Tag Archives: seksisme

Nederland maakt kennis met de uitvinder van ‘mansplaining’

Magazine The New Yorker raakte een gevoelige snaar met deze cartoon:

Mijn vrije vertaling: ”Ik zei: ‘ik vraag me af wat het betekent’, niet ‘vertel jij me wat het betekent’.”

BAM! Mansplaining in een notendop. De ervaring van veel vrouwen dat mannen hen iets uitleggen, ongeacht wat het is en ongeacht de kennis, mening en/of ervaring die vrouwen zelf hebben over het onderwerp. Denk aan de arts die van een mannelijk familielid een verhandeling krijgt over een aandoening waar ze nota bene in specialiseerde.

Het fenomeen is tenenkrommend irritant en getuigt van een enorme blinde vlek bij mannen, maar lange tijd beschikten vrouwen niet over de taal of de machtspositie om zich teweer te stellen tegen deze culturele vorm van dominant territorium afbakenen. Zolang je sociaal en economisch afhankelijk bent van een man laat je het wel uit je hoofd om kritiek op hem te uiten. En als dat niet meer zo is, moet je nog steeds een woord vinden om uit te drukken wat het probleem is.

Cue Rebecca Solnit. In 2008 schreef ze het essay ‘mannen leggen dingen aan mij uit‘. De term Mansplaining stond daar nog niet letterlijk in, maar vrouwen herkenden zich in de situatie die ze in het essay besprak en kwamen met dat woord op de proppen. Men explain werd mansplain. Nu, bijna tien jaar later, kunnen Nederlanders dit baanbrekende essay eindelijk in hun eigen taal lezen. Vrij Nederland publiceerde de vertaling, bij wijze van voorpublicatie van een nieuw in Nederland verschenen bundel artikelen van Solnit.

Mansplaining staat inmiddels in het online woordenboek van Oxford. In interviews vertelt Solnit dat ze het erg prettig vindt dat vrouwen nu beschikken over de woorden om duidelijk te maken op welke manieren ze monddood worden gemaakt:

I used to focus on its negatives: It does get used too broadly at times, and it can imply that anything men hold forth on is mansplaining. But years ago, a woman pointed out to me that the word has been incredibly valuable in describing an experience most women have but didn’t have terminology for, beyond generics like patronizing, presumptuous and so forth. I often talk about the importance of calling things by their true name, of the value of precise description, so I’m pleased to have inspired a word that is now in many languages, including, recently, Icelandic.

Hoog tijd dat Nederland nader kennis maakt met het essay van Solnit en het gebruiksgemak van het woord mansplaining. Want in ons land komt dat ook vaak zat voor. Dus hulde aan uitgeverij Podium die de bundel van Solnit uitbracht onder de titel ‘Mannen leggen me altijd alles uit‘. En hulde aan Vrij Nederland voor de voorpublicatie van het essentiële mansplain-essay die de bundel haar naam geeft.

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

Belangstelling groeit voor Octavia Butler’s vooruitziende blik

Octavia Butler schreef genuanceerde science fiction over racisme, seksisme, het milieu, de Ander. Nu, dankzij het oprukkende conservatieve populisme, krijgen deze vraagstukken een nieuwe urgentie. En neemt de belangstelling voor de ideeën van deze auteur toe. ‘Alles wat je aanraakt, verander je’, schreef Butler, en met die hoopvolle boodschap kunnen mensen wellicht verder in het tijdperk Trump (en bij ons Wilders? Of die seksistische Trump-sympathisant Thierry Baudet???)

De hernieuwde aandacht voor Butler uit zich op allerlei manieren. Non-profit organisatie Clock Shop organiseerde vorig jaar een evenement rondom de auteur. Onder de noemer Radio Imagination vonden het hele jaar door performances, filmavonden en literaire bijeenkomsten plaats.  Clock Shop zelf produceerde bovendien een reeks podcasts over haar leven en werk.

Daarnaast houdt de Huntington Library, trotse beheerder van Butler’s archief, vanaf april 2017 een tentoonstelling, zodat mensen haar brieven, schetsen, aantekeningen enz. met eigen ogen kunnen zien. Oktober vorig jaar nam een journalist uit Los Angeles bovendien het instagram-kanaal van de Huntington Library over om haar nalatenschap digitaal te ontginnen. En haar roman Kindred (geestverwant) werd bewerkt tot een literair stripboek, met een voorwoord van SF auteur Nnedi Okorafor. Recensenten noemen dit album essentieel leesvoer en een prima introductie tot haar werk.

Butler’s ideeën en inzichten krijgen op die manier de kans om breder bekend te raken bij een groter publiek. Een hoopvol teken, zeker in de V.S., waar blanken met een abonnement op Fox News een seksistische, racistische president kozen, die op dit moment allemaal racistische, seksistische mannen aanstelt die de rechten van vrouwen en niet-blanke mensen in willen perken.

Hoe kun je in zo’n verhard klimaat verder? Hoe navigeer je dit soort troebele wateren? Butler zelf kan een voorbeeld vormen, met haar pure wilskracht. Daarnaast biedt ze inzicht in situaties (kennis is macht). Ze snapte precies hoe conservatief populisme werkt en hoe ras, gender en sociale klasse op elkaar inwerken. Zo voorspelde ze Trump’s campagneslogan al in de jaren negentig. In Parable of the Talents staat een figuur op die, in een tijd van crisis, religieuze intolerantie en een toenemende hang naar isolationisme, campagne voert onder het uitroepen van ‘maak Amerika weer groot’.

Literair tijdschrift ZYZZYVA nam dit boek dan ook prompt op in een leeslijst voor het Trump tijdperk:

While Butler tackles the issues of white supremacy, misogyny, and exploitative capitalism that climax in a post-apocalyptic America, her real concern is the novel’s empathic protagonist. Lauren turns her burden into the foundation for a religious community based in empathy; in doing so, she lets us imagine what a society organized according to human need might look like.

Naast medemenselijkheid stelt Butler in haar verhalen een vorm van holistische spiritualiteit voor, samen met een politiek gebaseerd op ecologie en de gemeenschap, zoals collectieven en coöperaties. Ze plaatst zichzelf daarbij in een lange traditie van feministische utopieën en dystopieën, signaleert magazine FemSpec. Cruciaal daarbij is het vermogen van mensen om te kunnen veranderen:

Butler in the end opts for the pragmatic solution within her utopian vision, and with that speaks to concerns within feminist grassroots movements: With whom to ally? What compromises are acceptable, what is not open for negotiation? And above all, she addresses issues of agency and the potential to seize the moment and change the world around us, the promise of “All that you touch, you change.”

Dat kan op een negatieve manier zijn, maar ook op een positieve wijze. Butler laat zien hoe je aan de positieve kant uit kunt komen. Mensheid, doe er je voordeel mee.

PS.: In Nederland is alleen De Patroonmeester tweedehands verkrijgbaar, de rest van haar werk bleef zo te zien onvertaald in het Nederlands. Uitgeverijen…..?!?

Vrouwen vogelvrij in nieuwe cultuur onder Trump

Donald Trump’s voorbeeld om vrouwen te behandelen als koopwaar en hen desgewenst in hun gleuf te grijpen, heeft effect. Partijgenoot Chris von Keyserling besloot op zijn beurt óók een vrouw tussen de benen te grijpen, want nu hoeft hij niet meer politiek correct te zijn. En vrouwen die werkzaam zijn binnen de hamburgerketen van de door Trump aangewezen nieuwe minister van Werk krijgen veel vaker dan gemiddeld te maken met seksuele intimidatie, mede door seksistische reclames van het bedrijf.

Von Keyserling is een Republikeinse politicus uit de staat Connecticut. Volgens de berichtgeving liet hij een politieke discussie met een werkneemster escaleren. Haar naam en functie worden niet genoemd, maar ze had een kantoor in hetzelfde pand waar Von Keyserling werkt. De discussie draaide er volgens de aangifte op uit dat hij haar uitschold voor lui, bloedzuigend vakbondslid en haar toebeet dat er een nieuwe situatie is ontstaan. Eentje waarin hij zich niet meer politiek correct hoefde te gedragen. Waarop hij haar achtervolgde tot in haar kantoor en haar, toen ze weg wilde lopen, in haar vagina greep en zei:

According to the warrant, he “looked back with a really evil look in his eyes and said, ‘it would be your word against mine and nobody will believe you.”

De vrouw diende een klacht in, mede omdat ze er achter kwam dat Von Keyserling zich vaker seksistisch en agressief gedraagt jegens vrouwen. De politie arresteerde hem. De Republikein probeert de situatie nu te herformuleren als een grap, een speels gebaar, iets wat heus niet zo erg is als overgevoelige vrouwen beweren en komop mensen, niet zo moeilijk doen. Het lukte Trump, dus waarom Von Keyserling niet?

Dat een seksistische houding jegens vrouwen gevolgen heeft voor normen en waarden, blijkt ook uit onderzoek naar de situatie in de hamburgerketen van Andrew Puzder. Trump droeg deze man voor als degene die zich over de arbeidssector moet buigen. Puzder heeft een goed gedocumenteerde geschiedenis van seksuele intimidatie en seksistische reclamecampagnes vol halfnaakte modellen.

Dat voorbeeld werkt negatief door binnen zijn onderneming. Rapporteren gemiddeld 40% van de fast food medewerksters seksuele intimidatie, bij Puzder’s bedrijven stijgt dat percentage naar 66%. Klanten beroepen zich daarbij op de seksistische reclames om hun gedrag goed te praten: in die filmpjes zijn de vrouwen gewillig en vrijelijk beschikbaar om te bepotelen, dus waarom de medewerksters dan niet? The Guardian concludeert somber:

When the person at the top of a company normalises objectification, it makes it much more socially acceptable for others to treat women in a similar way. This is one of the clearest illustrations yet of the “trickle-down” effect we see when people who themselves exhibit prejudiced views are put in positions of great power. It is a phenomenon we must prepare ourselves to see a great deal more of after Donald Trump is inaugurated as the 45th President of the United States.

Seksisme alarm: Cixin Liu heeft een genderprobleem

Chinese science fiction! Winnaar van de Hugo Award voor beste sf roman! Goede recensies! Ik begon met een open geest aan ‘The Tree-Body Problem‘ van auteur Cixin Liu, maar helaas liep mijn leeservaring averij op. Want zoals wel vaker gebeurt, heeft de schrijver een vrouwenprobleem. Mannen domineren het verhaal. Zodra een vrouw ten tonele verschijnt, vallen woorden als ‘kil’, ‘koud’ en ‘afstandelijk’.  De schaarse vrouwelijke personages gaan bovendien dood, of zorgen voor rampen.

Voor alle duidelijkheid: prima als een vrouw slechte keuzes maakt/een schurk is. Dat kan een goudmijn zijn voor een auteur en prachtige, spannende boeken opleveren. Het slecht-zijn verandert pas in een probleem als de auteur een karikatuur schept zonder de bijbehorende humoristische bedoeling. Als hij de paar vrouwelijke personages beschrijft in negatieve termen, als kille, zwakke, moeilijk benaderbare sfinxen. Als verder mannen, mannen en nog eens mannen het verhaal dragen en verder brengen.

Niet alleen maken vrouwen nauwelijks deel uit van de gebeurtenissen, ze krijgen ook op andere manieren een tweederangs status. Steeds komt hun uiterlijk ter sprake. Ik probeer spoilers zoveel mogelijk te vermijden, maar meteen in het begin schieten soldaten een vrouw neer. Ze staat tijdens China’s culturele revolutie boven op een muur met een vlag te zwaaien, wordt geraakt, valt. Bij dit alles besteedt Liu buitensporig veel aandacht aan haar slanke figuur en de sierlijkheid van haar bewegingen. Ook op andere plekken in het boek krijgt het uiterlijk van een vrouw alle aandacht, voordat je als lezer verder iets over haar hoort. Dat heet seksualisering. Bij mannelijke personages gebeurt dat niet.

Daarnaast draait een groot deel van het verhaal om een computerspel – niet zomaar een game, maar eentje met grote effecten op de gebeurtenissen in de echte wereld. Alle bij name genoemde personages in dat spel zijn mannen. Veel van hen dragen bovendien de namen van grootse Westerse wetenschappers uit het verleden, zoals Newton en Einstein. Echte revolutionaire wetenschap komt uit de koker van mannen. Mannen maken uit hoe de beschaving zich ontwikkelt. Zij bepalen, kiezen en beslissen.

Wat ik opmaak uit die opeenstapeling van aanwijzingen is, dat de auteur het niet goed voor heeft met zijn vrouwelijke personages. Hij kan niks met ze. Man = goed! Vrouw = dubieus, waarschijnlijk slecht! Als de lippendienst bewezen is – kijk, een vrouwelijk personage werkt als wetenschapster op een geheime militaire basis! – verlegt hij zijn focus naar de mannelijke personages, die veel meer ruimte innemen, handelen, de ontwikkelingen bepalen, letterlijk en figuurlijk het spel spelen, het échte talent hebben.

Ik heb echt geprobeerd met een onbevangen blik te lezen. Pas op pagina 253 gaf ik het op. Met tegenzin, want ik wilde graag ervaren wat deze Chinese auteur het genre kon brengen. En met teleurstelling, want de recensies waren zo positief van toon. Daarbij moet wel gezegd worden: die positieve recensies komen, achteraf gezien, vooral van mannen. Vrouwen benoemen veel eerder dat het seksisme van Liu voor hen onverteerbaar is en de leeservaring aantast:

….the degree of sexism and gender essentialism is pretty staggering. Somehow Liu managed to get to 2016 without realizing that “she was a woman, not a warrior,” needs to be preceded with “Dammit, Jim” or omitted completely.

Misschien, zo analyseert een andere recensente, kwam Lui enigszins weg met zijn vrouwenprobleem, omdat het zo fijn is als SF meer diversiteit krijgt:

Key characters who cause problems by being soft and nice are consistently female, while the ones who most help humanity to survive by being hard and tough are consistently male. […] consistently over many different human cultural eras men choose survival while females choose annihilation. This patterns suggests not just that the author has chosen to depict a sexist culture, but that author holds a sexist belief:  there is a robust innate difference between men and women that makes women bad leaders during conflicts. This is what I suspect Cixin only gets away with, so far, because he is Chinese. People eager to embrace ethnic diversity are often willing to overlook sexism in newly included ethnicities.

Ik heb genoeg van Cixin Liu. The Three-Body problem vormt deel 1 van een trilogie, maar Liu’s vrouwenprobleem maakt dat ik het bij dit eerste deel laat. Helaas.

Zaak Simons staat niet op zichzelf

De zaak Sylvana Simons houdt de gemoederen bezig. Gelukkig beginnen er in de media analyses te komen die haar situatie voorzien van een bredere context. Want wat haar overkomt, staat niet op zichzelf. Het hangt samen met bekende patronen rondom seksisme en racisme, en met territoriumdrift van de groep die het openbare debat gewend was te domineren. Een overzicht van de betere artikelen:

Bron: Joop.nl

Slechts een paar bronnen halen de analyses uit het niveau van persoonlijke anekdotes en inzichten, en plaatsen de woede tegen Simons in een bredere context. Zo haalde tijdschrift Linda een onderzoek aan van het Britse dagblad The Guardian. Deze krant analyseerde tienduizenden commentaren op opiniestukken van verslaggevers, en toonde keihard aan dat mensen de standpunten van hun gekleurde, vrouwelijke medewerksters met de meeste haat neersloegen. Van de top tien doelwitten vielen er acht in die categorie. De andere twee plekken gingen naar mannen met een gekleurde huid.

Wie leveren al die haat? Veel commentaren zijn anoniem. Her en der duiken echter wel degelijk namen op. Linda noemt radio dj Giel Beelen en voetbalcommentator Johan Derksen als expliciete leveranciers van haat tegen Simons. Een 37-jarige man uit Kudelstaart bekende de maker te zijn van bewerkte beelden waardoor het lijkt alsof mensen Simons lynchen.

Ziet u het patroon? Blanke mannen. Het NRC ging te rade bij kinderpsychiater Glenn Helberg:

Het zijn opvallend veel witte mannen die zich aangevallen voelen, zegt Glenn Helberg, kinderpsychiater en voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN). „Zij voelen de drang de eigen groep waarmee jij je identificeert, te verdedigen tegen de ánder. Dat is een heel primitief gevoel. Sylvana Simons is niet alleen de ánder omdat ze zwart is, ze is ook nog vrouw. Seksisme, racisme én islamofobie spelen een rol. Want ze zit nu bij een partij die opkomt voor moslims. Zij symboliseert die drie angsten.”

Webmagazine Vileine schreef hier trouwens in mei dit jaar al over, al die blanke mannelijke opiniemakers die steigeren zodra Simons in beeld komt en hele columns wijden aan hun weerzin tegen haar.

Dat duidt op nog iets anders. Radio, debatprogramma’s op de televisie, het politieke debat, kranten, tijdschriften, op een paar uitzonderingen en niche-genres na domineren blanke mannen. Dat vond iedereen lange tijd normaal, totdat de tweede feministische golf losbrak, emancipatiebewegingen aan kracht wonnen en allerlei groepen meer diversiteit eisten. Deze ontwikkeling leidt ertoe dat blanke mannen nog steeds domineren, maar daar steeds minder vaak mee weg komen. De Correspondent:

…de man die dacht machtig en onaantastbaar te zijn, niet langer wegkomt met gedrag wat tot in het recente verleden geaccepteerd of geslikt werd. Witte mannen moeten een toontje lager zingen, omdat ook vrouwen, minderheden en mensen met een lagere sociale klasse hun plek opeisen. Daarom roeren veel van dit soort mannen zich. Door zich te beklagen dat hun grappen niet meer geaccepteerd worden of hun woorden altijd verkeerd uitgelegd worden. Door een seksistische, badinerende tweet de wereld in te slingeren.

Of een lynchfoto van Sylvana Simons te maken, zodat ”die bitch” haar plek weer weet. Zelfs het ‘daar moet een piemel in’ komt weer langs, want als mannen een vrouw klein willen maken doen ze dat het liefst door middel van dreigen met haatseks. Zie ook de walgelijke reactie van Quote op een al even walgelijk artikel in Esquire, waar een journalist seksueel geweld tegen dronken, bewusteloze vrouwen aanmoedigde – en daar mogen wij vrouwen niks van zeggen, anders volgt haatseks.

Seksisme, racisme, islamologie en de woede van blanke mannen omdat ze niet meer als vanzelfsprekend het openbare debat domineren, het is een krachtige cocktail. Simons is niet de eerste of de enige die met die giftige cocktail in aanraking komt. Velen gingen haar voor. Hoogleraar Gloria Wekker, die aangevallen wordt op haar toon omdat mensen de uitkomsten van haar wetenschappelijke onderzoek naar racisme niet pruimen. Mannen en een enkele vrouw die moslima’s verbaal aanvallen op straat en in het openbaar vervoer. De haat tegen Ayaan Hirsi Ali. Het gaat door totdat we inzien wat er achter ligt….

Bonus: reacties op uitspraken over racisme en seksisme van Sylvana, bewijzen haar gelijk. Zie ook Lewis’ Law: commentaren over ieder artikel over feminisme rechtvaardigen het feminisme. Later iets aangepast zodat de wet beter aansluit bij andere internet-wetmatigheden (zoals Godwins Law):

As the comment section of any article about feminism grows, the probability of someone saying something utterly vile, stupid and/or ignorant about women – something that justifies the existence of feminism – approaches one.”

Verander ‘feminisme’ in ‘racisme’ en je bent er.

Seksisme alarm: moeder heeft het gedaan

In de categorie ‘volautomatisch’/onbewust seksisme deze keer een column van Sheila Sitalsing, nota bene gepubliceerd door maandblad Opzij. Zij reageert op een onderzoek van het CBS waaruit blijkt dat pubers al honderd procent doordrongen zijn van de Nederlandse norm op het gebied van huishouden en betaald werken. Het kostwinnersmodel heeft afgedaan. Het nieuwe ideaal voor heterostellen is het anderhalfverdienersmodel. In dat model heeft hij dé baan, en is zij hoofdverantwoordelijk voor huishouden en kinderen, met een baantje erbij ‘voor de extra’s’ of ‘om de kinderopvang te betalen‘.

De rubriek Seksisme Alarm bestaat omdat we openlijke vrouwenhaat makkelijk herkennen. ‘Wijven kunnen niet autoracen, ze horen in de keuken thuis’, da’s duidelijk en daar kun je makkelijk stelling tegen nemen, als je van mening bent dat vrouwen mensen zijn. In Nederland zijn we echter een stapje verder. Het seksisme gaat ondergronds, wordt impliciet, of krijgt een roze strik (het zogenaamde ‘welwillend seksisme’.) Of het gebeurt zo onbewust volautomatisch dat het niemand opvalt. Die voorbeelden, soms wat ouder van datum en soms recent, verzamel ik hier.

In dit seksisme alarm: het CBS onderzocht hoe jongeren over de verdeling van betaald en onbetaald werk denken. Ze moesten zich voorstellen dat ze later een relatie en een kind hadden, en hoe de situatie dan zou zijn. Dat leidde keurig tot een scenario waarbij híj minimaal vier dagen per week betaald buitenshuis werkt, en liefst fulltime. Zij heeft geen betaalde baan of verricht hooguit een dag of twee in de week betaald werk. Voor de rest zorgt zij onbetaald voor huishouden en kinderen.

Sitalsing signaleert in Opzij terecht dat jongeren blijkbaar al in een vroeg stadium weten hoe het volgens de omgeving hoort. De jongeren beschrijven een norm, en voegen zich daar naar.

So far, so good. Maar dan schrijft ze dit, met de vetgedrukte delen door mij toegevoegd:

In hoeverre dit de schuld is van Bart Smit, roze stofzuigers voor meisjes en scheikundedozen voor jongens valt buiten de opzet van dit onderzoek. Het CBS heeft wel iets anders onderzocht dat vermoedelijk nog bepalender is dan pratende babypoppen: kinderen nemen een voorbeeld aan hun ouders.  Moeders met kleine baantjes die het zorgen goeddeels voor hun rekening nemen en het geld verdienen goeddeels overlaten aan de man in huis geven aan hun dochters én hun zoons de boodschap mee dat dit oké is. Daarnaast zitten die moeders vermoedelijk de hele tijd de vaders die iets in het huishouden doen te bekritiseren te corrigeren. Want – en dit vind ik de zieligste uitkomst van het onderzoek – niemand, helemaal níemand van de ondervraagde jongeren denkt dat jongens beter zijn in stoffen, wc’s poetsen en koken dan meisjes. Je oogst wat je zaait.
In deze tekst gaat het om schuld. Wie heeft schuld. Het gaat om ‘je oogst wat je zaait’, een verwijzing naar een metafoor die onder andere in de Bijbel voorkomt. De ‘je’ in de zin over oogsten wat je zaait, is duidelijk degene die schuld heeft. Dat geeft een morele lading aan het geheel.
Wie is die ‘je’ die zaaide wat er geoogst wordt?  ”Kinderen nemen een voorbeeld aan hun ouders”, schrijft Sitalsing. Dat gaat meteen over in moeder. De moeder neemt het zorgwerk op zich. De moeder laat geld verdienen over aan de man. De moeder geeft dochters en zonen de boodschap mee dat de norm oké is. Zíj, de moeder, is degene die zaait. Zij, de moeder, heeft schuld, stelt Sitalsing impliciet.
Maar hoezo verandert ”ouders” opeens in alleen de moeder? Waar is de vader gebleven? Wat geeft hij zijn kinderen mee? Waar zijn de werkgevers die vrouwen naar huis sturen zodra ze aangeven dat ze zwanger zijn? Waar zijn alle familieleden, collega’s, vrienden en andere mensen die vrouwen onder zware sociale druk zetten om zich te schikken in dat anderhalf verdienersmodel? We lezen echter niks over de omgeving of de anderen. We lezen alleen dat de moeder vermoedelijk [= eigen invulling van Sitalsing, haar vermoeden] op vaders begint te vitten zodra die proberen iets in het huishouden te doen.
Zo dan mannen verleiden?
Sitalsing herhaalt hiermee een seksistische mythe, die vaak wordt ingezet om vrouwen met schuld beladen terug in hun hok te knuppelen. ‘Hoezo klagen dat mannen niks doen in het huishouden. Je maakt het er zelf naar, dus zeur niet.’ In werkelijkheid zie en lees je dat vrouwen tobben, elkaar om advies vragen wat te doen, en vanalles proberen om diplomatiek hun man te betrekken bij huishouden en gezin. Van mannen bekritiseren is alleen sprake in de zin van pleiten voor een herverdeling van betaald en onbetaald werk, omdat vrouwen overbelast worden als ze overal alleen voor staan.
Kortom, we hebben hier een prachtig staaltje volautomatisch seksisme te pakken. Wat er ook gaande is, wie er ook allemaal een aandeel in hebben, we letten alleen op moeder de vrouw. Zij is de schuldige. Foei, moeders! Beter je leven en wel nu meteen, anders groeit de volgende generatie ook op voor galg en rad en schiet het niet op met het feminisme.

Amerikaanse verkiezingen door een genderbril: schandalen-editie

Zit je in de laatste fase van je verkiezingscampagne, komt de FBI opeens met een vage brief dat ze opnieuw een onderzoek beginnen naar Clinton’s e-mail gedrag. Koren op de molen van Trump, die Clinton opnieuw verdacht kan maken, en een tegenslag voor Clinton. Welke rol speelt gender bij dit alles? Wat speelt er rondom de kandidaturen van Trump en Clinton? De Amerikaanse media bieden allerlei interessante analyses en nieuwtjes die je in de Nederlandse media niet leest.

Eén van de redenen waarom Trump de e-mails aan kan grijpen voor verdachtmakingen is omdat Clinton bij veel mensen te boek staat als een leugenachtig, niet authentiek persoon die vast en zeker vanalles te verbergen heeft. Waarschijnlijk speelt haar vrouw-zijn hierbij echter een grote rol, signaleert The Conversation als een van de velen. Vrouwen behoren hun man te steunen, tweede viool te spelen, zich bescheiden op te stellen en te dienen en te troosten. Doe je dat niet en vertoon je ambities, dan schend je de verwachtingen die mensen hebben. Je gedraagt je niet als een vrouw. Dat deugt niet. Er klopt iets niet.

Dat gevoel van onbehagen exploiteert Trump al vanaf het begin van zijn campagne. Hij gebruikt haar sekse tegen haar door slim in te spelen op vooroordelen. Hij gebruikt daarbij codewoorden zoals ‘stamina’ en door te stellen dat een president ‘brede schouders’ moet hebben, of dat Clinton er niet uitziet zoals een president – kritiek waar scholieres die meedoen aan debat-lessen al mee te maken krijgen.

Trump’s focus op schandalen en Clinton’s uiterlijk heeft nog een ander voordeel. Het leidt de aandacht af van zijn eigen, veel ergere schandalen. Terwijl bij Clinton twintig jaar verdachtmakingen en talloze diepgravende onderzoeken niks opleverden, kon Trump ongestoord belasting ontduiken, frauderen met giften, vrouwen ongewenst betasten en vernederen, rotzooien met zijn eigen mails, enz.

Vreemd dat we daar zo weinig over horen, merkten verschillende analisten op. Het riekt naar een dubbele moraal. Onder andere het gedrag van de FBI directeur onderstreept dit. Hij deinsde er voor terug om Trump’s dubieuze banden met Russen openbaar te maken, maar elf dagen voor de verkiezingen het Clinton e-mail gebeuren oprakelen vond hij geen probleem. Met zijn actie overtrad de FBI mogelijk de wet, en zeker weten interne gedragsregels.

Hoe nu verder? Omroep CNBC denkt dat dit e-mail schandaal Clinton juist helpt om Trump te verslaan. Anderen schatten in dat de invloed van de FBI manoeuvre beperkt blijft, omdat mensen lange tijd geleden al besloten op wie ze zullen stemmen. Maar zeggen mensen wel wat ze denken? Veel vrouwen uit conservatieve Christelijke milieus moeten bijvoorbeeld hun man volgen, ook in zijn politieke keuzes. Er zijn echter tekenen die er op wijzen dat vrouwen in het openbaar hun man steunen, maar in het geheim voor Clinton willen stemmen omdat ze Trump niet kunnen velen.

Ook vrouwen die openlijk Republikeins zijn, komen in het nauw. Ze moeten kiezen tussen trouw zijn aan de partij en daarmee een vrouwenhater volgen, of hun partij ”verraden” en niet stemmen of overlopen naar Clinton. Republikeinen vrezen dat Trump hun vrouwelijke aanhangers weg jaagt. Daarnaast voelen Republikeinse politici zich verraden door hun mannelijke collega’s. Jarenlang verdedigden ze mannelijke politici tegen beschuldigingen van seksisme. Nu steunen ze een vrouwenhater die openlijk aanranding goedpraat. Stank voor dank.

Hoe het uitpakt rond 8 november? Geen idee. Vrouwenhaat lijkt mensen (mannen) te stimuleren om de gang naar de stembus te maken en Trump te kiezen. Aan de andere kant putten Democraten hoop uit de eerste vroege stemrondes. In de staten Georgia, North Carolina en Florida lijkt het erop dat vrouwen zich opvallend vaak registreerden als kiezer en op Clinton stemden. Er ontstond onder andere een piek na het eerste debat tussen de kandidaten, toen Trump Clinton zeer seksistisch behandelde:

It thus appears that women reacted to the events by exercising their right to vote.

Goh, wie had dat gedacht.

Vrouwen ook in virtuele werelden niet veilig

Zelfs in virtuele werelden (virtual reality, VR) zijn vrouwen niet veilig voor mensen die hen ongewenst willen betasten. Jordan Belamire is één van de vrouwen die deze nieuwe vorm van seksuele intimidatie aan de kaak stelt. Ze speelde QuiVR, een virtueel spel waarbij je je boogschietkunsten kunt loslaten op hordes zombies. Zodra ze de multi-player optie koos, besloot ene ”BigBro442” zijn poppetje te gebruiken om haar poppetje ongewenst te betasten.

Echt, bedenk een nieuwe techniek en ranzige seksisten gebruiken dat om zich aan vrouwen op te dringen en hen het leven zuur te maken:

he chased me around, making grabbing and pinching motions near my chest. Emboldened, he even shoved his hand toward my virtual crotch and began rubbing. There I was, being virtually groped in a snowy fortress with my brother-in-law and husband watching. […] Guess what. The virtual groping feels just as real. Of course, you’re not physically being touched, just like you’re not actually one hundred feet off the ground, but it’s still scary as hell. […] What had just happened? I hadn’t lasted three minutes in multi-player without getting virtually groped.

De ontwikkelaars van QuiVR namen maatregelen om deze ongewenste intimiteiten tegen te gaan. Je kunt een soort bubbel om je virtuele persoon vormen en met een specifiek handgebaar vervelende spelers wegwuiven en onzichtbaar maken, zodat je elkaar niet meer ziet en het gedoe stopt.

Onder andere website The Mary Sue juicht dit toe, maar slachtoffers manieren geven om zichzelf te beschermen is niet genoeg.  Wat doen bedrijven met daders? Hoe kun je er als aanbieder van virtuele spelletjes voor zorgen dat wie zich misdraagt, waarschuwingen krijgt en bij herhaling weg moet? Want dit soort gedrag heeft als effect dat vrouwen de nieuwe technieken en nieuwe vormen van gamen beginnen te mijden als de pest. Belamire:

Women are allowed, sure, but the BigBro442s of the world will make sure you never want to come back.

Dit geldt breder voor allerlei technologieën. Van internet tot Twitter, vrouwen ontmoeten bakken met haat en bedreigingen. Je moet een sterke maag hebben om deel te blijven nemen. Dat de agressie nu ook opduikt in virtuele games, zorgt voor een zekere wanhoop. Vrouwen zijn echt nergens veilig. Sterker nog, er bestaan virtual reality games die spelers uitnodigen om vrouwelijke personages lastig te vallen – dat is de missie in het spel. Wat voor boodschap geef je daar mee af als producent?

Gelukkig beseffen steeds meer bedrijven dat ze forse inkomsten mislopen als vrouwen weg blijven. De alertheid op wangedrag neemt toe. Er kwam forse kritiek op de VR games die mannen in staat stellen virtuele vrouwen te bepotelen. En organisatoren van de Tokyo Game Show in september stuurden dit jaar mannen weg, omdat ze bij VR games vrouwelijke medespelers lastig vielen. Het mag echter duidelijk zijn dat er veel meer moet gebeuren om dit soort agressie tegen vrouwen te voorkomen.

VN dulden alleen fantasievrouw als boegbeeld

En de nieuwe genderambassadeur voor de Verenigde Naties is…. comics heldin Wonder Woman! En de nieuwe Secretaris Generaal van de Verenigde Naties is… een man! Opnieuw! Deze combinatie wekt woede op bij mensen die hoopten op een vrouw aan het hoofd van de VN.

Dichterbij dan dit komen we niet.

Onder andere Susan O’Mally, VN vertegenwoordiger namens de International Federation of Business and Professional Women, kon he-le-maal niks met deze gang van zaken:

At the same time that the Security Council was appointing António Guterres, who does promise that there will be gender parity in senior appointments, women got hit with Wonder Woman, a male fantasy. We need real women in decision-making positions in the United Nations to empower women, not female cartoon characters who don’t talk back.

Wat de benoeming van de zoveelste man in de 70-jarige geschiedenis van de VN zo tenenkrommend maakt, is niet alleen dat in zeventig jaar tijd blijkbaar nooit een vrouw goed genoeg was om aan het hoofd van deze organisatie te staan. Het was ook omdat de vorige Secretaris Generaal expliciet hoopte dat een vrouw hem op zou volgen. Dat er vervolgens een campagne op gang kwam om meer diversiteit aan de top te bereiken. Dat er deze ronde zeven zeer gekwalificeerde vrouwen in de rij stonden. Dat de commissie die uiteindelijk de knoop doorhakte, uit allemaal mannen en 1 vrouw bestond. En dat die mannenclub gewoon weer een man benoemde.

Insiders zagen de bui al hangen nadat een eerste intern voorkeurslijstje voor de post van Secretaris Generaal niet verder kwam dan 1 vrouw in de top vijf. Na een smerige procedure met gehackt e-mails en gekonkel in achterkamertjes, met een dubieuze rol voor de V.S. en Rusland, bleek dat er geen enkele vrouw meer voorkwam in de top drie van favorieten. Het werd uiteindelijk een Portugese man.

Onder andere de Argentijnse Minister van Buitenlandse Zaken Susana Malcorra, zelf kandidaat, zei daarop in het openbaar dat het hele selectieproces voor vrouwen tot nu toe altijd ongunstiger uitpakt dan voor mannen. Onder andere vanwege allerlei impliciete vormen van seksisme. Dat was ook de conclusie van wetenschapster Jean Krasno van het City College of New York:

“We thought the U.N. could reform and move into the 21st century with gender equality. But they are still making backroom deals among the old boys club,” said Jean Krasno, a lecturer on international affairs at the City College of New York and chair of the Campaign to Elect a Woman U.N. Secretary-General. “Fourteen men on the Security Council, and one woman, Samantha Power, just couldn’t envision a woman at the top,” she said.

Om in die situatie het fictieve personage Wonder Woman op te voeren als de nieuwste ambassadrice voor het bevorderen van gendergelijkheid in de wereld, komt op z’n zachtst gezegd vreemd over. De VN had beter een paar maanden kunnen wachten met deze p.r. stunt. Hoe feministisch je haar personage ook uit kunt leggen, in de huidige situatie klopt deze parallelle ontwikkeling voor geen meter.

Trump campagne gooit alles op Clinton’s sekse en huwelijk

Wow, Trump gaat voluit in zijn vrouwenhaat. Na een vijf dagen durende tirade over een miss Universe die in de ogen van de presidentskandidaat te dik zou zijn én sletterige sekstapes zou hebben gemaakt, viel hij Clinton aan met de Grote Zes: lelijk, hoerig, krankzinnig, leugenachtig, niet loyaal aan haar man en  zwak. Vervolgens zei Trump-aanhanger Rudy Guliani, voormalig burgemeester van New York, hardop wat seksisten denken: Trump is als man sowieso beter dan een vrouw, ongeacht haar kwaliteiten.

De Miss Universe, Alicia Machado, slaat hard terug in de media. Ze is de aantijgingen van Trump zat en laat zich niet door hem intimideren:

”Door zijn haatcampagne probeert de Republikeinse kandidaat een vrouw in diskrediet te brengen en te demoraliseren, een van zijn meest verschrikkelijke eigenschappen. Maar wat hij echt wil is de aandacht afleiden van zijn echte problemen en zijn onbekwaamheid om zelfs maar te pretenderen dat hij de leider van dit grootse land is.”

Clinton zelf moet al haar hele loopbaan dealen met seksisten zoals Trump. Zodoende wist ze in het eerste debat precies wat ze moest doen om de vrouwenhaat van Trump in de schijnwerpers te zetten. Haar overwinning leverde haar na dat debat een stijging in de peilingen op, terwijl Trump duidelijk schade leidde door zijn zwakke optreden en zijn soms onsamenhangend klinkende obsessieve kritiek op Machado en Clinton.

Voor het tweede debat, op 9 oktober, heeft Trump aangekondigd dat hij het nog harder gaat spelen en dat hij zich onder andere zal richten op de ontrouw van Bill Clinton. Want als je als vrouw je echtgenoot niet kunt managen, kun je het land ook niet leiden. Of zoiets. Meer seksisme van Trump! Meer krankzinnige aanvallen op vrouwen en mensen met een gekleurde huid. Dat helpt vast. Vooral om vrouwelijke kiezers over de streep te trekken.

Vrouwen in mannenberoep: verstop je sekse achter initialen

Wil je het als vrouw redden in een mannenberoep zoals techniek, informatica of de beurs? Laat dan aan niemand weten dat je een vrouw bent. Zet geen foto bij je LinkedIn profiel of Twitteraccount. Noem niet je volledige naam maar gebruik initialen. Alleen dan maak je kans op een gelijkwaardige behandeling. Aldus een man die ruimte kreeg in de rubriek ‘De Expert’, van het gezaghebbende Wall Street Journal, om vrouwen te vertellen hoe ze hun loopbaan aan moeten pakken.

Omdat de column van de auteur, John Greathouse, zeer beleefd geformuleerd is en vergezeld gaat van cijfers en percentages, valt het seksisme van zijn adviezen misschien niet zo op. Dus leverde magazine Jezebel de vertaling van zijn tekst, met pareltjes zoals:

“Women in today’s tech world should create an online presence that obscures their gender.” = I still cannot help myself from ogling a good pair, please help me. […]  “If you identify your team via their initials (men and women), you effectively strip out all preconceptions related to race, ethnicity and gender.” = I’d prefer to imagine my team is full of white men, the only sorts of people I trust.

Misschien had het economische vakblad behoefte aan clicks om meer adverteerders binnen te halen. Het artikel leverde in ieder geval ophef op. Commentatoren waren er snel bij om te signaleren dat dit advies gepaard gaat met een forse dosis mansplaining. Greathouse is De Man, hij weet alles beter en hij zal de dames wel even vertellen hoe ze zich moeten gedragen.

Ook andere commentatoren kotsten zijn loopbaanadviezen uit. Magazine The Verge noemt de column een monument voor het seksisme in Sillicon Valley. De Business Insider, een vakblad voor ondernemers, veroordeelde de Expert-tekst als seksistisch. Ook op Twitter stroomden de reacties binnen:

Meredith Whittaker @mer__edith @johngreathouse @WSJ Great advice! I took it a step further and wore an Elon Musk mask until safely promoted to leadership. 10:56 PM – 28 Sep 2016

Het fundamentele probleem blijft dat auteurs zoals Greathouse louter en alleen naar vrouwen kijken om systematische problemen op te lossen. Wat er ook speelt, seksisme, onbewuste vooroordelen, seksuele intimidatie van vrouwen in mannenberoepen, maakt niet uit: als vrouwen nou maar keihard werken, alles precies goed doen en zich flexibel opstellen komt alles goed. Mannen en bedrijven blijven volledig buiten schot in dit scenario en kunnen ontspannen voort met wat ze deden.

”Expert” Greathouse heeft inmiddels via Twitter zijn verontschuldigingen aangeboden voor zijn seksistische column.

Debat Clinton-Trump gezien door een genderbril

Nederlandse media publiceerden allerlei analyses over het debat van Amerikaanse presidentskandidaten Clinton en Trump. Dit weblog stelt vrouwen en gender centraal, en daar berichtten veel media niet of nauwelijks over. Gelukkig wemelt het in de Engelstalige pers van de reacties waar dit aspect wél aan de orde kwam. Een selectie:

De BBC analyseerde de vier manieren waarop gender een rol speelde tijdens het debat. Wie onderbrak wie het meest? Het gebruik van namen – Trump had het over Clinton, terwijl Clinton Donald zei en bleef zeggen. De uitwisseling rondom uithoudingsvermogen, waarbij Clinton meteen duidelijk maakte uit welke koker aantijgingen rond een zogenaamd gebrek aan uithoudingsvermogen stammen. En vier, glimlachen. Eerst kreeg Clinton kritiek omdat ze te weinig glimlachte, nu omdat ze teveel zou glimlachen.

Die laatste kritiek ziet Amanda Marcotte, van webmagazine Salon, als één van de manieren waarop commentatoren opvallend seksistisch uit de hoek kwamen na het debat. Behalve het ‘ze glimlacht te weinig, o nee teveel’ gedoe stelden andere commentatoren dat Clinton hen deed denken aan hun zeurende moeder. Of bekritiseerden Clinton omdat ze te goed voorbereid was op het debat. Echt, als vrouw met ambitie kun je niet winnen, als het gaat om onzekere vijandige mannen, stelt Mascotte. Zie ook de rubriek Double X op webmagazine Slate, met een inventarisatie van alle mannen die aan Clinton mansplainden hoe ze zou moeten glimlachen en met welke houding ze moet debatteren.

Wat betreft wie onderbreekt wie signaleerde website Vox dat Clinton Trump 17 keer onderbrak, terwijl Trump 51 keer over haar heen praatte. Met de moderator erbij kwam de totaalscore op 47 interrupties voor Trump en 70 voor Clinton.  Het is een subtiele vorm van seksisme. Vrouwen krijgen minder ruimte en moeten harder vechten om gehoord te worden. Maar je mag niet te openlijk vechten want dan ben je een bitch die dingen op een negatieve manier op wil eisen of af wil dwingen, huuuuuuu.

Website Mic doopte het seksisme van Trump zelfs als het overheersende element in het debat. Zijn neerbuigende houding, waar Clinton vaak interrumperen slechts een onderdeel van vormt, kwam zo duidelijk naar voren dat het alles kleurde.

Dat het goed kwam wijt het Engels dagblad The Guardian aan de prestaties van Clinton. Analisten bejubelden haar manieren om de seksistische uitspraken van Trump in zijn gezicht op te laten blazen. Zo maakte ze zijn strategie rondom uithoudingsvermogen expliciet. Het ging niet om stamina, maar om minachting over het uiterlijk van een vrouw ombuigen naar kritiek op haar uithoudingsvermogen. Wie trapt daar in? Niet Clinton en na haar rake analyse, het publiek ook niet meer.

Website The Hill zag deze ‘strijd der seksen’ ook en noteerde dat Trump na een half uurtje totaal de kluts kwijt raakte, omdat hij Clinton niet van haar stuk kon brengen. Ze bleef kalm, ze glimlachte, ze gebruikte Trump’s woorden tegen hem, en Trump kon alleen maar harder brullen. Tussen het snotteren door. Aan het slot van de avond was de dominante twitterhashtag over het debat ‘sniffles’, omdat Trump zo vaak snoof en snotterde tijdens het debat. De grappen daarover rolden al snel over elkaar heen. Niet goed voor Trump…

UPDATE: een post-debat analyse van Soraya Chemaly van de Huffington Post. Een analiste van The Guardian doet graag een gedachtenoefening met je: wat als Trump een vrouw zou zijn? Zelfde houding, zelfde uitspraken, maar dan door en van een vrouw. En, opmerkelijk: conservatieve kranten die in hun meer dan honderd jarige bestaan altijd steun verleenden aan de Republikeinen, spreken nu openlijk hun steun uit voor Clinton, de Democratische kandidaat.

Joss Whedon’s geniale verkiezingsoproep belooft een naakte Mark Ruffalo

Leve Joss Whedon! De regisseur haalde een groep supersterren bij elkaar om Amerikanen op te roepen hun stem uit te brengen bij de presidentiële verkiezingen in november. Nergens staat ‘Stem op Clinton’. Maar wil je echt kiezen voor een racistische man die vanalles af wil vuren? Bovendien, stem en je krijgt acteur Mark Ruffelo te zien in een naakt scène. Als dat geen aanmoediging is….

Verder in Amerikaans verkiezingsnieuws met de focus op gender:

Trump beroept zich op seksistische aannames over hoe een president eruit moet zien. Dit dient om Clinton’s kandidatuur te ondermijnen  en zichzelf op te werpen als de ideale kandidaat, want: blank en mannelijk. Hij speelt, zeg maar, zijn mannenkaart uit, stelt de Los Angeles Times in een analyse.

Een andere analyse, van magazine The Atlantic, stelt dat veel mensen een diepgewortelde instinctieve angst voelen voor machtige vrouwen. In het geval van Clinton bestaat zelfs een aparte term voor die weerzin: het Clinton-Krankzinnigheidssyndroom. Dat syndroom betekent steun in de rug voor Trump, terwijl het Clinton in het nauw brengt:

”Electing the first woman president of the United States will be a revolutionary act, as terrifying to some as it is thrilling to others, but her victory is anything but inevitable. There’s a very real chance the visceral hatred, or at minimum the visceral ambivalence, toward Hillary Clinton could hand the election to Donald Trump.”

En dan zijn daar nog de debatten, waarvan de eerste plaats vindt in de nacht van maandag op dinsdag. Trump wint al als hij enigszins rustig blijft en goeie oneliners op televisie gooit, verwachten analisten, terwijl het Clinton waarschijnlijk niet zal lukken vooroordelen bij kiezers weg te nemen. Want vagina. En Trump het stoere alfamannetje komt overal mee weg.

Clinton’s campagne probeert tegenwicht te geven. Onder andere door Trump af te schilderen als een driftig onvolwassen mannetje, ongeschikt voor de verantwoordelijkheden die een president op zich moet nemen. Ook gebruikt ze in een nieuwe reclamespot Trump’s uitspraken over vrouwen tegen hem. Iemand die zo over vrouwen praat, is dat dé president voor onze dochters? Goeie vraag. Het antwoord weten we in november.

Seksisme alarm: ‘Hoe ik talent voor het leven kreeg’

Ja, De Wereld Draait Door nam ”Hoe ik talent voor het leven kreeg” van Rodaan Al Galidi op in de erelijst van boeken van de maand. Ja, de auteur behandelt belangrijke kwesties, zoals het Nederlandse asielzoekersbeleid en de psychologische gevolgen van jarenlang wachten op een verblijfsvergunning. Maar tijdens het lezen merkte ik dat alles wat de auteur hierover wilde schrijven, aangetast werd door iets anders. De vrouw als seksobject. De vrouw als leverancier van diensten, al dan niet seksueel.

Tekenend voor de houding van de vrouw als seksobject is een passage, waarin de vertelpersoon een lekkerbekje wil kopen op de markt. Er gebeurt iets waardoor hij wegloopt. Een meisje, in eerste instantie alleen beschreven als ‘meisje’, spreekt hem aan en vraagt na de eerste openingszin waar hij vandaan komt. Het AZC. Meteen daarna (ze hebben allebei drie zinnen tegen elkaar gezegd), volgt dit:

Ze was vijfentwintig, mooi, en leek het makkelijkste meisje ter wereld want binnen vijf minuten herhaalde ze het woord oké zeker vijf keer, dus één oké per minuut. Iemand die zijn leven met haar deelde, zou zo veel oké’s horen dat hij erop kon schaatsen, in kon zwemmen, op kon slapen en in wakker worden. Zij praatte en ik knikte, terwijl ik deed alsof ik luisterde, maar dacht aan die gouden oké die mij naar haar lichaam zou leiden, dat zeker lekkerder was dan het lekkerbekje.

Dit is geen satire of ironisch seksisme of wat dan ook. Deze passage gaat van ‘makkelijk meisje’ en meisje=lijf=koopwaar a la een lekkerbekje bij de viskraam naadloos over in het maken van een afspraak met het object van begeerte. Waarna de mannelijke verteller bij de receptie van het AZC drie condooms krijgt, zichzelf klaar maakt voor seks – de verteller stapt onder de douche, knipt zijn haar enz.- en veertig minuten te vroeg op de stoep bij het meisje staat, met die condooms op zak.

Deze mannelijke blik (male gaze) keert keer op keer terug in de loop van het boek. Zodra er een knappe vrouw in beeld verschijnt kan de verteller het alleen nog maar over haar schoonheid hebben:

Op een dag gebeurde er iets wat jarenlang het mooiste was wat er gebeurde in het AZC. In onze gang kwam Jelena, een Russisch meisje te wonen. Ze was bloedmooi. Ze leek op Julie Christie in Doctor Zhivago. Ze kwam plotseling, als een bliksem. Meteen veranderde het AZC in het allersjiekste paleis ter wereld. Haar schoonheid verzachtte alles in een seconde.

Enzovoorts. Regel na regel en meer dan ‘ze is Russisch en bloedmooi’ kom je als lezer niet te weten.

Ook hier blijft de obsessie met de aantrekkelijkheid van een vrouw niet zonder gevolgen. De mannelijke verteller hangt rond bij de kamer van Jelena, probeert met haar aan te pappen en interpreteert haar woorden en houding zodanig dat hij een keer met condooms op zak hoopvol haar kamer binnen komt – om er daarna tot zijn frustratie achter te komen dat hij de situatie verkeerd had ingeschat.

Je kunt bovenstaande situatie inschatten als ironisch en blijk gevend van een zekere mate van zelfreflectie. Ik kan die zelfkritische houding echter niet ontdekken en in interviews blijkt bovendien dat de auteur, als persoon, dezelfde geseksualiseerde blik heeft als het vertelpersonage in zijn boek. Zo zegt Al Galidi in gesprek met dagblad Trouw over vrouwen het volgende:

De vrouw is het standbeeld van de taal. De Nederlandse vrouw! Zij is vrij. Onafhankelijk. Druk ook, ze heeft niet veel tijd. Maar ze luistert naar haar gevoel! Heel goed zelfs, ze is een psycholoog. Een Arabische vrouw toont niets van zichzelf, soms zelfs haar ogen niet. Maar een Nederlandse vrouw in de zomer, ze toont je haar bikini, haar benen, haar kontje!

”Maagd” of hoer die in bikini haar kontje toont. De vrouw niet als mens maar als symbool van iets anders, zoals de taal van een land. Vrouwen tegenover elkaar plaatsen op basis van de vraag ‘welke lichaamsdelen mag ik zien’. Het zijn allemaal manieren waarop mannen vrouwen reduceren tot een lichaamsdeel of een abstract ding.

De enige vrouwen die in de roman ontsnappen aan deze geseksualiseerde blik zijn 1. zij die onbereikbaar zijn voor de mannelijke verteller, zoals getrouwde moslimvrouwen met man en kinderen. Zij spelen geen rol in het verhaal van de verteller. 2: Vrouwen die nuttig zijn voor de mannelijke verteller. Zoals Zainab, die zijn eten kookt en zijn kleren verstelt. 3: Vrouwen met macht. De bureaucraten die bepalen of de mannelijke verteller iets wel of niet krijgt, zoals een dagkaart voor de trein, bepaalde medicijnen of condooms. Die vrouwen moet je zoveel mogelijk bespelen om ervoor te zorgen dat ze aan de mannelijke hoofdpersoon leveren wat hij nodig heeft.

Ook hier draait het echter om wat de mannelijke verteller wil. Zijn mate van ”respect” voor de niet-geseksualiseerde vrouwelijke personages hangt af van de mate waarin de vrouw aan zijn niet-seksuele wensen voldoet. Allemaal komen ze slechts vluchtig aan de orde, het blijven sfinxen waarvan je niet weet wat ze voelen, denken of willen.

Hier past een punt van aandacht: bij een intersectionele opvatting van het feminisme is het belangrijk om rekening te houden met machtsverhoudingen en privileges. Als asielzoeker had Al Galidi niet veel macht of privileges. Vanwege zijn duidelijk buitenlandse naam en afkomst loopt hij het risico dat hij te maken krijgt met racisme. Maar hij is ook een man. Als man had hij in zijn oorspronkelijke cultuur een machtspositie, en ook in Nederland genieten mannen automatische privileges. Eén van die privileges is dat je als man vrouwen, veelal ongestraft, kunt reduceren tot gebruiksvoorwerpen en hun uiterlijk.

Daar spreek ik hem op aan. Ik vind zijn manier van kijken naar vrouwen seksistisch. De manier waarop hij vrouwen routinematig terugbrengt tot hun uiterlijk en mate van aantrekkelijkheid voor de mannelijke hoofdpersoon, doet me bijvoorbeeld erg denken aan urban fantasy-auteur Jim Butcher. Die wist in zijn debuut Storm Front zelfs een vrouwelijk personage dat op sterven lag, te reduceren tot een seksobject. Dat ze dood ging was niet zo van belang. Veel belangrijker was of ze wel sexy genoeg lag dood te gaan. Het leek mannelijke lezers niet op te vallen, maar een lezeres die het boek recenseerde kon he-le-maal niets met de male gaze van de verteller.

Ik heb een pesthekel aan dit soort seksisme zonder enige kritische noot of blijk van zelfinzicht. De minachting voor vrouwen doet wat mij betreft afbreuk aan alles wat een auteur verder nog te zeggen heeft.

Ik wilde dat recensenten alerter waren op dit soort seksistische behandeling van vrouwelijke personages in een boek. Lees de recensies maar: geen woord over al die vrouwen als seksobjecten of leverancier van diensten. Net als bij Hollywoodfilm Fury, waar recensenten ook oorverdovend zwegen over een walgelijke verkrachtingscène. Mocht ik als recensent sterren uitdelen, dan zou ik minstens 1 ster van Al Galidi’s boek aftrekken vanwege zijn behandeling van vrouwelijke personages. Zijn hitsige, instrumentele kijk op vrouwen doet afbreuk aan de (literaire) waarde van zijn boek.

Ik wilde dat Al Galidi net zo kritisch naar zijn ideeën over vrouwen kon kijken, als naar het Nederlandse asielzoekersbeleid. Tot die tijd loop ik in een grote boog om hem heen, hij met zijn gedoe over sexy kontjes en bloedmooie Russinnen. Vrouwen zijn mensen!

Presidentiële genderwatch houdt Amerikaanse verkiezingen in de gaten

Wij Nederlanders moeten nog wachten tot maart 2017 en kunnen waarschijnlijk kiezen uit blanke mannelijke partijleiders en nog meer blanke mannelijke partijleiders. In de V.S. echter, staan een man en een vrouw tegenover elkaar in de strijd om het Witte Huis. Dat biedt stof te over voor analyses naar de rol van gender. Daarom een handige link voor iedereen die meer wil weten dan de Nederlandse media kunnen of willen geven: de Presidential Gender Watch, een initiatief van het Center for American Women and Politics and the Barbara Lee Family Foundation.

In samenwerking met allerlei studiecentra, experts en media-analisten onderzoekt de Gender Watch wat er speelt. In de maand augustus voerden ze bijvoorbeeld analyses uit naar Melanie Trump, die te maken kreeg met massale seksuele objectificatie, de rol van zwarte vrouwen, een wat-als scenario op basis van de vraag ‘wat als vrouwen bijna honderd jaar geleden geen kiesrecht hadden gekregen’ en het effect van Trump’s retoriek op vrouwen die Republikeins stemmen of actief zijn binnen die partij.

Deze maand, september, begint met een analyse van uitspraken van Trump als zou Clinton er niet uit zien als een president. En je moet wel een presidentieel uiterlijk hebben, wil je winnen. Ehm, signaleert de Presidential Gender Watch, alle vorige presidenten op één na waren blanke mannen, en allemaal waren en zijn ze van het mannelijk geslacht, dus wat bedoel je precies als je begint over Clinton?

De site biedt ook een leidraad voor vrouwen die politieke ambten willen bekleden – hoe kom je dichter bij de top en wat zijn de dingen die je dan als vrouw beter wel en niet kunt doen tijdens politieke campagnes. En wat maakt dat Republikeinen zo’n nadruk leggen op macho mannelijkheid? (Hint: vrouwen wil je niet hebben want als die macht vergaren zijn ze gek, ziek en zwak).

Enfin, stof tot nadenken te over bij deze site…..

BONUS: een videocompilatie van de seksistische vragen die journalisten al veertig jaar aan Clinton stellen.

 

 

 

Interviewer verpest Clinton-Trump debat met seksisme

Een televisie-evenement waarbij presentator Matt Lauer presidentskandidaten Clinton en Trump interviewde, leverde hoon en kritiek op van talloze journalisten, politici en ”gewone burgers”. Vanwege een enorme dosis seksisme. Lauer liet Trump praten, liet hem wegkomen met leugens en stelde nauwelijks kritische vragen. Bij Clinton daarentegen wemelde het van de aanvallende vragen. Bovendien onderbrak hij haar te pas en te onpas.

Clinton kreeg na afloop nog een trap na van de Republikeinen. De voorzitter van het Nationale Comité van de partij, Reince Priebus, klaagde dat Clinton te weinig glimlachte tijdens het interview. Dat soort kritiek krijgen mannen zelden tot nooit. Republikeinse campagnevoerders, Trump voorop, gebruiken die seksistische kritiek echter graag. Ze plaatsen dit bovendien in een bredere context. Clinton zou er niet presidentieel uit zien. Dat klopt, signaleert de Washington Post:

Trump is not wrong that Hillary Clinton does not have That Presidential Look. She is, after all, female, something that no prior president has had the misfortune to be.

Waarna behulpzaam uitlegt volgt hoe Clinton alsnog ‘the look‘ kan krijgen. Bijvoorbeeld door een deel van haar tanden uit te laten trekken, het haar te krullen, er mee in de regen te lopen en daarna niks aan doen, en door een rijke plantagehouder te worden. Dán ben je pas presidentieel. Een militair uniform dragen helpt ook.

Het enige goede nieuws is dat veel mensen inmiddels luide kritiek uiten op Lauer en Priebus, en steunende berichten aan of ten behoeve van Clinton op sociale media zetten. Zo leidde de kritiek als zou Clinton niet genoeg glimlachen van tot een golf van mensen die op Twitter foto’s plaatsen van hun eigen gezicht, met als hashtag #presidentialface. Diverse media maakten Lauer bovendien met de grond gelijk voor zijn houding ten opzichte van Clinton. Ook Twitter stond bol van de kritiek op de presentator.

Diverse media aarzelden niet om het beestje, ook in koppen boven de artikelen, bij de naam te noemen: seksisme. Of zelfs vrouwenhaat. Zonder laffe citaat-komma’s om afstand te nemen van dit soort termen. Journalisten wezen daarbij op de bredere gevolgen van de seksistische behandeling van Clinton:

Matt Lauer’s bias against women ruined his ability to pass for a journalist last night. He failed to inform the people, and that is the job. Not only did he hurt the American public, but he sent signals to young girls that this is how they will be treated even when they are the smartest person in the room.

Onderhandelen over salaris levert vrouwen minder op

Bij gelijke omstandigheden onderhandelen vrouwen even vaak als mannen over hun salaris. Alleen krijgen de mannen 25% vaker wat ze willen. Dat blijkt uit onderzoek van de Cass Business School en de universiteiten van Warwick en Wisconsin. Ze namen de gegevens onder de loep van 4.600 Australische werknemers. Ze kozen Australië, omdat dit land naar verluidt als enige ter wereld registreert of kandidaten onderhandelden over hun salaris, en wat het resultaat was.

De onderzoekers denken dat voorgaande studies een vertekend beeld gaven, omdat ze alle werknemers op één hoop gooiden. Het is echter bekend dat parttimers minder vaak over hun salaris onderhandelen dan fulltimers. Vrouwen werken wat vaker parttime (in Nederland zelfs zeer veel vaker) en die vrouwen drukken dan het gemiddelde. Zo kan de indruk ontstaan dat vrouwen minder zouden onderhandelen.

Niets blijkt echter minder waar. Zodra de wetenschappers dezelfde ”soort” werknemers met elkaar vergeleken, bleek dat mannen en vrouwen even vaak een poging deden een beter loon te krijgen. Alleen kregen mannen veel vaker hun zin bij de onderhandelingen dan vrouwen:

Andrew Oswald, professor gedragswetenschappen van de universiteit van Warwick, was erg verrast door de resultaten. ‘Het feit dat vrouwen geen loonopslag durven vragen is een erg populaire theorie. Veel vrouwen zeggen en denken dat dit waar is, maar het bewijs daarvoor was totnogtoe zeer anekdotisch en allesbehalve wetenschappelijk’, legt hij uit op de website van de BBC. Maar dit bewijst volgens hem dat er wel degelijk een hardnekkige vorm van loondiscriminatie bestaat tegenover vrouwen.

Het is heel erg fijn dat wetenschappers kijken naar feitelijke gegevens, want vooroordelen houden vrouwen nog steeds massaal tegen op de werkvloer. Alles wat giftige ballonnen door kan prikken is dan ook meer dan welkom:

“Having seen these findings, I think we have to accept that there is some element of pure discrimination against women,” Oswald said. Funny, that’s what I’ve thought about nearly every gender-in-the-workplace study I’ve ever read, and yet here we are, with a majority of American men believing sexism is over.

UPDATE: de discriminatie begint bij het begin. Net als eerdere onderzoeken wijst ook een recente Belgische studie uit dat mannen bij hun eerste baan gemiddeld 22% meer salaris krijgen dan hun vrouwelijke collega die in precies dezelfde baan begint.

Deprimerende shirts voor meisjes

Meisjes, opgelet. Wil je een heldin zijn en met je superkrachten de wereld redden? Dan moet jíj eerst trainen terwijl je broertje direct aan de slag mag (want hij kan automatisch alles, hij is een echte held)…

… en moet je eerst je huishoudelijke taken doen voordat je de wereld mag redden:

Shirts voor meisjes zijn soms echt té deprimerend voor woorden. Gelukkig helpt protesteren. Target, de leverancier van het ”eerst huishouden doen voordat je de wereld gaat redden” gebod, heeft dit artikel inmiddels uit de collectie gehaald na felle kritiek van ouders.

Misschien leren fabrikanten dan dat het ook anders kan. Zo bijvoorbeeld:

 

Blieft u wat seksisme bij uw Olympische Spelen?

Vrouwen doen iets en hup, daar barst het seksisme los. Ook bij de Olympische Spelen. Het Belgische blad Knack zette een aantal recente dieptepunten op een rijtje. Onder andere een man die Olympisch wielrenster Annemiek van Vleuten de les leest. Mansplaining in al z’n walgelijke glorie. Verslaggevers die deden alsof de man van zwemster Katinka Hosszu de medaille won, niet zijzelf. Kranten die een historisch record van een atlete ‘vergeten’ te vermelden. UPDATE: hier is een ander rijtje dieptepunten, van de Huffington Post. En een nadere analyse van de situatie in Nederland.

Dat wist Van Vleuten nog niet….

Dat onder andere Knack dit soort seksistische behandeling van atletes aan de orde stelt, is een teken van vooruitgang. Je kunt kampioenen reduceren tot hun uiterlijk, hulpje van hun man en moeder en o guttegut hoe doet ze dat met de kinderen, maar je krijgt daar tegenwoordig fel commentaar op. Dit soort seksisme maakt namelijk niet alleen de persoon in kwestie klein, maar ondermijnt ook de sportprestaties van vrouwen. Al winnen vrouwen goud, maakt niet uit, hun uiterlijk, gezinssituatie en relatie tot een man lijken het enige wat telt.

Vandaar dat die alertheid belangrijk is. Een ander teken van vooruitgang is dat, naast veel media, ook ‘gewone’ mensen steeds vaker luid en duidelijk laten merken dat ze het seksisme zat zijn. Zo kreeg turnster Alexa Moreno te maken met Twittertrollen die haar uiterlijk door de modder sleurden. Ze vonden haar te dik, vergeleken haar met een varken, enzovoorts. Honderden mensen reageerden hierop en verdedigden Moreno in een storm Twitterberichten, waar de trollen in verdronken.

De aantoonbaar seksistische verslaggeving leidde ook tot een campagne#CoverTheAthlete. Mensen draaien de situatie bijvoorbeeld om en stellen het type vragen aan mannelijke atleten, waar hun vrouwelijke collega’s te vaak mee te maken krijgen. De reacties van de mannen zijn goud waard en maken duidelijk hoe belachelijk de behandeling is die de vrouwen krijgen.

Voor sommige media is die bewustwording nog even wennen. Zo berichtte de NOS over het bizarre commentaar rondom Hosszu, maar sprak daarbij van een ‘seksistische’ commentator, met seksistisch tussen aanhalingstekens. Die aanhalingstekens kun je schrappen, NOS. Want als je wil beweren dat de coach de prestatie levert en niet de atlete zelf, dan ben je echt heel erg seksistisch bezig. Alsof hij in het water lag en een medaille won. Nou nee, dat deed zij zelf, na heel lang en hard trainen.