Category Archives: Aankondiging

Evenementen en gebeurtenissen

Verzetsheldin verandert in ‘de vrouw van’

De vrouw van de dierentuin-houder. Als je de filmtitel ‘The Zookeeper’s Wife‘ naar je eigen taal omzet, voel je pas goed wat er gebeurt. Een Poolse verzetsheldin, die in de tweede wereldoorlog enorme risico’s nam door Joden te redden via de dierentuin die zij en haar echtgenoot samen hadden, verandert in het wormvormige aanhangsel van een man-met-een-functie. Dit incident staat niet op zichzelf.

De echte Antonina Zabinski, met olifant

Zoals gewoonlijk zijn het kritische feministische denkers die afstand nemen van situaties die iedereen normaal vindt, vragen stellen en lekker gaan tellen. Zoals Shana Mlawski van website Overthinking It. Zij trof in boektitels vele dochters en vrouwen van aan. Uit haar analyse van boektitels op Amazon blijkt dat ‘dochter van’ het meest populair is, gevolgd door ‘de vrouw van’. Als het gaat om een mannelijke echtgenoot in de titel, heeft een vrouw meestal de hoofdrol. De verhalen draaien vooral om het krijgen van een man – de plicht van iedere vrouw zodat ze braaf kan trouwen en ‘vrouw van’ kan worden – of om een vrouw die wraak wil nemen op ‘haar’ man.

Niet alleen in boeken, ook in films wemelt het van ‘vrouw van‘/’echtgenote van’ in de titel. Met als belangrijke subgroep films waarbij deze echtgenote het aanlegt met een andere man. Het omgekeerde komt nauwelijks voor. Als het woord echtgenoot al in de filmtitel voorkomt, staat de relatie tussen man én vrouw centraal. Eigenlijk draait het in die gevallen nog steeds om een man en zijn vrouw.

Of het nou gaat om dochters of echtgenotes van, zulke titels definiëren volwassen vrouwen in termen van hun relatie met een man. Het zijn geen zelfstandige individuen, maar onderdelen van een relatie. In het geval van een verzetsheldin zoals Antonina Zabinski is die afhankelijke status nog eens extra irritant. Zabinski leidde met haar man een dierentuin in de Poolse stad Warsaw. Bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog wist ze circa 300 joden via de dierentuin naar de vrijheid te smokkelen. Toen de Duitsers haar echtgenoot arresteerden, ging zij door met Joden redden. Maar haar huwelijkse staat is in de film- en boektitel belangrijker dan haar daden. Ze is de zoveelste ‘vrouw van’.

Dit soort patronen geven een blik in het onbewuste van ons mensen.  Het gaat om taal, en om de beelden en associaties die deze woorden volautomatisch oproepen. De woorden vormen dan de bril waardoor we naar de wereld kijken. Dat heeft gevolgen in de echte wereld. Zo praten mannelijke politici in de V.S. routinematig over vrouwen in de zin van ‘dochter/echtgenote van’. Ze reduceren vrouwen tot een onderdeel van een relatie met een man. Alleen als het gaat om een dochter of vrouw van, kunnen deze mannen zich voorstellen dat het erg is als deze vrouw het slachtoffer wordt van een misdaad of in de knel komt door hardvochtig beleid. Ben je als vrouw geen familie van ze? Dan maakt het blijkbaar niet uit.

Dit soort denkbeelden scheppen afstand tussen zulk soort mannen en vrouwen in het algemeen. Zolang hun dochter of hun echtgenote het goed heeft, mogen andere vrouwen verrekken. Zo’n houding leidt ertoe dat mannen belangen van vrouwen makkelijk weggeven aan de onderhandeltafel. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de nieuwe ziektewet, die de Republikeinen door hun versie van de tweede kamer wilden loodsen. Mannen spraken over specifieke zorg voor vrouwen, bijvoorbeeld rondom zwangerschap, abortus en geboorte. En besloten daarna dat vrouwen wel zonder konden.

Dus, praten over vrouwen alsof we alleen bestaan in relatie tot een man lijkt onschuldig, totdat je ziet wat dat wereldbeeld doet in de ”echte” wereld. Hopelijk stopt de trend snel. Je kunt ook boeken en films verkopen zonder te vervallen in makkelijke cliché-titels met de dochter/vrouw van X in de titel. Hopelijk helpt dat om vrouwen vaker te zien als mensen, met eigen levens, meningen, gevoelens en behoeftes.

Seksisme alarm: mannen praten over economie en filosofie

Een festival over economie en de filosofie! In de Westerkerk van Amsterdam! Klinkt geweldig, maar beste organisatoren, waar zijn de vrouwen?

Pas op: schijn bedriegt…..

Op de foto’s op de homepage lijkt de man-vrouw verdeling redelijk goed. Er staan foto’s van drie blanke mannen en twee blanke vrouwen, meteen bovenaan. Kijk je daarna echter naar het daadwerkelijke aanbod, dan zie je in het programma dat deze vrouwen meestal de moderator zijn, en daarnaast hooguit een inleiding verzorgen. Zoals Marjan Slob en Miriam Rasch. Ze betreden niet zelfstandig het podium met een eigen verhaal, maar ondersteunen mannelijke sprekers zoals Sheldrake en Sloterdijk.

Voor de rest is het mannen wat de klok slaat. Naast de heren van de foto’s Peter Sloterdijk, Slavoj Žižek en Rupert Sheldrake, praten Larry Siedentop, Paul Steenhuis, Peter Sloterdijk, Owen Jones, Jan Zielonka, Bas Heijne, John Gray, Dyab Abou Jahjah, Maurice Knegtel Sensei, enzovoorts. Het gaat maar door, man na man na man. De enige uitzondering lijkt Eva Rovers, wiens bijdrage plaats vindt in een groep met drie mannen en een mannelijke moderator (Boudewijn Richel).

Ik vind het compleet absurd dat een groot evenement anno 2017 zó weinig vrouwen weet te vinden om écht iets te zeggen over grote onderwerpen zoals economie en filosofie. De paar vrouwen die er zijn, treden bijna allemaal op in ondersteunende rollen om het optreden van de mannen te laten schitteren. Ik zou de organisatoren willen oproepen voortaan bewuster om te gaan met de onbewuste vooroordelen die dit soort eindplaatjes opleveren. Daarvoor verwijs ik bijvoorbeeld naar de site van de Gendered Conference Campaign, met diverse tips om dit soort eindresultaten in een vroeg stadium bij te stellen.

Vrouwen verdienen beter!

Uitslag verkiezingen wisselend voor vrouwen

Een vrouw, Edith Schippers, mag namens de VVD als verkenner onderzoeken welke formaties een kans maken. Maar de voorlopige uitslag betekent helaas dat het aantal vrouwen in de Tweede Kamer daalt. We krijgen een onervaren, nogal mannelijke kamer, vatte het Montesquieu-instituut samen. Toch zijn er ook hier lichtpuntjes. Zo haalde PvdA-ster Lilianne Ploumen, nummer tien op de kandidatenlijst, dankzij voorkeursstemmen tóch de Tweede Kamer.

Beeld: nos.nl

Hopelijk leveren de laatste bijstellingen van de uitslag, en de voorkeursstemmen, nóg meer vrouwelijke kamerleden op.

UPDATE: voorkeursstemmen brachten drie vrouwen extra in de tweede kamer. Naast Ploumen kregen twee GroenLinks vrouwen een plek, te weten Isabelle Diks en Lisa Westerveld.

Da’s hard nodig. Niet alleen werd een mannenpartij als de PVV tweede, maar daarnaast kregen vrouwenhatende clubjes zoals de SGP versterking van nieuwkomer Thierry Baudet. Deze gefrustreerde seksist praat seksueel geweld tegen vrouwen goed. Ondanks zijn seksistische en racistische praat wist hij toch een zetel te veroveren. Voor hemzelf en zijn maatje advocaat Theo Hiddema, die Wilders een echte krijger noemt en een reddingsboei wil zijn voor kiezers die stemmen op de PVV een beetje té vinden. Brrrrrrrr. O ja, Baudet probeert zijn vrouwenhaat inmiddels af te zwakken, maar wie trapt daar in?

Tegenwicht is dus broodnodig. Dat begint hopelijk met het feit dat we voor het eerst in tijden weer een vrouw krijgen als verkenner naar mogelijke formaties. Minister Edith Schippers. Zij geniet het vertrouwen van de gekozen fractieleiders. Het was ook gaaf dat een andere vrouw dit nieuws bekend maakte, namelijk kamervoorzitster Khadija Arib.

Hiervoor waren meestal mannen aan zet. Zo was Henk Kamp in 2012 de verkenner. Daarnaast lieten mannelijke partijleiders bij voorgaande formaties meestal hun vrouwelijke nummer twee thuis. Ze gingen de onderhandelingen liever in met een op henzelf lijkend maatje. Neem 2012, toen Edith en Jetta niet naast Mark en Diederik zaten. Rutte nam liever zijn nummer 3 mee, Stef Blok, degene die daarna als minister huurders financieel uitkleedde en de woningmarkt opblies.

Terug naar positievere ontwikkelingen. De enige zittende partij met een vrouw aan het roer, de Partij voor de Dieren, vond meer vrouwelijke dan mannelijke kandidaten en verdubbelde in omvang. Sterker nog, de PvdD kreeg daarna ook nog een restzetel. Van twee naar vijf plekken dus. De ploeg zal nu twee mannen en drie vrouwen afvaardigen naar de tweede kamer.

Tot slot boekte GroenLinks de grootste overwinning uit haar geschiedenis. Daarmee laten vrouwen hun stem horen, want uit onderzoek blijkt dat bijna tweederde van de GroenLinks stemmers vrouw is. De partij hecht aan feministische standpunten zoals baas in eigen buik. Daarnaast benutte partijleider Klaver zijn podium tijdens de verkiezingen om te pleiten voor een nieuw kabinet met 50% vrouwen:

Volgens hem wordt daarmee niet alleen recht gedaan aan het talent van vrouwen. Klaver vindt dat zulke afspraken ook een signaal naar de samenleving zijn dat uitsluiting en achterstelling niet worden geaccepteerd. “Je moet ervoor zorgen dat iedereen gelijke kansen heeft en je moet als politiek het goede voorbeeld geven.”

Om uitsluiting en achterstelling aan te pakken moet je ergens beginnen. Beginnen met en in de politiek: prima. Dat mogen meer partijen doen!

Twee manieren om een vrouwvriendelijkere regering te krijgen

Stem op partijen die concrete voorstellen doen om de situatie van vrouwen te verbeteren. Zoals GroenLinks, D’66 en Artikel 1. En stem op vrouwelijke kandidaten die laag op de kieslijst van hun partij staan. Als we massaal die twee wegen bewandelen, hebben we in een mum van tijd een regering die veel meer vrouwen bevat dan nu. Dan gaan mannelijke politici vrouwen serieuzer nemen, (ze moeten wel), en komen de belangen van de helft van de bevolking hoger op de agenda.

Welke partijen hebben het goed voor met vrouwen? Onder andere tijdschrift Opzij en organisatie Women Inc. zochten het uit. Volgens Opzij hebben Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA de beste papieren. Zij willen in actie komen tegen de loonkloof, pleiten voor uitbreiding van het karige ouderschapsverlof voor kersverse vaders, en willen meer diversiteit aan de top. Artikel 1 nam zelfs een feministisch manifest op in het programma.

Women Inc. geeft op haar website een overzicht welke thema’s partijen in hun verkiezingsprogramma’s opnamen, en of ze dat uitgebreid deden of alleen een paar loze kreten toevoegden. Opnieuw scoren Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA hoog.  Opzij en Women Inc. komen zodoende onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde beeld. Kijk verder vooral ook even bij tijdschrift Villeine, die per partij een vertegenwoordiger aan de tand voelde over het feministische gehalte van hun programma.

Naast algemene overzichten letten sommige organisaties op bepaalde onderwerpen. Zo bekeek het Centrum voor Individu en Samenleving CISA de programma’s vanuit het perspectief van alleenstaanden.  Dat is belangrijk omdat vrouwen mensen zijn, individuen, en omdat veel oudere vrouwen alleenstaand worden na de dood van hun partner.

Zoals verwacht komen Christelijke partijen niet goed uit de bus. Ze stellen het gezin duidelijk voorop, vanuit een jaren vijftig wereldbeeld waarbij vrouwen vooral moeder de huisvrouw zijn. Dit opgaan in het gezin laat vrouwen als individu verdwijnen en werkt zodoende niet mee met vrouwenemancipatie. Bovendien negeren deze partijen met hun gezinsideologie de belangen van de inmiddels 2,9 miljoen eenpersons huishoudens (waaronder dus die vele alleenstaande oudere vrouwen). GroenLinks komt wat dat betreft als beste uit de bus, op de voet gevolgd door D’66.

Kenniscentrum Atria scande de partijen op hun plannen om de loonkloof tussen de seksen te dichten. Deze genderscan wijst uit dat CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PVV, SGP, VVD en 50PLUS niks zeggen over dit structurele onrecht. SP, PvdA, D’66, DENK en de Partij voor de Dieren besteden hier wél aandacht aan. Zo wil PvdA het onderbetalen van vrouwen aanpakken en dit bij wet regelen – want officieel mag het al niet om vrouwen minder te betalen voor hetzelfde werk, alleen handhaaft de overheid niet. Dus komen werkgevers nu makkelijk weg met deze vorm van discriminatie.

Dan de samenstelling van de Tweede Kamer. Je mag van een volksvertegenwoordiging verwachten dat vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn en evenveel macht hebben als hun mannelijke collega’s, maar dat is nog nooit het geval geweest. We zijn er echter met ons allen bij. Veranderen kan makkelijk, onderzocht Michaël Amir in zijn eindscriptie voor de studie Informatiekunde:

”De hoogste vrouw wordt namelijk toch wel verkozen.” Volgens Amir is het echter met een simpele aanpassing in de stemkeuze heel gemakkelijk om meer vrouwen in het parlement te krijgen. “Door je stem uit te brengen op een willekeurige vrouw uit de lijst van jouw favoriete partij, kunnen er veel meer vrouwen in de Tweede Kamer komen.” Via die tactiek maken veel meer verkiesbare vrouwen gebruik van de voorkeurstem, zegt Amir.

Ga dus niet voor de hoogst geplaatste vrouw op de kieslijst, meestal de nummer twee. Die komt er wel. Stem juist op een vrouw die ergens halverwege staat, of onderaan. Als veel mensen dat doen, en behalve voor een vrouw ook stemmen op een partij die vrouwen serieus neemt, kan de Nederlandse politiek er na 15 maart opeens heel anders uit zien.

8 maart algemene vrouwenstaking

Stop voor een dag met betaald of onbetaald werk. Dat is de oproep van twee Amerikaanse actiegroepen, waaronder de organisatoren van de Women’s March naar Washington, aan vrouwen wereldwijd. Ze willen 8 maart, internationale vrouwendag, benutten voor een algemene staking in de brede zin van het woord. Niet koken, niet koesteren, niet zorgen, niet schoonmaken, geen boodschappen doen, maar staken en de straat op om aandacht te vragen voor onrecht zoals seksueel geweld of de loonkloof.

Volgens de organisatoren doen inmiddels 35 landen mee aan de actie, waaronder vrouwengroepen in Ierland, Duitsland en Argentinië.

In Nederland kun je onder andere in Den Haag terecht voor een debat over en actie tegen de structurele onderbetaling van vrouwen in Nederland. Vakbond FNV onthult die woensdag om 12:00 uur een standbeeld voor alle werkende vrouwen op het Plein in Den Haag. Voorafgaand vindt vanaf 10:00 uur in Sociëteit De Witte aan Plein 24 een debetbijeenkomst plaats, met vrouwen uit verschillende sectoren, wetenschappers en politici.

Amsterdam staakt met een fakkeloptocht. Het programma begint op 8 maart om 18.00 uur met verzamelen op de Dam. Deelnemers aan de fakkeloptocht lopen naar Café Belcampo, waar om 19.30 uur een bijeenkomst plaats vindt.

Op de website Internationale Vrouwendag vind je een compleet overzicht van deze en andere activiteiten in Nederland, op en rond 8 maart. Neem vrij, staak en ga naar een van de vele internationale-vrouwendag evenementen.

Nederland maakt kennis met de uitvinder van ‘mansplaining’

Magazine The New Yorker raakte een gevoelige snaar met deze cartoon:

Mijn vrije vertaling: ”Ik zei: ‘ik vraag me af wat het betekent’, niet ‘vertel jij me wat het betekent’.”

BAM! Mansplaining in een notendop. De ervaring van veel vrouwen dat mannen hen iets uitleggen, ongeacht wat het is en ongeacht de kennis, mening en/of ervaring die vrouwen zelf hebben over het onderwerp. Denk aan de arts die van een mannelijk familielid een verhandeling krijgt over een aandoening waar ze nota bene in specialiseerde.

Het fenomeen is tenenkrommend irritant en getuigt van een enorme blinde vlek bij mannen, maar lange tijd beschikten vrouwen niet over de taal of de machtspositie om zich teweer te stellen tegen deze culturele vorm van dominant territorium afbakenen. Zolang je sociaal en economisch afhankelijk bent van een man laat je het wel uit je hoofd om kritiek op hem te uiten. En als dat niet meer zo is, moet je nog steeds een woord vinden om uit te drukken wat het probleem is.

Cue Rebecca Solnit. In 2008 schreef ze het essay ‘mannen leggen dingen aan mij uit‘. De term Mansplaining stond daar nog niet letterlijk in, maar vrouwen herkenden zich in de situatie die ze in het essay besprak en kwamen met dat woord op de proppen. Men explain werd mansplain. Nu, bijna tien jaar later, kunnen Nederlanders dit baanbrekende essay eindelijk in hun eigen taal lezen. Vrij Nederland publiceerde de vertaling, bij wijze van voorpublicatie van een nieuw in Nederland verschenen bundel artikelen van Solnit.

Mansplaining staat inmiddels in het online woordenboek van Oxford. In interviews vertelt Solnit dat ze het erg prettig vindt dat vrouwen nu beschikken over de woorden om duidelijk te maken op welke manieren ze monddood worden gemaakt:

I used to focus on its negatives: It does get used too broadly at times, and it can imply that anything men hold forth on is mansplaining. But years ago, a woman pointed out to me that the word has been incredibly valuable in describing an experience most women have but didn’t have terminology for, beyond generics like patronizing, presumptuous and so forth. I often talk about the importance of calling things by their true name, of the value of precise description, so I’m pleased to have inspired a word that is now in many languages, including, recently, Icelandic.

Hoog tijd dat Nederland nader kennis maakt met het essay van Solnit en het gebruiksgemak van het woord mansplaining. Want in ons land komt dat ook vaak zat voor. Dus hulde aan uitgeverij Podium die de bundel van Solnit uitbracht onder de titel ‘Mannen leggen me altijd alles uit‘. En hulde aan Vrij Nederland voor de voorpublicatie van het essentiële mansplain-essay die de bundel haar naam geeft.

Singer eert Desirée Dolron met veelzijdige expositie

Zijn het stofdeeltjes? Planeten? Sterrenstelsels? Hoe hangt dat gewervel samen met de weerspiegeling in het plafond? Daardoor lijkt het alsof je omhoog kijkt naar een sterrenhemel. En wat heeft dat alles te maken met angst? Die verwondering en meer roept het werk van Desirée Dolron op, onder andere met haar video-installatie ‘I will show you fear in a handful of dust II‘. Het werk maakt deel uit van een veelzijdige expositie in het Singer Museum in Laren. Grijp je kans – dat kan tot en met 14 mei 2017.

Xteriors

Harper’s Bazaar houdt het kort. ”Wie van fotografie houdt: dit is jouw tentoonstelling”. Dolron brak door met een reeks foto’s over religieuze rituelen in India, Pakistan en andere landen, waar mensen zichzelf pijnigen om een staat van transcendentie te bereiken. Tegelijkertijd toont het Singer ook haar latere werk, zoals de serie Xteriors, met prachtige, verstilde foto’s van serene mensen met een onpeilbare blik.

Maar Dolron doet meer dan alleen fotografie. Meteen als je de hoofdgang van het Singer museum in loopt, hoor je een onrustig fladderend ruisen. Het geluid komt van video-installatie Complex Systems. Geïnspireerd door de bewegingen van een zwerm spreeuwen speelt Dolron hier met leegte en beweging, soms harmonieus, soms manisch, aanzwellend en wegstervend. Enige minpunt: vanwege de locatie in de gang lopen er constant bezoekers door het beeld. Het pleit voor de kracht van Dolron’s installatie dat mensen toch geboeid bleven kijken.

Eenmaal binnen in de reeks zalen begint de bezoeker bij de onderwaterfotografie van de serie Gaze, waarna de religieuze beelden uit de jaren negentig volgen, een mooie reeks foto’s uit Cuba en Xteriors. Ook al lijkt het werk ernstig, je kunt wel degelijk humor ontdekken. Zoals Habana Libre, een foto van de Cubaanse hoofdstad gezien vanaf de boulevard. Dolron gebruikte bedekte kleuren. Donkere wolken aan de hemel en duidelijk zichtbare gaten in de vervallen gevels, ja, vrijheid…..

Tussendoor kun je in een pikdonkere bijzaal ‘I will show you fear in a handful of dust II‘ ondergaan. Ik heb er geen ander woord voor – ondergaan. Op een goede manier. Ik vond het werk vervreemdend, mysterieus, mooi op een ontzagwekkende manier. Dolron hierover in een interview voor het Financieel Dagblad:

Dolron komt niet uit een religieus nest, maar zat wel op een nonnenschool. ‘Daar werd ik niet blij van. Ik zie de secularisering als een bevrijding. Ik geloof ook niet in een hiernamaals. Mijn recente werk, I Will Show You Fear in a Handful of Dust (2016, red.), is een video van dwarrelend stof. Als mens ben je niets anders dan een transformatie van de stof. Zelfs onze angst huist in de materie.’

Zoveel kun je dus bereiken met warrelende deeltjes.

Om Dolron’s laatste installatie te zien moet je eerst door de toegift wandelen. Het Singer liet de fotografe een keuze maken uit de collectie. Ze koos vrouwenportretten van Leo Gestel en Jan Sluijters, omdat die schilderijen ”voor haar een sterke zeggingskracht en tijdloos karakter hebben”, aldus de toelichting. Leuk: het naakt met parelketting (Jan Sluijters, circa 1932) heeft gewoon haar op haar oksel, zoals dat hoort bij mensen.

Enfin, helemaal achterin zie je Uncertain, TX. Begeleid door omineuze a-tonale muziek zie je beelden van Caddo Lake in Texas, waar vreemde eend in de bijt Salvinia Molesta (grote vlotvaren) het hele ecosysteem aan het verwoesten is. Aan de oppervlakte zie je er weinig van. Zon, blauwe hemel, exotische bomen in een moeras…  maar onder water verstikt deze woekeraar alle leven. Beklemmend

Geen wonder dat grote musea zoals Victoria & Albert museum in Londen of het Reina Sofia Museum in Madrid haar werk bewonderen en tentoon stelden. Fijn dat je nu niet naar Engeland, Spanje of de V.S. (Guggenheim) hoeft te reizen. Je kunt alles zien in ons eigen kikkerlandje. Aanbevolen!

Zo ziet politiek in Nederland er uit

Campagneleiders woonden een loting van de NOS bij, om te weten welke fractieleider met wie in debat mag in de aanloop naar de verkiezingen van maart aanstaande. Zo ziet dat er uit:

Wie gaan deze blanke mannen adviseren? Welnu, andere blanke mannen. Want dit is hoe het huidige landschap partijleiders eruit ziet. Zo:

Wie voeren deze blanke mannen aan? Meer blanke mannen. Want dat is het profiel van de kandidaten op de lijsten van de politieke partijen: hoogopgeleid, randstedelijk, blank, man.

Dit is dus de politieke situatie in Nederland: blanke mannen die blanke mannen promoten. Je kunt het zien. Of we het met ons allen ook wíllen zien… Of we het willen weten….? In ons conservatieve kikkerlandje vrees ik grote weerstand. Kwaliteit komt vanzelf bovendrijven. Vrouwen en mensen met een gekleurde huid willen zelf niet, die hebben geen ambitie, stellen andere prioriteiten, vinden hun gezin of de situatie in hun thuisland misschien belangrijker dan het land besturen. Ach, nog een jaartje of vijftig wachten en dan hebben vrouwen en minderheden die achterstand vanzelf ingelopen. Geen harde maatregelen nodig hoor. Da’s dwang en dwang vinden we heeeeel naar. De politiek reguleert zichzelf wel. Het is gewoon een kwestie van geduld. Alles komt vanzelf goed. Vanzelfsprekend.

Echt, ik kan deze riedel dromen. Ik lees dit iedere keer opnieuw zodra structurele discriminatie open in beeld komt en mensen zich alleen met veel moeite kunnen onttrekken aan dat wat voor je neus gebeurt. Maar de bewijzen stapelen zich op, mensen. Zo ziet politiek in Nederland er uit. Willen we beweren dat vrouwen en mensen met een gekleurde huid niet kunnen en niet willen? Serieus?

Macht: Collectief 52 draait de rollen om

Vanaf nu is het mannen verboden te ejaculeren, tenzij het de voortplanting dient. Was getekend: presidente Hillary Clinton, omringd door vrouwen. Het nep nieuwsbericht gaat inmiddels viraal. Het is het perfecte antwoord van de Franse feministische groep Collectif 52 op de beelden van Trump, die, omringd door mannen, met één handtekening vrouwen uit ontwikkelingslanden de toegang tot abortus ontnam door de zogenaamde Global Gag Rule opnieuw in te stellen.

Collectif 52 gebruikte voor hun parodie een foto van de huisfotograaf van de Obama’s. Het oorspronkelijke beeld toonde Obama die een wet ondertekende om de veteranen van de Women Airforce Service Pilots te eren. Ze kregen een hoge onderscheiding, de Congressional Gold Medal. Met Photoshop verving Collectif 52 Obama door Clinton en voilà, een perfect beeld was geboren. Vrouwen met macht die mannen dicteren wat zij wel en niet met hun lijf mogen doen. De Belgische editie van Marie Claire:

De foto door Collectif 52 is zo grappig als hij pijnlijk is. Een groep vrouwen die levensbelangrijke beslissingen maakt die enkel mannen echt zal benadelen? Het klinkt absurd, maar helaas is het tegenovergestelde dagelijkse kost.

Dat duidelijk maken was precies de reden voor het nepnieuws met fictieve foto, vertelde een vertegenwoordigster van 52 (52 omdat vrouwen in Frankrijk 52% van de bevolking uit maken):

“Gender stereotypes are so strong, that one can only realize the absurdity of such a moment by showing the exact opposite,” a representative from 52 told the Huffington Post. “Which is why we thought we should show the image of a world where women could order men not to have any sexual relationships outside of procreation.”

De actie slaat aan.  Alle kleine beetjes helpen…. Wil jij ook helpen? Doe dan een donatie aan een fonds van minister Lilianne Ploumen. Die zamelt geld in om klinieken te ondersteunen als zij de donaties van de V.S. verliezen omdat ze vrouwen een volledig pakket medische zorg rond zwangerschap willen bieden. Zie ook #Ploumen4Women, een initiatief van scenarioschrijver Willem Bosch:

Ons initiatief heeft sinds vrijdagmiddag 36 duizend euro binnen gehaald. En er blijft meer binnen komen.

Aanbevolen!

Vrouwenmars 2017: alleen de mannen ontbreken nog

De organisatie van een vrouwenmars naar Washington, om te protesteren tegen de verkiezing van Donald Trump als president van de V.S., bereikt een beslissende fase. Op 21 januari komen er naar schatting 200.000 deelnemers . Honderden andere Amerikaanse steden en circa dertig andere landen sluiten bovendien aan met lokale protesten. Alleen zijn de deelnemers maar al te vaak deelneemsters. Mannen laten het tot nu toe afweten. Ze voelen zich niet aangesproken, want het is iets ‘voor vrouwen’ en zodoende niet ‘masculien genoeg’, signaleert de Washington Post.

UPDATE: Nederland doet mee met marsen in Amsterdam en Den Haag.

De Women’s March komt uit de koker van een slordige 200 actiegroepen en organisaties. Behalve in Washington vinden, op dezelfde datum, in ruim 300 Amerikaanse steden soortgelijke demonstraties plaats. Ook Hollywood- en popsterren maken hun opwachting. Duizenden mensen zijn op dit moment druk bezig met het breien van roze ‘pussy-hoedjes’, een verwijzing naar de ‘grijp ze bij hun gleuf’ opmerking van Trump. Voor wie wil: patronen en instructiefilmpjes te over, dus brei ze….

Maar daar blijft het niet bij. De demonstratie ging viraal, dankzij Facebook. Zodoende sloten tot nu toe dertig landen zich aan. In Europa komen medestanders 21 januari onder andere bijeen in Londen en natuurlijk in onze eigen hoofdstad Amsterdam (aanvang 12.00 uur). Brussel houdt de demonstratie een dag eerder, op 20 januari (vanaf 17.00 uur).

Gezamenlijk hebben de Amerikaanse organisatoren een progressieve boodschap opgesteld. Daarin staan  de punten die je kunt verwachten, zoals gelijke rechten, gelijk loon voor gelijk werk, een einde aan geweld tegen vrouwen, reproductieve rechten. Maar de lijst bevat ook punten zoals ouderschapsverlof, een einde aan het massale gevangen zetten van voornamelijk minderheden, een aanpak van politiegeweld, behoud van goede gezondheidszorg, persvrijheid en steun voor vakbonden.

Je zou zeggen dat dit platform breed genoeg is en genoeg punten bevat waar mannen zich met goed fatsoen achter kunnen scharen. Maar nee. Het is een vrouwenmars. Vrouw. Als in ‘geen man’. Dus voelen mannen zich niet aangesproken en blijven weg.

Die situatie bracht Erin Keane van Salon Magazine ertoe om mannen een virtuele uitnodiging te overhandigen, inclusief gouden kleur, krullerige letters en ornamentele sierrand:

Might I suggest — lightly, so I don’t hurt any men’s feelings and give them another excuse for opting out — that this is not an invitation to a second cousin’s wedding, but an opportunity to participate in an organized effort to salvage our ravaged democracy? And that there is a certain amount of “get over it” they need to hear and act upon?

Anderen spraken minder voorzichtig en omfloerst:

 12 jan.  You think the name is keeping people away? Women & POC always have enter spaces explicitly/implicitly named against us. Deal.
Al die oproepen beginnen effect te sorteren. Mannenblad Esquire riep mannen op de zaken in een breder perspectief te zien. Dat vrouwen de mars organiseren wil niet zeggen dat mannen deze demonstratie niet zouden kunnen steunen. Integendeel:
There’s a tendency among men—even those with the best of intentions—to parachute into the middle of an issue and attempt to take control of it. That’s precisely what is not needed here when it comes to the Women’s March. Men need to be present, to register support. Then we need to shut up. (Unless we’re dealing with fellow men, specifically the retrograde masculinists to whom the Trump campaign appealed.)
New York Magazine besloot twijfelende ‘zal ik wel of niet gaan’-mannen een steuntje in de rug te geven door negen mannen te laten vertellen waarom ze mee demonstreren en wat daar het belang van is. Zoals: vrouwenrechten zijn mensenrechten. Als man kun je daar prima achter staan en meelopen in de Vrouwenmars. Wie weet komt de mars in Washington dan opeens op een half miljoen mensen uit….

Amerikaanse damesglossies maken revolutie door

Er gebeuren hele interessante dingen op de Amerikaanse bladenmarkt. Twee voorbeelden: Glamour magazine, en Teen Vogue. Glamour kondigde trots aan dat het nummer van februari 2017 op één uitzondering na geheel door vrouwen werd geschreven, gefotografeerd en ontworpen. De coverfoto viel daarnaast op omdat er een vrouw met cellulitis op staat – tot voor kort echt onbestaanbaar. En Teen Vogue ontpopt zich tot een feministisch en politiek lijfblad voor intelligente tienermeiden. Revolutie!

Een typisch exemplaar van damesblad Glamour staat weliswaar vol door vrouwen geschreven teksten, maar voor de rest domineerden mannen de kolommen. Eén van de eigen redactrices, Cindy Leive, begon lekker te tellen en kwam tot de slotsom dat mannen 63 procent van alle fotografen uitmaken, evenals 68 procent van de kappers en iets meer dan de helft van de make-up artists.

Bij deze laatste categorie leek een evenwicht bereikt, totdat je keek naar de ruimte die deze grimeurs kregen. Vrouwelijke make-up artists zagen hun werk voornamelijk terug in kleine rubrieken en kleine fotootjes, terwijl hun mannelijke collega’s de klussen kregen die op centrale plekken in het blad verschenen – de spraakmakende fotoreportages, de grote spreads.

Leive problematiseerde deze situatie. Glamour moedigt vrouwen aan om de top te bereiken, schreef ze in een Van de Redactie stuk, en dan kan het niet zo zijn dat je in eigen huis een scheve situatie tolereert. De redactie besloot het eigen beleid bij te stellen en veel meer vrouwelijke werkneemsters betaald werk te geven. Het februarinummer komt zodoende geheel uit de koker van vrouwelijke fotografen, stylistes, make up artists en kappers. Met één uitzondering: Carl Ray, de make-up artist van Michelle Obama, die in het blad staat met een interview.

Na deze symbolische 100% vrouwen-editie wil Glamour in 2017 scherp opletten en de taken achter de schermen eerlijker verdelen onder mannelijke en vrouwelijke professionals. Onder andere Slate magazine juicht deze stap toe:

Putting women in front of the camera while men wield creative control both reflects and creates a social paradigm that lets men be “doers” while relegating women to the “done to.” Women’s magazines that lean on men to style, photograph, and make up the women in their pages are quite literally printing and disseminating a vision of women seen through the male gaze. Glamour is right to make this overdue alignment in priorities.

En dan Teen Vogue. Quartz Magazine vat de ontwikkeling van dit meidenblad als volgt samen: Teen Vogue werd kwaad, schrok wakker en begon mannen zoals Donald Trump angst aan te jagen. Volgens dit webmagazine zitten editor Elaine Welteroth en digital editorial director Phil Picardi achter deze verschuiving. Twee jaar geleden bestonden de meest gelezen berichten van Teen Vogue nog uit verhalen over het verleden van popster Taylor Smith en schoonheidstips. Het afgelopen jaar (2016) was het meest gelezen artikel een analyse van de manier waarop Donald Trump tegenstanders ondermijnt.

De koerswijziging naar kritische journalistiek ging gepaard met een opleving in het feministische bewustzijn van Teen Vogue. Bust Magazine prees bijvoorbeeld het nummer van februari 2016 voor reportages over jonge feministen, de situatie van meisjes met een donkere huid, over Know Your IX, een organisatie die studentes voorlichting geeft over hun rechten en mogelijkheden na aanranding of verkrachting op een campus, en een openhartig interview met Amandla Stenberg, die de rol van Rue speelde in de eerste Hunger Games film. Vox Magazine noemde het nummer een must read.

Ja, mode, make up en sterren komen nog steeds aan de orde in Teen Vogue, maar de redactie durft veel verder te gaan dan die traditionele onderwerpen en snijdt thema’s aan over gender, ongelijkheid, seksisme, racisme, politiek, enzovoorts. Eén van de medewerksters, Lauren Duca, durfde het zelfs aan om mee te ‘praten’ in een show van Fox News, een bolwerk van seksisme en conservatief populisme. En veegde prompt de vloer aan met mensen die vinden dat mode en politiek niet samen gaan.

Volgens The Atlantic geeft de redactie haar lezeressen wat zij willen, vragen en nodig hebben. Met dank aan de invloed van het internet zijn tieners tegenwoordig prima op de hoogte van allerlei ontwikkelingen in de wereld. En daar willen ze wat over lezen in hun eigen lijfblad:

“When it comes to news and politics, we look at ourselves as an ally and a platform—particularly to young women, and young people from marginalized communities,” Picardi said. “I think young people, and perhaps particularly young women are so wildly underestimated by the world at large, and I want us to be a platform that challenges that idea.”

De lezing van… historica Mary Beard

De Engelse historica Mary Beard verzorgde in maart 2014 de London Review of Books Winter Lecture in het British Museum. Als onderwerp koos ze de stem van de vrouw in het openbaar. Als vrouwen publiekelijk speechen, volgt nog té vaak een vermaning of verzuchting. Praat ze nou nog steeds? Wat een gekakel. In haar lezing traceert ze pogingen om vrouwen het zwijgen op te liggen terug tot minstens de oude Grieken, en legt verbanden met hoe we in het heden omgaan met speechende vrouwen.

Beard signaleert dat voor (elite) jongens bij de oude Grieken en Romeinen, spreken in het openbaar een exclusief mannelijk recht was. Publiek speechen was hét teken dat de jongen een man was geworden. Of dat een volwassen man écht mannelijk was. Als een vrouw in het openbaar, formeel, het woord nam, kon ze per definitie geen vrouw zijn. Ze was androgyn of, erger, monsterlijk.

Beard signaleert twee uitzonderingen op de historische ‘regel’ dat vrouwen moeten zwijgen. Vrouwen mogen in het openbaar spreken over de situatie van vrouwen, en om te vertellen dat ze ergens het slachtoffer van zijn geworden. Beard plaatst zichzelf met lichte ironie en humor in dezelfde traditie:

 I’m not saying that women’s voices raised in support of women’s causes weren’t important, but it remains the case that women’s public speech has for centuries been ‘niched’ into that area. Here, I suppose I should flag up – before someone else does – my own topic this evening. No one forced it on me. But it can hardly be a coincidence that I chose to talk on the ‘public voice of women’ rather than about, say, migration or the war in Syria. I probably have to confess to being in the niche too.

Anti-geweldscampagne White Ribbon komt naar Nederland

“Vóór alles is geweld een mannenzaak”, stelt Jens van Tricht, directeur van Emancipator (organisatie voor mannen en emancipatie). “Het wordt tijd dat mannen dit feit onder ogen komen, daar verantwoordelijkheid voor nemen en zo onderdeel worden van de oplossing”. Dat zegt Emancipator, een organisatie rondom mannen en emancipatie. Om deze bewustwording te ondersteunen haalt hij de White Ribbon campagne naar Nederland, o.a. met website Daar Mag je Nooit voor Kiezen.

White Ribbon betekent ‘wit lint’ en verwijst naar het symbool van deze beweging. Ieder jaar dragen mannen op 25 november een wit lintje, om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen. Naast die ene dag kiezen aangesloten mannen er ook de rest van het jaar voor om geweld tegen vrouwen te voorkomen. De campagne vraagt mannen zich expliciet uit te spreken tegen het geweld door een statement te maken: “Ik zal nooit geweld gebruiken tegen vrouwen, het nooit goedpraten en het nooit negeren”. Via Daar Mag je Nooit voor Kiezen kunnen mannen de verklaring vinden en ondertekenen.

De Witte Lintenbeweging begon in Canada, waar een man in 1989 de University of Montreal binnen liep en veertien studentes vermoordde. Een groep mannen in Toronto vond deze specifiek tegen vrouwen gerichte moordpartij zó schokkend, dat ze geweld tegen vrouwen hoog op de agenda wilden krijgen. Ze hielden de eerste Witte Lintjesactie kort daarna. Met succes: 57 landen sloten zich de afgelopen decennia aan bij deze beweging.

Jens van Tricht wil Nederlandse mannen oproepen ook mee te doen. Hij noemt het terecht absurd dat het feit van voornamelijk mannelijke daders niet lijkt door te dringen tot mannen of, breder, de samenleving.

Feministen zoals ik delen die frustratie. Ik schrijf zelf regelmatig over geweld tegen vrouwen, en velen gingen mij daar in voor. Vrouwen problematiseren mannengeweld al eeuwenlang. Christine de Pizan schreef erover in haar middeleeuwse klassieker De Stad der Vrouwen. Feministen van de eerste golf streden tegen geweld van dronken mannen, onder andere door pogingen te doen om alcoholisme te bestrijden. Feministen van de tweede golf zetten huiselijk geweld hoog op de agenda en richtten het eerste Blijf van mijn Lijf huis op. Ook nu stellen feministen mannengeweld systematisch aan de kaak.

Al die kritiek en pogingen mensen bewust te maken van geweld, hebben er nog niet toe geleid dat mannen in Nederland vaker verantwoordelijkheid nemen voor de agressie van hun sekse. Met twitter als open riool krijgen vrouwen er bijvoorbeeld massaal van langs, als ze agressie van mannen bespreekbaar willen maken. Zo kreeg hashtag #zeghet, over de ervaringen van vrouwen met seksueel geweld, als snel een populaire tegenhanger, getiteld #zeikwijven.

Ook de overheid speelt een remmende rol. Sinds de Nederlandse regering de emancipatie voltooid achtte, liep onder andere de aanpak van huiselijk geweld averij op. We moeten als cultuur van zeer ver komen. Mannen die de vanzelfsprekendheid van agressie tegen vrouwen proberen te doorbreken, moeten hoge drempels slechten:

Als ik wel op de vuist durfde te gaan met neonazi’s, waarom durfde ik me dan niet uit te spreken als feminist? Als man diende ik mijn bek open te trekken en niet zwijgzaam toe te kijken. Daarom ging ik schrijven over seksisme, ik sprak collega’s, vrienden en klanten aan op hun seksistisch gedrag en pas jaren later durfde ik mezelf een feminist te noemen. Het voelde bevrijdend en ik zag de positieve feedback bij vrouwen en mannen die mij kenden. Maar ik zag ook de weerstand bij mannen die ik niet kende, die vals reageerden, alsof ik een landverrader was.

Ik juich alle pogingen toe om mannen te betrekken bij een mannenprobleem zoals geweld tegen vrouwen. Emancipator treedt in de voetsporen van feministen en haalt de Witte Lintjescampagne naar Nederland. Op website www.daarmagjenooitvoorkiezen.nl kunnen belangstellenden informatie vinden, tips krijgen om in actie te komen en een verklaring ondertekenen om zelf geweld tegen vrouwen af te zweren. Hopelijk ziet Nederland 25 november 2017 wit van de lintjes!

Metropolitan brengt eerste opera van een vrouw in 116 jaar

Het kan niet op! Nadat het beroemde Spaanse Prado in Madrid voor het eerst sinds het bestaan van het museum een solo-tentoonstelling van een kunstenares bracht, is het nu de beurt aan de Metropolitan Opera in New York om een mijlpaal te bereiken. Voor het eerst in 116 jaar bevat het programma een opera van een vrouw. Het betreft L’Amour de Loin van de Finse componiste Kaija Saariaho.

De vorige componiste die The Met opnam in het programma, was “Der Wald” van Ethel M. Smyth. In 1903. Saariaho gaf, toen ze hoorde van dit lange hiaat, aan dat ze geschokt was, maar hoopvol:

“It’s a shock,” Saariaho told The New York Times of the 116 year gap. “It just shows how slowly these things evolve. But they are evolving — in all fields and also in music.”

De première zorgde voor nóg een mijlpaal voor artistieke vrouwen. De eveneens Finse Susanna Malkki dirigeert het orkest. Zij is daarmee de vierde dirigente die met haar stokje mag zwaaien bij The Metropolitan. De New York Times prees deze opera de hemel in, en legde een bijzonder mooi slot vast:

during the final ovations, something that had never happened on the Met stage took place: A female conductor and a female composer congratulated each other with a warm embrace. It’s about time.

Hoe te overleven in het Amerika van Trump

Hoe meer er bekend wordt over de teamleden die Donald Trump om zich heen verzamelt, hoe duidelijker het is dat Trump de weg kiest van racisme, seksisme en de opgestoken middenvinger. Na rabiate mannenrechtenactivist Steve Bannon en de openlijke moslimhater Michael Flynn heeft hij nu Jefferson Beauregard Sessions III gekozen als zijn minister van Justitie, een notoire racist uit Alabama. Geen wonder dat de New York Review of Books het tijd vond voor een essay van Masha Gessen. Die zet op een rijtje hoe je kunt overleven onder het bewind van een autocraat.

Trump ontpopt zich met zijn keuzes steeds meer tot een vriend van haters. Neem de benoeming van Sessions. De man is berucht in Alabama omdat hij er alles aan doet om de reproductieve rechten van vrouwen te vernietigen, zwarte kiezers weg te houden van stembussen en burgerrechten in te perken. Zoals Simon Maloy van wegmagazine Salon uitlegt: zo’n man benoem je niet om het land te verenigen, te helen en weer samen te werken. Zo’n man benoem je als provocatie, om spanningen te veroorzaken:

Trump is not uniting a damn thing here. Instead, he’s picking fights with groups that are already marginalized and vulnerable in American society. He’s letting those groups know that they will have no voice in his administration and should not expect their rights to be fought for or protected while he’s in office.

Onder die omstandigheden wordt het voor weldenkende mensen steeds moeilijker om mee te gaan in dubieuze oproepen om Trump een kans te geven, niet meteen te oordelen, af te wachten wat zijn team doet en wie weet valt het wel mee. Onder andere de Washington Post publiceerde een scherp stuk om die houding op de hak te nemen, bijvoorbeeld rond de benoeming van Steve Bannon:

We have no proof that he is threatening, other than his words and actions, the voices that he has given a platform to, and the ugly philosophy he has allowed to spread. We cannot possibly know what is in his heart. So, you know. Who knows.

Wie kijkt en echt ziet wat er gebeurt, merkt dat iedere benoeming tot nu toe bestaat uit een boze blanke man die vindt dat het land weer van hem moet worden, ten koste van alles wat niet blank en mannelijk is. UPDATE: Republikeinse politici in diverse staten voelen zich gesteund en komen met wetsvoorstellen om abortus totaal te verbieden en protesten tegen Trump aan te merken als ‘economisch terrorisme’.

In dit grimmige klimaat vol gaslighters is het hoog tijd voor Masha Gessen’s zes simpele regels om te overleven onder het bewind van zo’n rancuneus autoritair regime:

  1. Geloof wat de autocraat zegt. Als Trump allerlei wetten omver wil gooien, zal hij dat doen, te beginnen met het omvormen van het juridische systeem. Gessen schreef dat de keuze voor minister van Justitie wat dat betreft een cruciale is. Met Sessions zet Trump een duidelijke eerste stap
  2. Laat je niet in de luren leggen door tekenen van normaliteit
  3. Besef dat instituten je niet zullen redden. Zie hoe snel alles in elkaar stortte in Rusland en Turkije, te beginnen met het justitiële systeem.
  4. Wordt boos. Met woede kun je de gelatenheid doorbreken en in actie komen. LET OP: ”This will lead people to call you unreasonable and hysterical, and to accuse you of overreacting. It is no fun to be the only hysterical person in the room. Prepare yourself.”
  5. Sluit geen compromissen (dat leidt namelijk tot collaboratie en erger)
  6. Blijf naar de toekomst kijken – alles gaat een keer voorbij.

Zoals Gessen constateert is Trump de eerste in de geschiedenis van de V.S. die het hoogste ambt haalt terwijl hij aantoonbaar en bewijsbaar een verleden heeft als chronische leugenaar, belastingontduiker, racist en seksist, die gesteund wordt door de Ku Klux Klan en andere dubieuze organisaties en personen:

 Most important, Trump is the first candidate in memory who ran not for president but for autocrat—and won. I have lived in autocracies most of my life, and have spent much of my career writing about Vladimir Putin’s Russia. I have learned a few rules for surviving in an autocracy and salvaging your sanity and self-respect. It might be worth considering them now.

Oh en vrouwen, neem de tijd om te treuren om het verlies van Clinton. Zoals Angela Chapin van de Huffington Post in herinnering brengt toonde zij zich haar hele carrière een voorstander van vrouwenrechten en goede medische zorg, en beloofde een kabinet wat voor de helft uit vrouwen bestaat. Geconfronteerd met de schrikbarende ontwikkelingen rondom team Trump wordt het verlies van dat hoopvolle perspectief alleen maar pijnlijker – en het is goed om daarover te rouwen. Want:

Many people have been worrying what messages this election sends to little girls. That even if you work really, really hard at something, your abuser will still end up winning. That sticking your head above the parapet and attempting to claim power means facing more vitriol, more abuse, more threatening language, than your male opponent could ever imagine. That the patriarchy kicks back with ferocity if you try to undermine it. That most women would have given up, and that Hillary didn’t, and she still lost.

 

SF auteur Sheri Tepper overleden

Ik voel een grote behoefte opkomen voor nóg een plaatje van een schattig katje, om het leven te verzoeten, want na het nieuws dat blanke Amerikanen een racistische seksist tot president kroonden kwam ik erachter dat auteur Sheri S. Tepper eind oktober overleed. Ze zag het levenslicht in 1929 en debuteerde in de jaren tachtig met haar eerste SF roman voor volwassenen. Al snel ontwikkelde ze zich tot een auteur van zeer originele SF en leverde de ene na de andere klassieker af.

Onder andere uitgeverij TOR classificeert Tepper als een auteur die je óf haat, óf steengoed vindt. Ook lezers laten regelmatig weten dat ze zich nog steeds uitgedaagd voelen door Tepper’s science fiction:

It’s pretty much a guarantee when I pick up one of her books, that I’m going to read something strange, perhaps astonishing, maybe even offensive – but the originality; the uniqueness, is the true pay off. I love that when I read her books I’m not delving into something that’s been done a million times before.

Onder andere haar roman Grass (vertaald als Heren van Gras) staat hoog op mijn lijstje van iconische science fiction. Website Infinity Plus noemt dit boek een van de meest veelbetekenende romans van de jaren tachtig, vol literaire invloeden uit Moby Dick en de gedichten van Walt Whitman.

Het verhaal van Heren van Gras speelt zich af op een planeet waar grasvlakten overheersen – niet vreemd voor een vrouw die opgroeide in een prairiestaat in de V.S. Een elite van grootgrondbezitters lijkt de planeet te domineren, maar is dat wel zo? Steeds meer tekenen wijzen erop dat een inheems ras domineert en de mensen inzet voor eigen doeleinden. Het verhaal is een mengsel van ‘vreemde wereld ontdekken’, ecologie, horror, religieus fundamentalisme en vrouwenemancipatie.

Grass is daarmee een van de SF-romans waarin Tepper kwesties verwerkte die haar nauw aan het hart lagen, zoals racisme en seksisme. Die bevlogenheid droeg ze ook uit in het ”echte leven”. Zo begon ze in 1962 bij Planned Parenthood, een organisatie die medische zorg aan vrouwen levert. Ze droeg bij aan de groei van klinieken in Colorado en Wyoming, ontwikkelde een systeem om anticonceptie aan huis te bezorgen bij plattelandsvrouwen met een laag inkomen, en deed er alles aan om vrouwen baas in eigen buik te laten zijn. In interviews vertelde ze dat ze zichzelf ziet als een ecofeminist.

Onder andere collega SF auteur John Scalzi betreurt haar overlijden én de neiging van mensen om haar romans niet geheel op waarde te schatten:

she was one of my favorite science fiction and fantasy writers, and an influence on my thinking about SF/F writing, so to have her gone on is still a deeply depressing thing. Also a bit depressing: That Tepper, while well-regarded, is as far as I can tell generally not considered in the top rank of SF/F writers, which is a fact I find completely flummoxing. Her novel Grass has the sort of epic worldbuilding and moral drive that ranks it, in my opinion, with works like Dune and Perdido Street Station and the Earthsea series; the (very) loose sequel to GrassRaising the Stones, is in many ways even better, and the fact that Stones is currently out of print is a thing I find all sorts of appalling. […] Farewell, Ms. Tepper. Your voice will be missed. I’ll keep reading what you have left us.

Zichtbare vrouwenhaat neemt toe aan vooravond verkiezingen

De zichtbare vrouwenhaat neemt toe, nu Amerikanen over een paar dagen naar de stembus kunnen. Met Clinton als kop van jut krijgen in haar kielzog alle vrouwen er van langs. Zelfs een conservatief tijdschrift zoals The Economist moet toegeven dat seksisme een rol speelt bij de diepe haat jegens Clinton in het bijzonder, en (ambitieuze) vrouwen in het algemeen. Met alle gevolgen van dien: verdeeldheid onder vrouwen, politici die de Republikeinse partij verlaten, en geheime Facebook pagina’s van Clinton-fans. UPDATE: een scherp essay van schrijfster Barbara Kingsolver. Warm aanbevolen om te lezen.

De Trump campagne richt zich deze laatste verkiezingsdagen steeds openlijker op Clinton. Ze moet de gevangenis in. Ze kan niet regeren omdat ze getrouwd is met een man zoals Trump. Ze moet weg omdat ze een lesbische moordenares is. Ze wil mannen vermoorden en hun banen aan vrouwen geven. Ze doodt kittens om haar vijanden te intimideren. Ze moet dood. Door ophanging, of met kogels – ze wil immers het wapenbezit inperken. Daar weten wapenbezitters wel raad mee, aldus Trump. Als ze tóch levend  het presidentschap haalt, nou, dan moet ze alsnog vermoord worden, roepen anderen.

Deze openlijke haat tegen Clinton gaat gepaard met een kandidaat die vrouwen al net zo openlijk minacht en reduceert tot seksobjecten. Dat leidt tot verdeeldheid tussen mannen en vrouwen, en vrouwen onderling.

Dames gaan voor, dus wat betreft hun situatie: uit cijfers van website FiveThirtyEight blijkt dat mannen deze verkiezingen als normaal beschouwen en in gelijke mate zoals voorgaande keren stemmen voor de Republikeinen of Democraten. Voor vrouwen betekenen deze verkiezingen echter iets bijzonders. Ze zijn tot op het bot verdeeld.

Deze verdeeldheid speelt onder andere bij evangelische Christenen. Die haten Clinton met heel hun hart en hun heilige boek erbij. Maar hoe zit dat als je een evangelische vrouw bent? Kun je je ogen sluiten voor de vrouwenhaat van Trump en consorten, en samen met je man/het hoofd van het gezin gewoon de Republikeinen steunen? Voor een deel is het antwoord op die vraag ja, blijkt uit onderzoek:

women like Moore can denounce Trump’s deplorable statements, while remaining committed to a conservative faith and rejecting an alignment with a progressive movement. In other words, they can talk about politics, without talking about Politics.

Maar niet iedereen lukt dit. Een deel van de evangelische vrouwen kan of wil niet om de politiek met hoofdletter P heen. Zij verheffen steeds vaker hun stem en winnen terrein, signaleert de New York Times.

Wat betreft de kloof tussen mannen als groep en vrouwen als groep, geldt deze hele verkiezing als een strijd tussen de seksen en de rol van mannen en vrouwen. Mogen vrouwen baas in eigen buik zijn, of niet? Zijn vrouwen zelfstandige mensen of dochters, echtgenotes en weduwen van? Kunnen mannen blindelings uit blijven gaan van ouderwetse privileges? Of wordt het tijd dat ze eerlijk leren delen?

De strijdt begint zichtbare effecten te krijgen. Sinds Trump met zijn campagne begon, verlaten steeds meer vrouwelijke politici zijn kamp, met de conservatieve staat Texas voorop. Eén van hen, een Texaanse rechter, maakte zelfs een video om haar officiële vertrek uit de Republikeinse partij breed bekend te maken. Dat leidt ertoe dat de Republikeinse partij nóg meer een mannenbolwerk wordt. Misschien was deze ontwikkeling al een tijdje gaande, maar Trump werkt duidelijk als een katalysator.

Deze kloof tussen de seksen leidt daarnaast tot spanningen in gezinnen. In voorgaande verkiezingen zagen peilingen een verschil tussen het stemgedrag van mannen en vrouwen, maar omdat getrouwde vrouwen vaker hetzelfde stemden als hun echtgenoot, bleef het verschil beperkt. Deze verkiezingen tonen echter een verandering. Getrouwde vrouwen kunnen Trump niet velen, zeker niet na zijn ‘grijp ze in hun vagina’ uitspraken, en volgen hun man niet langer. Onder andere The Atlantic meldt dat mannen hun echtgenotes onder druk zetten om net als hem op Trump te stemmen.

Vanwege de Clintonhaat houden haar medestanders zich in het openbaar stil. Ondertussen vinden ze andere manieren om zich politiek te uiten. Zo blijkt dat vrouwen zich op beveiligde Facebook pagina’s verenigen om in het geheim over Clinton te praten (en op haar te stemmen). De aantallen medestanders die je dan vindt, kan snel oplopen: tijdschrift Cosmopolitan interviewde een vrouw die zo’n afgeschermde Facebookpagina opende en binnen de kortste keren met 6000 vrouwen in gesprek was. Een andere pagina, getiteld Pantsuit Nation, telt een miljoen volgsters.

Wordt het Clinton of Trump? Eén ding is zeker. Na 8 november 2016 hebben mannen en vrouwen in de V.S. een berg reparatiewerk te doen.

Spaanse mannen verzetten zich tegen macho-geweld

De Spaanse stad Sevilla staat 20, 21 en 22 oktober 2016 helemaal in het teken van mannen die zich uitspreken tegen de macho cultuur in hun land. Onder het motto ‘machismo is geweld’ organiseert een actiecomité bijeenkomsten en demonstraties. Mannen die zich aansloten bij dit initiatief pleiten in de media voor een andere houding. Mannen moeten vrouwen steunen bij hun emancipatie, geweld tegen vrouwen actief veroordelen, en kritisch onder de loep nemen wat mannelijkheid voor hen betekent.

Mannen voor de Gelijkheid, de organisatoren van het evenement, neemt een voorbeeld aan José Saramago. Deze auteur, die de Nobelprijs won, deed tien jaar geleden een oproep. Hij beschreef huiselijk geweld en aanverwante agressie tegen vrouwen een probleem van mannen. Het zijn mannen die hun handen niet thuis kunnen houden en vinden dat ze vrouwen terug in hun hok moeten slaan. Deze mannen krijgen steun van een cultuur waarin mensen die agressie stilzwijgend accepteren.

Dat zwijgen willen de Mannen voor Gelijkheid doorbreken. De universiteit van Sevilla houdt donderdag 20 oktober een congres onder de noemer Mannen en Macho-geweld. De vrijdag staat in het teken van een hommage aan José Saramango en een demonstratieve tocht door de stad. De zaterdag staat in het teken van het feminisme en de rol die mannen in die beweging kunnen spelen.

Het is geweldig dat mannen zo groots en uitgebreid stilstaan bij hun rol in het feminisme en het aandeel van hun sekse in de problematiek van geweld en discriminatie. Waarschijnlijk helpt het dat de Spaanse maatschappij agressie tegen vrouwen expliciet benoemd als een ernstig probleem en tellingen bijhoudt van mannen die vrouwen vermoorden.

Alle gewonde en psychisch beschadigde vrouwen zijn niet meegenomen in zulke overzichten, maar ze maken duidelijk hoe ingrijpend mannelijk geweld is. Het verhoogt ook het bewustzijn bij mannen dat hun sekse problemen kent en dat ze daar zelf, als mannen, iets mee moeten.

Nederlandse mannen, fijn dat jullie na de aanrandingen in Keulen in minirok de straat op gingen om te protesteren tegen geweld tegen vrouwen. Dat was echter begin 2016 en daarna werd het weer akelig stil. Dus. Wie volgt het voorbeeld van de Spaanse mannen?

College voor de Rechten van de Mens tikt overheid op de vingers

Mensenrechten maken expliciet deel uit van het buitenlands beleid, maar als het gaat om binnenlands beleid schiet de Nederlandse regering tekort. Dat stelt het College voor de Rechten van de Mens in een persbericht. Dit terwijl we bergen werk hebben op dit gebied. Zo discrimineren werkgevers zwangere vrouwen stelselmatig en betalen ze mannen meer salaris dan vrouwen voor het zelfde werk. Gemiddeld gaat het om 53 euro per maand. Dat levert een leuk bedrag op, gerekend over een hele loopbaan.

Het College vindt dat de Nederlandse overheid structureel aandacht moet besteden aan mensenrechten. Een punt van zorg vormt bijvoorbeeld zwangerschapsdiscriminatie. Volgens het CVRM krijgt 43% van de aanstaande moeders daar mee te maken. Vrouwen krijgen geen verlenging van tijdelijke contracten, oftewel ontslag. Of opleidingen en promoties gaan aan hun neus voorbij.

Vrouwen lijken moedeloos te worden van die structurele, stelselmatige, al decennia durende discriminatie. Volgens het CVRM daalde onze bereidheid om zwangerschapsdiscriminatie te melden van 26% in 2012 naar 14% dit jaar, omdat ‘dit toch niets uithaalt’.

Een ander punt van zorg vormen de decentralisaties van (zorg)taken. Die zetten mensenrechten op verschillende manieren onder druk. Zo komt veel onbetaalde zorgarbeid bij vrouwen terecht. Bovendien kunnen gemeenten hun eigen beleid voeren. Dat betekent grote onderlinge verschillen tussen de zorg aan en ondersteuning van mensen, afhankelijk van hun woonplaats.

Wat betreft de onderbetaling van vrouwen voerde het College de afgelopen jaren verschillende onderzoeken uit. Waar ze ook kijken, mannen krijgen meer. Werkgevers blijken namelijk criteria te hanteren die vrouwen op achterstand zetten. Ze bepalen het aanvangssalaris bijvoorbeeld op basis van salarisonderhandeling in plaats van op relevante werkervaring, geven een vrouw wel promotie maar niet of te weinig extra salaris, en/of gaan uit van het laatst verdiende salaris, zonder te kijken naar de vorige functie of naar de huidige baan.

Dit soort praktijken zorgen ervoor dat 4301 onderzochte vrouwen bij hogescholen gemiddeld €3.798 verdienden, terwijl hun 3218 mannelijke collega’s gemiddeld €4.258 per maand mee naar huis namen. Oftewel ruwweg 10% meer. In algemene ziekenhuizen bleek de loonkloof rond de 20% te liggen. Enzovoorts, enzovoorts.

Naast de oproep aan de regering stuurt het CVRM ook een rapport naar de Verenigde Naties over het gebrek aan aandacht voor mensenrechten in het Nederlandse binnenlandse beleid. De Mensenrechtenraad van de VN bespreekt de situatie in Nederland volgend jaar. Alles om druk te zetten. Want, stelt het College:

Meer ambitie voor het creëren van een echte infrastructuur om de implementatie van mensenrechten in Nederland te bevorderen, is te verwachten van een land dat zich internationaal profileert als een voorvechter van mensenrechten.

Of, in gewone mensentaal: je kunt niet Calvinistisch je vingertje vermanend opsteken bij andere landen, terwijl je in eigen huis de zaken totaal niet op orde hebt.

Hillary Shimmy song vrolijkt hopelijk slachtoffers huiselijk geweld op

Het eerste debat tussen Amerikaanse presidentskandidaten Trump en Clinton dreunt nog steeds na. De krant USA Today heeft zich voor het eerst in haar bestaan uitgesproken over verkiezingen en lezers opgeroepen vooral te gaan stemmen, maar niet op Trump omdat hij volgens de redactie totaal ongeschikt is voor het presidentschap. En mensen componeren liedjes met Clinton als triomfantelijk middelpunt, zoals de Hillary Shimmy Song:

Shimmy‘ staat voor vibreren en voor een bepaalde beweging uit de jazz danswereld, waarbij iemand met het bovenlichaam schudt. Dat is wat Clinton op een bepaalt moment in het debat deed in reactie op een belachelijke uitspraak van Trump over zijn geweldige temperament en oordeelsvermogen. Internet explodeerde – op een zeer positieve manier. En leverde onder andere de Shimmy Song.

Hopelijk kan dit vrolijke deuntje slachtoffers van huiselijk geweld opvrolijken. Na het kijken van het debat blijken vrouwen die deze vorm van geweld meemaakten namelijk traumatische flashbacks van Trump te krijgen. Ze zien en horen Trump en herkennen daarin precies de gedragingen van de hork die hun leven jarenlang tot een hel maakte, signaleert de Huffington Post.

Trump triggert ook nare gevoelens bij vrouwen die andere soorten geweld van macho mannen meemaakten, vanwege zijn minachtende houding vol emotionele manipulatie. Hij liegt, verdraait de waarheid, geeft anderen de schuld, projecteert zijn gif op anderen, doet net alsof hij over A praat terwijl hij het eigenlijk over B heeft, schreeuwt, praat dwars door anderen heen en praat vrouwen schaamte aan voor hun uiterlijk, somt Every Day Feminism op. Dat is traumatisch voor vrouwen die eerder het mikpunt waren van dit soort behandeling.

Om die traumatische lading van Trump af te halen, helpt naast de Shimmy song misschien ook deze video, met alle debat-snotters en snuiven van Trump. Aan elkaar geplakt in een epische compilatie:

Niet flatterend voor Trump.

Meer goed nieuws na het debat: mensen die in eerste instantie openlijk schreven dat ze Clinton haatten (bijvoorbeeld omdat ze fervent aanhanger waren van Bernie Sanders en zijn Bernie-bro’s) trekken hun keutel in en geven publiekelijk toe dat ze zich vergisten. Onder andere omdat ze zagen hoe Clinton zich opstelde in dit eerste debat met Trump:

I’ve felt myself start advocating for Hillary more than advocating a vote against Trump, culminating in last night’s debate when she finally, totally, completely won me over. […] Secretary Clinton, I’m sorry. And I retract my previous position of hatred and angst towards you.

En comédienne Samantha Bee analyseerde het debat op haar eigen briljante wijze. Snel, kijken ;):

Donald: I said she doesn’t have the look, the stamina. To be President of this country you need tremendous stamina.

Samantha: Oh, just say penis, Don. Three-syllable words don’t suit you.