwen het vorige week eindelijk tegen elkaar opnemen bij de World Surf League in Hawaii. Paige Alms schreef geschiedenis als de eerste winnares van dit type competitie.

Eindelijk een glazen plafond dat wél aan diggelen gaat, concludeerde deelneemster Bianca Valenti, die zich de afgelopen jaren hard maakte voor een vrouwencompetitie op de hoogste golven:

Competitor Bianca Valenti, who has pushed for women to be included in professional big-wave surf contests, called the day a big step forward for women in the sport. “It’s the least we can do to speak to the election the other day,” Valenti said, referring to Hillary Clinton’s defeat by President-elect Donald Trump. “I watched Hillary’s concession speech and what she was saying — how important it was for women to really stand up now more than ever to break the glass ceiling — and that really resonated a lot,” Valenti added.

Na Hawai wil Titans of Mavericks, een competitie die in Californië plaats vindt, ook vrouwen opnemen in het programma.

Hardloopsters doelwit van willekeurige mannen

Ik kan een serie beginnen met als rode draad: neem activiteit X, voeg daar vrouw-zijn aan toe en voilà, het regent ‘lach eens, schatje’ ‘lekkere tieten’ en pogingen vrouwen te achtervolgen en/of ongewenst te betasten. Zodra je als vrouw een grens aangeeft loop je daarnaast het risico op agressieve reacties. De meest recente toevoeging: als  mensen hardlopen, kunnen mannen dat redelijk ongestoord doen terwijl vrouwen regelmatig lastig gevallen worden. Meestal door mannen. Mannen die ze niet kennen.

Vakblad Runner’s World vroeg ruim 4500 sporters naar hun ervaringen. Slechts 4% van de mannen maakte melding van incidenten die je kunt beschouwen als seksuele intimidatie. Bij de vrouwen steeg dat naar 43%. Een gemiddelde, want als je er jong uit ziet loopt het op naar bijna 60%. In 30% van de gevallen rapporteerden vrouwen bovendien dat mensen/mannen ze achtervolgden. Op de fiets, hardlopend, of door langzaam naast hen mee te rijden in een auto.

Dit heeft gevolgen voor het welzijn van de vrouwen en de keuzes die ze maken. Zo laat 63% van de vrouwen hun looproute afhangen van een risico-analyse of het veilig is voor ze. Driekwart nam vanwege het risico op seksuele intimidatie een telefoon mee, tegen een kwart van de mannen.

Zestig procent van de vrouwen koos ervoor om alleen bij daglicht hardlopen (tegen 14% bij de mannen). Zorgen om lastig gevallen te worden maken ook dat vrouwen, veel vaker dan mannen, liever met andere mensen samen willen sporten. Bij de vrouwen was dat 51%, bij de mannen 15%. Tot slot koos bijna een kwart van de vrouwen er voor om af en toe binnen te rennen, bijvoorbeeld op de lopende band bij een sportschool, omdat ze even geen gedoe op straat wilden meemaken.

Deze verschillen laten zien dat mannen zich weinig zorgen maken over seksuele intimidatie en hun sportroutine niet ingrijpend aanpassen. Bij vrouwen is het echter meer dan de helft die zichzelf beperkingen oplegt, routes wijzigt of alleen op bepaalde momenten durven te sporten.

In een toelichting bij het onderzoek bevestigt Runner’s World dat het niet gaat om levensbedreigende toestanden. Waar het wel om gaat is dat je als vrouw sport, en tijdens het beoefenen van je sport opmerkingen kunt horen van het type ‘ondankbare bitch’, ‘let’s gang-rape her‘ (laten we haar als groep verkrachten) en allerlei opmerkingen over je lichaam. Dat veroorzaakt grote stress:

Even if nothing like this happens most days, knowing that it (or something worse) could happen causes stress. As the recent national dialogue surrounding Donald Trump’s sexist comments and alleged assaults brought to light, almost all women—runners or not—have endured unwanted sexual attention. And no matter how swift a woman’s pace, it’s impossible to outrun harassment.

Bovendien kunnen vrouwen wel naar alternatieven zoeken, zoals binnen in een sportschool hardlopen, maar ook daar zijn ze vaak niet veilig:

Some women find even that’s ineffective: Boston-based runner Bailey eventually stopped going to her gym after a man there said her workout tights would look better off. “Running is supposed to be a release, a sanctuary,” she says. “Instead, I’m wondering if I’m going to be safe.”

Voor de duidelijkheid: bij dit alles gaat het niet om seksualiteit, laat staan liefde of de fysieke aantrekkingskracht van iedere willekeurige vrouw. Het gaat om macht. Wie domineert in de openbare ruimte. Runner’s World sprak daar onder andere over met socioloog Michael Kimmel van de Stony Brook University in New York:

“The public sphere is [still] a male space,” says Michael Kimmel, Ph.D., […] Honks, innuendos, and so on are a man’s way of saying, “You are present in my space and I’m going to let you know it’s my space.”

En dat is precies het punt. Vrouwen weten heel goed het verschil tussen een welgemeend compliment en een agressief ‘terug in je hok’ commentaar. De mannen die zich schuldig maken aan dit gebrekkige vermogen om een sociale ruimte te kunnen delen, verpesten het sportplezier van vrouwen. Ze moeten hier mee ophouden. Andere mannen kunnen hen daarbij helpen, door seksegenoten aan te spreken op dit rotgedrag en seksuele intimidatie van de mannelijke sekse bespreekbaar te maken. Zet ‘m op, heren!

Olympische Spelen bieden podium voor feminisme

De Olympische Spelen domineren op dit moment het nieuws, waarschijnlijk wereldwijd, en dus krijgen allerlei acties van vrouwen extra impact. Zoals feministische actiegroep Safai, die opkwam voor de rechten van Iraanse vrouwen, met een spandoek: ‘Laat Iraanse vrouwen hun stadions betreden’. Vrouwen mogen in Iran namelijk niet naar een stadion. Alleen mannen kunnen live een voetbal- of volleybalwedsdtrijd bekijken. Andere vrouwen doorbraken op andere manieren sociale taboes.

Alleen al jezelf zijn, als vrouw, kan een daad van feministisch activisme worden. Chinese zwemster Fu Yuanhui haalde met ploeggenoten een vierde plek. Na de race sprak ze met journalisten over haar eigen aandeel. Ze zei dat ze last had van haar menstruatie. Yuanhui voegde er expliciet aan toe dat dit geen excuus is, en ze zwom gewoon haar wedstrijd, maar ze vermoedt wel dat ze daardoor niet op de toppen van haar kunnen kon presteren.

Het was een factor, en ze benoemde het op dezelfde manier zoals een sporter andere lichamelijke factoren meeneemt in reacties op een optreden in een wedstrijd. Onder andere in Yuanhui thuisland China is in het openbaar spreken over menstruatie echter taboe. Door er zo openlijk over te praten, doorbrak Yuanhui die sociale norm en gaf ze vrouwen moed om er zelf ook wat meer ruchtbaarheid aan te geven. Niet alleen dat: tampons zijn vrijwel onbekend in China, maar dankzij Yuanhui’s openheid en eerlijkheid hoorden vrouwen opeens dat dit middel er is, dat je het kunt gebruiken, en dat je dan gewoon het zwembad in kunt duiken. Revolutie….

Rio levert ook zichtbare, expliciete voorbeelden op van de haat die vrouwen naar hun hoofd geslingerd krijgen. Onder andere Twitter biedt allerlei verbitterde trollen een platform, Atletes komen in het geweer tegen de agressie, en krijgen steeds vaker hulp. Zo maakten Twitteraars Gabby Douglas uit voor rotte vis, omdat de Amerikaanse turnster minder hoog scoorde dan gehoopt. Onder andere actrice Leslie Jones organiseerde een campagne om haar te steunen.

Jones was kort gelden nog zelf het mikpunt van een haatcampagne op Twitter, omdat ze de euvele moed had een van de hoofdrollen in de film Ghostbusters te spelen. Dus ze weet hoe het voelt om zoveel zooi over zich heen te krijgen. Hopelijk maakt het mensen bewust van de aparte behandeling die vrouwen krijgen, en voelen platforms zoals Twitter zich meer verantwoordelijk om dit soort haat te bestrijden. Het bedrijf heeft inmiddels zelf toegegeven dat Twitter tekort schiet en dat de onderneming meer en effectievere maatregelen moeten nemen.

En dan zijn er nog de vrouwen die, puur door te sporten en mee te doen aan de Olympische Spelen, taboes doorbreken en het sociaal geaccepteerde speelveld voor vrouwen verruimen. Zoals drie Indiase worstelaars uit de staat Haryana. Dit gebied is berucht vanwege talloze moorden op vrouwen (”eerwraak”), het aborteren van foetussen als het een meisje dreigt te worden, en in het algemeen een k-behandeling van vrouwen omdat het tweederangs wezens zouden zijn. Dat drie vrouwen worstelen? Dat ze zich kwalificeerden voor Rio? Dat ze daar volwaardig meedraaien in de competitie? Ongehoord, en een klap in het gezicht van iedereen die wil beweren dat vrouwen niks kunnen.

Leve Rio, en feminisme? We kunnen er niet genoeg van hebben, want los van sport valt er overal nog een wereld te winnen voor vrouwenrechten….

 

 

Blieft u wat seksisme bij uw Olympische Spelen?

Vrouwen doen iets en hup, daar barst het seksisme los. Ook bij de Olympische Spelen. Het Belgische blad Knack zette een aantal recente dieptepunten op een rijtje. Onder andere een man die Olympisch wielrenster Annemiek van Vleuten de les leest. Mansplaining in al z’n walgelijke glorie. Verslaggevers die deden alsof de man van zwemster Katinka Hosszu de medaille won, niet zijzelf. Kranten die een historisch record van een atlete ‘vergeten’ te vermelden. UPDATE: hier is een ander rijtje dieptepunten, van de Huffington Post. En een nadere analyse van de situatie in Nederland.

Dat wist Van Vleuten nog niet….

Dat onder andere Knack dit soort seksistische behandeling van atletes aan de orde stelt, is een teken van vooruitgang. Je kunt kampioenen reduceren tot hun uiterlijk, hulpje van hun man en moeder en o guttegut hoe doet ze dat met de kinderen, maar je krijgt daar tegenwoordig fel commentaar op. Dit soort seksisme maakt namelijk niet alleen de persoon in kwestie klein, maar ondermijnt ook de sportprestaties van vrouwen. Al winnen vrouwen goud, maakt niet uit, hun uiterlijk, gezinssituatie en relatie tot een man lijken het enige wat telt.

Vandaar dat die alertheid belangrijk is. Een ander teken van vooruitgang is dat, naast veel media, ook ‘gewone’ mensen steeds vaker luid en duidelijk laten merken dat ze het seksisme zat zijn. Zo kreeg turnster Alexa Moreno te maken met Twittertrollen die haar uiterlijk door de modder sleurden. Ze vonden haar te dik, vergeleken haar met een varken, enzovoorts. Honderden mensen reageerden hierop en verdedigden Moreno in een storm Twitterberichten, waar de trollen in verdronken.

De aantoonbaar seksistische verslaggeving leidde ook tot een campagne#CoverTheAthlete. Mensen draaien de situatie bijvoorbeeld om en stellen het type vragen aan mannelijke atleten, waar hun vrouwelijke collega’s te vaak mee te maken krijgen. De reacties van de mannen zijn goud waard en maken duidelijk hoe belachelijk de behandeling is die de vrouwen krijgen.

Voor sommige media is die bewustwording nog even wennen. Zo berichtte de NOS over het bizarre commentaar rondom Hosszu, maar sprak daarbij van een ‘seksistische’ commentator, met seksistisch tussen aanhalingstekens. Die aanhalingstekens kun je schrappen, NOS. Want als je wil beweren dat de coach de prestatie levert en niet de atlete zelf, dan ben je echt heel erg seksistisch bezig. Alsof hij in het water lag en een medaille won. Nou nee, dat deed zij zelf, na heel lang en hard trainen.

Vrouw levert sportcommentaar: daar moet een piemel in

Waag het niet om als vrouw het commentaar te geven bij een EK voetbalwedstrijd. Want dan krijg je een shitstorm over je heen. Meest recente voorbeeld: Claudia Neumann, van de Duitse zender ZDF. Opmerkingen van het type “Hoe kan men een vrouw laten presenteren? ZDF merkt het niet eens. Ze willen cool zijn en onze kritiek negeren. Die teef heeft gewoon een piemel nodig” en erger worden haar deel.

Claudia Neumann becommentarieert het mannenvoetbal voor de ZDF.

Neumann past in een lange rij. De Australische Caroline Wilson kreeg van een man te horen dat ze maar beter kon verzuipen in ijskoud water. ESPN’s Sarah Spain en Julie Dimaro van Sports Illustrated ontvangen zulke afgrijselijke commentaren dat mannelijke collega’s er van gingen stotteren. Lorenzo Jansen van Thought Catalog kon moeiteloos 23 typische reacties op vrouwelijke sportcommentatoren verzamelen. Sportcommentator Erin Andrews kreeg bewaking nadat onbekenden haar met de dood bedreigden en een naaktfilmpje van haar op internet publiceerden.

Sowieso krijg je als vrouw vaak de boodschap dat je je niet met sport hebt te bemoeien. Dat is iets van mannen, waar jij als vrouw vanaf moet blijven want anders dan. Zo legde voetbalcommentator Leo Driessen actrice Hadewych Minis onlangs hardhandig het zwijgen op, toen zij het waagde een opmerking te maken over een voetballer. Hij stond daarin niet alleen:

Roelof @Rovalo57 Die Hadewych, de vreselijkste reclamestem, zegt eerst dat ze weinig van voetbal afweet, maar gaat Manchester United analyseren

Het vergt veel van vrouwen om zich niet uit het veld te laten slaan door die haat en vast te blijven houden aan het positieve. José Been, de eerste wielrencommentator, zegt daarover:

Ik krijg ook wel negatieve reacties. Dat is heel raar. Dan lees je op een of ander forum de meest vreselijke dingen over jezelf. ‘Wat een trut’ of ergere dingen. Ik heb moeten leren daar niet meer naar te kijken. Een collega van me vertelde me dat ik het zo moet zien: negentig procent van de kijkers vindt het best dat je commentaar geeft, vijf procent vindt het fantastisch en vijf procent vindt het verschrikkelijk. Zo is het denk ik ook, en dat is prima”

Zoals hierboven al bleek gaan de reacties vooral over vrouwelijkheid. Naast gezeur over het uiterlijk komt kritiek op de stem veel voor. Vrouwen hebben irritante stemmen, vindt een vocale minderheid, en ”dus’ moeten ze hun kop houden.

Het is duidelijk dat die volautomatische weerzin niets te maken heeft met de vakinhoudelijke kwaliteiten van de vrouwelijke professional in kwestie. Dat geven de haters zelf ook toe:

 “Her knowledge, her nous, her skills, her technique of calling and commentating is as good as any man, but I don’t want to hear her calling footy.”

Als de haters eerlijk zijn, beseffen ze zelf ook dat ze seksistisch gedrag vertonen. Alleen doen ze niets met dat inzicht. Tot voor kort werden ze daarbij geholpen door een diepgaande onverschilligheid. Iemand zet een vrouw weg vanwege haar vrouwzijn? Gaaaaaap… Mocht er al iemand wakker schrikken, dan volgden tot voor kort vooral krampachtige reacties om het probleem zo snel mogelijk weg te moffelen. Liefst met aanvallen op degene die het seksistische voorval aan de kaak stelde.

Deze onverschilligheid begint echter langzaam te veranderen. Waarom zou je als vrouw moeten leren niet meer te kijken of luisteren naar seksisme, terwijl je mannelijke collega’s ongestoord hun werk kunnen doen? Waarom pikken we racisme en jodenhaat niet, maar kun je vrouwen zonder pardon afserveren op basis van hun sekse? Wat voor dubbele moraal is dat? Steeds vaker stellen mensen die kritische vragen. En leveren seksistische uitlatingen terechte woede en kritiek op. Die niet meer verstommen als mensen aankomen met varianten van ‘hou je kop’. Nee, wij houden onze kop niet 😉

Ondertussen werken de vrouwelijke sportcommentatoren gewoon door en doen dat werk goed. Dione de Graaff weet zich al jaren te handhaven in het mannenbolwerk van het Nederlandse sportcommentaar. Voetbalster Imke Courbois schoof vorig jaar voor het eerst aan bij een analistenpanel voor het Belgische voetbal, en kreeg veel complimenten voor haar optreden.

En Claudia Neumann, met wie ik dit artikel begon? Televisiezender ZDF steunt haar en zelf trekt ze zich niets aan van de haat. In interviews spreekt ze de hoop uit dat vrouwen na haar het makkelijker zullen krijgen dan zijzelf. Want Neumann is een pionier. De eerste Duitse vrouw ooit die op een nationale zender het mannenvoetbal becommentarieert. Da’s schrikken. Daar moeten kijkers aan wennen. Maar als er na Neumann vele anderen komen, wordt het vanzelf gewoon. Hopelijk laten vrouwen zich dus niet afschrikken. En leren wij als samenleving om hen hartelijker te ontvangen dan we nu doen.

Sporters hebben weinig aan trainingsadviezen

Ben je een vrouw, sport je, en wil je goed advies over voeding, de behandeling van blessures en manieren om je prestaties te verbeteren? Grote kans dat de adviezen die je leest of hoort, niet op jou van toepassing zijn. Wetenschappelijk onderzoek naar sport en sportprestaties richt zich namelijk in een overgrote meerderheid van de gevallen op het mannelijk lichaam. Bij hardlopen is dat bijvoorbeeld 97%.

runners-worldLet op: adviezen zijn gebaseerd op mannenlijven.

Bij hardlopen, een sport die bijzonder veel vrouwen beoefenen, is de situatie het ergst. In slechts 3% van de gevallen zijn bevindingen gebaseerd op het vrouwenlijf. Bij algemene sportonderzoeken wordt dat percentage wat beter, maar blijven conclusies gebaseerd op de situatie bij mannen. Slechts in eenderde van de gevallen gebruikten studies vrouwelijke proefpersonen of cellen uit vrouwenlichamen.

Bethany Brookshire onderzocht of die situatie verbeterde of verslechterde. Ze onderzocht 188 studies uit de eerste maanden van 2015, en trof opnieuw een zeer scheve situatie aan. Een kwart van deze 188 onderzoeken baseerde resultaten alleen op mannen.

Bij de overige driekwart kwam het aantal vrouwen op 42% uit. Dat leek redelijk, maar Brookshire kwam erachter dat één groot onderzoek naar prestaties in marathons het aantal vrouwelijke proefpersonen enorm omhoog dreef. Zodra ze deze ene studie uit de lijst haalde, kwam het percentage op vrouwen onderzochte bevindingen niet verder dan 3%.

Alles wat je in populaire bladen aantreft over hardlopen en hersteltijden, de juiste voeding en het vergroten van je uithoudingsvermogen, lijkt gericht op een algemeen publiek. Maar het gaat over mannen. Voor vrouwen is het maar de vraag of de op mannen gebaseerde inzichten ook voor hen gelden.

Het is vanwege dit soort situaties dat Women Inc een bewustwordingscampagne begon onder de noemer ‘Behandel me als een dame’. Zolang medisch onderzoek vrouwen negeert, weten we vooral veel over mannenlijven. Dat leidt niet alleen tot dubieuze sportadviezen aan vrouwen, maar ook tot ernstigere, langer durende verwondingen, meer bijwerkingen van medicijnen, en een slechtere behandeling, bijvoorbeeld omdat artsen symptomen bij vrouwen missen.

Gratis advies voor Dirk Kuyt

Topvoetballer Dirk Kuyt wil dat spelers minder verwend worden. Voor de duidelijkheid: het gaat dan om ”zijn soort spelers”, namelijk mannelijke voetballers. Met lege ogen ziet Kuyt aan hoe voetballende jongens en mannen uitgroeien tot gepamperde prinsjes, die nauwelijks nog eigen initiatief vertonen:

De ex-speler van Liverpool, Fenerbahçe en het Nederlands elftal hoopt met zijn levenservaring zijn ploeggenoten te harden. In de voetbalwereld heb je nu eenmaal af en toe een schild nodig of juist een knuppel om van je af te slaan.  […] Na negen jaar in het buitenland te hebben vertoefd, ziet Kuyt nu dat spelers in Nederland soms te veel worden verwend.„Als ik zie wat er allemaal voor ze wordt geregeld, denk ik wel eens: misschien is het beter om ze zelf dingen te laten ondernemen. Zelf meer verantwoordelijkheid te nemen. Daar word je mentaal sterker van. Als mens en dus ook als voetballer.”

Gratis tip voor Kuyt: ga eens te rade bij vrouwelijke collega’s. Als die sporters op het hoogste niveau van het vrouwenvoetbal hem horen, schieten ze vast van verbazing in de lach. Kritiek kunnen incasseren? Gezien alle hoon en minachting voor het vrouwenvoetbal moeten ze hier wel experts in worden, anders redden ze het niet. Alles voor ze geregeld? Was dat maar zo. De vrouwen moeten het doen met een minimum aan media aandacht en minieme middelen. Het was groot nieuws toen enkele teams berichtten dat ze de vrouwen een salaris uit gingen betalen, waar een mannelijke prof zijn bed niet eens voor uit zou komen. Normaal gesproken moeten vrouwelijke toppers bijbanen nemen om rond te komen.

Dit alles in een klimaat van dreigende ondergang, want zodra een club het lastig heeft lijken ze er het vrouwenvoetbal als eerste uit te gooien. Daar word je vanzelf initiatiefrijk van, met een grote mate van eigen verantwoordelijkheid en een enorme mentale kracht, die hen succes liet boeken in het EK en hen voor de allereerste keer naar een WK Vrouwenvoetbal bracht.

Kortom, de prof-vrouwenvoetballers hebben vast en zeker tientallen tips voor de verwende spelers van Kuyt. Misschien willen die spelers vervolgens na alle adviezen iets terugdoen voor hun vrouwelijke collega’s. Mannelijke voetballers die het vrouwenvoetbal promoten. Die een deel van hun rijkelijke salaris afstaan, zodat vrouwenteams een eigen verzorger kunnen betalen. Meedoen met protesten van de vrouwen, om te voorkomen dat vrouwenteams of individuele speelsters in tweederangs condities moeten voetballen. Keuze te over. De confrontatie met de situatie bij de vrouwen maakt deze jongens en mannen hopelijk minder egoïstisch en meer bewust van de enorme privileges waar ze van kunnen genieten. Kuyt, bel je de profvoetbalsters even?

Bernie Ecclestone weet waar de vrouwen zijn

Waar zijn de vrouwen? Die vraag duikt regelmatig op in artikelen over de afwezigheid van vrouwen op allerlei gebieden en in allerlei sectoren van de maatschappij. Als feministen beginnen over structureel seksisme, gaan mensen meestal met hun ogen rollen. Maar misschien moeten we er gewoon een man bij halen. Daar luisteren mensen meestal wél naar. In dit geval Bernie Ecclestone, een grote man in de race-wereld. Hij weet precies waarom vrouwen geen voet aan de grond krijgen:

In an interview on the Canadian network TSN, when asked if he anticipated the return of a female driver to the grid, Ecclestone said: “I doubt it. If there was somebody that was capable they wouldn’t be taken seriously anyway, so they would never have a car that is capable of competing.

ALS een vrouw al capabel zou zijn, zegt Eccleston – en dat ”als” drukt al grote twijfel uit, waarschijnlijk kunnen en willen vrouwen gewoon niet – neemt niemand haar serieus. En omdat mensen er niet in geloven, krijgt ze ook niet de middelen tot haar beschikking die haar tot een serieuze speler zouden maken.

Wow. Laat dat even tot je doordringen. En bedenk dan dat het patroon wat hij benoemd bij een arena zoals de Formule 1, hoogstwaarschijnlijk ook geldt voor allerlei andere terreinen waar heel toevallig (niet dus) vooral blanke mannen domineren…..Waar zijn de vrouwen toch? In de marge, omdat jij haar niet ziet staan.

 

Vrouwen mogen etappes rijden bij Tour en Vuelta

Net als voetballen geldt wielrennen als iets voor, door en van mannen. Vrouwen zijn de vreemde eend in de bijt. Dat uit zich in lacherige reacties, minder investeringen, lagere prijzengelden, onhandig vroege starttijden en stopgezette wedstrijden, zoals de Tour Cycliste Féminin, La Grand Boucle Féminin en de Tour de France Féminin. Gelukkig mogen vrouwen op 26 juli 2015 voor de tweede keer een etappe rijden in Tour de France Masculine. Als de heren Parijs aandoen, treden 20 vrouwenploegen aan voor La Course. Ook de Vuelta krijgt voor het eerst een etappe voor wielrensters.

Marianne Vos, voorvechtster van de wielrensport.

Nederland wordt vertegenwoordigd door drie teams, te weten Rabo-Liv, Boels Dolmans en Liv-Plantur. Maar er zit nog een Nederlandse kant aan de zaak. Onze kampioene Marianne Vos, die eerder ook al pleitte voor gelijk prijzengeld bij WK’s, stond aan de basis van het initiatief een etappe voor vrouwen op te nemen. Ze won de eerste editie. Dit jaar vertrekt het vrouwenpeloton op 23 juli 2015 vanuit Utrecht en komt vier dagen later, na een tocht van meer dan 550 kilometer, aan in Parijs. Opnieuw geldt Marianne Vos als een serieuze kanshebber om de winst te pakken.

La Course bleek zo’n succes dat een ander groot evenement voor mannen, de Vuelta, voor het eerst ook een etappe voor vrouwen opneemt in het programma. Net als bij de Tour de France komen de vrouwen in de Vuelta in actie op de dag van de slotetappe van de mannen. De organisator, Christian Prudhomme, sloot volwaardige deelname uit:

Prudhomme stelt dat het onmogelijk is om een hele ronde tegelijkertijd te organiseren. “Ik heb het er ook met Marianne Vos over gehad. Tien jaar geleden kon dat misschien nog, maar nu is het logistiek onmogelijk.”

Ook de organisatoren van de Tour de France houden de boot af. Meer dan meedoen in een slotetappe kan niet volgens de organiserende mannen. Net als bij de Vuelta citeren ze logistieke problemen. Kortom, een raket naar de maan, geen probleem. Een Tour de France voor vrouwen: onmogelijk. Tsja.

Als vrouw moet je blijkbaar blij zijn met iedere kruimel die je toegeworpen krijgt. Ok. De mannenTour -en Vuelta trekken veel publiek, en de vrouwenetappes helpen zodoende om het wielrennen voor vrouwen populairder te maken. Misschien levert het ook inspiratie op. Marianne Vos hoopt in ieder geval dat steeds meer meisjes en vrouwen de fiets pakken en het plezier in de wielersport ontdekken. Niet alleen door losse etappes af te dwingen, maar ook met projecten zoals We Own Yellow. Ik hoop met haar mee!

BONUS: Wie was de eerste kampioene wielrennen van Nederland? Mien van Bree. Ze won de titel in 1937, het jaar waarin ze ook Europees Kampioene werd. In 1938 prolongeerde ze deze laatste titel.

NOG EEN BONUS: Amy Shumer!

WK wakkert liefde voor vrouwenvoetbal aan

Het WK in Canada wakkert de liefde voor vrouwenvoetbal aan. Overal schaarden mensen zich rondom de televisie. Mensen beginnen vrouwenvoetbal steeds normaler te vinden. Het Oranje elftal hoeft zich nergens voor te schamen: ze verloren, maar dan wel van finalist Japan. En er komt steeds meer discussie over de achterstelling van voetbalsters, bijvoorbeeld over de kloof in prijzengeld en spelen op kunstgras. Tekenen van vooruitgang.

Overal neemt de belangstelling voor de sport toe. Het helpt als er geen sterke ‘voetbal=mannelijk’ traditie bestaat. Zoals in de V.S. Mensen daar nemen vrouwenvoetbal zeer serieus. Amerikanen reisden voor dit WK massaal naar Vancouver om hun team te zien spelen. Ze telden rustig 500 dollar voor een hotelkamer neer. Het helpt ook als je team wint. Zo stegen de kijkcijfers enorm toen het Engelse team gastland Canada versloeg.

Engeland verloor uiteindelijk van Japan. Net als Nederland. Ondanks dat en een dramatisch tijdstip – vanwege het tijdsverschil begonnen wedstrijden om drie uur ’s nachts – bleven ruim 150.000 mensen wakker om de Leeuwinnen live te zien voetballen. Zodra die situatie iets gunstiger werd, bijvoorbeeld een start om middernacht, steeg dat cijfer sterk naar bijna een half miljoen kijkers. Dat zijn zeer respectabele aantallen.

Daarnaast maakt Nederland nog steeds kans op deelname aan de Olympische Spelen. Omdat het elftal verloor van Japan, moeten de leeuwinnen de strijd aan met Zwitserland, Zweden en Noorwegen. Eén van deze vier ploegen maakt kans op één ticket. Duimen maar!

Ook in andere Europese landen staat vrouwenvoetbal steeds meer in de belangstelling. Met die groei komt ook de kritiek. Zo winnen de kampioenen bij de vrouwen 2 miljoen dollar. Dat lijkt veel, totdat je kijkt naar het WK mannenvoetbal. Daar strijken de winnaars 35 miljoen dollar op. Kloofje…

Ook komen er steeds meer kritische vragen over de manier waarop FIFA omgaat met de sport. Het is alsof de speelsters tweederangs amateurs zijn. Waar bij de mannen de teams gescheiden blijven, krijgen de vrouwenelftallen geen aparte hotels. Dat betekent dat winnaars en verliezers elkaar in de lift ontmoeten na een wedstrijd. Dat de vrouwen moeten voetballen op als inferieur gezien kunstgras steekt ook. Evenals de achteloze manier waarop de FIFA protesten tegen dat kunstgras wegwuifde.

Op die manier wordt pijnlijk duidelijk dat vrouwen op achterstand staan en dat de FIFA veel minder investeert in het vrouwenvoetbal. Dat toenemende bewustzijn roept niet alleen kritische vragen op, maar ook protesten en pleidooien om de speelsters serieus te behandelen en te investeren in vrouwenvoetbal. Sommigen zien het aanpakken van seksisme binnen de FIFA zelfs als een cruciale voorwaarde voor het algemene herstel van de verziekte cultuur binnen deze bond.

Het is het waard. Neem Nederland: dat Oranje zo ver kwam met zo weinig steun, maakt hun prestatie nóg indrukwekkender. Stel je voor wat we kunnen als we dezelfde middelen zouden krijgen als de mannen….

Vrouwenvoetbal brengt slechtste en beste naar buiten in mensen

Vrouwenvoetbal, het blijft een beladen onderwerp. Hoe durven vrouwen iets te doen wat eigenlijk aan mannen is voorbehouden? In sommige mensen brengt die situatie het slechtste naar boven. Zo meenden Braziliaanse officials dat meer make-up en kortere shorts het vrouwenvoetbal zullen stimuleren. Dit alles bovenop de gebruikelijke litanie van seksistische vooroordelen. In het Noorse vrouwenteam bracht dit het beste naar buiten. De speelsters maakten een briljante video om seksisten van repliek te dienen.

Begeleid door een sneu pianomuziekje bekennen de speelsters dat ze inderdaad voor geen meter voetbal kunnen spelen. Alle vooroordelen… zijn waar! Eén voor één vertellen ze in een nepdocumentaire dat de bal zo glibberig is, die floept gewoon alle kanten op! Ook vergeten ze de spelregels en dan rapen ze de bal maar met hun handen op. Weten zij veel. Ja, vrouwenvoetbal is saai, dooooooodsaai. En wat was ook alweer buiten spel?

Op die manier maken de Noorse speelsters alle vooroordelen belachelijk. Ondertussen timmert het Canadese vrouwenteam aan de weg om vrouwenvoetbal in hun land gewoon te maken. Het is puur een kwestie van conditionering, aldus coach John Herdman. Het land is gek van hockey. Veel mensen vinden voetbal een rare eend in de bijt, vrouwenvoetbal helemaal. Als de Canadese ploeg succes heeft, zou dat snel kunnen veranderen, hoopt hij.

Ondertussen zijn onze oranje Leeuwinnen doorgedrongen tot de achtste finales, na een knap gelijkspel tegen gastland Canada. Wat onder andere de Volkskrant ertoe brengt om te benadrukken dat het ook in ons land snel ging: ,,Van minachtende mannenblikken, via een geslaagd EK in 2009 tot de achtste finales op het WK in 2015, komende week.”

Eens kijken of de minachtende mannenblikken na dit WK-debuut eindelijk achterwege kunnen blijven. Want of oranje nu wint of verliest tegen Japan: het feit dat Oranje de eerste ronde goed doorstond, is al een groot succes. En Japan won het vorige WK. Dat maakt de wedstrijd automatisch een hoogtepunt:

Bondscoach Roger Reijners kijkt uit naar de ontmoeting. ,,Dit wordt de grootste wedstrijd in de geschiedenis van het Nederlandse vrouwenvoetbal. Japan is absolute wereldtop met veel technisch vaardige speelsters.”

In de nacht van dinsdag 23 op woensdag 24 juni, om 4.00 uur, NPO 3. Genieten!!!!

Even nagenieten… Oranje wint WK-debuutwedstrijd

Lieke Martens schreef geschiedenis. Voor het eerst scoorde een Nederlandse voetbalster op een WK een doelpunt. Martens zette Oranje op voorsprong en de Leeuwinnen gaven die stand niet meer prijs – ze versloegen Nieuw-Zeeland tijdens hun debuutwedstrijd met 1-0. Wat een heerlijke uitslag. Laten we even nagenieten. Na 42 seconden de aanval van Oranje met het uiteindelijke doelpunt van Martens:

Hier nog een keertje, nu uitgebreider, met de voorbereiding, het punt, de blije reactie van de leeuwinnen en nog een beetje analyse van de commentatoren:

Martens is terecht supertrots op haar prachtige schot:

Enfin, de eerste drie punten zijn binnen. Wat een geweldig WK-debuut! Meer! We willen meer 😉 En dat kan ook, want de NOS zendt alle Oranjewedstrijden live uit.

  • China – Nederland, donderdag 11 juni, vanaf 23.45 uur, NPO 3
  • Nederland – Canada, maandag 15 juni, vanaf 1.15 uur, NPO 3

Nieuwsronde

Vrouwen bekleden nog steeds een tweederangs positie op de arbeidsmarkt. Steeds meer Latijns-Amerikanen pikken huiselijk geweld niet meer. En Ali Smith won de Baileys prijs voor haar roman How to be Both. Dat en meer in deze nieuwsronde… Maar nu eerst: HET WK VROUWNVOETBAL!

  • Canadese media lopen warm voor het WK Vrouwenvoetbal. Canada is gastland en kranten schrijven enthousiast dat de vrouwen geschiedenis maken. Eindelijk wordt hun aandeel in de sport serieus genomen.
  • Als onze leeuwinnen zondag aantreden, verwachten commentatoren een vol stadion. Dat komt mede doordat mensen duo kaartjes kopen. Als 60.000 mensen de openingswedstrijd tussen gastland Canada en China bijwonen, en de helft daarvan keert zondag terug om Nederland -Nieuw Zeeland te zien, tel je al 30.000 mensen. Nederland heeft nog nooit voor zoveel mensen een wedstrijd gespeeld.
  • Statistiekbureau Infostrada durft de voorspelling aan dat Oranje de kwartfinale zal halen. Het bureau geeft Nederland 77% kans om de poulefase te overleven. De volgende horde, Zwitserland, levert een winstkans op van 65%. Als ze daarna tegen de Verenigde Staten moeten spelen, houdt het waarschijnlijk op. Infostrada noemt Duitsland als meest waarschijnlijke winnaar van het WK.
  • Tot slot: Martine Prange, universitair docent Filosofie, onderzoekt de maatschappelijke impact van vrouwenvoetbal in Nederland. Volgens haar kun je de acceptatie van het vrouwenvoetbal zien als een van de graadmeters voor emancipatie. Wat dat betreft doet ons land het niet echt goed. Malta en Cyprus doen het veel beter dan Nederland, en gebrek aan geld levert problemen op. Speelsters kunnen zich zelden louter op voetbal concentreren. En talenten vertrekken naar het buitenland omdat ze in Nederland geen kant op kunnen.
  • Maar goed, nu eerst genieten van ons Oranje elftal!

Overig nieuws:

  • Je zou denken dat vrouwen anno 2015 meer kans zouden maken op de arbeidsmarkt. Helaas is niets minder waar. Een Amerikaanse die afstudeert en in haar vak een eerste baan vindt, verdient 18,6 procent minder dan een mannelijke studiegenoot die hetzelfde doet, blijkt uit nieuwe cijfers van het Economic Policy Institute.
  • Goed nieuws: honderdduizenden Argentijnen gingen de straat op om te protesteren tegen huiselijk geweld tegen vrouwen. Ook in buurlanden Chili, Uruguay en Mexico vonden grote demonstraties plaats. De uitbarsting komt na een paar schokkende incidenten die duidelijk maakten hoe erg het geweld is. Zoals de man die de klas binnendrong waar zijn vrouw les gaf, en haar de keel doorsneed.
  • Ali Smith won de Baileys Prijs met haar roman How to be Both. De jury prees haar boek als een groots werk. De onderscheiding kijkt alleen naar werk van schrijfsters, en dat is één van de weinige manieren om een prijs te winnen. Uit tellingen blijkt namelijk dat ‘gewone’ onderscheidingen overweldigend kiezen voor mannelijke auteurs en boeken met een mannelijke hoofdpersoon. Als schrijfsters al winnen, gaat het vaak om een boek met een mannelijke held. Op die manier verdwijnt de stem van vrouwen. Nederland kent de Opzij prijs om deze monocultuur te doorbreken.
  • Het London Film Festival maakte de openingsfilm bekend: Suffragette, een drama over de strijd voor het vrouwenkiesrecht in Engeland. Sarah Gavron regisseerde de film op basis van een scenario van Abi Morgan. Dit feit past in een patroon: regisseuses maken veel meer kans op festivals dan in het doorsnee Hollywood studiogebeuren.
  • Toch komen daar soms ook goeie projecten bovendrijven. Na het feminisme van Mad Max: Fury Road (- echt, ga kijken, het is de meest subversieve actiefilm die 2015 zal kennen-) ging deze week een andere film in premiere die vrouwen centraal stelt: Spy, een komedie met Melissa McCarthy in de hoofdrol. Ze speelt een onzekere vrouw die tot nu toe altijd achter de schermen werkte bij de CIA. Door omstandigheden kan ze alsnog het veld in en als een ‘echte spion’ aan de slag. De film keert de rolpatronen om, met hilarische gevolgen, aldus enthousiaste recensies.

Oranje elftal MOET scoren in vijandig klimaat

Reserveer alvast in je agenda: juni 2015, Nederland tegen Nieuw-Zeeland, Nederland tegen China, Nederland tegen gastland Canada. Het WK Vrouwenvoetbal komt eraan het Nederlandse elftal staat op scherp. De loting is op papier gunstig voor het elftal. Da’s mooi, want ondanks enthousiasme en passie staat de eredivisie vrouwenvoetbal onder grote druk. Scoren of verzuipen, en meiden, als clubs economisch in zwaar weer verkeren vliegen jullie er als eerste uit, lijken de boodschappen aan de Leeuwinnen te zijn.

Dat Nederland tot een WK wist te komen pleit voor de vrouwen. Ze komen van ver. Vrouwen mochten lange tijd niet voetballen van de voorloper van de KNVB:

De Nederlandsche Voetbalbond ziet echter geen heil in voetballende vrouwen. De voorloper van de KNVB vindt dat ‘vrouwen vooralsnog echtgenote, moeder of geliefde van voetbalspelers’ moeten zijn. De ontwikkeling van het vrouwenvoetbal staat vervolgens jarenlang op een laag pitje, mede door de economische crisis en Tweede Wereldoorlog.

Pas vanaf de jaren vijftig kwamen er voorzichtige initiatieven om deze sport in Nederland te introduceren. Amateurvoetbal nam toe, daarna volgde professionalisering, er kwam een Belgisch-Nederlandse eredivisie en in 2009 stond een formeel Nederlands elftal in het EK Vrouwenvoetbal in Finland. Veel mensen zien dat moment in 2009 als de kentering. Eindelijk begonnen mensen vrouwenvoetbal serieuzer te nemen.

Dat de leeuwinnen vervolgens voor het eerst een plek afdwongen in een WK, helpt om het aanzien van de sport te vergroten. Maar er staat meer op het spel: het is pompen of verzuipen voor de veelal jonge speelsters van het Oranje team. Er hangt een zwaard van Damocles boven professionele speelsters.

Overdreven? Ga maar na. Nog geen twee jaar na dat EK in Finland hief FC Utrecht het vrouwenteam op. Experiment mislukt, vond de club, dus weg ermee. De meisjes en vrouwen maakten een doorstart in een aparte stichting, die vervolgens failliet ging. Vanaf 2014 maakte het vrouwenteam definitief geen deel meer uit van de Womens’s BeNe League, de competitie van de beste teams uit Nederland en België.

Veel maakte dat laatste niet meer uit, want eind 2014 besloot de KNVB deze eredivisie op te heffen. Ondanks sportief goede resultaten, zoals die plaatsing voor het WK. Als tijdelijke oplossing wil de KNVB nu kijken naar een nationale competitie met acht clubs, de zeven huidige vrouwenteams en een nieuw team.  Aan de clubs zelf om voor 1 maart 2015 met plannen te komen.

Die plannen kwamen er. Aan de vooravond van het WK besloot één van de pioniers van professioneel vrouwenvoetbal, FC Twente, zijn handen af te trekken van het vrouwenvoetbal. De club kampt met financiële problemen en een nieuw bestuur dacht blijkbaar ‘weet je wat, we volgen de FC Utrecht route.’ De andere vrouwenteams verdwijnen en het eerste vrouwenteam gaat over naar een aparte stichting. Die speelsters duimen nu dat hen niet hetzelfde overkomt als hun collega’s bij FC Utrecht.

Dat clubs in financiële nood bovendien de vrouwen en meiden afstoten, zegt iets over de status van vrouwenvoetbal: een extraatje. Het zegt ook iets over wie clubs tot de kern rekenen, en wie niet. Mannen en jongens zijn de insiders. Dat doet iets negatiefs met het gevoel van eigenwaarde van de outsiders, meisjes en vrouwen:

Ik word overladen met telefoontjes en mailtjes van meisjes die het niet snappen. Die vragen wat ze moeten doen om te mogen blijven trainen als een prof. Die voelen dat in één klap hun perspectief weg is en zien in één klap hun eigenwaarde (perceptie) dalen omdat hun droom en hun talent niet belangrijk is… Mijn zoontje is 7 jaar en voetbalt elke zondag met jongens en meiden in één team bij de FC Twente Voetbalschool. Hij vraagt me waarom dit gebeurt, waarom mogen de meiden niet meer elke dag bij FC Twente trainen om beter te worden, zij kunnen er toch ook niets aan doen dat ze meisjes zijn…

Van de KNVB moeten de vrouwen het niet hebben. In 2014 beloofde de bond het vrouwenvoetbal op alle mogelijke manieren te ondersteunen en aan te jagen. Mooie woorden, maar de daden tellen en die komen neer op: het opheffen van een sportief succesvolle Belgisch-Nederlandse competitie, vrouwenteams zoals bij FC Utrecht en FC Twente zonder woord van kritiek in de marge laten verdwijnen én de subsidie verminderen onder het neoliberale motto:

‘het is niet de bedoeling om iets kunstmatig in leven te houden. Clubs die het financieel niet redden, zullen we ook niet extra ondersteunen. Vrouwenvoetbalclubs zullen zelf de broek op moeten houden.´

Dit soort perikelen zorgen voor een druk waar de mannenprofs nauwelijks mee te maken krijgen. Die zijn verzekert van hun bestaan en ontvangen een toereikend salaris, hoeveel wedstrijden ze ook verliezen. Ze genieten niet alleen de steun van de KNVB, maar ook van plaatselijke overheden die het betaald voetbal (oftewel: mannenvoetbal) voor miljoenen steunen. Geen woord over ‘iets kunstmatig in leven houden’ als het gaat om het in de lucht houden van het mannenvoetbal en hun noodlijdende clubs, die meestal vanwege dure stadions en dure salarissen van managers in de schulden belandden.

Hun vrouwelijke collega’s kunnen van dat soort investeringen en zekerheden alleen maar dromen. Zij horen er niet bij, merken ze. Zij moeten het doen met steunbetuigingen per polsbandje, acties met schoenveters en verder blij zijn met iedere donatie die ze krijgen.

Rotterdam haalde het volgende EK vrouwenvoetbal binnen, zodat deze stad in 2017 oranje kan kleuren. Benieuwd hoeveel eerste vrouwenteams Nederland tegen die tijd nog over heeft om aan dat EK deel te nemen.

UPDATE: In Brazilië is de situatie net zo precair voor voetbalsters, zodat een artikel over de stand van zaken noodgedwongen moet eindigen met deze verzuchting over het WK:

….it’s also an opportunity for the women to show what they can do; what they could do if they weren’t constantly fighting for their shot.

Miedema als vrouwelijke Cruijff??? Over de duistere zijde van welgemeende complimenten

Sportjournalisten komen superlatieven tekort om de 2-1 overwinning van het Nederlands elftal te beschrijven. Dankzij die prachtige wedstrijd tegen Italië plaatsen de vrouwen zich voor het eerst in de geschiedenis voor een WK. Ook topscorer Miedema krijgt veel complimenten. Haar valt de hoogste eer te beurt: ze wordt vergeleken met een man.

De Messi van het vrouwenvoetbal! De vrouwelijke Johan Cruijff! Onder andere De Volkskrant snapt zelf ook wel dat er een duistere zijde aan dit type compliment zit:

De parallel met legendarische mannelijke spelers als Messi en Cruijff wordt voornamelijk getrokken vanwege gebrek aan vrouwelijk vergelijkingsmateriaal. Goede voetbalsters zijn er genoeg, maar de naamsbekendheid is er nog nauwelijks.

Dat gebrek aan naamsbekendheid ontstaat onder andere doordat mensen het vrouwenvoetbal tot nu toe nauwelijks serieus namen. De sport ontbeerde iedere status, waarna kip-ei situaties ontstonden rondom gebrek aan investeringen en gebrek aan media-aandacht.

Zodoende konden vrouwen tijdens eerdere EK’s en WK’s de sterren van de hemel spelen, maar weet niemand wie deze sporters zijn en hoe ze heten. Trekt iemand de aandacht, dan volgen er meteen vergelijkingen met mannelijke spelers. Niet alleen bij Miedema. Marta Vieira da Silva viel bijvoorbeeld de eer te beurt het predikaat ‘vrouwelijke Ronaldinho’ te krijgen. Of ‘Pelé in skirts‘ (Pelé in rokken). Want Ronaldinho en Pelé kennen we allemaal, maar Marta? Marta hoe?

Het gaat echter dieper. Zoals vele feministen voor De Zesde Clan al signaleerden, kent het Westen al eeuwenlang een tweedeling: Man = goed, Vrouw = vijandige, dubieuze Ander/zondige Eva. Nog steeds associëren mensen positieve zaken, zoals moed, kracht, intelligentie en leiderschap eerder met mannen en het mannelijke, dan met vrouwen en het vrouwelijke.

Vanwege dat denkpatroon raken mensen enigszins in de war als vrouwen ‘opeens’ uitblinken en blijk geven van de hooggewaardeerde eigenschappen van de mannen. Een manier om de oude situatie te herstellen is vrouwen terug in hun hok te douwen. Bijvoorbeeld: ze kan nog zo’n invloedrijke politica zijn, maar alles draait om haar kleding, kapsel, seksuele gedrag en of ze wel een goede moeder is. Prestaties leggen het af tegen het uiterlijk van de vrouw.

Daarnaast kun je een tweede route kiezen: die van opname in de eliteclub, als een soort ere-man. Dan gaat de redenering als volgt: Ze is zo goed, wat verrassend, ze is heel anders/beter dan andere vrouwen. Voor de individuele vrouw voelt dat prettig – je krijgt een hogere status, je mag er trots op zijn dat je een van de weinige vrouwen bent die even goed is als de mannen. Voor vrouwen als groep is dit niet prettig. Die ene vrouw is de uitzondering die de regel bevestigt. Als groep hebben vrouwen nog steeds een inferieure status.

Dat geeft complimenten van het type ‘Miedema als vrouwelijke Cruijff’ een dubieus nasmaakje. De journalisten die dit opschrijven bedoelen het goed, net zoals al hun voorgangers het goed bedoelden en blij verrast door het vrouwelijke talent o zo galant een plekje voor haar vrij wilden maken. Welkom in de top, o vrouwelijke Messi! Het klinkt zo vriendelijk, maar de top wordt in deze constructie nog steeds geassocieerd met mannen en het mannelijke, en Miedema wordt de ere-man die er bij mag omdat ze zo uitzonderlijk veel talent heeft.

Vivianne Miedema is Vivianne Miedema. Ze speelt voetbal en ze barst inderdaad van het talent. Laten we haar naam vaak noemen. Net als de namen van de andere uitblinksters: Daniëlle van de Donk, Lieke Martens, Loes Geurts, enzovoorts. Dan krijgen deze talenten vanzelf meer naamsbekendheid, en hoeven we Messi en Cruijff er niet meer bij te halen.

Nederland gaat naar het WK

De Oranje leeuwinnen hebben het ‘m gelapt: het Nederlands elftal gaat naar het WK Vrouwenvoetbal in Canada. In een door regen overgoten wedstrijd in een halfvol stadion in Verona blonken de voetbalsters uit in slimme combinaties, een solide verdediging en bakken moed. Miedema ontving een publiekswissel vanwege haar twee prachtige doelpunten.

Miedema was de heldin van de avond.

Van Italiaanse zijde kwamen vooral venijnige trappen van Patrizia Panico. En ok, een tegendoelpunt, zodat de stand uiteindelijk op 2-1 kwam. Who cares. Het Nederlands elftal is door en mag volgend jaar op het hoogste niveau voetballen. Zoals de commentator van televisiezender Fox zei: het is de droom van ieder voetbalmeisje in Nederland. En de droom komt uit. Eindelijk.

Vooraf liep de spanning op. Het WK missen zou het Nederlandse vrouwenvoetbal minstens twee jaar op achterstand zetten, klonk het. Nét nu mensen een beetje warm lopen voor de sport, zou het publiek weer afhaken. Het elftal MOEST winnen.

Mindere teams zouden onder die druk bezwijken. Zo niet dit elftal. De vrouwen hielden het hoofd koel en domineerden de wedstrijd vanaf het begin. Na het verlossende eindsignaal stroomde de hele ploeg, inclusief verzorgers, het veld op om een feestje te vieren. Voor het eerst in de geschiedenis kan Nederland meedoen aan een WK, en horen de voetbalsters er echt bij. Het wordt feest! Genieten! Op naar Canada!