Tag Archives: universiteit

Mannen profiteren van seksuele intimidatie

Seksuele intimidatie op het werk gebeurt niet zomaar. Dat dient een doel. En vrouwelijke wetenschappers zouden geen vrouwelijke wetenschappers zijn, als ze niet in onderzoek naar seksuele intimidatie doken en gefundeerde bewijzen op een rij zetten die verklaren waarom dit vervelende, schadelijke gedrag structureel de kop op steekt. Amerikaanse onderzoeksters zien als belangrijkste doelen: vrouwelijke concurrentie uitschakelen, de eigen machtspositie veilig stellen, en de eigen status opkrikken ten koste van anderen. Ook signaleren ze dat de ergste overtreders vaak een paar vrouwen gebruiken als schaamlap – kijk, ik promootte mevrouw X, ik ben een goeie vent, tralala.

De analyse naar het profijt van seksuele intimidatie werd uitgevoerd door een hele reeks Amerikaanse professoren Geografie en geologie. Onder hen mensen zoals Becky Mansfield en Darla Monroe van de universiteit van Ohio, Rebecca Lave van de universiteit van Indiana, Mona Domosh van Dartmouth College en vele anderen. Hun hoofdconclusie luidt:

sexual harassment benefits men by systematically undermining women, even those not directly targeted. Harassment tells women “you do not belong here” (NAS 2018) and contributes to the presumption of incompetence (Gutierrez y Muhs et al. 2012). Lecherous professors harass bright female graduate students right out of academia, derailing their lives and impoverishing our field. […] Just writing this essay is an example of the sort of defensive work that drains time and effort from women’s scholarship. While these lecherous men heap work on the rest of us, they write unhindered. Even being punished for harassment can benefit the harasser, for example as their workload decreases when female advisees are steered elsewhere (Spahr and Young 2018).

Degene die beoordeelt of je studie slaagt, of je een stageplek krijgt, of je tijdelijke aanstelling verandert in een vaste aanstelling, is een poortwachter. De Amerikaanse wetenschapsters constateren dat met name die poortwachters weten dat ze ongestraft weg kunnen komen met een hoop wangedrag. Uit ervaring en uit onderzoek weten vrouwen dat zij vaak nadelige gevolgen ondervinden van klachten indienen tegen mannen die zulke cruciale posities hebben. Dit dwingt vrouwen tot pijnlijke keuzes om ondanks zulke dader-poortwachters toch te bloeien. Zo schrijven de wetenschapsters:

Further, these “brilliant” harassers are often gatekeepers. Women are evaluated throughout their careers by the very men who abuse and belittle them. This forces women scholars and their allies to make painful daily choices about whether to nurture professional relationships with these powerful men (Wang 2017). Even citing their work or including it in our syllabi burnishes their reputations (Usher 2018). But if we opt out by ignoring them, we risk losing access to the resources, opportunities for advancement, and intellectual foment accessed only through complicity. If we report a supervisor’s harassment during fieldwork, we can be blocked from access to the field data we helped to collect.

Dit blijkt ook uit de ervaringen van Nederlandse studentes en wetenschapsters. Zo maakte Janne Heederik de moedige keuze iets te vertellen over haar ervaringen met veldwerk. Tot twee keer toe kreeg ze te maken met hoger in rang geplaatste mannen, die wangedrag vertoonden en haar schade toebrachten. Voor het blad One World schreef ze:

De tweede keer dat ik in een dergelijke situatie terechtkwam, besloot ik dit wel met mijn begeleiders (beide man) te delen. Het betrof een man die mij in contact kon brengen met een organisatie die ik al weken probeerde te bereiken, maar die tot nu toe geen gehoor gaf. Hij kende de manager en beloofde mij om een meeting met hem te regelen. Ook deze man bediende zich van ongewenste aanrakingen, en hij stelde op een gegeven moment voor om “te komen dineren en ons daarbij uit te kleden”. Ik voelde me net zo ongemakkelijk als de eerste keer, en toch twijfelde ik over wat ik moest doen. Het voelde wrang en oneerlijk dat ik een deel van mijn onderzoek moest opgeven om mijn eigen veiligheid en integriteit te waarborgen. Maar uiteindelijk heb ik ook deze keer gekozen voor mijn veiligheid, en heb ik het contact verbroken. Een keuze waar ik achter sta, maar die mij ook mateloos frustreert.

De rang van de vrouw maakt weinig uit – het overkomt een studente tijdens veldwerk, maar ook universitaire docenten of zelfs hoogleraren. Er staat altijd wel een man boven hen, is het niet hiërarchisch gezien, dan wel in status en invloed. En gebeurt het niet op de universiteit, dan gebeurt het wel tijdens congressen of andere plaatsen waar mannen zich vrij voelen om ongestraft vrouwen te belagen.

De mannen die dit soort gedrag vertonen, weten dondersgoed wat ze doen. De Amerikaanse onderzoeksters zien dit bijvoorbeeld in de omtrekkende bewegingen die daders maken, om hun schadelijke handelingen te vertroebelen of aan het oog te onttrekken. Zo signaleren ze dat seksuele intimidators vaak een select aantal vrouwen om zich heen verzamelen, waar ze zich extra voor inspannen om hun loopbaan te bevorderen:

Predatory men may even champion a select few female scholars. This is not only a great smokescreen for their otherwise bad treatment of academic women; it allows the male scholar to demand payback. Does the esteemed man require a nomination for a prestigious award? Who better to write it than a woman that he promoted. The hypocrisy is astounding, and it is compounded by the fact that some of the most predatory “big name” scholars in our field built their reputations on progressive, even radical, political positions (see also Joshi et al. 2015, Liu 2006, Mott and Cockayne 2017, Sanders 1990). Yet they have been staggeringly cavalier about how they themselves dominate and disenfranchise women and people of color.

Andere veelgebruikte tactieken die mannen gebruiken zijn de verdedigingsmethoden van ‘het was maar een grapje‘, of ‘ ‘grutjes, ik wist niet dat ik iets verkeerd deed’, of het aloude cultuurargument: ‘vroeger deed niemand hier moeilijk over’. De Harvey Weinstein smoes zeg maar.

Omdat zoveel vrouwen eieren voor hun geld kiezen en seksuele intimidatie niet proberen op te lossen via formele wegen die hen hooguit opnieuw tot slachtoffer maken, is lastig te achterhalen hoe vaak het precies voorkomt. Schattingen gaan uit van 1 op de 3 vrouwen. Voor Nederlandse universiteiten voerde het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren een kwalitatief onderzoek uit. Het netwerk liet 53 vrouwen interviewen en hoorden van hen hoe zij te maken kregen met ”wetenschappelijke sabotage, seksuele intimidatie en bedreigingen. De daders zijn meestal mannelijke leidinggevenden”.

De vrouwelijke hoogleraren die Athena’s Angels oprichtten, krijgen vanuit hun kanalen soortgelijke signalen binnen. Wat dat betreft lijkt het er duidelijk op, dat je de analyse van de Amerikaanse aardwetenschapsters breder kunt trekken, naar andere faculteiten, naar andere landen, naar andere instanties. Het betreft menselijk gedrag, bevorderd door seksistische normen en waarden, in organisaties waar de macht in handen is van een beperkte groep mannen. Deze poortwachters kunnen vervolgens een onevenredig grote invloed uitoefenen op de kansen en carrières van onder andere vrouwen, die, zonder obstakels, wellicht stevige concurrentie vormen. Zeker als ze zelf eigenlijk niet zo goed zijn in hun vak.

Vaak duurt het jaren voordat iemand zo’n man stopt. Neem bijvoorbeeld de onthullingen in het NRC Handelsblad over een hoogleraar van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Amsterdam. De man hield de eer aan zichzelf en nam zelf ontslag na een onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag. Studentenblad Folia schreef over de zaak en constateerde dat de man tien tot vijftien jaar lang misbruik maakte van zijn macht. De auteurs van het stuk kozen ervoor de naam van de man niet te noemen- het ging hen om de aard van de situatie, niet de individuele dader.

Maar misschien is er meer aan de hand. Ook NRC journalisten reconstrueerden zijn loopbaan en gedrag, en gaven een onthutsend beeld van de acties waar deze man mee weg kwam. Hij kon zich tot een poortwachter ontwikkelen en ging vervolgens jarenlang ongestoord zijn gang. Zijn invloed reikte zelfs tot de rechtszaal. Zo mochten de NRC journalisten uiteindelijk van de rechter de naam van de man niet noemen. Zo goed beschermd blijven dit soort types, zelfs als ze aantoonbaar fors en systematisch over de scheef gingen en zorgden voor een giftig werkklimaat voor vrouwen. Uiteraard gaat NRC tegen de uitspraak in beroep.

Vanwege de voordelen die mannen verkrijgen door vrouwen weg te pesten of klein te houden, en het relatief grote aantal mannen onder de poortwachters, blijft het aanpakken van hun gedrag lastig. Maar de aandacht voor seksuele intimidatie, aangewakkerd door #metoo en vrouwen die steeds bozer worden (en zelf langzaam meer macht krijgen) maken dat daders steeds vaker te maken krijgen met negatieve gevolgen van hun acties. De hoogleraar rechtsgeleerdheid spreidde ruim tien jaar lang zijn gif, maar hij is uiteindelijk vertrokken. Hetzelfde gebeurde met handtastelijke leraren van toneelscholen in Amsterdam, Maastricht en Arnhem. Het bewustzijn neemt toe, en zodoende worden meer mensen alert. Meer mensen zeggen er iets van of proberen maatregelen te nemen. Langzaam keert het tij. Het is hoog tijd daarvoor.

Canadese universiteit lost loonkloof op

Een Canadese universiteit heeft dé oplossing gevonden voor de loonkloof. Iedere faculteitsmedewerkster die voor 30 april 2015 in dienst kwam, krijgt een loonsverhoging van 2905 dollar. Dit was het bedrag wat mannelijke professoren en docenten jaarlijks méér ontvingen dan hun vrouwelijke collega’s.

De universiteit van Waterloo, Canada, stelde een werkgroep in om de salarisgegevens van medewerkers te onderzoeken. Uit hun rapport kwamen allerlei ‘belonings anomaliën’ naar voren. Jaarlijks bedroeg het verschil zo’n 2905 Canadese dollars, in het nadeel van vrouwen. De werkgroep spreekt van een systematische discriminatie van vrouwen, omdat alleen sekse dit nadelige verschil in beloning opleverde. Om de situatie recht te trekken, verhoogt de universiteit het salaris van de vrouwen.

Waterloo is niet de eerste Canadese universiteit die deze maatregel neemt. Eerder verhoogden ook Hamilton’s McMaster University en de University of British Columbia het salaris van werkneemsters, om een einde te maken aan de loonkloof. In die gevallen kwamen vrouwen ook jaarlijks rond de 3000 Canadese dollars tekort.

 

Reacties stromen binnen bij klokkenluiderssite

Een vrouwelijke wetenschapper die bij een buffet aangezien wordt voor een hotelbediende. Na een referaat alleen een complimentje krijgen over de kleur lippenstift (over de inhoud van de lezing praat niemand). Rare toestanden rondom zwangerschappen. De reacties stromen binnen bij seksediscriminatie aan de universiteit, een klokkenluiderssite van het Clara Wichmann instituut. Vrouwen kunnen hier hun ervaringen van seksisme in de academische wereld anoniem melden.

Seksediscriminatie begint al vroeg.

The Everyday Sexism project – inmiddels ook toegankelijk voor reacties vanuit Nederland – toont aan dat het van het allergrootste belang is ervaringen van seksediscriminatie te verzamelen. Mensen hebben namelijk de neiging incidenten te beschouwen als op zichzelf staande gebeurtenissen. Honderd incidenten verder zie je echter dat het gaat om patronen, een systematische manier om vrouwen te marginaliseren. Die cultuur van seksisme overstijgt grenzen, nationaliteiten en milieus:

A seven-year-old disabled girl and a 74-year-old wheelchair user recorded almost identical experiences of shouted jibes about “female drivers”. A video-shop cashier, a midwife and a marketing consultant suffered indistinguishable experiences of sexual assault by senior male colleagues. […]  Every time the project was featured in the foreign press, I would receive emails from women in those countries asking if they could start a version of the project there because it was desperately needed. […] We hope to make a great collective resource where we’ll be able to compare trends from different countries. In some ways we already can.

De site ‘seksediscriminatie aan de universiteit’ vervult eenzelfde functie. Deze site beperkt zich weliswaar tot het academische milieu, maar de ervaringen passen naadloos in de bekende patronen. Zo kun je als Nederlandse vrouw in het algemeen beter niet zwanger worden, want je komt geheid in de problemen met je werk. Aan universiteiten blijkt dat niet anders: ,,Ik kreeg ook veel vragen van mannelijke hoogleraren tijdens mijn zwangerschap zoals “Hoe ga je het nu doen?”, en of ik niet in deeltijd ging werken. Het stigma is, “Oh dus je bent zwanger, dus je bent vanaf nu niet langer ambitieus…”

Een andere vrouw merkte dat het niet uitmaakte wat ze deed, hoeveel aantoonbare ervaring ze ook had, steeds opnieuw kreeg ze afwijzingen na sollicitaties omdat commissies twijfelden aan haar bestuurlijke kwaliteiten. Diezelfde commissies namen rustig minder gekwalificeerde mannen aan, omdat ze daar wel vertrouwen in hadden. Uiteindelijk vond deze vrouw alsnog een baan in een omgeving waar mensen haar kennis en kunde op waarde schatten:

Inmiddels heb ik elders een betrekking gevonden, waar ik leiding zal geven aan 25 wetenschappelijke onderzoekers. In die organisatie wordt terecht geen twijfel geuit betreffende mijn bestuurlijke kwaliteiten. Maar ik ervaar het nog steeds als zeer krenkend dat de afwijzing gebaseerd is op zo’n ondeugdelijke argumentatie. Hier was een kans geweest om een goede vrouw op een toppositie te benoemen; hier was een kans geweest om iets aan de absurd scheve genderverhoudingen bij de opleiding te doen (12 hoogleraren, van wie slechts een halve positie voor een vrouw). En dat terwijl de universiteit in kwestie een inspanningsverplichting is aangegaan om meer vrouwen in topposities te benoemen. Blijkbaar wordt dit zo slecht opgepikt door de faculteit dat een dergelijke slordige en ondeugdelijke procedure nog steeds doorgang kan vinden.

Blijkbaar hebben dit soort faculteiten en sollicitatiecommissies het proefschrift van Marieke van den Brink niet gelezen. Laat staan  dat ze iets gedaan hebben met haar aanbevelingen om sollicitatieprocedures eerlijker te laten verlopen. Geen wonder dat instituten die wél van goede wil zijn, hun geduld beginnen te verliezen. Zo overweegt het college van bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven benoemingen van mannen te blokkeren, als faculteiten vrouwen blijven negeren.

En dan zijn er nog de vele alledaagse voorvallen waarbij mensen uit je omgeving duidelijk maken dat je je op de verkeerde plek bevindt. Dat je bijdrage niet belangrijk is. Dat je iets doet wat niet hoort. Diepe, diepe zucht. Maar door dit soort incidenten te delen, kom je er opeens achter dat je niet de enige bent. Dat iedere vrouw dit soort reacties meemaakt. Kortom, het ligt niet aan jezelf, het ligt aan een omgeving die zich geen raad weet met een geleerde vrouw.

Zelf een voorval melden? De klokkenluiderssite hoort het graag. Je kunt je ervaring mailen naar info@seksediscriminatieaandeuniversiteit.nl. Voor het melden van seksisme buiten de muren van universiteiten kun je terecht op de site van journaliste Asha ten Broeke, seksisme in en om het huis. Met onder andere supermarkt Dirk. De Dirk deelt gratis koningsmantels uit. Mannen krijgen er een als ze bier kopen, vrouwen krijgen ‘m cadeau bij de luiers. En dat in 2013….

Vrouwen blijken net zo ambitieus als mannen

Vrouwen blijken net zo ambitieus als mannen. Ze krijgen alleen veel minder vaak waar ze om vragen. Dat blijkt uit diverse Amerikaanse studies die zich richtten op de loopbanen van mannen en vrouwen. Managers betalen mannen vanaf het begin een hoger salaris dan vrouwen voor hetzelfde werk, en geven mannen structureel vaker kansen zich te bewijzen in een prestigieus project. Daarna maken zij significant vaker kans op een leuke promotie.

Vrouwen willen zelf niet. Ze onderhandelen niet goed over hun salaris. Ze zijn niet ambitieus. Die kreten hoor je keer op keer zodra de loonkloof ter sprake komt, of het lage percentage vrouwen in topfuncties. Probleem: zodra je goed analyseert wat er gebeurt, kom je een hele andere werkelijkheid tegen.

Zoals: als ongeveer hetzelfde percentage mannen en vrouwen onderhandelt over een hoger salaris, krijgen beiden seksen een verhoging. Maar mannen krijgen een veel grotere verhoging dan vrouwen, zodat ze er uiteindelijk vandoor gaan met 60% van het geld tegen veertig procent voor vrouwen. Sowieso krijgen mannen bij voorbaat al een hoger salaris dan vrouwen. Dat telt op. Uiteindelijk leidt die ongelijke beloning tot een enorme som geld die aan vrouwenneuzen voorbij gaat. Voor 350.000 dollar kun je na je pensioen echt leuke dingen doen. Helaas.

Daarnaast blijkt dat managers huiverig zijn om vrouwen een prestigieus project te gunnen:

the study found that women are perhaps even more anxious to take on these big-time assignments, having more project-based experience than men. Men and women were also equally quick to jump on these opportunities. They both led projects about 18 months after getting their MBAs. Yet men were given larger and more critical projects, with twice the budget of women’s projects, three times as many employees, more visibility to the boss, and a higher level of risk. Women were also given less international experience, even though men are just as likely to turn down these assignments.

Terwijl dat nou net de posities zijn om te laten zien wat je kunt, en dat je klaar bent voor de volgende stap. Het schaadt de kansen van vrouwen als zij die klussen niet krijgen. De promoties gaan daarna naar de mannen en de vrouwen hebben het nakijken.

Perceptie doet ook wat. Neem bijvoorbeeld wetenschappelijke loopbanen aan Nederlandse universiteiten. Uit onderzoek van Marieke van den Brink blijkt dat vrouwen even ambitieus zijn dan mannen, en alleen in het begin van hun wetenschappelijke loopbaan hier en daar kort verlof nemen om kinderen op de wereld te zetten. Toch wordt dit feit gebruikt als knuppel om alle vrouwen in een hok te douwen:

Het deeltijdwerk en zorgtaken van sommige vrouwen (niet van mannen!) blijken echter tot een stereotiep beeld van het ambitieniveau van álle vrouwelijke wetenschappers te leiden. Maar studies tonen aan dat de ambitie en toewijding van vrouwen niet onder doen voor die van hun mannelijke collega’s. Vooroordelen over professionele kwaliteiten van vrouwen blijken dus hardnekkig.

Ook kan je vrouwelijkheid in twijfel worden getrokken. Hetzelfde artikel over het bizar lage percentage vrouwelijke hoogleraren in Nederland besluit met de opmerking:

Aan vrouwen de schone taak om meer te laten zien wat ze in hun mars hebben en dat ze die toga aan willen trekken. En dat kan best zonder in manwijven te veranderen.

Waarom krijgen de mannen geen schone taak om breder te kijken, vrouwelijk talent beter te herkennen, en hun vooroordelen aan te pakken? Dat zou pas een nuttig loopbaan advies zijn. Oh, en: manwijven! Eng! Snel krampachtig je vrouwelijkheid bewijzen nu je uit je rol valt. Ho ho, niet teveel vrouwelijkheid tentoon spreiden. Want dan neemt de omgeving je niet meer serieus. En als je dan compenseert en iets te mannelijk gedrag toont, is dát weer niet goed. Moe, heel moe word je daar van.

De opsomming hierboven wijst op een structureel probleem. Het is een kluwen van vooroordelen, stereotypen en onbewust seksisme, structureel doorgevoerd in loongebouwen, beoordelingen en promoties. Zeggen dat de vrouwen daar iets aan moeten doen, is nogal kort door de bocht. Want tel je alles bij elkaar op, dan is de boodschap is duidelijk:

What does become clear when researchers look at this problem is that women aren’t rewarded for their ambition.

Dat houdt vrouwen inderdaad tegen. Op een gegeven moment raak je zo gefnuikt in je ambities, dat je het opgeeft. Maar dat je uiteindelijk zwicht voor het bakken van cupcakes, wil niet zeggen dat je in het begin niet net zo stond te trappelen als de mannen. En de cijfers bewijzen dat.

Mensen kunnen overal aan wennen, zelfs aan mannen die hen lastig vallen

In de billen geknepen worden. De collega die een seksistische grap maakt en verwacht dat je meelacht met de groep. Het komt zó vaak voor dat vrouwen hebben geleerd dit soort gedrag louter te zien als vervelend, en er verder niks mee te doen. Pas als ze het gedrag van mannen inschatten als echt gevaarlijk, raken vrouwen van slag en heeft de dreiging schadelijke gevolgen voor hun welzijn. Dat blijkt uit onderzoek van de Michigan State University.

Onderzoeksleidster Isis Settles.

Drie wetenschappers van de universiteit vroegen zesduizend mannelijke en vrouwelijke militairen naar hun ervaringen met seksuele intimidatie. De helft van de ondervraagde vrouwen en een op de vijf mannen gaven aan dat ze lastig waren gevallen in het afgelopen jaar. Vrouwen die het gedrag van een man inschatten als vervelend, bleken zich verder niet druk te maken om de initimidatie. Mannen daarentegen raakten altijd van slag, ongeacht wat er gebeurde. Onderzoeksleider en psychologe Isis Settles:

For men, sexual harassment was distressing when they saw it as either frightening or bothersome, she said. “People tend to underestimate the impact of sexual harassment on men,” Settles said. She added that men “typically haven’t had a lifetime of experiences dealing with sexual harassment and may not know how to deal with it when it happens to them.”

Settles gaf expliciet aan dat haar studie NIET aantoont dat seksuele intimidatie minder erg zou zijn voor vrouwen. De resultaten tonen juist aan dat vrouwen veel vaker te maken hebben met intimidatie dan mannen. Ze moeten wel een manier vinden om de gewone horken van de gevaarlijke aanvallers te scheiden, anders kunnen ze niet meer functioneren in het dagelijks leven.

De resultaten hebben inmiddels de aandacht getrokken van sites zoals Jezebel en de Good Man Project. Deze laatste organisatie vindt het niet gek dat mannen meteen van slag raken. Ze zijn het niet gewend dat mensen hen als een ding behandelen en routinematig in hun billen knijpen:

Men are so accustomed to not being vigilant and on guard against harassment, assault, and rape that we’re often blind to the ceaseless precautions women take. Our reaction to harassment is often one of indignation, as though men, by nature, are supposed to be exempt.

Helaas, dat zijn ze niet. En vrouwen nog veel minder. Deze studie drukt ons weer even met onze neus op dat feit.

Nieuw jaar biedt nieuwe kansen voor vrouwelijk talent

De Vrije Universiteit Amsterdam maakt op de nieuwjaarsbijeenkomst bekend welke talentvolle wetenschapster in aanmerking komt voor een Jenny Gierveld Fellowship. Een plaats in dit programma geeft een universitair docente twee jaar lang de kans als hoofddocente haar vaardigheden en kennis uit te breiden en zich te profileren in de wetenschap. Het is de eerste keer dat iemand aanspraak kan maken op een plaats als Fellow. De Vrije Universiteit heeft zeven kandidaten genomineerd voor het programma.

De Fellowship is genoemd naar Jenny Gierveld, hoogleraar sociologie. Ze is inmiddels met emiraat. Gierveld heeft een indrukwekkende staat van dienst. Ze deed onder andere veel onderzoek naar eenzaamheid onder ouderen en publiceerde talloze boeken en artikelen. Daarnaast was ze zich zeer bewust van de positie van vrouwen in de wetenschap. Haar hele loopbaan lang bleef ze zich inzetten voor een grotere rol voor vrouwen en een verbetering van hun situatie. Die voorvechtersrol was voor de Vrije Universiteit de reden om het speciale programma voor vrouwelijk talent naar haar te vernoemen.

Onder de genomineerde kandidaten bevinden zich onder andere Sonja Cutz, cum laude afgestudeerd en inmiddels helemaal thuis in onderzoek naar nieuwe media, Barbara Vis, gepromoveerd in de politicologie, en Karin Lasthuizen van de afdeling Bestuurswetenschappen. In januari wordt duidelijk wie van hen als eerste een plek onder de zon krijgt met een Jenny Gierveld Fellowship.

Stereotypen in getuigschriften benadelen vrouwelijke wetenschappers

Nee, er bestaat geen complot en voor zover bekend is niemand in de Verenigde Staten er op uit om het vrouwelijke wetenschappers expres extra moeilijk te maken. Maar een grondige analyse van 624 getuigschiften wijst uit dat mensen vrouwen en mannen volgens de geijkte rolpatronen omschrijven. Vrouwen die hun getuigschrift opsturen bij hun sollicitatie voor een baan bij een universiteit in de V.S. ondervinden daarvan vervolgens nadeel, blijkt uit Amerikaans onderzoek. De mensen die de getuigschriften beoordelen, vinden de sociale competenties die aan vrouwen toegeschreven worden namelijk minder waard.

Stereotype getuigschriften benadelen vrouwen die solliciteren naar een baan bij Amerikaanse universiteiten

De mensen die de getuigschriften opstelden, gebruikten bij vrouwen omschrijvingen als attent, behulpzaam en tactisch. Mannen kregen kwalificaties mee zoals onafhankelijk, moedig en krachtig. Als het ging om leiderschaps kwaliteiten stond in de brief voor een vrouw vaak dat ze op termijn best wel een managementpositie aan zou kunnen. Mannen daarentegen werden omschreven alsof ze al een autoriteit waren op hun vakgebied.

Om te kijken hoe dat soort getuigschriften ontvangen werden, zorgden onderzoekers van de Rice University ervoor dat ze alle informatie wegstreepten die aangaf of het ging om een man of een vrouw. Vervolgens vroegen ze leden van faculteiten om deze geanonimiseerde brieven te beoordelen. De vrouwen kregen structureel een negatiever oordeel dan de mannen en zouden de baan daarom vaker mislopen. De beoordelaars wogen met name de sociale competenties nauwelijks mee en stelden veel meer prijs op assertiviteit, durf en autoriteit, de eigenschappen die mannen meekregen in hun getuigschrift.

Rice University laat bij monde van een van de onderzoekers weten:

“Subtle gender discrimination continues to be rampant,” Hebl said. “And it’s important to acknowledge this because you cannot remediate discrimination until you are first aware of it. Our and other research shows that even small differences — and in our study, the seemingly innocuous choice of words — can act to create disparity over time and experiences.”

Het team heeft inmiddels extra geld gekregen voor aanvullend onderzoek naar solliciteren, de benoemingen en de rol van getuigschriften in dit hele proces.

Halsema tweede vrouw op Leonardo wisselleerstoel

GroenLinks fractievoorzitter Femke Halsema gaat als tweede vrouw een half jaar de Leonardo wisselleerstoel bij de universiteit van Tilburg bekleden. Eerder ging Cox Habbema haar voor. Ze geeft studenten de masterclass Politiek in de 21ste eeuw. Dit moet ook resulteren in een boek, geschreven met een groep van vijftien studenten. De politica sluit haar termijn als gasthoogleraar in mei 2011 af met een lezing.

Femke Halsema.

De leerstoel is vernoemd naar de ‘uomo universale’ Leonardo da Vinci, en tot nu toe hebben bijna alleen mannen die eer gekregen. Waaronder Rutger Kopland, Hugo Brandt Corstius, Jan Terlouw, Leo Vroman, Wim T. Schippers en Joris Luyendijk. Cox Habbema mocht tot nu toe als enige vrouw in het mannengezelschap verkeren. Nu de Universiteit van Tilburg Halsema toevoegt aan het rijtje hoeft ze zich niet meer zo eenzaam te voelen.

Website werpt licht op vooroordelen in de academische wereld

Naast de site Gender in de Klas bestaat er ook een site voor mensen werkzaam op universiteiten en hogescholen. Weliswaar in het Engels, maar ook hier tref je talloze voorbeelden, tactieken en oefeningen aan om gender en discriminatie bespreekbaar te maken en jezelf er beter mee te leren omgaan.

Het Gender Bias Learning Center laat al met het ontwerp van de homepage zien waar je als vrouw allemaal mee te maken kunt krijgen. Als een soort ganzeborden loopt er een rand met vakjes om de site heen. Een kind gekregen? Een muur dwars op de route, met de boodschap: begin opnieuw. En mannen mogen doorstomen, maar vrouwen niet: die moeten eerst bewijzen dat ze het kunnen (wat het dan ook is). En als ze dat gedaan hebben, moeten ze hetzelfde opnieuw bewijzen.

De site is opgezet door Joan Williams, die al jaren bezig is met gendervraagstukken. Zij identificeert vier veelgebruikte tactieken om vrouwen op achterstand te zetten, bewust of onbewust: Jezelf steeds opnieuw moeten bewijzen, het principe de klos als je het doet, en de klos als je datzelfde niet doet, moederschap, en de zogenaamde Gender Oorlog – vooruitgang van vrouwen ”moet” automatisch ten koste gaan van mannen, dus slijp de messen maar.

De site biedt trainingen om deze vormen van weerstand te herkennen en er mee om te gaan, en geeft lesmateriaal voor docenten om studenten bewuster te maken van de eigen vooroordelen en de effecten daarvan. Kortom, een bezoekje waard.