Monthly Archives: oktober 2013

Sommige mannen willen blind blijven voor seksuele intimidatie

Sommige mannen willen blind blijven voor seksuele intimidatie tegen vrouwen. Dus als je erop wijst dat er een duidelijk gender-aspect meespeelt, dat het meestal mannen zijn die vrouwen lastig vallen, gaan ze morren. Als je dan ook nog een oproep doet aan mannen om verantwoordelijkheid te nemen, en elkaar aan te spreken op agressie jegens vrouwen, zijn de rapen helemaal gaar. Dan krijg je dit soort reacties op je feministische weblog:

Nieuwe reactie wacht op toestemming door De Zesde Clan

IK commented on Seksuele intimidatie is zaak voor mannenSjongejonge, durf je geen afwijkende meningen te publiceren doos ? Mevrouw de sterke feministe… laat me niet lachen. Waarom zou een man moeten ingrijpen ? Jullie hadden ons toch niet meer nodig ?

Toelaten  Prullenbak | Als spam markeren

More information about IK

IP: 143.177.115.105, 143.177.115.105
E-mailadres: donderop@hotmail.nl
URL:
Whois: http://whois.arin.net/rest/ip/143.177.115.105

‘IK’ was boos omdat dit weblog zijn eerste reactie niet publiceerde. Die reactie kwam neer op een smalend ‘waarom moeten mannen iets doen, moeten we jullie geëmancipeerde vrouwen nog steeds het handje boven het hoofd houden’. Niet alleen draagt dit niks bij aan de discussie, maar toon en inhoud schonden ook de regels van dit weblog. Daarom plaatsten we de eerste reactie niet. Wat leidde tot de tweede mail, hierboven. Met een herhaling van de eerder geventileerde reactie, en nog wat scheldwoorden op de koop toe.

Wat IK niet wil begrijpen is, dat seksuele intimidatie niet alleen een zaak van vrouwen is. Vrouwen kunnen conservatieve kleding dragen, nee zeggen, bepaalde mensen of locaties vermijden, en ga zo maar door. Maar dat haalt niets uit zolang sommige mannen vrouwen blijven behandelen als inferieure wezens, die je ongestraft mag bepotelen en over wiens hoofden heen je pesterige grappen mag maken. Met soms zeer ernstige gevolgen voor de onderwijskansen en loopbaanmogelijkheden van vrouwen.

Het gaat erom dat we het hier hebben over een maatschappelijk probleem, waar mannen ook deel van uitmaken. Het zou mannen sieren als zij meewerken aan een samenleving waarin vrouwen zich veiliger dan nu kunnen voelen. Bijvoorbeeld door zelf af te zien van seksuele intimidatie, en door andere mannen aan te spreken op vervelend gedrag jegens vrouwen.

Dat heeft te maken met menselijk fatsoen. Sommige mannen worden echter blind van woede als je zoiets zegt. Ze kunnen dit alleen uitleggen in termen van ‘zwakke vrouwtjes die een mannelijke beschermer nodig zouden hebben’, en boze, sterke, maar tegelijk zwakke feministen die mannen haten, enz enz. Dit zegt meer over de afzender dan over het artikel of dit weblog of feminisme of wat dan ook. Dit zegt iets over blind willen blijven voor bepaalde nare gedragingen van mannen, geen verantwoordelijkheid willen nemen, en vervallen in jij-bakken – een vorm van instrumentele agressie.

De Zesde Clan ontvangt regelmatig haatmails zoals bovenstaande. Zulke hatelijke boodschappen maken zichtbaar wat er speelt in de krochten van de samenleving. IK maakt onderdeel uit van het probleem. De woede die je routinematig opwekt, zodra je iets zegt wat vaag feministisch klinkt, maakt onderdeel uit van het probleem. Hetzelfde geldt voor zwijgen over de agressie die woedende mannen over je uitstorten – de ‘don’t feed the trolls’ politiek waar met name feministische weblogs nog wel eens mee worstelen (en langzamerhand van terugkomen, want het helpt niet om haat tegen te gaan).

Niet hier. Dit is, in een zee van websites en ontelbare publicaties, één van de weinige expliciet feministische ruimtes op internet. Je kunt wel vuilbekkende reacties sturen, maar je loopt dan het risico dat De Zesde Clan die haat openbaar maakt. Als IK op een fatsoenlijke manier deel kan nemen aan een discussie, en als hij zich aan het beleid voor commentaren houdt, is hij van harte welkom. Anders zijn er genoeg andere plekken op internet waar hij zijn hatelijkheden kan spuien.

(NB: gezien de woordkeuze van de mail – waarom zou een MAN moeten ingrijpen, jullie hadden ONS toch niet nodig – gaat De Zesde Clan uit van een mannelijke mailer. We houden echter de mogelijkheid open dat IK een vrouw kan zijn.)

NRC had geen vertrouwen in winnares literatuurprijs

Wie zou de Ako Literatuurprijs winnen? Niet Joke van Leeuwen, meende het NRC Handelsblad. In een overzicht van de genomineerde romans gaf Sebastiaan Kort haar, als eenzame vrouwelijke genomineerde tussen de mannen, de minste aandacht. Hij concentreerde zich liever op de overige auteurs. Waarna Van Leeuwen prompt de prijs won.

Joke van Leeuwen. Enige genomineerde vrouw. Desondanks won ze zowaar de Ako Literatuurprijs 2013.

Kranten en vakbladen hebben wel vaker de neiging vrouwelijke auteurs te benadelen. Soms gebeurt dat op een nogal opzichtige manier. Andere keren gebeurt het op een wat subtiele wijze. Het artikel van Kort geeft een mooi voorbeeld van het tweede type. Allereerst schrijft Kort Van Leeuwen eigenlijk bij voorbaat af als kanshebber, op basis van zijn eigen inschatting van de mening van de jury. In een analyse van de mogelijke winnaars merkt hij op:

Met Joke van Leeuwen heeft de jury ‘een moderne Tsjechov’ ontdekt, maar de andere complimenten voor Feest van het begin wekken niet de indruk dat de literaire rechters het boven de andere kandidaten uit vonden steken.

Hij geeft Van Leeuwen zodoende een kort stukje tekst, met alleen een link naar haar roman. Van alle andere genomineerden krijgt alleen Allard Schröder net zo weinig tekst. Niet toevallig beschouwt Kort hem, net als Van Leeuwen, als iemand die weinig kans maakt. Ook hem kun je dus met een paar regels afdoen.

Kort besteedt de beschikbare ruimte vooral aan Ilja Leonard Pfeijffer (maar liefst vier citaten, waaronder een behoorlijk lange, vol lofprijzingen en een uitleg over de structuur van de roman), Jan Brokken (twee lange citaten, met daaronder leuke informatie over de werkwijze van de auteur) en Martin Bossenbroek (kort citaat, maar wel achtergrondinformatie over het thema).

Het kan zijn dat de samenstelling van de jury een rol speelt. Vaak pleiten initiatieven die diversiteit bevorderen voor gemengde samenstellingen van sollicitatiecommissies en jury’s:

Dan zijn er de jury’s van de grote literaire prijzen die grotendeels uit mannen bestaan. Meestal wordt er één vrouw aan het gezelschap toegevoegd, net als één Belg. De overwegend mannelijke invulling van de jury leidt tot een onderwaardering van het vrouwelijke aanbod. Het vrouwelijke jurylid loopt hierin voorop, omdat ze graag wil laten zien dat ze beschikt over literaire smaak en niet over een verborgen agenda.

Het NRC onderschatte de kansen van een vrouwelijke auteur. Niet zo gek, want zo vaak winnen vrouwen niet bij de AKO prijs. Maar de laatste tijd is er het een en ander veranderd. De jury kent tegenwoordig een sterke vertegenwoordiging van vrouwelijke leden. Veerle Vanden Bosch, Danielle Serdijn, Fleur Speet en Toef Jaeger kunnen vrijuit zeggen wat ze mooi vinden, want ze zijn niet de geïsoleerde Ander binnen de jury.

Onder die omstandigheden kan het werk van een vrouw misschien een eerlijkere kans krijgen dan in de afgelopen jaren het geval was. Wie weet heeft de Ako Literatuurprijs een mentale doorbraak gehad en kan de organisatie een problematisch verleden eindelijk van zich afschudden. Op naar de volgende winnares, zou de Zesde Clan zeggen. Te beginnen met meer genomineerde schrijfsters.

Vrouwen maakten driekwart van alle prehistorische handafdrukken

Vrouwen produceerden de meeste prehistorische handafdrukken in grotten. Dat concluderen wetenschappers van de Pennsylvania State University na onderzoek bij grotten in Spanje en Frankrijk. Omdat vrouwen gemiddeld kleinere handen hebben dan mannen, kun je aan de omvang afleiden met welke sekse je van doen hebt. Driekwart van die afdrukken blijkt van vrouwen te zijn. UPDATE: Australische beambten troffen zeer oude rotstekeningen aan. Ook in dit geval geeft het formaat van handafdrukken aan dat ze afkomstig zijn van vrouwen en kinderen.

Hoofdonderzoeker Dean Snow wijst erop dat de analyse allerlei stereotiepe denkbeelden over mannen en vrouwen in de oertijd onderuit haalt. Hij is niet de eerste die probeert het beeld over de oertijd bij te stellen. Velen gingen hem voor, onder andere de auteurs van De Onzichtbare Vrouw.

Het blijft echter belangrijk werk. Want als populaire bladen en documentaires het hebben over de Paleolithische periode, zo’n 40.000 jaar geleden, tonen ze meestal nog steeds mannen die grottekeningen maken en op mammoeten jagen. Vrouwen houden baby’s vast. Met een beetje geluk mogen ze wat bessen plukken. Snow vindt dat het hoog tijd wordt voor een revolutie in die conservatieve manier van denken:

There has been a male bias in the literature for a long time,” said Snow, whose research was supported by the National Geographic Society’s Committee for Research and Exploration. “People have made a lot of unwarranted assumptions about who made these things, and why.” […] women are as concerned with the productivity of the hunt as the men are,” Snow said. “It wasn’t just a bunch of guys out there chasing bison around.”

De onderzoekers kunnen niet met zekerheid zeggen of het feit, dat de meerderheid van de handafdrukken van vrouwen zijn, ook inhoudt dat zij dús driekwart van de grottekeningen produceerden. Snow ziet dat zelf echter wel als een valide hypothese. De handafdruk zou dezelfde rol hebben kunnen vervullen als de handtekening van de schilder, onderaan zijn werk:

The question Snow gets most often, though, is why these ancient artists, whoever they were, left handprints at all. “I have no idea, but a pretty good hypothesis is that this is somebody saying, ‘This is mine, I did this,'” he said.

Dat idee wint aan kracht als je dit soort tekeningen ziet, zoals de gevlekte paarden in de Pech Merle grot in Frankrijk:

Rondom de paarden staan vrouwelijke handafdrukken, ontdekte Snow. Inderdaad net alsof de makers hun werk signeerden.

Enfin, vrouwen zijn mensen! Mensen kunnen creatief zijn en geweldige muurschilderingen maken. Vrouwen dus ook. Nu, maar ook in het verleden, zelfs in de oertijd. Dus als je weer zo’n afbeelding ziet van louter mannen die in een grot schilderingen maken, bedenk dan dat driekwart van hen vrouw had moeten zijn.

Nieuwsronde

Vrouwelijke artsen zorgen beter voor diabetespatiënten dan hun mannelijke collega’s. Huishoudelijke hulpen komen er in Nederland bekaaid vanaf. We komen evenmin voor in de top tien van landen met de kleinste kloof tussen de seksen. Gelukkig maar dat het feminisme weer cool wordt…. Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Vrouwelijke artsen leveren betere zorg dan hun mannelijke collega’s. Dat concludeert de universiteit van Montreal, op basis van onderzoek naar de verrichtingen van 870 artsen die patiënten met diabetes behandelden. Vrouwen zorgden er vaker voor dat hun patiënt alle benodigde onderzoeken kregen, zoals een ogentest, en trokken wat meer tijd uit om iets uit te leggen. Het verschil trad vooral op bij artsen van middelbare leeftijd. Bij jongere artsen deden de mannen het iets beter en werd het verschil met vrouwen kleiner.
  • IJsland is voor de zoveelste keer op een rij het beste land om in te wonen, als je een vrouw bent. Nederland komt niet voor in de top tien van landen met de meeste gelijkheid in de situatie van de seksen. We staan op de dertiende plaats. De top tien zorgt bij de Zesde Clan echter voor opgetrokken wenkbrauwen, want Nicaragua staat op de tiende plaats terwijl vrouwen hier totaal geen baas in eigen buik mogen zijn. Kortom, hoe zwaar wogen de diverse criteria?
  • Website Overgangstegirls ruimde plek in voor Caitlin Moran. Niet alleen komt er een verfilming van haar boek over hoe je een vrouw kunt zijn, maar ze voorspelt ook dat het feminisme binnenkort vast en zeker weer cool wordt. Net als trends in de mode. Iets is verschrikkelijk uit, en komt dan opeens weer in.
  • Het College voor de Rechten van de Mens maakt werk van de belabberde positie van huishoudelijke hulpen. Nederland telt tussen de 300.000 en 500.000 van dit soort hulpen. Vaak zijn het vrouwen, en vaak krijgen ze niet waar ze recht op hebben. Zoals vakantiegeld of doorbetaling bij ziekte. Om nog maar te zwijgen van mensen die een illegale Ghanese schoonmaakster in dienst nemen. Het CVRM begint een campagne om de situatie te verbeteren.
  • België ziet voor het eerst in zeven jaar het aantal aangiftes van huiselijk geweld dalen. Zowel van lichamelijk als geestelijk geweld kwamen 8 procent minder meldingen binnen. Een betere samenwerking tussen instanties en beter opvolgen van aangiftes lijken effect te hebben.
  • Vrouwen die van zichzelf vinden dat ze bijzonder zijn, tonen zich vatbaarder voor subtiel seksisme. Ze onderschrijven sneller noties als zouden vrouwen zo goed kunnen zorgen, en moreel superieur zijn, maar tegelijkertijd ook zwakker dan mannen. Dat blijkt uit Nieuw-Zeelands onderzoek onder 4400 mensen. Een mogelijke verklaring luidt dat vrouwen die hun status willen verhogen, sneller aansluiting zoeken bij mannen, omdat die de meeste macht en status hebben. Een strategie om ‘een van de mannen’ te worden is om seksistische mores te benadrukken. Daar hebben we ‘m weer, de patriarchale deal….
  • De topwetenschapper is nog steeds een man, omdat vrouwen 2,5 keer zoveel moeten publiceren voordat ze dezelfde status als de mannen bereiken. Dat en meer meldt het Belgische blad Knack. De bewijzen van structurele achterstelling liggen voor het oprapen. Zo stijgt het aantal publicaties van vrouwelijke wetenschappers met dertig procent als vakbladen overgaan tot anonieme beoordelingen. Het zou helpen als vrouwen zichtbaarder werden, zodat ze als voorbeeld voor andere vrouwen kunnen dienen, en dat instituten maatregelen nemen om werk en zorg beter te combineren.
  • Twee filmmakers wisten te achterhalen dat genitale verminking van vrouwen, ondanks ontkenningen van de overheid, wel degelijk veel voorkomt in Koerdistan. Ze maakten een documentaire die zoveel ophef veroorzaakte, dat zelfs Koerdische geestelijken eindelijk inzagen dat het hier gaat om een ernstige verminking en een schending van de mensenrechten. Ze vaardigden een fatwa uit tegen deze praktijk. Het tij lijkt nu langzaam te keren. Gelukkig maar, want in sommige dorpen waren alle meisjes ergens tussen hun vijfde en negende besneden, soms met dodelijke afloop. En dat kan echt niet meer.

Zussen uit Botswana schrijven geschiedenis

Vier bejaarde zussen schreven geschiedenis in Botswana. Ze waren het er niet mee eens dat een neef het familiehuis zou erven, waarna zij op straat zouden belanden. Ze vochten de traditionele zeden aan. En wonnen. Het hoogste gerechtshof van het land besloot dat de traditie ongrondwettelijk was. Niet alleen kunnen ze nu in hun huis blijven wonen, ze zorgen er ook voor dat andere vrouwen sterker staan.

Een vrouw uit Botswana onderhoudt de muren van haar huis.

De vrouwen, van wie de jongste 68 en de oudste 83 jaar is, wonen al hun hele leven in een complex van verschillende woningen in het stadje Kanye. Na de dood van hun vader verzorgden ze hun moeder en renoveerden verschillende woningen met eigen geld.

Alles veranderde echter toen ook hun moeder stierf, in 1988. Op dat moment zou, volgens de traditionele gewoonten, een man alles erven. In dit geval een neef van de vier zussen. Deze man won de allereerste rechtszaak en wilde er toe overgaan om de bejaarde vrouwen het terrein af te jagen. De vrouwen gingen in beroep en kregen van alle hogere gerechtshoven gelijk. Tot aan het allerhoogste hof aan toe.

Inwoners van Botswana reageerden verdeeld op het vonnis. Sommigen vinden dat de vier zussen hun cultuur verwerpen. Anderen wijzen erop dat een cultuur niet statisch is – gewoonten veranderen in de loop der tijden. Bovendien kun je erachter komen dat een cultuur onrecht in stand houdt, en dan moet je er iets aan doen:

African cultural expert Moses Twala, of the Kara Heritage Institute, believes this ruling should compel traditional leaders to take a closer look at what they are doing. […]  He argues that women are as capable of carrying that responsibility as males. “A family is not one person only who is a male. Females also play a very big role also in uniting the very same family even when males are present,” he told the BBC.

De uitspraak in de zaak van de vier zussen doet recht aan die belangrijke rol. Eén van hen, de tachtigjarige Edith Mmusi, hoopt dat het vonnis andere vrouwen moed geeft:

Back in Kanye, Ms Mmusi is hopeful that the case will inspire other women to stand up for what they believe in. “It will give them motivation and comfort that they are not the only ones going through that, where they are. We hope they will say: ‘These women took action and they won’ and do the same too. We are overjoyed,” she says.

‘Feministen moeten dood’

Wereldwijd struikel je over seksisme. Je hoeft maar een paar woorden in te vullen op Google en je stuit al op zaken zoals ‘vrouwen kunn’ – nen niet rijden, niet bouwen, niet kaartlezen, vult de zoekmachine aan. Advertentie grootheid Ogilvy & Mather Dubai gebruikte dit gegeven voor een krachtige reclame voor UN Women. Weblog Sociological Images haakte in op de campagne en breidde de zoekpatronen uit met mannen en feministen. Ook in dit geval liegen de resultaten er niet om. Mannen kunnen geen feminist zijn en zouden niet moeten trouwen. En feministen? Die zijn slecht en moeten dood.

Daar kunnen feministen het mee doen. In het Engelse taalgebied dan, want in het Nederlands valt het wel mee. Als je als zoekterm ‘feministen’ invult, komt Google Nederland met ‘feministen – fok, blog, forum. ‘Feminisme is’ krijgt als aanvullingen islam, of ‘is slecht’.  ‘Feministen zijn’ krijgt geen enkele aanvulling. Google verandert de tekst in plaats daarvan in een vraag: ‘wat zijn feministen’. En ‘feminis’ krijgt keurige aanvullingen die leiden tot de begrippen ‘feministische golf’ en ‘feminisering’.

De dubieuze aanvullingen komen pas op gang als je een zoekvraag met het woord ‘vrouwen’ intikt. De zoektermen ‘vrouwen moeten’ krijgt als eerste aanvulling ‘moeten meer werken’. Daarna volgen ‘moeten het recht krijgen op pepperspray’ en ‘moeten zwijgen in de gemeente’. ‘Vrouwen zijn’ krijgt eerst nog de aanvulling ‘net’ en ‘beter dan mannen’, maar op de derde en vierde plaats volgen ‘zijn raar’ en ‘zijn gemeen’.

Verder laat Google de zoekterm ‘vrouwen kunnen’ meteen volgen door het woordje ‘niet’. We kunnen niet multitasken, niet rijden, niet bouwen en niet kaart lezen. Ook ‘vrouwen mogen’ levert louter beperkingen op. Vrouwen mogen niet vissen, geen auto besturen en geen broek dragen. Vrouwen willen? Nou nee. We willen ‘maar 1 ding’. We willen ‘mannen’ en ‘aandacht’.

Geen wonder dat feministen nauwelijks bestaan volgens de automatische aanvulling. Er gaat al zoveel minachting uit naar vrouwen algemeen, dat er weinig over lijkt te zijn voor feministen. Hmmm… Is dat een goed teken, of een slecht teken???

 

Als mensen echtgenotes zouden behandelen zoals op tv

Hahahahahaha, met een geniale Breaking Bad parodie laat Funny or Die zien hoe we vrouwen behandelen als we net zo met hen om zouden gaan zoals met het personage van de echtgenotes op televisie.

Deze video volgt op een heel debat over de manier waarop mensen via internet getuigen van hun haat jegens televisie-echtgenotes. Actrice Anna Gunn schreef in een opiniestuk voor de New York Times dat de haat zelfs oversloeg naar haar echte leven. Funny or Die vat de hele situatie perfect samen. ‘Mevrouw, we haten u en weigeren iets vanuit uw standpunt te zien. ‘ Inderdaad. Zoek het maar uit met je gewapende, agressieve, overspelige drugskoning, die wij veel stoerder en leuker vinden.

De gereedschapskist: ‘click bait’

Belachelijk!!! Weer een opruiend stuk met opmerkingen als ‘ga toch breien’, termen zoals ‘achterhoedefeminisme’, en stellingen als ‘vrouwen brengen nu eenmaal liever meer tijd bij hun kinderen door’. De neiging is groot, zeer groot, om dit op te vatten als ongenuanceerd, provocerend, onnodig gemakkelijk roepen. En om een al even felle reactie te tikken, met een doorwrochte analyse van de complexe, ingewikkelde realiteit, waar dit soort makkelijke praat te gemakkelijk overheen stapt. Dat, hooggeachte lezer van dit weblog, is een typisch voorbeeld van click bait.

Je kunt mensen ook naar je site lokken door plaatjes van schattige kittens te publiceren. Waarom doet HP De Tijd dat niet?

Click bait staat voor een webartikel met een onderwerp dat vast en zeker controverses veroorzaakt, zodat lezers door zullen klikken en meer op de site zullen lezen. Als je de term iets breder opvat, kun je het zien als een artikel als lokmiddel om zoveel mogelijk lezers te trekken. Het ‘click bait’ artikel is vaak het type ‘van dik hout zaagt men planken’. De verleiding is groot om in dezelfde sfeer te reageren. Zodoende draagt het fenomeen click bait bij aan ongenuanceerde discussies, waarbij al snel verruwing optreedt.

Het voorbeeld uit de inleiding komt van één van de bijdragen aan een special over het feminisme van tijdschrift HP/De Tijd. Oh? Dit blad deinst er niet voor terug om zangeres Anouk te omschrijven als een rockbitch die haar publiek tart door concerten af te zeggen. Of zich te verdiepen in de kwestie waarom meisjes hun borsten op internet tonen. Het tijdschrift weet het wel: ,,wat wil een onzeker veertienjarig meisje nou liever dan een beetje aandacht van die zestienjarige ‘hunk’? (o ja, en meisjes zijn kwetsbaar, en kunnen daardoor gemakkelijk gemanipuleerd worden).

Gezien die mentaliteit wekt het geen verbazing dat het blad zich bij het themanummer over feminisme vooral verlekkerd buigt over de seksueel getinte ophef rondom ‘powerfeministe’ Heleen Mees, inclusief een getekend portret met diep decolleté op de voorpagina, want borsten verkopen. Verder huurt het blad mensen in om het feminisme weg te zetten als een achterhaald achterhoedegevecht. Het zou pas nieuws zijn als HP De Tijd wél genuanceerd zou schrijven over vrouwen, laat staan het feminisme.

Dit soort click bait, al dan niet in digitale vorm, plaatst kritische denkers voor een ongemakkelijk dilemma. Webmagazine Salon besteedde daar onlangs aandacht aan, naar aanleiding van het zoveelste stuk waarin iemand vrouwen maant niet teveel alcohol te drinken, want anders worden ze verkracht. Wat moet je hier mee? Het probleem:

It’s natural to dismiss Yoffe’s piece and others of its ilk as click bait, but these pieces continue to get published because they satisfy the cultural narrative that victims are ultimately responsible for their own violation. It’s well and good to suggest that predators should avoid predation, that rapists should just stop raping, but no one wants to hear this brand of genuine common sense that places the culpability for sexual violence where it actually belongs.

Zo ook hier. Dit soort artikelen over achterhaald feminisme en kijk, hier heb je een voorbeeld van een verdwaasde feministe, verschijnen in bladen als HP De Tijd omdat ze voldoen aan het culturele sprookje van een volledig geëmancipeerde samenleving, met gelijke kansen voor iedereen. Als je wilt, kom je er wel. Dus als je er niet komt, wilde je niet. Er bestaat geen probleem – of het moet zijn dat Heleen Mees raar doet en haar ex stalkt, zie je wel, rare feministen, hahaha – en dús is ook het bestaan van een feministische beweging onbegrijpelijk en irritant en kampt maandblad Opzij met weglopende lezers die liever door de Linda bladeren.

Het feminisme functioneert in dit verhaal als het steentje in de schoen. Lastig, pijnlijk, vervelend, weg ermee! Prompt volgen de termen en bijvoeglijke naamwoorden zoals huilfeminisme, achterhoedefeminsme, agressieve feministen, en kijk, een enquete waaruit blijkt dat vrouwen dolgelukkig zijn met hun leven. Wie zijn die kanselpreeksters dan, om met hun opgeheven vingertje gelukkige vrouwen ongeluk aan te praten? Nou? Nou???

Nou, omdat internet vol staat met wetenschappelijke onderzoeken die structureel seksisme aantonen. Omdat internet keer op keer analyses maakt van psychologische mechanismen, zoals minachting van het vrouwelijke en de zelfhaat die vrouwen daardoor kunnen ontwikkelen, die haaks staan op ongenunaceerd geblaat van het type zie je wel, vrouwen willen zelf niet. De situatie ligt veel, veel ingewikkelder dan HP De Tijd ons wil laten geloven.

Die wetenschap vinden veel mensen bedreigend, want we geloven in een rechtvaardige wereld. Alles wat niet in dat rooskleurige plaatje past, moet weg. Feministen voorop. Uiteindelijk komt het neer op het aloude liedje: hou je kop.

Tsja, dat is nou net wat niet gaat gebeuren. Dus het ongemak zal nog lang voortduren. Sorry, mensen.

Situatie hopeloos? Huur een vrouw in om met het schip ten onder te gaan

Gaat het fout in het zakenleven? Dan denken mensen automatisch aan leiders met als vrouwelijk gekwalificeerde eigenschappen. Prompt nemen bedrijven daarna in die situatie vaker een vrouw aan. Deze leidster gaat vervolgens roemloos met het schip ten onder. Kortom, situatie hopeloos? Neem een vrouw aan om de schuld op zich te nemen.

Dat mechanisme kwam naar voren uit een serie onderzoeken van Michelle Ryan, onder andere gepubliceerd in het Journal of Applied Psychology. De volledige tekst van het onderzoek zit achter een betaalmuur, maar zakenblad Forbes las de onderzoeken en bracht voor een breder publiek in kaart hoe het werkt. Het gaat als volgt:

  • Bij het woord ‘manager’ of ‘leider’ denken de meeste mensen automatisch aan mannen. Zij hebben de juiste eigenschappen, zoals assertiviteit, dominantie en besluitvaardigheid, om bedrijven goed te leiden.
  • Gaat het mis met een bedrijf, dan raken mensen van slag. De kloof ontstaat met name omdat het zijn van een ‘onsuccesvolle manager’ haaks staat op ‘man-zijn’.
  • De onsuccesvolle leider, die geen man kan zijn, wordt geassocieerd met begrippen als passief, nerveus, angstig. Dat zijn vrouwelijke trekken.
  • Eureka! De onsuccesvolle manager heeft niet alleen vrouwelijke trekken, ze is ook gewoon een vrouw.
  • Dus zoek je vaker een vrouwelijke manager in crisissituaties. Zij is uitermate geschikt voor het managen van het falende team, het incasseren van klappen en verantwoordelijkheid nemen voor falen. En logisch dat ze faalt, want ze had immers vrouwelijke eigenschappen zoals passiviteit en nervositeit.
  • De wereld klopt weer. Phew, wat een opluchting!

Voor alle duidelijkheid: het gaat hier om onbewuste processen. Ook Forbes neemt aan dat geen enkel bedrijf bewust, willens en wetens, een vrouw uitkiest om als zondebok te fungeren. Het probleem is echter dat onbewuste vooroordelen niet opeens wegvallen omdat ze onbewust zijn. Integendeel, ze woekeren ondergronds, uit het zicht, en beïnvloeden besluiten op manieren die vaak nadelig uitpakken voor vrouwen.

Bovenstaand proces van associaties, aannames en vooroordelen over mannelijkheid en vrouwelijkheid, draagt onder andere bij aan het bestaan van de glazen klif. Onderzoekster Ryan bestudeert dat gegeven al een aantal jaar. Het gaat bij de glazen klif om het patroon dat vrouwen vooral kans maken op belangrijke posities in organisaties die falen. Ze komen pas aan bod nadat het mannelijk leiderschapsmodel aantoonbaar mislukte. Vanwege de problematische situatie loopt een vrouw vervolgens een veel groter risico om te falen. Zie je wel? Vrouw = probleem.  Man = succes. Precies wat iedereen al dacht.

Webmagazine Jezebel noemt de hele situatie een gekmakende vicieuze cirkel:

Thanks to certain traits being stereotypically cast as “female,” women are more likely to be hired on to steer sinking ships, thus propping up the idea (when those ships inevitably go under) that women aren’t good in business because of our indomitable feels, which then feeds back into the idea that women are tactful sacks of intuition, perfect for putting your dying business to sleep. Enjoy your shitty eternal spin cycle, businesswomen!

Gelukkig kun je uit de drie onderzoeken ook sprankjes hoop ontdekken. Forbes signaleert dat een succesvolle manager tegenwoordig iets vaker ook vrouwelijke trekjes krijgt toebedeeld. Blijkbaar beginnen we als cultuur langzaam door te krijgen dat ook vrouwen goed voor het bedrijfsleven kunnen zijn. Stap 1 van het proces zwakt zodoende iets af, zodat de vervolgstappen in de toekomst wat minder vaak optreden. De link ‘het gaat mis, huur een vrouw in’ bleek bovendien wat zwakker of zelfs afwezig, als de functieomschrijving expliciet stelde dat de manager ook de woordvoering zou doen en actief moest proberen het tij te keren. Ook dat biedt hoop.

Tot slot: gezien alle vooroordelen en onbewuste associaties wordt het hoog tijd om veel meer tamtam te maken als vrouwen succes hebben. Dat kan een tegenwicht bieden voor al die onderbuikgevoelens.

Nieuwsronde

Eindelijk een man die pal staat voor vrouwenemancipatie! Hoera! Aan de andere kant ook  angstkreten als zouden kinderen zonder vader ontsporen. Niet dat dit door onderzoek gestaafd wordt. Maar wat geeft dat, als je stereotypen uit de jaren vijftig onderbouwing genoeg vindt. Dat en nog veeeeel meer in deze nieuwsronde.

Water halen is bijna overal vrouwenwerk.

  • De Verenigde Naties zouden toegang tot drinkwater moeten garanderen als een fundamenteel mensenrecht. Dat stellen diverse Belgische organisaties die zich bezig houden met thema’s rondom water. In veel landen moet je behoorlijk moeite doen om aan water te komen. Meestal zijn het de vrouwen die opdraaien voor dit werk. Dat leidt tot waterslavernij – vrouwen en meisjes die zoveel uren per dag kwijt zijn aan water halen, dat ze bijna nergens anders meer aan toekomen.
  • Hoera, een man die expliciet, in een landelijke krant, een lans breekt voor feminisme. Die wijst op dat wat veel feministen allang zeggen, namelijk dat de discussie zich in Nederland vaak beperkt tot vrouwen, zodat mannen net kunnen doen alsof het hen niet aangaat, en dat het nieuwe taboe lijkt te zijn dat je niet mag opkomen voor emancipatie. Daar moet scenarioschrijver Willem Bosch niets van weten: ,,Het is ironisch dat het nieuwe politiek correcte establishment zich zo druk maakt om de sharia, maar tegelijkertijd de wil van vrouwen om gelijkwaardig te zijn wegzet als hysterisch getrut. Zo lang dat gebeurt zijn mannen en vrouwen niet gelijkwaardig. Niet echt.” Inderdaad.
  • Kinderen belanden in de goot als er geen vader is!!! Die paniekkreet kreeg onlangs alle ruimte in Nederlandse kranten. Gelukkig publiceerde De Volkskrant ook een stuk waarin harde kritiek klinkt op het gebrek aan onderbouwing van zulke beweringen, de denkfouten uit het oorspronkelijke stuk, en de vele alternatieve verklaringen die veel meer hout snijden dan ‘pap is weg’. Zo speelt geldgebrek een zeer grote rol. En is pap soms juist het probleem.
  • Boeken geschreven door vrouwen? Meh, zei de Canadese universitair docent David Gilmour. Hij neemt ze niet op in zijn lessen want hij vindt literatuur van echte mannen beter. Okeeee….. zijn uitspraak leidde tot talloze reacties, een non-excuus van Gilmour, inclusief onterechte verwijten aan het adres van een journaliste, en persoonlijke actie van een universitair docente. Zij greep Gilmour’s seksisme aan om in eigen kring werk van schrijfsters te promoten. Als tegenwicht voor een cultuur die het volgende duidelijk maakt: ,,we live in a society that teaches people to value male thought, art, and leadership above female thought, art and leadership.” Dat betekent dat er nog bergen werk te verzetten zijn.
  • Student? Wil je ‘iets met gender’ doen als onderwerp voor je scriptie, werkstuk of essay? Ter gelegenheid van de Maand van de Student, oktober, stelde Bibliotheek Rosa een site samen vol nuttige tips. Je kunt je ook opgeven voor een gratis workshop Gender voor Dummies, op woensdag 23 oktober. Doen!
  • Het zou anno nu in beschaafde westerse landen toch mogelijk moeten zijn om als vrouw in het openbaar vervoer te reizen zonder seksuele intimidatie tegen te komen…? Helaas, nee. In Engeland heeft de politie echter een aanpak ontwikkelt om deze vorm van agressie effectiever te bestrijden. De eerste resultaten zijn veelbelovend.
  • Niemand kan volhouden dat er een gelijk speelveld bestaat voor mannelijke en vrouwelijke regisseurs. Dat maakt Variety duidelijk in een reportage over loopbanen, kansen en imago in Hollywood. Het artikel opent met de ervaringen van Catherine Hardwicke, die met Twilight 400 miljoen dollar binnenbracht, en daarna geen aantrekkelijke aanbiedingen kreeg. Ze mocht haar volgende film alleen regisseren als ze genoegen nam met minder salaris. Die gang van zaken is tekenend, blijkt uit de rondgang van het magazine. Gelukkig eisen steeds meer mensen verandering en ontstond er eerder dit jaar een nieuw fonds, dat zich speciaal richt op investeringen in films van regisseuses. Want geld vinden en vrouw zijn blijkt keer op keer een lastige combinatie. Gamechanger wil wat dat betreft verlichting geven.

Een goede week voor vrouwen

Alice Munro wint de Nobelprijs voor literatuur! President Obama benoemt voor het eerst in honderd jaar een vrouw tot hoofd van de Federal Reserve! Malala Yousafzai wint prijs na prijs! Ja, eindelijk eens een goede week voor vrouwen.

Malala Yousefzai blijft de gemoederen bezig houden. Ze won eerder al de Internationale Kindervredesprijs 2013, en kan nu ook de Sacharov prijs voor vrijheid van denken in ontvangst nemen.  Waarom? Omdat ze als kind/jonge puber in een oerconservatieve streek in Pakistan op durfde te komen voor het recht op onderwijs voor meisjes. Prompt probeerden de Taliban haar te vermoorden. Niet alleen overleefde ze de aanslag, maar een jaar later richtte ze ook het Malala Fonds op om onderwijs voor meisjes te steunen. Bijvoorbeeld door arme families geld te geven, zodat hun dochter naar school kan in plaats van thuis de keuken te schrobben.

De Canadese auteur Alice Munro schrijft korte verhalen over zo op het oog alledaagse situaties. Vrouw, korte verhalen, huis tuin en keuken onderwerpen, meestal eindigt je boek dan ongelezen in de ramsj. Prestigieuze prijzen win je er al helemaal niet mee. Wie wil dat geneuzel nou lezen? Damesliteratuur, gaaaaaap…. Nee, haar weg naar de top was niet makkelijk, signaleert collega-auteur Margaret Atwood. Munro bleef echter gestaag doorschrijven. Vele lezers én het Nobelprijs comité erkennen nu haar talent. Dat leidde tot de Nobelprijs voor de literatuur.

En dan is daar Janet Yellen. De Senaat moet het nog goedkeuren, maar als het aan president Obama ligt wordt zij de eerste vrouw ooit die aan het roer komt van het systeem van centrale banken in de V.S. In het geval van Yellen zit er misschien een addertje onder het gras. De BBC analyseert haar benoeming en vreest dat ze klaar gestoomd wordt voor een val van de glazen klif. Haar benoeming komt namelijk op een precair moment. De Amerikaanse politiek ligt stil, de ruziënde partijen kunnen het niet eens worden over de hoogte van het regeringsbudget, en de Fed maakt zelf ook grote veranderingen door. Yellen zou wel eens kunnen eindigen als de veredelde schoonmaakster, die de troep van vechtende mannen moet opruimen. Geen prettig vooruitzicht. Maar toch. Voor het eerst in honderd jaar een vrouw. Wow!

Verder nog in deze positieve week:

  • Engeland telt in de top honderd van grootste bedrijven nog slechts vijf ondernemingen met een honderd procent mannelijk bestuur. Dankzij Melrose, waar Liz Hewitt het mannenteam komt versterken. Hewitt werkte eerder al zes jaar als directeur bij een onderdeel van Smith & Nephew.
  • Claudia Paz y Paz werd twee jaar geleden benoemd tot de eerste vrouwelijke operrechter van Guatemala. Ze begint naam te maken als een bestrijder van het geweld en de corruptie in haar land. Ze geeft daarbij speciale aandacht aan geweld tegen vrouwen. Kon je een vrouw tien jaar geleden gerust in elkaar meppen, nu telt het land twee wetten die huiselijk geweld verbieden en vrouwen rechten geven.
  • Voor het eerst wint een vrouwelijke regisseur de Stockholm Lifetime Archievement Award. De prijs ging naar Claire Denis, onder andere bekend van Chocolat en 35 Shots of Rum. Ze ontvangt de prijs in november, tijdens het internationale filmfestival van Stockholm.

De lezing van… Anja van Heelsum

Nieuwkomers moeten gewoon inburgeren, geen gezeur, en als ze het Nederlands niet kunnen begrijpen dan moeten ze de taal snel leren. Dat is tegenwoordig de trend. Niet handig, betoogt Anja van Heelsum in deze lezing (aanvang vanaf pagina 15). Want hoe moet je weten wat je geacht wordt te doen, als je dat alleen in het Nederlands te weten kunt komen, een taal die je nog niet goed begrijpt? Hoe burger je goed in, als je geen steun mag zoeken bij landgenoten?

Van Heelsum hield haar lezing tijdens een conferentie over de toekomst van zelforganisaties van migranten. Dat was in 2004. Wat ze zegt gaat nu echter nog steeds op. Misschien zelfs wel in versterkte mate. Want het marginaliseren van eigen organisaties kan averechts werken:

liet zien dat het van belang is dat gemeenten de contacten met deze organisaties niet verbreken. Immers, het verbreken van contacten vermindert de mogelijkheden om kennis uit te wisselen en zo de integratie te bevorderen.

Anja van Heelsum is tegenwoordig verbonden aan de afdeling Politicologie van de Universiteit van Amsterdam. Ze publiceerde onder andere over de ontwikkeling van Surinaamse zelforganisaties in Amsterdam, Marokkaanse Berbers in Nederland. Daarnaast ontsloot ze Franstalige studies over Marokkaanse migratiestromen voor een breder (Nederlands) publiek.

Openbaar vervoer blijft mijnenveld voor vrouwen

Zes mannen slaan vrouw in elkaar. Zomaar een berichtje in De Volkskrant. Volgens de leverancier van het nieuws, persagentschap ANP, zat de vrouw op vrijdagavond in een bus. Twee mannen van rond de 25 spraken haar aan. Er volgde een discussie en nadat de vrouw uitstapte kreeg ze het duo achter zich aan. De mannen kregen hulp van vier maten, begonnen te slaan en bleven slaan, ook toen ze al op de grond lag. De vrouw wist uiteindelijk te ontsnappen. De politie heeft tot nu toe nog niemand aangehouden. Typisch een geval van Schrödingers Aanvaller...

Campagne in de V.S.

Zomaar een berichtje, maar als vrouw slaat de schrik je om het hart. Velen, zeer velen van ons, komt dit scenario bekend voor. Het is op z’n minst een schrikbeeld.  Of we hebben al varianten meegemaakt van dit verhaal. Het blijft opvallend hoe snel in het openbaar aangesproken worden door onbekende mannen uitdraait op explicietere vormen van agressie. ‘Heej mooie benen, heej, heej meisje, zeg eens wat, lach eens, verdomme, KUTHOER!!!!’ Dat genre. Soms blijft het bij schelden. Soms niet.

Onderzoek wijst uit dat vrouwen vaak last hebben van onbekende mannen die hen aanspreken in openbare ruimtes. In alle definities van het woord staat centraal dat je elkaar niet kent, maar dat de een toch vindt dat hij de persoonlijke ruimte van de ander mag claimen. In Londen maakt vier op de tien jonge vrouwen dit regelmatig mee – en waarschijnlijk onderschat die enquete het probleem. Vandaar dat de politie inmiddels een speciaal project opzette om het openbaar vervoer voor vrouwen minder te laten lijken op spitsroeden lopen. Vandaar dat we in 22 landen de organisatie Hollaback kennen.

Dat zogenaamde ‘gezellig aanspreken, niks aan de hand toch’ is op zich al schadelijk:

catcalls, wolf-whistles and groping – persistent, unsolicited intrusions into your personal space – are not only irritating and upsetting, but really damaging to women and girls’ self-esteem.

Bovendien loopt de situatie te vaak uit de hand. Het begint met fluiten of hoi zeggen, en het eindigt in 20 procent van de gevallen in een aanval, bleek uit een onderzoek van Stop Street Harassment onder 811 vrouwen. Bij gebrek aan wetenschappelijke belangstelling voor het onderwerp zijn dat zo’n beetje de beste gegevens die we hebben. Voor de rest zijn het anecdotes over persoonlijke ervaringen. Ook dat is een probleem, maar dat moet wachten tot een volgende blogpost.

Kortom, in plaats van Schrödingers Rapist (zie ook hier voor meer uitleg over dit begrip) hebben vrouwen op straat en in het openbaar vervoer te maken met een variant, namelijk Schrödingers Aanvaller. Je zit in trein, bus of tram. Of je loopt op straat. Een man spreekt je aan. Dat is Schrödingers Aanvaller. Want je kent hem niet. Als hij je aanspreekt weet je niet precies of die persoon je grenzen zal respecteren, of dat het praatje een voorbode is van geweld.

Het ANP-bericht lijkt een geïsoleerd incident, maar dat is het hoogstwaarschijnlijk niet. De hele gang van zaken riekt naar een gevalletje Schrödingers Aanvaller, dat toevallig de krant haalde. Het topje van de ijsberg.

Reclamebureau’s geven feminisme een make-over

Feministen, huuuuuh, boze, harige mannenhaters die hysterisch gillen om niks! En zeuren! Het feminisme heeft vanwege dit type vijanddenken een negatief imago gekregen. De Engelse editie van tijdschrift Elle vond het hoog tijd voor een positiever imago. De glossy zette drie reclamebureau’s aan het werk om het feminisme een grondige make-over te geven.

Elle koppelde drie feministische organisaties aan drie marketingbureau’s om een reclame voor het feminisme te ontwerpen. Dat leidde tot een paar op zich sprekende posters. Een bureau gebruikte de loonkloof als thema:

Een ander bureau besloot in te gaan op de vele stereotiepe etiketten die we met ons allen op vrouwen plakken:

Het derde bureau kwam tot een soort stroomschema, zodat iedereen zelf kan bepalen of hij/zij feministisch is. Met als slogan: ‘feminisme is voor iedereen:

Lovenswaardige pogingen, en het initiatief leidde dan ook tot complimenten. Feminisme heeft ten onrechte een negatieve pers, dus goed dat iemand een poging doet om duidelijk te maken dat het gaat om keuzevrijheid, democratie en gelijkheid – gelijk loon, gelijk speelveld, gelijke kansen, voordat iemand dat weer negatief uitlegt.

Toch klinkt er ook kritiek. Elle geeft als damesglossy het schoonheids-industrieel complex volop ruimte om ondermijnende marketingstrategieën los te laten op vrouwen.  En dat platform gaat nu het feminisme verdedigen? Onder andere webmagazine Jezebel heeft gemengde gevoelens over de publiciteitscampagne. Het reduceert feminisme tot een merk, en er gaat nogal wat verloren als je een veelzijdige, complexe emancipatiebeweging herontwerpt en er een aantrekkelijk glanzend product, stelt dit blad.

Ook andere mensen wijzen erop dat de situatie nogal wat tegenstrijdigheden bevat:

if it is trying to really “rebrand feminism” and get more women thinking about what it means, then perhaps it should change in other ways. Why not do something really bold and ditch the airbrushing? Why not feature less perfect models?

Feminist Times, een gloednieuw feministisch blad in Engeland, werkte mee aan de advertentie tegen de loonkloof. Ook zij kijken met gemengde gevoelens terug op het hele proces. Elle wilde geen anti kapitalistische boodschap, kreeg FT te horen, en het moest iets worden waar gemiddelde lezeressen zich mee konden identificeren. De loonkloof advertentie bleek uiteindelijk het minst opruiend. Niemand voelde echter veel enthousiasme:

The pay gap felt like a more ‘serious’ and ‘worthy’ issue to pin our colours to […]. But it didn’t set our pulse racing and nor did it capture the issues we felt most strongly about. The problem with ‘rebranding feminism’ is that feminism isn’t a brand to begin with. It’s a process rather than an idée fixée. There’s no easy way of capturing that process in an A4 visual advert – believe me, we tried – so any ‘rebrand’ would inevitably have been a compromise. […]The experience was a fascinating parable about the constraints the mainstream media is operating under. My time as muse for Elle has taught me that women’s magazines are structurally incapable of originality. I don’t blame the Elle team for this, any more than I blame well paid men for the pay gap.

Toch slaagde de advertentiecampagne érgens in. Mensen discussiëren over feminisme. Wat het is, wat het niet is, wat het zou moeten zijn, theorie versus praktijk, enz enz. Dat kan nooit kwaad.

Belgische organisaties vechten tegen stereotypen in speelgoedland

Belgische organisaties zoals De Vrouwenraad, Femma en documentatiecentrum Rosa slaan de handen ineen om iets te doen aan de roze en blauwe apartheid in speelgoedwinkels. Onder het motto Vrij Spel, Kinderen Kiezen Wel, gaan deelnemers aan de acties speelgoedwinkels aanspreken op de inrichting van hun zaak, en lobbyen voor een minder strikte seksescheiding in het aanbod voor kinderen.

vrijspelwinkelrekken

De actie begint nu winkels de eerste folders voor Sinterklaas en kerst presenteren. Wie zo’n folder doorbladert, kan niet om het dominante thema heen. Documentatiecentrum Rosa:

Meisjes worden verbannen naar een roze glitterwereld, jongens worden in een blauwe en kaki wereld van ruige actie gedropt. Het lijkt wel of jongens en meisjes in een volledig aparte wereld leven. Die voorstelling komt overal terug in publiciteitscampagnes en advertenties, in de vormgeving en de verpakking van de producten. Tegen die dwingende gendersegregatie in speelgoed en de belemmerende invloed ervan willen de vrouwenorganisaties opkomen.

Om dat te doen richtten de organisaties een platform op, inclusief Facebook pagina. De organisaties kunnen dan gezamenlijk een vuist maken en actie afdwingen. Want de seksistische marketing van kinderspeelgoed heeft bewezen negatieve effecten op de ontwikkeling van kinderen. Jongens en meisjes. Het loont daarom de moeite om te vechten voor keuzevrijheid.

België staat niet alleen. In ons land deed journaliste Asha ten Broeke deze week een dappere poging om een discussie over het apartheidsregime in speelgoedland te beginnen Onder andere de folders van Bart Smit noemt zij een aanwinst voor het seksisme museum. Bij gebrek aan een groter platform moet ze echter opereren volgens het adagium ‘zachtjes, zachtjes’:

Wie het niet erg vindt dat wetenschap, sport en techniek alleen voor jongens is, en dat meiden zich vanaf hun kleutertijd voorbereiden op een bestaan als sexy huisvrouw, moet zich hier vooral niet over opwinden. Dat is maar slecht voor de bloeddruk. Maar als je kinderen iets meer keuzevrijheid gunt, dan is wat milde irritatie misschien niet zo’n gek idee.

Ten Broeke weet dat milde irritatie het maximale is wat oerconservatief Nederland kan tolereren. Sla je een iets scherpere toon aan, dan barsten meteen de volautomatische ‘je zeurt-je overdrijft-waarom moeten die agressieve feministen altijd zo boos zijn-kwam de echte man maar terug, dan was alles opgelost’-reacties los.

Voorbeelden uit andere landen laten zien dat winkels wel degelijk veranderingen doorvoeren. Ze doen dat echter alleen als protesten zo krachtig worden, dat je het niet langer kunt negeren. Zweedse kinderen protesteerden bijvoorbeeld al in 2009 tegen de stereotiepe manier waarop speelgoedfabrikanten kinderen in een genderkeurslijf opsloten. Een paar jaar later, in 2012, bood een grootmacht zoals Toys R us eindelijk genderneutrale folders.  Dit jaar volgde de Engelse tak van deze keten. Druk van de organisatie Let Toys Be Toys speelde een grote rol bij die beslissing. Idem bij winkelketen Boots, die dit jaar de seksescheiding ophief, eveneens onder druk van Let Toys be Toys.

Kortom, met beleefde analyses en oproepen tot milde irritatie kom je er niet. Je hebt collectieve actie nodig, of individuele protesten die zo scherp en treffend zijn, dat ze de pers halen. Zoals de mail van een Engelse moeder, die Argos bekritiseerde vanwege seksistische reclame. Ze wijst er terecht op dat speelgoedzaken zelf ook belang hebben bij verandering:

My three year old daughter currently loves Scooby Doo, Fireman Sam and Jake and the Neverland Pirates but I fear their days are numbered. When I pointed out those toys in the catalogue she responded that they were boys toys. What a waste of a potential customer. […] It is too late for your Christmas 2013 campaign, but perhaps it might not be too late for next year. Please do take this subject seriously. Just because it would be a difficult change to implement does not mean you shouldn’t do it.

Bart Smit, luister naar moeders en hun kinderen. Stop met die suffe stereotypen. Daar wordt iedereen beter van.

Studie brengt in kaart wanneer vrouwen zichzelf lelijk voelen

Marketingbureau’s willen graag omzet halen. Als het gaat om persoonlijke verzorgingsproducten voor vrouwen, hebben ze er dus alle belang bij om te weten wanneer ze de grootste kans maken om een crème of lippenstift te verkopen. Dat leidde tot een studie van media agentschap PHD waaruit blijkt op welke dagen en momenten vrouwen zichzelf het lelijkst voelen. Vervolgens kunnen verkopers daar hun strategie op aanpassen. We zijn gewaarschuwd!

Het onderzoek haalde allerlei media, die aangeven dat PHD Amerikaanse vrouwen vroeg om vragenlijsten in te vullen over hun zelfbeeld. Soms noemen de artikelen zelfs percentages, bijvoorbeeld in alinea’s die aangeven dat 46% van de ondervraagde vrouwen zichzelf het lelijkst vinden op maandag. De Zesde Clan heeft het originele onderzoek echter nergens kunnen vinden.

Wel treffen we steeds Kim Bates aan, hoofd van de afdeling Brand Planning bij PHD. En vinden we steeds opnieuw dezelfde informatie. Vrouwen voelen zich het lelijkste op maandagen, op de voet gevolgd door zondagen. Donderdag vinden ze zichzelf het mooiste, want dan komt het weekeinde eraan. Vrouwen voelen zichzelf volgens PHD het lelijkste als ze ziek zijn, zweten, net gehuild hebben, net wakker worden, of aan het einde van een drukke werkdag. Ze voelen zich ook lelijk als ze zich eenzaam of neerslachtig voelen, en/of als ze zich veel zorgen maken.

Bates formuleert op basis van de resultaten een verkoopstrategie die neerkomt op aanmoedigen en ‘empower’, in slecht Nederlands ‘bekrachtigen’. Het komt er op neer dat PHD winkels en marketeers aanraadt in te spelen op de zwakke momenten van vrouwen. Dan moet je makkelijke reddingsacties onder de aandacht brengen – snel, koop deze mascara om je  gezichtsmake-up op te kalefateren! Als vrouwen zich goed voelen, wil je dat bekrachtigen. Ja, je ziet er geweldig uit met onze producten, en voor het weekeinde adviseren we dit en dit en dit om er tijdens een uitje op je voordeligst uit te zien.

Jezebel vat de deze verkoopstrategie als volgt samen:

The “Encourage/Empower” engagement strategy can best be summed up in the following steps: 1) Maintain an environment in which women feel unattractive and vulnerable without using beauty products; 2) tell them that they can assuage their feelings of vulnerability by putting the right crap upon their faces and bodies; 3) make them feel that doing so is somehow integral to their personal success and value as a person; 4) repeat. So empowering! So encouraging! Thanks, everyone!

Merk ook op hoe de marketingmensen gretig gebruik maken van het taalgebruik uit positieve psychologie en het feminisme. Je lekker voelen in je eigen lijf! (Maar dan wel afgemeten naar de maatstaven van een zeer strak keurslijf). Empowerment! (Maar dan alleen op het gebied van je uiterlijk.) Etc.

Dat is geen empowerment van vrouwen, dat is een voorbeeld van het begrip empowerful. Vrouwen winnen geen daadwerkelijke, concrete macht of invloed. Ze leren alleen om beter te voldoen aan het schoonheidsideaal:

She may only earn 3/4 of what a man earns, but she damn well has the empower to look sexy doing it in her cheapcrap push-up bra from Victoria’s Secret. She has the empower to demand pink products from manufacturers. She has the empower to cry out ‘I did it for me!’ when she gets her boob job; maybe she even has the empower to believe it. The empowerful woman is saucy, yet feminine. Clever, yet feminine. In her early thirties, yet feminine. Heterosexual, yet feminine. Stays in shape eating Lean Cuisine and sweating blue Gatorade while kickboxing in slow motion, yet feminine. Yes, the empowerful woman is many things. Too bad powerful isn’t one of them.

Gezien deze studie zou het voor vrouwen veel beter zijn om de sirenenzang over strakke lijven, perfecte wenkbrauwen, ideale lippotloden en vrouwelijke geuren zoveel mogelijk links te laten liggen, en in plaats daarvan te bedenken dat we mensen zijn. Als we sporten, zweten we. Dat is normaal. Laten we vooral plezier hebben in wat we doen. Laten we het gezelschap opzoeken van mensen die ons waarderen om wie we zijn, niet om hoe we eruit zien. En met die mensen vervolgens iets leuks te ondernemen. Word je veel gelukkiger van. Waarna je meteen positiever over je eigen schoonheid denkt. Win win!

Vrouw botst aan tegen machonormen

Als je voldoet aan de toelatingscriteria voor de commando’s, voldoe je aan de criteria en mag je bij de commando’s. Toch? Niet als je een vrouw bent. Dan veroorzaak je zelfs al ophef als je een plekje verovert in de voorselectie voor de opleiding bij de commando’s. De voorselectie. Voor de opleiding. Dus er is nog niks aan de hand. Toch weten anonieme bronnen al te melden dat het nooit kan werken, een vrouw tussen al die mannen.

Hmmm, en hadden we het al gehad over PMS? Wat zou zo’n vrouw doen met zo’n groot geweer als het weer die tijd van de maand is? Plus, menstruerende vrouwen trekken beren aan, dat weet iedereen!

Het artikel in Trouw geeft een mooi beeld van de vorm en de aard van de weerstand. Allereerst stuit de kandidate op het soort ondermijnende fluistercampagne waar ze ook in de V.S. wel raad mee weten, zodra een vrouw genoemd wordt in verband met een positie waarvan ‘men’ vindt dat ze die niet zou mogen bekleden. Steek je hoofd uit boven het maaiveld, en mensen voelen een onbedwingbare neiging vrouwen te ondermijnen en ontkrachten. Mannen blijven opvallend vaak verschoond van ‘anonieme bronnen’ die stellen dat een vrouw niet geschikt is, niet voldoet, en rampen zal veroorzaken. Deze kandidate kampt echter met hardnekkig herhaalde, gezichtsloze stemmen die zeggen dat ‘het niet werkt’. De indruk ontstaat dat ze sowieso geen kans maakt, want de werkvloer is tegen.

Als de kritiek concreter wordt, wat krijg je dan te horen? Trouw beroept zich vooral op één bron, een advocaat die veel zaken rondom militairen voert. Hij haalt er ‘zwaarwegende operationele belangen’ bij, met een beroep op een oordeel van voorheen de Commissie Gelijke Behandeling over de toelating van vrouwen tot onderzeeërs en tot de mariniers. Een vrouw zou verstorend werken. Maakt niet uit dat de CGB wel vaker dubieuze uitspraken deed als het ging om gender, en dat in zo’n geval bijvoorbeeld de EU alsnog ingreep om vrouwen kansen te geven.

De kandidate krijgt ook verwijten omdat ze zich onhandig manifesteerde in de media. Ze zei openlijk dat ze de eerste vrouwelijke commando wilde worden. En staat met haar naam in de krant. Misschien schond ze zodoende wel staatsgeheimen. Zie je wel, ze deugt niet! Ook zou ze nu al – omdat ze is toegelaten tot een voorselectie – een makkelijk doelwit zijn voor terroristische organisaties. Dat laatste is een goed voorbeeld van subtiel seksisme. Het klinkt zo nobel – vrouwen niet in gevaar brengen – maar het impliceert meteen dat vrouwen zwakker en kwetsbaarder zijn. Mannen zijn mannen. Vrouwen zijn een doelwit.

Niemand zegt ronduit ‘we motten geen vrouwen want ze zijn lastig, zwak en kwetsbaar voor vijanden’. Maar dat is wel de ondertoon die constant meespeelt. Zo werkt privilege, constateert de Washington Post:

That’s how privilege works in practice: Gender is invisible when it comes to male appointees but a constant presence when it comes to female appointees.

Het gaat er gewoon niet in dat een vrouw die door alle examens, testen en proeven heen komt, net zo capabel kan zijn als mannen die door alle examens, testen en proeven heen kwamen. Dan gaan de haren recht overeind staan. Kan niet werken!!! Toch vreemd, dat in Engeland vrouwen sinds 2002 bij de mariniers mogen, dat inmiddels deden, en dat we tot nu toe geen apocalyptische verhalen hebben gehoord over de ineenstorting van de Engelse mariniers, of terreurdaden jegens deze militairen.

Ook in de V.S. schiet het op. Na veel ophef, waarbij grotendeels dezelfde vooroordelen als in Nederland over tafel vlogen, besloot  het Pentagon alle gevechtsbanen, ook die binnen de commando’s, open te stellen voor vrouwen. Tot nu toe bleef de apocalyps uit. Vrouwen die niet voldoen aan de toelatingseisen, vallen gewoon af, net als mannen. Australië, waar vrouwen sinds 2011 alle gevechtsfuncties mogen vervullen, geeft hetzelfde beeld te zien. Ook hier dezelfde bekende vooroordelen in de aanloop naar de toelating van vrouwen. Ook hier geen rampen.

Als er iets is wat vrouwen in gevaar brengt, dan is dat niet het werk zelf, of de vermeende dreiging van terroristische organisaties die in een vrouw een makkelijk doelwit zouden zien. Wat hen in gevaar brengt is een seksistische cultuur binnen het leger, en daarbuiten. Daardoor lopen ze een grotere kans om beschadigd te worden door discriminerende praktijken, en moeten ze zich allerlei vijandige situaties op de werkvloer laten welgevallen. Van grof, zoals uitsluiting en seksueel geweld, tot aan subtielere praktijken die een aanslag vormen op je zelfvertrouwen en welbevinden:

“You are just one girl who got offended by the comment, while so many others adhere to it.”

De voorbarige ophef rondom een kandidate voor, nogmaals, de voorselectie voor de opleiding van de commando’s, toont aan dat die seksistische cultuur in Nederland nog springlevend is. Hier geen generaals die expliciet stellen dat mannen maar moeten wennen aan vrouwen in het leger, dat ze zich fatsoenlijk moeten gedragen en anders kunnen opzouten. Hier doodse stilte en geruchten ‘dat het niet werkt’. Deze kandidate kan het bij voorbaat al vergeten. U kunt gaan. Volgende!

So You Think You Can Dance heeft een genderprobleem

De zesde editie van de Nederlandse variant van dansshow So You Think You Can Dance heeft een genderprobleem. Dat begint al bij de samenstelling van de jury. Je kunt in dit geval niet zeggen dat slechts weinig vrouwen dansen. Ondanks het overweldigende aanbod aan talent gaven de drie mannelijke juryleden hun golden ticket echter alleen aan mannen. Terwijl het enige vrouwelijke jurylid, Euvgenia Parakhina, een vrouw zo’n buitenkans gunde. Geeft te denken, zo’n verdeling.

Parakhina, de eenzame vrouwenstem in de jury.

Golden Tickets zijn belangrijk omdat dansers dan meteen door mogen naar de volgende ronde, het Bootcamp. Ze vermijden zodoende een laatste, soms slopende auditie. Dit zesde seizoen zou je denken dat de drie mannelijke juryleden ook een of meer vrouwelijke talenten zou erkennen. Maar nee, ze kozen alledrie voor een man. Euvgenia was de enige die een vrouw zo’n directe rit naar het Bootcamp in Spanje gunde. Deze kandidate, Ellen, weigerde het ticket echter. Ze wilde per se haar finaledans laten zien.

Op andere momenten was Parakhina het soms totaal niet eens met het oordeel van haar mannelijke collega’s, maar omdat zij met hun drieën in de meerderheid zijn moest ze bakzeil halen. Dat gebeurde bijvoorbeeld met ‘Showy Joey’, die zo’n overmaat aan zelfvertrouwen etaleerde dat Parakhina afhaakte. Echt teveel macho haantjesgedrag. De drie mannen vonden deze jongen echter geweldig. Dus mocht hij door. De mannelijke smaak domineert zodoende.

Daarnaast kreeg de laatste auditeronde een vreemde nasmaak. Eén van de dansers, Bob Fanton, liet bij zijn eerste optreden girly hip hop zien. De jury liet hem doorgaan naar de tweede ronde, maar drukte hem op het hart dat hij deze keer zijn mannelijke kant goed moest laten zien. Dat deed hij vervolgens onvoldoende, vond de jury, en de kandidaat moest alsnog naar huis. Wie het wel goed deed? Remses, een gespierde kandidaat die een acrobatisch staaltje Afro dans weggaf. Dat was nog eens een echte man. ”De beste auditie in járen”, riep de jury. Hij mocht door naar het Bootcamp.

Zulke vreemde ondertonen, zoals die obsessie met mannelijkheid en machogedrag, zijn de danswedstrijd niet vreemd. In thuisland de Verenigde Staten raakte de jury van slag toen bij de editie van 2009 twee mannelijke paren een demonstratie ballroom dansen gaven. Ze konden geen oordeel geven. De jury vond dat de mannen het over moesten doen, deze keer met een vrouwelijke partner. Het incident staat niet op zichzelf:

on the dance floor, it’s Heteronormative City. Men are supposed to be men, women are supposed to be women, each is supposed to dance in a certain way, and they’re bloody well supposed to dance with each other. It’s the aspect of homophobia that’s about a deep attachment to rigid gender roles, and that sees homosexuality as upsetting those roles. (Which, in fact, it is.)

Nieuwszender Fox zag zich vanwege de kritiek op de jurering gedwongen met een verklaring te komen. Die beperkte zich tot een cliché-opmerking van het type ‘sorry als iemand zich beledigd voelde’.

Twee jaar later toonde de Amerikaanse editie van 2011 hoe het ook kon. Twee vrouwen maakten enorme indruk met een optreden waarbij ze gehakt maakten van begrippen als mannelijkheid en vrouwelijkheid. Website Feministing merkte bij die gelegenheid op:

How fierce was that? I hope a million little girls and boys are watching this show and getting a sense that gender is fluid, performative, and flexible.

Of het huidige Nederlandse seizoen zoveel flexibiliteit kan bieden, moet na het problematische begin nog blijken. De gekozen dansvorm voor het Bootcamp blijkt in ieder geval een tweesnijdend zwaard. De uitverkoren kandidaten bekwamen zich in Sevilla in Flamenco.

Het voordeel is dat deze dansvorm mannen en vrouwen ruimte biedt voor solo-optredens. Ook constateren gevestigde Flamecodanseressen zoals Carlota Santana dat vrouwen de laatste tien jaar meer ruimte krijgen in deze stijl. Aan de andere kant grossiert Flamenco nog steeds in stereotypen. Vrouwelijke vrouwen in waaierende jurken, en stoere machomannen die viriel gedrag op de dansvloer etaleren. Enfin, we gaan het merken. Op naar Sevilla.