Monthly Archives: oktober 2012

Spits gebruikt vrouw op Defensie als wapen

Het is nog niet eens formeel bekrachtigd, maar alleen al het idee van een vrouwelijke minister van Defensie is voor gratis krant Spits voldoende om als wapen te gebruiken tegen iedere vrouw die durft te wijzen op structurele ongelijkheden tussen de seksen. Onder de noemer Wijvengezeik vindt een columnist van deze krant dat al die zeurende vrouwen nu acuut hun kop moeten houden, want de vinger van een vrouw zweeft boven de rode knop. Wat willen we nog meer?

Columnisten hebben grote vrijheden. Waar een journalist zich in moet houden en moet proberen zo neutraal mogelijk het nieuws te verslaan, mogen columnisten grappen maken, prikkelen en provoceren. Dat stelt echter wel eisen aan hun kunde, stijl en taalgebruik. Willen ze om zich heen slaan, dan kunnen columnisten er maar beter voor zorgen dat ze dat doen op een sprankelende, originele manier, met flair. Dat kan echt bijzonder goede columns opleveren.

Wat Spits de argeloze trein en busreiziger afgelopen week serveerde, was echter geen origineel kunststukje, maar zuur, gefrustreerd gescheld, te beginnen met ‘zeikwijven’ – een lelijke sneer waar niets grappigs of origineels over te melden valt. De columnist vervalt na dit scheldwoord al snel in een oude, conservatieve riedel, die behoudende mannen en vrouwen al eeuwenlang naar de hoofden van vrouwen smijten. Waarbij hij het mogelijke succes van 1 vrouw gebruikt om alle andere vrouwen de mond te snoeren en weg te zetten als, inderdaad, zeikwijven. Een vrouw op Defensie als wapen tegen vrouwen. Fijn.

Want dat er mogelijk een (1) vrouw op Defensie komt, betekent automatisch dat al die andere vrouwen het aan zichzelf te wijten hebben dat ze niet net zo succesvol worden:

Of dat gedoe in die netwerkbijeenkomsten waar nooit het eigen gebrek aan kwaliteit of aan ambitie of aan monomanie de schuld krijgt van een teleurstellende carrière, maar altijd het ’glazen plafond’, het ’old boys network’ of iets anders met een piemol. Echt, het enige wat je er mee bereikt is dat je mondhoeken er permanent van gaan hangen. Maar blijkbaar liever dat dan de hand in eigen boezem steken…

Herhaal het maar vaak genoeg, dan klinkt het vanzelf als waarheid, moeten dit soort mensen denken. De vijandigheid en frustratie druipen er vanaf. Dat is geen goede column, dat is gewoon belegen vrouwenhaat. Gaap!

De Zesde Clan heeft de Spits wel vaker betrapt op een seksistische houding. Het zou de krant sieren als ze ophouden met het neersabelen van vrouwen. We zijn de helft van de mensheid, redactie, de helft van jullie lezers. Geen exotische minderheid waar je allerlei onzin over mag roepen.

P&O goeroes geven Sap trap na

Jolande Sap, de afgetreden partijleider van GroenLinks, krijgt in de Volkskrant een trap na van twee P&O goeroes. In een stuk over vrouwen in topfuncties zeggen ze dat vrouwen best moedig zijn, en zeker wel kwaliteiten hebben, maar daarmee redden ze het niet. Zie het voorbeeld van Sap. Die was ‘emotioneel en te weinig opportunistisch’ om partijleider te kunnen blijven. Een man had het wel gered.

Voormalig headhunter Rochus van der Meer en P&O directeur Ans Knape -Vosmer geven blijk van een nogal apart wereldbeeld. Volgens hen staat niks, helemaal niks, vrouwen in de weg om de top te bereiken. Alleen al hieruit blijkt dat ze hun eigen vakliteratuur of ervaringen van collega’s  negeren.

Daarnaast gaat het duo uit van een onveranderlijke aard van dé man en dé vrouw, en een bedrijfscultuur die is zoals die is. Het enige mogelijke economische model is het model zoals Van der Meer en Knape-Vosmer dat kennen. Met mensen die pas vooruit komen als ze 80 uur per week betaald werk verrichten, bij de gratie van een huisvrouw thuis. Dat dit model gebaseerd is op normen en waarden die werkende vrouwen structureel in het nadeel brengen, vergeet het duo voor het gemak even.

Vanuit al die zogenaamd vaststaande feiten, en genderongelijkheid negerend, moet het daarom volgens deze P&O goeroes wel aan vrouwen liggen dat ze de top meestal niet halen. Geen Stijl vat de vele oordelen die ze vellen mooi samen:

De vrouw “hecht aan haar ‘comfortzone’“. De vrouw “heeft te veel interesses“. Vrouwen “ambiëren geen leiderschap op een macroschaal“. Vrouwen “zijn emotioneel en te weinig opportunistisch“. De vrouw “zal bereid moeten zijn af te wijken van haar emotionele voorkeur“. En natuurlijk “beperkt de prioriteitenbalans van vrouwen hun inzet“. Concluderend: “De marsroute [naar de top] wordt bepaald door de prioriteitstelling van de vrouw zelf. Zij zal concessies moeten doen op terreinen die haar na aan het hart liggen.” Volgens R&A maakt het dus niet uit hoeveel positieve vrouwendiscriminatie je verzint, vrouwenquota opwerpt en succesvolle mannen + grote bedrijven de schuld geeft. Deze emotionele, breed geïnteresseerde, beperkt inzetbare en ambitieloze wezens met nesteldrang zijn hun eigen grootste tegenstander op weg naar de top.

Ja, het is echt 2012, en dit zijn letterlijke citaten.

Vanuit dit wereldbeeld is het voor hen vanzelfsprekend dat de situatie rond Sap bepaald werd door haar vrouw zijn. Als er een man had gezeten, zou die volgens Van der Meer en Knape-Vosmer nog steeds partijleider van GroenLinks zijn. Omdat een man op deze positie ‘rationeler en minder moedig’ was geweest. Toe maar! Vrouw emotioneel, man rationeel. Hoe seksistisch wil je het hebben?

De enige onderbouwing voor dit alles is dit: ‘onze gezamenlijke werkervaring in het personeelsmanagement en in de werving en selectie’. Dat klinkt leuk. Ze hebben gezien wat ze hebben gezien. Dat zal best, maar het probleem is dat individuele mensen een gekleurd wereldbeeld hebben. Het vergt kritisch, verantwoord uitgevoerd onderzoek om vooroordelen, blinde vlekken en automatische aannames uit te sluiten en het effect van onbewuste discriminatie aan het licht te brengen.

Doe je dat, dan blijkt dat mensen niet door hun biologische aard bepaald worden. Zie onder andere hierhier en hier. Machtsverhoudingen, culturele normen en waarden, historisch gegroeide ongelijkheden en verwachtingen spelen een minstens zo grote rol in het ontstaan van zichtbaar gedrag, wie wel gezien wordt als kandidaat voor de top en leverancier van kwaliteit, en wie niet. Zie onder andere hierhier en hier.

Als het gaat om betaalde arbeid en de doorstroom van vrouwen naar topfuncties, zijn het juist P&O functionarissen en headhunters die een grote rol spelen bij het in stand houden van een ongelijk speelveld op de werkvloer. Zulke functionarissen maken deel uit van een cultuur die, om maar eens wat te noemen, vrouwen structureel een lager loon geeft dan mannen voor hetzelfde werk.

Erger nog, hoe harder mensen roepen dat ze alleen letten op kwaliteit, niet op gender, hoe groter de kans dat ze zich in hun werving en selectie laten leiden door vooroordelen. Zie onder andere hier, hier en hier. Oh, en deze, ook een leuk voorbeeld van het zogenaamde gelijke speelveld voor mannen en vrouwen.

Het is heel kwalijk dat Van der Weg en Ans Knape-Vosmer hun seksistische praat presenteren als neutrale feiten. De werkelijkheid, zoals zichtbaar in aantoonbare patronen en getallen, laat echt iets anders zien dan hun subjectieve beleving doet vermoeden. Als ze hun eigen tekst nog eens goed lezen, gaan ze dat misschien zelf ook inzien.  

Libelle droomplaatje heeft grote impact op vrouwen

Echtscheiding? Werkloosheid? Ziekte en dood? Welnee, vrouwen met een partner hoeven zich geen zorgen te maken over hun inkomen. Ze maken immers deel uit van een gelijkwaardig huishouden waarbij hij toevallig het geld verdient en zij toevallig zelf kiest voor de kinderen en het huishouden, blijkt uit onderzoek van Delta Lloyd, uitgevoerd in opdracht van kenniscentrum E-quality. Het gevolg is dat drie miljoen vrouwen grote risico’s lopen. Ze kunnen zichzelf op geen enkele manier financieel redden.

Oh, het geld vliegt vanzelf wel binnen…

E-quality noemt de uitkomsten verontrustend. Deze groep leeft op een roze wolk, concludeert het centrum. Landelijke media zoals de krant NRC besteedden kort aandacht aan de studie. Voor wie het hele rapport aandachtig leest, ontstaat echter een beeld dat meer waard is dan beknopt berichtje. Want de vraag is: wat maakt dat vrouwen er van uitgaan dat het wel goed komt met hun economische positie?

Het hoofdstuk over de risicoperceptie laat zien dat culturele normen en waarden een enorme invloed hebben op de overtuigingen van mensen. Zo leren veel meisjes al jong dat wiskunde zo moeilijk is. Ze achten zichzelf vervolgens als volwassene minder goed in staat dan hun mannelijke partner om de financiële zaken te regelen. Hij is van de cijfers, zij niet. Daardoor geven vrouwen geldzaken sneller uit handen.

We hebben het hier duidelijk over een mentaliteit die voortkomt uit cultuur. Want uit onderzoek blijkt: hoe conservatiever de cultuur, hoe groter de ‘wiskunde’ kloof tussen mannen en vrouwen. Als er geen culturele lading op cijfers zit, blijken mannen en vrouwen even goed te zijn. Dat feit is duidelijk nog niet tussen de oortjes van vrouwen belandt, onder andere omdat de massamedia hier weinig aandacht aan besteden. De pers richt zich liever op zogenaamd aangeboren verschillen tussen Mars en Venus.

Daarnaast speelt ‘het plaatje’ een grote rol. Man, vrouw, kind, geluk. Dat ideaalbeeld kennen we, want Libelle en Margriet schrijven daar wekelijks kolommen over vol. Zoals een vrouw het verwoordde in het onderzoek:

Op een gegeven moment ontmoet je de man, en daar ben je dan gewoon mee, en dan heb je een inkomen en doe je wat je leuk vindt. Zo dacht ik een beetje, rooskleurig, van: happy in de liefde, happy in mijn werk en gewoon goed rond kunnen komen. En nooit gedacht van jeetje, ik zou weleens in de WW kunnen belanden of scheiden. Nee, dat zat niet in mijn plaatje van mogelijke toekomstscenario’s.

Onbewust overgenomen normen en waarden over hoe het hoort, het rooskleurige ideaalbeeld van het Nederlandse gezin, blijken zodoende een grote rol te spelen. Dat beeld is behoorlijk conservatief. Na de komst van het eerste kind vindt driekwart van de bevolking dat vrouwen hun uren betaalde arbeid drastisch terug moeten schroeven, tot maximaal drie dagen per week. De man zorgt wel voor de rest, is de impliciete overtuiging.

Geen woord over de gevolgen die dat model heeft voor de financiële zelfredzaamheid van vrouwen, of voor de hoogte van hun pensioen. Zulke netelige kwesties regelen zichzelf wel, en als je het er toch over wil hebben, dan is dat een motie van wantrouwen:

…als je gaat scheiden dan ben je met zijn tweeën toch daarbij, klaar. Nee, daar ben ik helemaal niet mee bezig. Als je daar mee bezig gaat betekent dat al dat je niet goed in je huwelijk zit.

…het kan ook een soort vlucht zijn in het ideaalplaatje. En helemaal niet willen kijken naar wat er misschien mis is, of wat er misschien niet lekker loopt of zou kunnen gebeuren. Eigenlijk daar niet voor open willen staan.

In die zin zou de huidige financiële crisis mogelijk een positief effect kunnen hebben. Zo schrijven de onderzoekers van Delta Lloyd:

Voorbeelden in de directe omgeving blijken voor sommige vrouwen het risicobewustzijn aan te wakkeren. Een nu werkloze vrouw geeft bijvoorbeeld aan dat zij destijds geen voorbeelden in haar omgeving had die haar aan het denken hadden kunnen zetten. Daardoor dacht ze naar eigen zeggen “een beetje rooskleurig”. Nu heeft ze wel vrienden en vriendinnen die ook hun baan kwijtraken. […]. Uit vier andere interviews blijkt inderdaad dat het risicobewustzijn van deze respondenten is vergroot door een voorbeeld in hun directe omgeving, zoals vrienden of familie.

Een kind krijgen had soms ook dit bewustwordingseffect. Vrouwen begonnen dan alsnog na te denken over hun eigen situatie, omdat ze hun kind goed verzorgd achter wilden laten als er iets ergs zou gebeuren.

Delta Lloyd vroeg aan gescheiden vrouwen met kinderen wat zij, achteraf gezien, aan het begin van hun relatie met een partner anders hadden willen regelen. De meerderheid zou met de kennis van nu destijds meer zaken zwart op wit vast hebben laten leggen, en een financieel expert hebben geraadpleegd. Ook kwamen vrouwen erachter dat ze destijds beter niet in gemeenschap van goederen hadden kunnen trouwen. Kortom, tijd om In haar Recht van advocate Gabi van Driem te lezen, en de gids Vrouw en Geld te raadplegen.

Wat te doen voor de groep die nog in het Libelle plaatje gelooft? Delta Lloyd vroeg het aan de geïnterviewde vrouwen en kreeg verschillende mogelijkheden aangereikt. Sommige vrouwen zouden ernstige waarschuwingen toejuichen, om vrouwen met een schok uit de droom te helpen. Marketingtechnisch zou het daarentegen juist helpen om de boodschap positief te houden – denk nu alvast na over je pensioen, zodat je straks leuke dingen kunt doen.

Daarnaast zou laagdrempelige hulp de schroom voor het regelen van geldzaken moeten opheffen. Ook zou het taboe op praten over geldzaken moeten verdwijnen:

Het maken van financiële afspraken met je partner zou meer als standaardnorm gepresenteerd moeten worden. Net zoals iedereen bijvoorbeeld een zorgverzekering of een WA-verzekering heeft, zou het ook vanzelfsprekend moeten zijn dat je als partners financiële afspraken met elkaar maakt. Het kan op de to-do-lijst voor een bruiloft[…]. Een ander idee is om in tv-programma’s over geldproblemen te tonen hoe bijvoorbeeld financiële problemen na een echtscheiding voorkomen hadden kunnen worden als er betere afspraken tussen partners waren gemaakt. Zo kunnen ook vrouwen die weinig risico’s zien, gestimuleerd worden om goede financiële afspraken te maken met hun partner, aldus enkele geïnterviewde vrouwen.

Tsja, voegt de Zesde Clan graag toe aan dit soort aanbevelingen, en misschien kunnen mannen na een scheiding eindelijk eens de alimentatie voor de door henzelf verwekte kinderen betalen? Want de helft van de gescheiden vaders  legt die verantwoordelijkheid naast zich neer. Dat betekent nog meer geldzorgen voor de moeder als het onverhoopt mis gaat met de relatie.

Vrouwen winnen met kinderfilms

In Hollywood krijgen vrouwelijke regisseurs geen voet aan de grond, maar in Nederland vielen twee vrouwen in de prijzen bij het Cinekid Festival. Anna van der Heide leverde met Brammetje Baas de beste Nederlandse kinderfilm af. Barbara Bredero won de publieksprijs met Mees Kees. Opvallend is dat in de helft van de gevallen boeken van schrijfsters de basis vormden voor de winnende producties.

Brammetje Baas  draait om Bram, die met adhd achtige problemen kampt. Van der Heide weigert echter etiketten te plakken. Haar film draagt uit dat kinderen de ruimte moeten krijgen om te zijn wie ze zijn. In plaats van pillen ligt het uiteindelijk aan de aanpak van volwassenen of Bram wel of niet problematisch gedrag vertoont – het problematische blijkt helemaal niet zo erg te zijn, als je begrijpt wat kinderen willen en nodig hebben.

Bij Mees Kees draait alles om Kees, een beginnende leraar die zijn weg moet vinden. Al doende leert men echter. De film is gebaseerd op het werk van Mirjam Oldenhave, die tot nu toe zes boeken schreef over Kees en zijn perikelen met scholieren, directeuren, en ouders. Mocht Bredero na haar overwinning de smaak te pakken krijgen, dan kan ze dus nog een tijdje voort en meer films maken rondom Kees en zijn klas.

De categorie Beste Nederlandse Televisieprogramma leverde ook een paar winnaressen op. Mirjam de With won de publieksprijs voor Mina Moes, over de 7-jarige Mina die gek is van Minnie Mouse en daarom met muizenoren op naar school wil. Haar ouders vinden dat een minder goed idee. Zal het Mina lukken eruit te blijven zien zoals ze zelf wil?

Ties Schenk ontving (samen met collega Remy van Heugten) de juryprijs voor hun programma Hoe Overleef Ik…..Dit programma is gebaseerd op de boeken van Francine Oomen. Ze schrijft op een aanstekelijke manier over allerlei dilemma’s waar pubers mee te maken kunnen krijgen. Hoe overleef je de brugklas, hoe overleef je een verblijf in New York, enzovoorts. Voor de Avro maakten Schenk en Van Heugten daar een dramaserie voor de jeugd van. Met succes.

Kwaliteit = blank en man, en dat komt ergens vandaan

Lijstjes geven, vaak onbewust en onbedoeld, een mooi inkijkje in de psyche van de samenleving. Wat vinden we belangrijk, wat bedoelen we met kwaliteit, wat beschouwen we als de canon. En wie zijn de ‘we’ die dit bepalen? Nadat uitlekte dat de mensen die beslissen welke films een Oscar verdienen, voornamelijk blank en mannelijk waren, komt een invloedrijke Amerikaanse site nu met een lijst van 50 beste films uit de jaren negentig. Films van vrouwen en zwarte mannen ontbreken geheel.

Zulke situaties hebben invloed, want de Nederlandse markt wordt overspoeld met Amerikaanse films en televisieseries. Wat dat betreft kijken we met Amerikaanse ogen. En die blik versterkt trends in de Nederlandse samenleving om bij kwaliteit automatisch voor een blanke man te gaan. Zie de bekende voorbeelden van het kabinet Rutte en het formeren met heren, wat op dit moment aan de gang is. Dat zijn uitingen van een klimaat waarin Nederland bij de term ‘bekwame politicus’ aan een man denkt. Idem voor degenen die ‘echte literatuur’ kunnen schrijven.

Wil iemand echt beweren dat alleen blanke mannen in staat zijn tot grootse prestaties? Zelfs als je oogkleppen op hebt en vanuit een neuroseksistische visie over de seksen praat, zodat je vrouwen uit kunt sluiten, levert zo’n eenzijdige lijst problemen op. Want een zwarte man is een man, en toch kan ook die groep binnen de categorie mannen blijkbaar geen goed werk leveren. Verklaar dat maar eens, Mars en Venus denkers. Nu kom je niet weg met theorieën over Man de Jager en vrouwen die passief in hun grot zitten bij de kindertjes.

Dat blijkt wel uit de lijstjes die ontstaan als mensen serieus kijken naar kwaliteit. Dan ontstaat ‘opeens’ een diverser beeld, zoals bij dit fictieve kabinet, samengesteld door de Volkskrant. (Waarbij de Zesde Clan opmerkt dat de m/v verhouding in balans is, maar allochtonen/mensen met een getinte huidskleur, nog steeds schitteren door afwezigheid.)

Iedereen die een ‘algemene’ of ‘universele’ lijst onder ogen krijgt, en daar bijna alleen maar blanke mannen ziet staan, zou zeer, maar dan ook zeer alert en kritisch moeten worden. Iedereen die een algemeen geldende norm tegenkomt, die bij nader inzien alleen blijkt te gelden voor mannen, moet daar vraagtekens bij zetten. Zoiets ontstaat namelijk niet vanzelf. Daar zit een giftige cocktail achter van (onbewuste) vooroordelen en waardeoordelen die voor een bepaalde groep positief uitpakken, en voor alle anderen niet.

Met andere woorden: zulke lijsten zijn een product van privileges. Op die privileges aangesproken worden is meestal naar voor de persoon die baat heeft bij zijn automatisch aan hem toegekende voordelen. Meestal levert het dan ook verzet op als je erover begint, zoals blanke mannen die inmiddels beter weten, ook erkennen:

By the end of it, some will be mad at me, perturbed and energy-sapped because I’ve made them feel guilty and asked them to question things that seem natural to them. Some will dismiss me, too entrenched in the perceived righteousness of their ways. They will tell themselves that I am expressing a progressive viewpoint for the express purpose of ruining their fun. By inviting my friends to read, I might burn a few bridges—but it’s for the greater good.

Inderdaad. Daarom blijft ook De Zesde Clan dit probleem bespreekbaar maken, totdat het niet meer nodig is.

De lezing van… Vrouwkje Tuinman

Eigenlijk geen lezing, maar een gesproken column. Maakt echter niet uit, want het gaat over een belangrijk onderwerp: vrouw en werk. Veel vrouwen ploeteren van het ene tijdelijke contract naar het andere, doen ondergewaardeerd werk, hebben geen tijd om na hun vakantie de eerste dag even rustig aan te doen en eerder naar huis te gaan, zodat ze het ontspannen vakantiegevoel nog even vast kunnen houden. Die enorme groep vrouwen, daar moeten we het eens over hebben, zegt dichteres en schrijfster Vrouwkje Tuinman. Gelijk heeft ze. Dus bij deze.

Vrouwkje Tuinman

Jongeren vechten tegen kinderhuwelijken in Bangladesh

Als meisje van 12, 13 jaar moeten trouwen? Een heel slecht idee. De beoogde kindbruiden zelf zijn bovendien niet gek. Die zien in hun omgeving ook zonder wetenschappelijk bewijs precies wat dat inhoudt. Niet meer naar school, leven in een isolement, keihard werken in de huishouding en te jong kinderen moeten baren. Als openlijk verzet cultureel gezien niet kan, wat doe je dan? Dan doe je in Bangladesh een beroep op een organisatie van jongeren, die dit soort kinderhuwelijken proberen tegen te houden.

De Engelse krant The Guardian geeft als voorbeeld de dertienjarige Rehana. Op een gegeven moment merkte ze aan alles dat haar ouders haar wilden uithuwelijken. Ze wilde niet, maar als jong meisje heb je in de cultuur van Bangladesh weinig mogelijkheden. Het bestaat niet dat je met je ouders gaat steggelen en nee zegt.

Fortunately for Rehana, she knew exactly who to call: the district’s vaunted “wedding busters”, a movement consisting of 11 groups of around 20 youngsters, campaigning against child marriage. Arriving home from school the next day, Rehana found the group talking to her mother, who remained belligerent. “Who will help us find a nice boy when she gets older?” she demanded. “And who will protect Rehana on her way to school?” The children are well versed in handling such scenarios; they don’t argue, but methodically list the evils of child marriage.

Op die manier houden de jongeren rekening met culturele normen en waarden. Je behoort respect te tonen voor mensen die ouder zijn dan jezelf. Maar je mag wel keiharde feiten noemen. Die prikken alle mythes door waar mensen een beroep op doen om goed te praten dat kinderen kinderen moeten baren, en kansloos in de huishouding van schoonouders verdwijnen.

Zo kan het per land verschillen wat nodig is om aan een vroeg huwelijk te ontkomen. Business Week ging in op de ervaring van een vrouw in Nigeria. Ze deed het goed op school. Toch wilden haar ouders haar op haar zestiende laten stoppen met onderwijs volgen en laten trouwen met een man die drie keer ouder was dan zijzelf. In haar geval hielp een beroep op haar broer. Daarnaast kreeg ze hulp van een lokale organisatie voor gezondheidszorg:

Also championing her cause were members of the health support committee in her hometown of Timia, who offered her a scholarship to a three-year midwifery school program in Agadez, a six-hour drive away. She met her husband there while completing her studies. They since have moved back to Timia, where he works as a travel agent and she assists the town’s women during pregnancy, labor and delivery. Her cousin, not so lucky, was married off at 16.

Hulp kan op die manier letterlijk een verschil maken tussen leven en dood. Want dat is misschien nog wel het ergst. Van school moeten, vloeren schrobben, dat is al erg genoeg. Maar als je een zwangerschap en bevalling moet doorstaan terwijl je lichaam daar niet klaar voor is, kan ‘kindbruid’ gelijk komen te staan aan ‘dood’. Door schuld, van een samenleving die meisjes het licht in de ogen niet gunt. Dat moeten we niet willen.

‘Het’ feminisme kan wel wat pr gebruiken

Stereotiepe beeldvorming van humorloze, harige, mannenhatende feministen is zo gemeengoed geworden, dat bewijzen niet meer nodig zijn. Je roept gewoon ‘lesbische zeurpieten’ en klaar, je hoeft niet meer in te gaan op het onderwerp van gesprek. Gebruikers van Twitter besloten dit p.r.-probleem aan te pakken. Onder de noemer #sorryfeminists steken ze de draak met alle stereotypen.

De Twitteractie duurde ongeveer een dag, maar had impact. Want het snijdt een veel breder, langer levend probleem aan. De negatieve stereotypen worden namelijk vaak aangegrepen om argumenten weg te wuiven en complexe problematiek te bagatelliseren.

Onder andere weblog Feminist Philosophers juichte het initiatief dan ook van harte toe. Volgens deze geleerde vrouwen speelt de actie met twee pr problemen van het feminisme:

Feminism has a double PR problem. It still hasn’t shaken some of these ridiculous stereotypes but it also all too often puts forward white middle class women and issues that are particularly (or only) pertinent to white middle class women–so they become interpreted as “the” issues of feminism.

Via ‘sorry, feministen’ kan iedereen nu het slechte imago ondermijnen, bijvoorbeeld door op zeer humoristische, inventieve wijze in te gaan op de verwijten als zouden feministen humorloze engerds zijn die vrouwen hun lippenstift af willen paken. Webmagazine Slate riep de twitteractie onder andere daarom al uit tot hun favoriet:

The first time I recall anyone even talking about feminism, it was in the context of hearing the glamorous and beautiful and sexy Gloria Steinem attacked by a man who insisted that women only resort to feminism because they’re too ugly for men to like them. It was a little like hearing someone claim that Jimi Hendrix couldn’t make it as a real guitarist.

Alleen al daarom moeten we dat vijanddenken aanpakken, waar we het ook tegenkomen. Wie weet lukt het dan ook wat vaker om bij de zin ‘ik ben geen feministe hoor, MAAR’, dat woordje ‘maar’ te laten vervallen.

Amerikaans debat geeft kijkje achter de schermen bij benoeming van vrouwen

Nederland staat niet alleen in ongemakkelijke discussies over de benoeming van vrouwen op hoge functies. Het Amerikaanse debat tussen Romney en Obama, die allebei de volgende president van de V.S. willen worden, leverde een zeer interessante discussie op over dit thema. Het blijkt dat mannen in de V.S. net als in Nederland volautomatisch aan mannen denken als ze hoge functies te vergeven hebben. Dat ze uiteindelijk ook vrouwen benoemen, komt vaak vanwege druk van buitenaf.

Volgens Romney trok hij als baas van de staat Massachusetts zelf aan de bel omdat hij zag dat benoemingen naar mannen gingen. Hij vroeg om een map met gekwalificeerde vrouwen:

I had the chance to pull together a cabinet and all the applicants seemed to be men. And I — and I went to my staff, and I said, “How come all the people for these jobs are — are all men.” They said, “Well, these are the people that have the qualifications.” And I said, “Well, gosh, can’t we — can’t we find some — some women that are also qualified?” And — and so we — we took a concerted effort to go out and find women who had backgrounds that could be qualified to become members of our cabinet. I went to a number of women’s groups and said, “Can you help us find folks,” and they brought us whole binders full of women.

Met die map in de hand loodste onze held Romney vrouwen naar binnen. Probleem: hij loog. Hij vroeg niet zelf om namen van gekwalificeerde vrouwen, maar ontving ongevraagd een lijst omdat allerlei sociale organisaties het belachelijk vonden dat hij vrouwen oversloeg. Toen hij eenmaal een namenlijstje had, benoemde hij alsnog vrouwen. Hij maakte hen echter verantwoordelijk voor de onderwerpen waar hij niets mee wilde:

Romney did appoint 14 women out of his first 33 senior-level appointments, which is a reasonably impressive 42 percent. However, as I have reported before, those were almost all to head departments and agencies that he didn’t care about — and in some cases, that he quite specifically wanted to not really do anything. None of the senior positions Romney cared about — budget, business development, etc. — went to women.

Bovendien daalde het percentage vrouwen in de loop van zijn regeringstermijn weer van 42 naar afgerond 28%. Pas toen Romney het veld ruimde, steeg het aantal vrouwen op hoge posities weer in een rap tempo.

Los van dit alles merken critici nog dit op:

…note that in Romney’s story as he tells it, this man who had led and consulted for businesses for 25 years didn’t know any qualified women, or know where to find any qualified women. So what does that say?

Inderdaad. Inmiddels is Romney’s woordkeuze, ‘een map vol vrouwen’, een eigen leven gaan leiden. Internet creatievelingen buitelen over elkaar om deze uitspraak visueel gestalte te geven. Terwijl het debat aan de gang was, nota bene. The Guardian snapt wel waarom de woorden ‘mappen vol vrouwen’ zo hard aan kwamen:

Because it was tone deaf, condescending and out of touch with the actual economic issues that women are so bothered about. The phrase objectified and dehumanized women. It played right into the perception that so many women have feared about a Romney administration – that a president Romney would be sexist and set women back. And it turns out the way Romney presented it – that he asked for a study of women in leadership positions – wasn’t true anyway.

Onder andere webmagazine Jezebel, waar de auteurs de presidentiële debatten zeer kritisch volgen, juicht de acties op internet van harte toe:

Internet, sometimes you are the greatest and those sometimes are right now. Three-hole punch me, I’m done! Does this remind anyone else of those binders that polygamists choose their wives out of? Or is that just a Big Love thing? I’m gonna assume that show’s a mockumentary based on Romney’s life, tell everyone you know! (JK JK) (Kind-of)

Romney deed ook andere uitspraken die blijk geven van een wel zeer aparte kijk op werkende vrouwen. Zo liet hij zich erop voorstaan dat hij een vrouwelijke medewerker op tijd naar huis liet gaan, zodat ze thuis het eten op tafel kon zetten voor haar man en kinderen. Het paternalistische ‘kijk mij eens aardig en begripvol zijn voor de vrouwtjes’ druipt er vanaf. Twitter legde die houding van subtiel seksisme genadeloos bloot:

Hilary Mantel wint tweede Booker Prize

Ze is de eerste vrouw én de eerste Britse auteur die dit voor elkaar krijgt. Hilary Mantel wint voor de tweede keer de Man Booker Prize, een prestigieuze literaire onderscheiding waar een geldbedrag van 50.000 pond aan vast zit. De eerste keer ontving ze de prijs voor Wolf Hall, de tweede keer voor Bring Up the Bodies.

De New Yorker was er snel bij en publiceerde een uitgebreid portret van de schrijfster. Het blad signaleert in een essay, The Dead are Real, dat Mantel een genre koos waar mensen nogal verschillend over denken: historische fictie, en dan ook nog over het Tudor tijdperk – waar mensen al veel van denken te weten omdat ze televisieserie The Tudors zagen.

Historische fictie gold enige tijd als een gezaghebbende literaire vorm, die de diepste mogelijkheden en zieleroerselen van de mens bloot kon leggen. Tegenwoordig heeft het genre een lagere status. Het schuurt teveel aan tegen romantische fictie, historical romances, vol smachtende vrouwen, korsetten die opengerukt worden, teveel gepraat en teveel beschrijvingen van kleding. Er hangt volgens de New Yorker bovendien een beschuldiging omheen van escapisme, je willen onttrekken aan de realiteit.

Dat soort vooroordelen zorgden ervoor dat Mantel’s eerste historische roman bijna niet gepubliceerd kon worden. Uitgevers konden er niks mee:

“I wrote a letter to an agent saying would you look at my book, it’s about the French Revolution, it’s not a historical romance, and the letter came back saying, we do not take historical romances,” she says. “They literally could not read my letter, because of the expectations surrounding the words ‘French Revolution’—that it was bound to be about ladies with high hair.

Des te beter dat Mantel voor de tweede keer een grote literaire prijs wint voor de eerste twee delen van haar trilogie over het tijdperk van de Tudors, met als centrale personage Thomas Cromwell, de naaste adviseur van koning Henry VIII. Het is een verhaal vol politieke intriges en drama’s, zoals de stormachtige relatie tussen de koning en Anne Boleyn (Henry laat haar uiteindelijk onthoofden). Stof te over voor een roman. Maar Mantel raakte ook gefascineerd doordat vrouwen een grote rol spelen in de geschiedenis:

One of the things she’d always found attractive about the Henry story was that there was so much in it about women. No wives, no story. One of Cromwell’s advantages at court was that he did not underestimate women—neither their usefulness as informants nor their cunning as enemies. […] This was always a problem with historical fiction, if you liked to stick closely to the record: there was very little information about women, on the whole, but if you wrote a novel without them it seemed off-kilter.

Volgens de engelse krant The Guardian kocht de BBC inmiddels de rechten. De omroep wil de eerste twee delen van de geplande trilogie bewerken tot een televisieserie van zes uur.

Ministeries willen niet aan de vrouw

Veertig procent vrouwen in de subtop hebben, en er toch nog steeds niet in slagen vrouwen in de allerhoogste regionen van je ministerie te benoemen. Dat is knap. Het gebeurt bij het ministerie van Sociale Zaken, en veel verder dan schouders ophalen en een berichtje over de stagnerende opmars van vrouwen komt het niet.

Gelukkig kunnen we nog dromen 😉

De ministeries laten het er onder andere bij zitten, omdat de regering diversiteitsbeleid heeft laten vallen. Zoals de Volkskrant bericht liet Rutte, zodra hij in 2010 aan de macht kwam, streefcijfers los. Hij maalde niet om gender, hem ging het alleen om kwaliteit. En geheel toevallig vond hij die kwaliteit niet bij vrouwen en niet bij allochtonen. Toeval, echt. Bezuinigingen met bijbehorende reorganisaties maakten de positie van vrouwen er niet sterker op.

Oud PvdA minister Ter Horst besloot in de krant man en paard te noemen:

‘Het is niet verwonderlijk dat er geen groei is zonder diversiteitbeleid’, zegt oud-minister Guusje ter Horst (PvdA), die in 2007 een diverse samenstelling van het overheidspersoneel tot prioriteit uitriep. ‘Er is een impliciet voorkeursbeleid voor witte mannen en dat moet je actief doorbreken, tegen alle weerstanden in en jaren achtereen.’

Dat impliciete voorkeursbeleid voor witte mannen zou je ook het mannenquotum kunnen noemen. Zodra vrouwen meer dan een kwart van het geheel uit gaan maken, wordt het systeem verontrust en trappen organisaties op de rem. Je ziet dit zo vaak dat er in Engeland een dertig procent club ontstond, om de doorstroom van vrouwen naar de top van het bedrijfsleven te bevorderen.

Dat percentage van rond de dertig is geen toeval:

A study by management consultants at McKinsey suggested that 30% was the point at which a group began to feel all-pervasive, the point at which people felt there were a lot of them, when they stopped feeling like a representative sample of their sex or race or class. Below that, the dominant group accepted their presence.

Boven die drempel verandert de situatie. Voordat je het weet klinken er dreigende kreten dat de overheid feminiseert – want 51 procent van de ambtenaren is vrouw, aaaargh!!! Logisch dat mannen DUS wegrennen, want de uitdaging verdwijnt en de vertrutting doet haar intrede. (Waarbij het verhaal weg laat dat die 51% alleen bestaat bij de gratie van zeer veel vrouwen op de laagste treden van de ladder. Mannen maken nog steeds de dienst uit in de bovenste regionen van de organisatie.)

Het is vanwege dat soort redeneringen – vrouw = werk verliest aan status -dat columniste Evelien Tonkens uitriep dat ze liever regelrechte vrouwenhaat zag, want dan is de weerzin expliciet en kun je er wat makkelijker tegen vechten. Nu verdwijn je al snel in een moeras van impliciet seksisme, oproepen om toch vooral geduld te hebben, dan komen er ‘vanzelf’ meer vrouwen op machtige posities, en tsja, stagnatie treedt nou eenmaal automatisch op vanwege bezuinigingen.

Dat vooroordelen en stereotiepe beelden over vrouwen grote invloed hebben, blijkt pas als je goed onderzoek doet. Dan blijkt dat de mannelijke manager nog steeds de voorkeur geniet – het impliciete voorkeursbeleid voor (witte) mannen waar Ter Horst terecht op wijst. Die impliciete vooroordelen moeten zichtbaar worden, en dat lukt alleen als je met elkaar in gesprek blijft en steun krijgt van een overheid die expliciet werk maakt van diversiteitsbeleid. Alleen dan lukt het misschien om die magische grens van dertig procent te doorbreken, en vrouwen een eerlijke kans te geven.

Weblog De Tweede Sekse viert vierjarig bestaan

Vier jaar lang De Tweede Sekse! Dat viert deze Nederlandstalige site van Belgische feministen met een eigen overzicht en, te publiceren in de komende tijd, een aantal gastbijdragen. Onder andere eentje van De Zesde Clan. (Ja, het is shameless self promotion monday).

Alles begon in oktober 2008 met een artikel over ‘goedaardig’ seksisme. De paternalistische houding van mannen die als ware ridders vrouwen moeten beschermen, of dubieuze complimenten van het type ‘vrouwen zijn zo goed met kinderen’ – en dus behoudt hij zijn baan met dito salaris, en mag mevrouw haar betaalde werk opgeven om thuis gratis de wc te poetsen.

Sindsdien is er veel gebeurd, schrijft De Tweede Sekse:

meer bijdragen van meer mensen, veel meer lezers en we hebben zelf ook zoveel bijgeleerd. Want als je echt ergens iets over wil leren, probeer er eens over te schrijven – het helpt. […]  Ondertussen is deze blog een gevestigde waarde, een klein dorpje waar feministes graag verblijven. Wie nieuwsgierig is kan hier over tientallen onderwerpen bijleren, wie de seksistische buitenwereld moe is kan hier even uitblazen.

Eén van de reden voor de oprichting van het weblog spreekt boekdelen. Er bestond gewoonweg geen enkele Nederlandstalige feministische blog op dat moment, schrijft De Tweede Sekse. Daarom nam deze groep Belgische feministen het heft in eigen handen.

Grappig, want dat was ook één van de redenen voor de oprichting van de Zesde Clan. Je hebt in Nederland wel officiële weblogs, zoals op de site van Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis. Maar particulieren, die zonder band met een instituut, organisatie of overheidsorgaan over feminisme schrijven? Het is (en blijft) een zeer, zeer schaars goed.

Goed dat er ruimtes te vinden zijn, waar feministen vrij en ongedwongen op zoek kunnen gaan, ideeën uit kunnen wisselen, en nieuwe inzichten krijgen. Gefeliciteerd, en dat De Tweede Sekse nog lang moge bestaan!

Vrouwen redden Orange Prize voor literatuur

Een groep particulieren, waaronder de auteurs Joanna Trollope en Elizabeth Buchan, hebben de Orange Prize gered. Het is de enige prijs specifiek bedoeld voor vrouwelijke auteurs uit de Engelstalige literatuur. Hoofdsponsor Orange besloot zich echter terug te trekken. Zonder geld zou de literaire onderscheiding wegvallen. Dankzij donaties kan de prijs nu voortbestaan onder de nieuwe titel Women’s Prize for Fiction.

De vrouwen schonken graag geld om de onderscheiding te behouden, en kunnen rekenen op lof en eer:

“I wasn’t approached by anyone. I offered,” Trollope told the Observer. “I suddenly realised this was necessary. Women writers need all the help they can get,” she adds. “This is simply the best administered, most positive global prize that’s also generous in spirit and ambition. Of course I was supportive.” British booksellers and publishers joined the chorus of approval for the women who had saved Orange. Tim Hely Hutchinson, CEO of Hachette UK, said: “It inspires, encourages and rewards writers all over the world. The prize is a key event in global publishing.”

Nu de prijs is gered, kan een jury ook volgend jaar weer de aandacht vestigen op geweldige boeken van schrijfsters. Dit jaar won Madeline Miller de onderscheiding voor haar roman The Song of Achilles, een historische roman over de oorlog rondom Troje, verteld vanuit het gezichtspunt van Patroclus.

Obama en Romney vechten om vrouwelijke kiezer

Het vrouwenvraagstuk ontbrak geheel in de Nederlandse verkiezingsstrijd, en als je een opmerking maakt over formeren met de heren krijg je van anonieme reagluurders gelijk te horen dat je zeikt. Zo niet in de Verenigde Staten. Beide presidentskandidaten, Obama en Romney, strijden om de gunsten van de vrouwelijke kiezer. Daarbij lijken de meest recente ontwikkelingen ongunstig voor Obama. Na een desastreus verlopen eerste debat met Romney lijkt hij zijn voorsprong bij vrouwen gedeeltelijk te verliezen.

Obama’s voorsprong bij de vrouwelijke kiezer daalde van 15 naar 6 punten na zijn eerste debat. Dat is zorgwekkend, want Amerikaanse vrouwen stemmen sinds 1980 meestal progessiever dan mannen. Obama heeft een flink aantal vrouwen nodig om te compenseren voor de mannelijke neiging om in meerderheid op de Republikeinen te stemmen.

Tsja, en daar ging het onlangs mis. Tijdens het debat tussen Romney en Obama kwam het woord ‘vrouw’ niet een keer voor. Sociale kwesties, zoals gelijke beloning of voorbehoedsmiddelen, bleven buiten beeld. Terwijl Obama juist daar punten had kunnen scoren:

Pew Center president Andrew Kohut offered a theory to Bloomberg News: “A lack of focus on social issues in the debate may have had something to do with it.” Those “social issues” include not just abortion (which is a deal-breaker issue for only a handful of voters and slightly skewed against abortion rights) but also access to contraception, equal-pay legislation and an overall attitude toward women (for which, see: Todd Akin).

Een andere theorie luidt dat volgens de meest recente peilingen met name blanke vrouwen beginnen te twijfelen. Zij voelen zich meestal iets vaker tot Republikeinen aangetrokken dan zwarte vrouwen, maar Obama begon hun hart te veroveren door het seksisme van de Republikeinen te benadrukken. Door vrouwenrechten te vergeten, verliest hij hun steun weer. Romney leek daarentegen een redelijke man. Wie weet valt het wel mee met de denkbeelden van Republikeinen over vrouwen? (Eh, nee, nee en nog eens nee, het  valt niet mee.)

Romney probeert deze trend nu uit te buiten. Hij valt terug op de oude truc om net te doen alsof explosieve onderwerpen, zoals abortus, geen deel uitmaken van zijn politieke plannen. Romney is onschuldig! Hij weet van niks! Die strategie zou effect kunnen hebben:

This is an extension of the strategy Romney employed at last week’s debate, simply playing dumb when confronted with the aspects of conservative ideology that are difficult to market outside the Republican Party base. In this case, there is a clear urgency for Romney in creating distance between himself and the right’s recent fixation on reproductive issues: A recent Bloomberg poll of swing voters in Ohio and Virginia found Romney leading among married mothers by a few points in each state – with the potential to open much bigger leads if he can work around the concerns they have about his views on women’s issues.

In de tussentijd lijkt het erop dat de Democraten het debat tussen de twee kandidaten voor het vicepresidentschap wonnen. Maar de druk blijft op de huidige president, Obama, om de bal tijdens zijn tweede debat met Romney definitief in het doel te schoppen. Voor vrouwen die gelijk loon voor hetzelfde werk willen, en baas in eigen buik willen blijven, valt het te hopen dat Obama zich dan herpakt en schittert.

Australische premier roept vrouwenhaters ter verantwoording

Vrouwelijke geslachtsdelen zien eruit als een mossel zonder schelp, hahahaha, ben je al naar de viswinkel geweest? Dat soort sms’jes hebben de Australische politicus Peter Slipper de kop gekost. De man, die een belangrijke functie had in het parlement, is verwikkeld in een rechtszaak rondom seksuele intimidatie. Premier Julia Gillard greep het debat over zijn vertrek aan voor een formidabele speech, waarin ze het seksisme in de politiek aan de kaak stelde. Kijk en luister zelf:

Gillard kent de seksistische omgangsvormen van binnenuit. Ze botste al vaker met oppositieleider Tony Abbott, die ze er in bovenstaande video dan ook terecht van langs geeft. Ook buiten het parlementsgebouw weten haters haar te vinden. Zo verziekten trollen een vraag en antwoord sessie via internet. De premier kreeg te horen dat ze een slet was, en dat ze er beter voor kon zorgen het eten op tijd te serveren.

Die hatelijke opmerking vormt  een grimmige echo van de ‘ga mijn overhemd strijken’-slogans die de Amerikaanse politica Clinton te horen kreeg toen ze het waagde zich op te werpen als kandidaat voor het presidentschap. Gillard was ook een van de doelwitten van een radio dj, die vond dat vrouwelijke leiders de boel de vernieling in helpen (‘destroy the joint’).

Enzovoorts, enzovoorts.

Vrouwen proberen dit soort behandelingen meestal gelaten en zwijgend te ondergaan. Je wil niet te boek staan als zeur, of jezelf verlagen tot het niveau van zo’n vent, of als ‘moeilijk’ gelden. Gillard brak met die traditie van zwijgen en incasseren. Ze zei openlijk wat ze van seksistisch gedrag met de bijbehorende dubbele moraal vond, en riep de daders ter verantwoording. “Wij [Australische vrouwen] hebben recht op een betere standaard dan dit’, besloot ze haar toespraak.

De (internationale) media reageerden positief op haar optreden:

Gillard usually sidesteps discussions of gender politics, a modus operandi for many women in power in traditionally masculine environments. This was some long overdue brazenness on her part, no doubt prompted in part by last week’s portrayal of Abbott as a “feminist”. And yes, it’s quite something to see the most powerful woman in the country say what so many of us have been thinking, pulling no punches as she does so.

Webmagazine Jezebel noemde haar speech ‘episch’, en kwalificeerde haar optreden als het beste wat je vandaag gaat zien. Webmagazine Salon wil haar uitnodigen voor een bezoek aan de Amerikaanse politiek:

We wonder if Gillard takes requests: Todd Akin, R.-Mo., and Allen West, R.- Fla., to name just a couple, could certainly use a similar treatment.

Gillard’s landgenote, de Australische commentator Susan Mitchell, zei zelfs dat de premier met haar optreden het politieke landschap definitief heeft veranderd. Volgens haar liet Gillard met haar optreden zien dat het anders kan:

For the first time in our political history, we have a woman holding the power of the highest office in the nation. There are many men, particularly Tony Abbott, who have sought to rip that power away from her as soon as possible. […]While most male commentators admitted that it was a “feisty” performance, they did not go on to discuss the hypocrisy and double standards of the Leader of the Opposition. Nor do they understand how important such a speech is to the women of Australia. This was not just one woman’s exasperated outburst on her own behalf. This was the Prime Minister of Australia saying to every Australian woman: we don’t have to take this any more.

Hoera!

Modern seksisme valt moeilijk te bevechten

The Good Girls Revolt, net uit in de Verenigde Staten, laat zien dat betaald buitenshuis werkende vrouwen betere arbeidsomstandigheden aantreffen dan in de jaren zeventig. Leve de vooruitgang. Paradoxaal genoeg is het volgens auteur Lynn Povich juist vanwege die positieve ontwikkeling tegenwoordig moeilijker voor vrouwen om zich te verzetten tegen discriminatie. Want anno 2012 is seksisme zooo passé, dat komt niet meer voor. Denken we. Met als gevolg dat we niet weten wat ons overkomt, als we stuiten op de vele manieren waarop subtieler seksisme vrouwen ondermijnt en terug in hun hok duwt.

Hedy d’Ancona verwoordde het mooi in een interview in het meest recente nummer van tijdschrift Opzij. Waarom worden vrouwen niet kwaad, vroeg ze zich af. De sociale revolutie bleef achterwegen, vrouwen schipperen nog steeds tussen betaald werk en onbetaalde zorg, en bij scheiding of andere narigheid lopen vrouwen een groot risico om tot armoede te vervallen.

Povich geeft een deel van het antwoord. In theorie zou sekse niet meer uit moeten maken. Vrouwen mogen studeren, een eigen inkomen verdienen, vrijuit over straat lopen (- tenzij ze de heer Broertjes als burgemeester treffen, dan krijgt een vijftienjarig slachtoffer van geweld te horen dat ze midden in de nacht niet door Hilversum had moeten lopen, zijn eigen dochter zou dat ook niet mogen, wat deed dat meisje daar. Bijna logisch dat mannen je been breken, eigen schuld, dikke bult.)

Groot is de schok als je denkt dat alles mag en kan, om vervolgens te merken dat je als vrouw minder snel vooruit komt, minder salaris ontvangt, en op de een of andere manier faalt. Eigen schuld, dikke bult, denken vrouwen dan opnieuw. Blijkbaar deden ze iets verkeerds, blijkbaar waren ze niet duidelijk, blijkbaar hebben mannen toch meer kwaliteit dan vrouwen, anders mochten ze wel meepraten in de formatie onderhandelingen, of meeregeren met Rutte, en werden ze wel wat vaker hoogleraar.

Good Girls Revolt gaat in op deze kwesties aan de hand van ontwikkelingen bij Newsweek. Vrouwen begonnen vanaf de jaren zestig bij dit Amerikaanse blad te werken, maar ze merkten al snel dat hun sekse een hindernis vormde:

Lynn Povich, a 47-year journalism veteran who started as a secretary in the Paris bureau of Newsweek magazine in 1965, tells the story of 46 women with degrees from top schools who got tired of a system that relegated them to jobs checking facts and clipping newspaper stories, while men with similar credentials got the bylines and big salaries.

Als ze lieten merken dit niet leuk te vinden, kregen ze te horen dat vrouwen eenvoudigweg niet journalistiek konden schrijven. Hun opleiding, ambitie, en wensen deden er niet toe. Schrijven was voorbehouden aan de mannen, want die waren ervoor geboren en vrouwen niet. Punt.

Punt? Nou nee. In die omstandigheden is het onrecht duidelijk, en kun je concreet aan de slag met een herkenbare ‘vijand’. In 1970 stapten de vrouwen naar de rechter. Verschillende keren zelfs. Totdat Newsweek banen als verslaggever en senior editor openstelde voor vrouwen. Met de rechtszaken dwongen vrouwen af dat eenderde van de journalisten vrouw moest zijn, en eenderde van de feiten onderzoekers mannen, om te laten zien dat deze taak op geen enkele manier ‘typisch vrouwenwerk’ was.

Sindsdien is het echter minder zichtbaar geworden wat vrouwen tegenhoudt om vrijuit door te stromen. Dat aspect is van groot belang, want wie het verleden niet kent, is gedoemd in herhaling te vervallen:

…there has been a drastic shift in the way that women approach their careers since Povich’s generation: These young women grew up thinking they could do anything in the workforce, and when they encounter sexism, they don’t know what it is or what to do. Bennett, for one, didn’t even think of herself as a feminist until she encountered discrimination herself. That’s common enough in my generation of college students and 20-somethings, I think. We tend to blame ourselves before turning on the system. We are so used to being equal that we wouldn’t know sexism if it subtly dismissed our work at every chance. For Povich, this is frustrating. She hopes books like hers serve as a corrective. The kind of history she’s telling is “not discussed enough with our daughters and our daughters’ daughters,” she told me.

En ook dat is logisch. Probeer je het wel, dan vliegen de verwijten en beschuldigingen je om de oren. Slachtoffergedrag, foei! Zeur niet zo! Bah, daar heb je die zure mannenhaters weer! Of nee, kille carrière bitches die geen enkel respect hebben voor nobele huisvrouwen. Dat is de stok.

Daarnaast heb je ook de strooppot. Vrouwenbladen zoals Libelle en Margriet schrijven in hun kolommen iets te vaak en iets te nadrukkelijk dat moeders die zich voornamelijk bezighouden met kind en keuken de juiste keuze maakten, zij zijn degene die zich bezighouden met de dingen die er echt toe doen. Een andere variant vind je in spirituele bladen zoals Happinez. Daar krijgen vrouwen ook allerlei complimenten. Dat ze vanwege hun baarmoeder zo fijn één met de natuur zijn, scheppende vermogens hebben. Daar moeten ze dan maar dik tevreden mee zijn.

Tussen stok en strooppot is het lastig manoeuvreren. Je moet wel heel zeker van je zaak zijn wil je in zo’n vijandig klimaat een standpunt innemen wat neerkomt op dat wat d’Ancona aangaf, namelijk dat we er nog lang niet zijn. Het roze en blauwe keurslijf knelt nog steeds, maar het is onduidelijk geworden bij wie je moet zijn om de veters losser te trekken. Dat brengt Povich prachtig in kaart.

Vooruitgang voor vrouwen betekent niet ‘het einde van de man’

Gezien het conservatieve klimaat in Nederland en de gretigheid waarmee opiniebladen en kranten artikelen over ‘het einde van de man’ in 2010 overnamen uit de Amerikaanse media, doet de Zesde Clan een voorspelling. Nederlandse uitgeverijen gaan hard aan de slag om een vertaling uit te brengen van een nieuw boek over het einde van de man. Het discourse van de auteur past namelijk bij allerlei conservatieve angsten dat mannen het onderspit delven zodra de invloed van vrouwen toeneemt.

De angst voor succes van vrouwen is overal zichtbaar. Mark Ridley benutte het podium van de Groene Amsterdammer al in 2003 om te speculeren dat mannen uitsterven nu vrouwen hen ‘blijkbaar’ niet langer nodig hebben. Oog, een tijdschrift van het Rijksmuseum, kwam bij het eerste nummer in 2010 ook al met een verhaal over het einde van de man. Want zijn oude rol van krijger en heerser  verdwijnt, zijn onaantastbare status brokkelt af, vrouwen worden steeds mondiger, kortom, verwarring en verval alom.

En nu is er in de V.S. een nieuw werk uitgekomen, een uitbreiding van een reportage in conservatief blad The Atlantic, die dit verhaal nieuwe impuls geeft. Volgens auteur Hanna Rosin van ‘The End of Men’ betekent winst voor vrouwen automatisch verlies voor mannen. Sterker nog, vrouwen domineren tegenwoordig! Mannen hebben geen idee meer hoe het verder moet! Alarm!!

Amerikaanse recensenten maakten gehakt van het boek. Het voornaamste argument: er blijft geen spaan heel van het verhaal dat vrouwen zouden domineren, zodra je naar de harde feiten kijkt. De top van het bedrijfsleven, van de politiek, van de kerken, zijn allemaal nog stevig in handen van mannen. Dat vrouwen vooruitgang boekten ten opzichte van honderd jaar geleden is heel fijn, maar doet niets af aan deze voortdurende machtsverschillen tussen de seksen. Dat is een vervelende waarheid die Rosin het liefste onder het vloerkleed verstopt:

The biggest problem with her pendulum theory is that it hasn’t even swung to halfway in many important respects, particularly at the top. She acknowledges this, and promptly dismisses the boring old statistics.

Het gaat dan ook niet om statistieken. Het gaat om emoties. Het klopt namelijk dat de privileges van mannen in toenemende mate onder vuur liggen. Het klopt dat dit voor mannen heel vervelend aanvoelt. Ze raken hun automatische bonuspunten kwijt. Dat levert angst op.

Het einde van de mannen is nabij!!! Je kunt er zelfs een button van kopen.

Onderzoekers kunnen die angsten op allerlei momenten in het verleden terugvinden. Zo gingen steeds meer vrouwen in de negentiende eeuw schrijven. Ze namen het woord. Dat kon niet, de weerstand tegen boeken van vrouwen was enorm:

Ik heb mijn steentje willen bijdragen door een beschrijving te geven van de ruimte die schrijvende vrouwen in de eerste helft van de negentiende eeuw toegewezen kregen en van de middelen die werden gebruikt om het hiërachische systeem in stand te houden: hoe tegenbewijzen tot uitzonderingen werden verklaard, welke oogkleppen men kon opzetten, hoe schijnbare tegenstrijdigheden door ‘androgynie’ konden worden opgelost. Het is te simpel van een complot te spreken, en het zou ook onzin zijn een schuldvraag te stellen. Belangrijker is de vraag hoe het werkt. Foucaults stelling in De orde van het spreken luidt verder dat men de macht van het spreken wil controleren, selecteren, organiseren en herdistribueren met een bepaald doel, namelijk om de machten en gevaren ervan te bezweren. Als de inspanningen die in de negentiende eeuw werden verricht om vrouwen een geheel of gedeeltelijk spreekverbod op te leggen inderdaad een graadmeter leveren voor de omvang van de angst dat de vrouwelijke stem zou moeten worden gehoord, kan men slechts concluderen dat de angst voor vrouwen enorm was.

De negentiende eeuw, mensen. Niets nieuws onder de zon.

Nog steeds krijgen mensen er van langs als ze de mannelijke privileges kritisch onder de loep nemen. Volstrekt voorspelbare boze, verwarde, vijandige reacties volgen dan. De angst voor verandering moet je bespreekbaar maken. En dan het liefste op een serieuze manier. Want het zou goed zijn als mannen na gingen denken over de manier waarop zij, anno 2012, deel willen nemen aan de maatschappij:

Just as the feminine mystique discouraged women in the 1950s and 1960s from improving their education or job prospects, on the assumption that a man would always provide for them, the masculine mystique encourages men to neglect their own self-improvement on the assumption that sooner or later their “manliness” will be rewarded. […] …just as the feminine mystique exposed girls to ridicule and harassment if they excelled at “unladylike” activities like math or sports, the masculine mystique leads to bullying and ostracism of boys who engage in “girlie” activities like studying hard and behaving well in school. […] Contrary to the fears of some pundits, the ascent of women does not portend the end of men. It offers a new beginning for both.

Dus, mannen, neem eens een kijkje bij Men Engage, of het Plan voor de Man. Verdiep je in discussies over positief omgaan met de culturele en sociale veranderingen, mannelijkheid en wat dat kan betekenen. Neem eens een kijkje bij wat feministen te zeggen hebben over gender. Denk na over de verandering die je zelf in de praktijk wil bewerkstelligen. Er valt genoeg te doen.

Abortus, een kwestie van mensenrechten

Abortus blijft een beladen onderwerp, waarbij de emoties hoog oplopen en religieuze, politieke of andere ideologische dogma’s de werkelijkheid nogal eens geweld aandoen. Zie onder andere onze eigen SGP-politicus Van der Staaij, met zijn bijzondere opvattingen over de vrouwelijke reproductieorganen, die het totaal uitbannen van abortus moeten goedpraten. Vanwege dit soort types maakte het gerespecteerde Guttmacher instituut deze video. Laten we  de feiten niet uit het oog verliezen. Het gaat om mensenlevens – en ook vrouwen zijn mensen:

Voor wie de uitgesproken tekst na wil lezen: zie hier.

Archeologen ontdekken graf belangrijke Maya koningin

Vrouwe K’abel heette ze. In de tijd van de Late Klassieke Mayabeschaving in Guatemala bekleedde ze de positie van militaire gouverneur van het koninkrijk Waka, en droeg de titel Kaloomte, Hoogste Strijder. Archeologen wisten van haar bestaan, maar hebben nu haar graf ontdekt. De vondst kan nieuw licht werpen op de rol van de vrouw bij de Maya, en in het bijzonder de invloed die hooggeplaatste vrouwen konden verwerven.

Jade beeldje uit de graftombe van K’abel.

Om die reden zijn betrokkenen enthousiast over de ontdekking:

De koningstombe toont dat vrouwen in het verleden leiders waren en, zoals het er nu naar uitziet, politieke invloed uitoefenden en de rol van vrouwen in een nieuw tijdperk versterkten’, zei Rosa Maria Chan, de Guatemalaanse onderminister van cultuur en natuurlijk erfgoed.

De hoge status van K’abel blijkt ook uit de locatie van haar graf. Archeologen troffen haar resten aan in een grafkamer in de koningsstad El Peru-Waka, samen met kostbaarheden zoals jade beeldjes en sieraden. In hun persbericht schrijven ze dat deze stad talloze tempels en offerplaatsen kent. De bewoners bleven hun overleden grootheden nog lange tijd vereren in deze sacrale omgeving. Achteraf gezien vinden de archeologen het daarom niet vreemd dat een belangrijk, machtig persoon als K’abel hier begraven werd – ze had voldoende indruk gemaakt op haar onderdanen om offers te ontvangen en herdacht te worden.

Archeologen waren K’abel al tegengekomen op stele’s van de Maya.

Televisiepresentatrice geeft pestkoppen ervan langs

Vindt u zichzelf nou een goed voorbeeld voor de Amerikaanse jeugd? Al jarenlang staat u voor de camera’s terwijl u veel te dik bent, u zou eindelijk ernst moeten maken met afvallen en een gezonde levensstijl kiezen. Aldus een e-mail naar televisiepresentatrice Jennifer Livingston. In plaats van zich te schamen, in een hoekje weg te kruipen en de e-mailer angstig te vragen hoeveel kilo’s ze dan wel niet af moest vallen, wilde ze eindelijk zijn goedkeuring krijgen, rechtte Livingston haar rug. Live op de televisie, in een kalm, welovertogen bewoog, viel ze de houding aan die dit soort fat shaming mogelijk maakt. Kijk en juich:

Voor wie liever leest: onderaan dit artikel staat de tekst van haar speech uitgeschreven. Speciale aandacht voor dit stukje:

attacks like this are not okay and we’re going to have more on that in just a second, but first, the truth is, I am overweight. You could call me fat and yes, even obese, on a doctor’s chart. But to the person who wrote me that letter, do you think I don’t know that? That your cruel words are pointing out something that I don’t see? You don’t know me. You are not a friend of mine. You are not a part of my family and you have admitted that you don’t watch this show so you know nothing about me but what you see on the outside and I am much more than a number on a scale.

En dit stukje, waarin ze de hatelijke minachting van een bredere context voorziet:

…what really angers me is there are children who don’t know better. Who get emails, as critical as the one I received or in many cases even worse, each and every day. The internet has become a weapon. Our schools have become a battleground. And this behaviour is learned. It is passed down from people like the man who wrote me that email. If you are at home and you are talking about the fat newslady guess what. Your children are probably going to go to school and call someone fat. We need to teach our children to be kind, not critical, and we need to do that by example.

Jennifer Livingston is een held.