Monthly Archives: maart 2014

De gereedschapskist: vier patronen die vrouwen tegen houden

Leve auteur Joan Williams. Ze deed uitvoerig onderzoek en bracht in kaart welke belangrijkste seksistische patronen vrouwen tegenhouden om hun ambities waar te maken en hun talent te ontplooien. Uiteindelijk identificeerde ze vier mechanismen die iedereen zou moeten kennen om het speelveld gelijk te maken en vrouwen in het bedrijfsleven evenveel kansen te bieden als mannen. De Zesde Clan noemt graag nog een vijfde factor: mannen die denken dat er geen genderprobleem bestaat.

De vier hoofdpatronen die Williams vond zijn de volgende:

  1. Spitsroeden lopen. Je kunt als vrouw niet te ‘mannelijk’ zijn want dan ben je een kille bitch. Maar je mag ook niet te vrouwelijk zijn, want dan ben je een slappe voetveeg die niemand serieus neemt. Loopt meestal uit op een onmogelijke ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet’-situatie.
  2.  Bewijs het nog een keer. Mensen beoordelen mannen op potentie, vrouwen op bewezen prestaties. Vervolgens moet je als vrouw keer op keer bewijzen dat je ‘het’ kunt, wat het ook is. Je mag geen fouten maken en moet twee keer zo goed presteren om als ongeveer gelijkwaardig competent bevonden te worden dan een man.
  3. Moederschapsboete. Zodra je kinderen krijgt geld je niet meer als een serieuze werkneemster. Maar lang daarvóór gaat het al mis. Want een vrouw kan in potentie moeder worden, en die ramp willen werkgevers graag voor zijn.
  4. ‘Tug of War’, oftewel touwtrekken, onderling strijd voeren. Vrouwen beoordelen andere vrouwen kritischer.

Het werk van Williams is gericht op de situatie in de V.S. Dat heeft gevolgen voor haar bevindingen. In ieder geval in de V.S. kunnen zwarte vrouwen zich bijvoorbeeld iets meer assertiviteit veroorloven dan blanke vrouwen. Gaan ze echter te ver, zulks ter beoordeling van de ander, dan botsen ze aan tegen het stereotype van de Boze Zwarte Vrouw, en dan is het gedaan. Want een Boze Zwarte Vrouw is het engste wat er is. Of dit specifieke stereotype in Nederland net zo sterk werkt als in de V.S., durft de Zesde Clan niet te zeggen. Wij hebben een ietwat andere geschiedenis.

Op andere vlakken komen de resultaten echter naadloos overeen. Ook Nederland straft moeders. Je loopt als vrouw een groot risico dat een werkgever je ontslaat of degradeert, zodra je aankondigt dat je zwanger bent. Ook Nederland laat vrouwen spitsroeden lopen. Boven ons hoofd hangt de Libelle vrouw: vriendelijk, zorgzaam, geeft relaties voorrang, doet alles om spanningen te vermijden. O wee als je afwijkt van deze norm.

Zeker op het werk kun je zodoende bijna niet winnen: je bent óf competent in je vak maar maar niet vriendelijk, óf vriendelijk maar niet competent. Je onderhandelt nauwelijks over je salaris en draagt zodoende bij aan je eigen loonkloof, of je onderhandelt wel en krijgt sociaal gezien straf als moeilijke bitch (of je krijgt de baan niet omdat ze je niet meer willen, nog een risico van onderhandelen).

Daarnaast viert ‘bewijs het nog maar een keer’ hoogtij. Je hebt de verkeerde sekse, dus moet je bewijzen dat je ‘het’ kunt. Zo moesten Nederlandse onderzoeksters een aanzienlijk hogere prestatie leveren om evenveel subsidie te krijgen dan hun mannelijke collega’s. Pas toen subsidieverleners hun procedures eerlijker maakten, begon dat verschil langzaam te vervagen. Voor vrachtwagenchauffeurs geldt hetzelfde. ‘Op vrouwen wordt dubbel gelet’, en ‘vrouwen moeten zich meer bewijzen’, gaven twee vrouwelijke chauffeurs aan.

Bij vier, de onderlinge strijd, ontdekte Williams dat de spanningen vaak een gevolg zijn van een van de andere drie vormen van seksisme. Zo blijkt uit onderzoek dat secretaresses, áls ze een voorkeur hebben, liever voor een man werken, want die let niet zo strikt op wat ze doen. Een vrouwelijke baas vervalt sneller in micromanagen en overdreven kritisch gedoe. Echter, die man kan zich een meer ontspannen houding veroorloven. Zijn vrouwelijke collega weet diep van binnen dat ze zich geen fouten kan veroorloven. De dubbele moraal op het werk drijft vrouwen op dit soort manieren uit elkaar.

Tenslotte iets waar Williams niet diep op ingaat, maar wat desalniettemin een groot negatief effect heeft: blindheid bij mannen voor hun privileges. Keer op keer blijkt dat veel mannen denken dat het wel goed zit. Hun organisatie discrimineert niet, P&O let echt alleen op kwaliteit, en vrouwen hebben echt evenveel kansen. Zo bleek uit recent onderzoek van de universiteit van Gent dat mannen niet dachten dat hun universiteit genderproblematiek kent (p. 82). Eenderde tot de helft van de vrouwen ervoeren echter duidelijk meer obstakels dan hun mannelijke collega’s. Vooral postdocs zagen dat hun gender negatieve gevolgen had voor promotiekansen en dergelijke.

Het probleem is dat mannen in veel organisaties de macht hebben. Vrouwen en mensen met een gekleurde huid weten tegenwoordig iets vaker door te dringen tot de plekken waar de echte macht huist, maar halen vaak de dertig procent niet. Pas vanaf die grens kunnen minderheden agenda’s bepalen en daadwerkelijk de cultuur veranderen.

Zolang veelal blanke mannen domineren, vinden dat er geen genderprobleem is, en geloven dat ze ‘alleen op kwaliteit letten’, zoals onze grote vriend Mark Rutte, blijven vrouwen en andere ‘afwijkende’ mensen voor een dichte deur staan. Hoog tijd dus dat bazen inzien dat er wél een probleem bestaat. En dat ze gaan werken aan het veranderen van organisaties. Ze ontslaan nu competente werknemers, alleen maar omdat die zwanger worden, en/of verstikken vrouwen in een hardnekkige cultuur van seksisme en onderwaardering. Da’s dom. Heel dom. En het kost je indirect bakken met geld omdat je talent, kwaliteit en vernieuwing mist.

Miskraam is een misdaad

Vrouwen zijn ook mensen. Dat lijkt een open deur, maar als je kijkt naar de ontwikkelingen rondom vrouwen, hun lichaam, en voortplanting in de Verenigde Staten, blijkt dat het hard nodig is om dit feit te blijven herhalen. Naast de hypocriete discussie rondom voorbehoedsmiddelen (‘slutpills’) en abortus (moord!!) bereikt het land een dieptepunt in het criminaliseren van zwangerschappen. Als een rechter in Mississippi een vrouw terecht laat staan omdat ze op haar zestiende een miskraam kreeg, kan iedere vrouw die aan het einde van de rit geen gezonde baby aflevert, bij voorbaat een misdadiger zijn.

Tsja, slet, had je maar niet zwanger moeten worden….

Het is niet de eerste keer dat een vrouw in deze situatie terecht komt. Honderden vrouwen kregen na een miskraam of doodgeboren kindje te maken met justitie. Vaak schikten ze hun zaak, of ondergingen de juridische procedures zonder dat ze durfden te protesteren. Het profiel van het gemiddelde slachtoffer kan hieraan hebben bijgedragen: veelal zwarte, jonge vrouwen met geen of een zeer laag inkomen.

Het afgrijzen begint echter toe te nemen. Steeds meer mensen vinden de criminalisering van zwangere vrouwen een nieuw, verontrustend front in een toch al vijandige oorlog. De Verenigde Staten staan bekend vanwege de felle, ideologisch gedreven strijd om de reproductieve rechten van vrouwen in te perken. Favoriet argument: het leven begint bij de conceptie, een zygote is een mens, en als iemand een ongewenste zwangerschap af wil breken, ben je een moordenaar.

Dat verhaal leidt tot moorden op abortusartsen, wetgeving gericht op het sluiten van klinieken, en wetten zoals de plicht tot het ondergaan van een vaginale echo, oftewel een medische vorm van verkrachting. De retoriek rond babymoord leidt echter de aandacht af van het echte debat:

….the real debate, which is whether or not women should be treated as a second class with truncated rights to bodily autonomy. […] Frankly, the more traditional, conservative argument against abortion—no, they’re not going to lift a finger to help you with your unwanted baby and you should have thought about that before fucking, you stupid slut who deserves to suffer—at least has the refreshing scent of honesty to it.

Ja, zeggen conservatieven. Zodra een eicel samensmelt met sperma en cellen zich delen, ligt het primaat bij dit nieuwe leven. Alles moet daar voor wijken. Ook  de mensenrechten van vrouwen. Het land heeft al verschillende situaties gehad waarbij de foetus een advocaat toegewezen kreeg en een vrouw juist zonder enige juridische bijstand moest aanhoren wat er met haar leven en lijf zou gebeuren. (Dit laatste lijkt een ver-van mijn-bed show, maar in Nederland stelde de SGP kamervragen waarom een rechter een zeventien weken oude foetus niet onder curatele wilde stellen. Nou, omdat dit inhoudt dat je een vrouw onder curatele stelt, en dat kan niet, aldus de rechter).

Tegen die achtergrond beslist een rechter in Mississippi binnenkort of een vrouw, die op haar zestiende een miskraam kreeg, strafrechtelijk vervolgd kan worden voor moord. Als de rechter de zaak toelaat, kan een jury haar tot levenslang veroordelen. Het zou een afschrikwekkend precedent scheppen, waarschuwen artsen, progressieve advocaten en mensenrechtenactivisten. Iedere vrouw verandert immers in een potentiële crimineel. Juist als ze medische problemen heeft, of kampt met een verslaving, zal ze artsen gaan mijden omdat ze niet naar de gevangenis wil. Van goede medische zorg of effectieve hulpverlening kan dan geen sprake meer zijn, waarschuwen medici.

Deze situatie leidt bovendien tot bizarre misdaden tegen de logica:

Alabama has prosecuted over forty women. Among them is Amanda Kimbrough, who opted to carry a fetus with Down’s Syndrome to term (since she’s anti-abortion). When the baby died 19 minutes after birth, she was charged with “chemical endangerment.” She denies having taken any drugs. But again, this is beside the point. Here is a woman who tried to abide by the spirit of the anti-abortion crusade, and having done so, was punished for her “good deed.” (It does give us pause: If prosecutors are intent on going this route, it’s in a woman’s best interest to have an abortion to avoid possible jail time.)

Of deze: dezelfde mensen die ambtenaren willen ontslaan omdat de overheid zich nergens mee zou mogen bemoeien, willen opeens een grote, almachtige staat zodra het gaat om vrouwen en baas in eigen buik. In andere bewoordingen:

Let’s just retire the lie about conservatives being all about small government. They like small government when it comes to taxes, but when it comes to women, they like their government big, stinky, vile and evil.

Om nog maar te zwijgen over de rechtspositie van vrouwen. Waar houdt het op? Draai je straks standaard de bak in als je rookt tijdens je zwangerschap of te weinig uren slaapt? Bij hoeveel kilo overgewicht van de moeder ontstaat er een strafbare link met miskramen? Vrouwen worden op deze manier tweederangs burgers, die slechts voorwaardelijk een beroep kunnen doen op mensenrechten. Als dat geen nachtmerrie scenario is, weet de Zesde Clan het niet meer.

UPDATE: de rechter heeft de zaak afgewezen. Maar helaas wil de openbare aanklager van de staat het opnieuw proberen. De vrouw in kwestie, die al zeven jaar door de juridische gevolgen van haar miskraam achtervolgd wordt, krijgt zodoende nog steeds geen rust.

College wil einde aan discriminatie zwangere vrouwen

Het College voor de Rechten van de Mens wil dat de regering een einde maakt aan de discriminatie van zwangere vrouwen. De organisatie roept minister Asscher van Sociale Zaken op om maatregelen te nemen. De oproep komt na een nieuwe golf oordelen van het CVRM over bedrijven die zwangere vrouwen werkloos maakten. Asscher heeft inmiddels positief gereageerd op de oproep. Hij wil nog dit voorjaar met voorstellen komen om een einde te maken aan dit soort misstanden.

Een woordvoerder van het CVRM houdt het netjes in de media en spreekt diplomatiek van onwetendheid:

‘We merken dat als we een zaak behandelen, dat het meestal leidt tot maatregelen binnen een bedrijf. Vaak hebben bedrijven de intentie helemaal niet om een zwangere werkneemster te discrimineren. Ze hebben soms gewoonweg niet door dat ze de wet overtreden’, volgens Marysha Molthoff van het College van de Rechten van de Mens.

Of dat echt zo is waagt de Zesde Clan te betwijfelen. De Consumentenbond is bijvoorbeeld geen amateuristisch clubje. Toch kreeg deze organisatie onlangs een flinke tik op de vingers van het CVRM. Ook lijken de zaken veel te veel op elkaar. Steeds opnieuw gaat het om vrouwen met tijdelijke contracten, die opeens afgeschilderd worden als onbetrouwbaar, of slecht functionerend, zodra ze hun zwangerschap aankondigen.

Dit geijkte patroon blijkt ook uit de vier meest recente oordelen. Stern Loopbaanadvies zou, gezien het accent op personeelsmanagement en werving, moeten weten dat je een vrouw niet mag vragen of zij zwanger is. Doe je dat toch, dan heeft een vrouw het wettelijk recht om geen antwoord te geven. Die wet dient ter bescherming van de werkneemster, maar helaas. Stern zag onmiddellijk af van een al aangeboden verlenging van een tijdelijk contract, toen alsnog bleek dat de vrouw in kwestie zwanger was. Mag niet, oordeelde het CVRM.

Bij twee andere bedrijven, te weten Infostrada Creative Technology en Logis P., bleek uit niets dat een vrouw niet goed zou functioneren. Als bij toverslag kwamen er echter klachten, geheel toevallig nét nadat de beide vrouwen hun werkgever het blijde nieuws verteld hadden. Het CVRM accepteerde die plotselinge ommekeer in de beoordeling van deze werkneemsters niet. Beide bedrijven werden schuldig bevonden aan genderdiscriminatie.

Stichting Sint Joris, een welzijnsinstelling, vuurde een dubbel salvo af. Het bedrijf wantrouwde niet alleen het functioneren van de vrouw, maar rekende haar ook af op haar ziekteverzuim. Dat mag echter niet als dat verzuim veroorzaakt wordt door de zwangerschap. Opnieuw verboden onderscheid op grond van geslacht, aldus het oordeel van het CVRM.

Deze zaken tonen aan dat er bar weinig is verbeterd sinds het College twee jaar geleden de schokkende resultaten publiceerde van een uitgebreid onderzoek naar zwangerschapsdiscriminatie. Bijna de helft van de vrouwen lijkt te hebben afgedaan als werkneemster, zodra ze het wagen zwanger te worden. Zeker bij een tijdelijk contract kun je fluiten naar je baan. Wat dat betreft kan Asscher niet snel genoeg komen met die aangekondigde maatregelen.

Nieuwsronde – alledaags seksisme editie

Alledaags seksisme viert nog steeds hoogtij in Nederland. In deze nieuwsronde zomaar wat voorbeelden die zich aan je opdringen als je doorsnee media consumeert. Voor meer seksisme pret verwijst de Zesde Clan je graag naar seksisme in en om het huis.

Onderscheid moet er zijn, anders raken we in paniek!

  • Computerspelletjes spelen is iets voor mannen. Zo scheidt Dark Souls II de echte kerels van de watjes. Dat we het even weten. Vrouwen hebben hier niets te zoeken. Watjes ook niet. Laten we allemaal nederig buigen voor games-recensent Peter van Ammelrooy, die wél een Echte Man is.
  • Nog meer genderpolitie: de interne strijd bij de PVV zal er voor zorgen dat de sterke jongens over blijven. Want er zitten geen vrouwen in de PVV. Of watjes? En politiek is voor mannen, zoals dit weblog al eerder constateerde. Misschien kan Peter van Ammelrooy nog iets voor de PVV betekenen?
  • Een catfight! Over pussyshots! Oftewel foto’s van de vrouwelijke genitaliën, slechts minimaal bedekt met een hand of een strak laagje textiel. Aanleiding voor titel en artikel? Een expositie in het Letterkundig Museum in Den Haag.  Dat zal de meesten ontgaan nu alle aandacht in beslag wordt genomen door hitsige fantasieën  over schaars geklede vrouwen die elkaar de ogen uitkrabben.
  • De hoge kosten van kinderopvang belemmeren de carrière van vrouwen. Mannen hebben niks te maken met kinderen, of het zorgen voor kinderen, en ze betalen ook niet mee in de kosten. Want kinderen zijn een zaak van vrouwen. Dus belemmeren de kosten haar loopbaan en niet de zijne. Logisch toch?
  • Arnold Karskens heeft het naar zijn zin in de Argentijnse stad Buenos Aires. Hij loopt op straat en raakt helemaal opgewonden: ,,Op straat lopen flanerende vrouwen die je zoals in een tango naar je toe wil trekken. Dat komt vast ook door de zon. Die is hier nogal aanwezig.” Getverdemme Karskens, laat de zon er buiten en blijf van die vrouwen af. Heb je dan niks geleerd van Femme de la Rue???
  • Twee vliegen in één klap! Een superseksistische app van De Efteling, met prinsessen en theekransjes voor de in roze uitgevoerde meisjes-app, en stoere draken voor de blauwgekleurde jongens-versie. Waarna nieuws.nl kritiek op de lancering van dit gendergedrocht viert met een staaltje seksistische journalistiek waar De Zesde Clan alleen maar bewondering voor kan hebben. Boze feministen! Unisexpromotors! Emancipatie-laaf! Lees en huiver.

Enzovoorts, enzovoorts.

Detroit identificeert 100 serieverkrachters

Verrassing: als je vrouwen vertrouwt en verkrachting serieus onderzoekt, vind je daders. Onder andere de Amerikaanse stad Detroit bracht honderd serieverkrachters aan het licht toen de politie eindelijk oud bewijsmateriaal in oude verkrachtingszaken begon te analyseren. Tien al veroordeelde daders hadden bovendien jaren eerder opgepakt kunnen worden, als de politie ten tijde van de misdaad serieus aan de slag was gegaan met DNA-sporen.

Honderdduizenden niet onderzochte pakketjes bewijsmateriaal….

Als een vrouw in de V.S. snel genoeg aangifte doet van verkrachting, kunnen medewerkers van een ziekenhuis volgens een bepaald protocol bloed, sperma en kledingstukken verzamelen. Dat onderzoek resulteert in een rapekit – een pakketje bewijsmateriaal. Het is de bedoeling dat de politie deze materialen, zoals DNA-sporen, gebruikt in hun onderzoek.

Vaak gebeurt dit echter niet. De politie laat in de V.S. ongeveer 400.000 rapekits onder stoffen in opslagplaatsen. De reden? Soms gaat het om het gebruikelijke probleem van bezuinigingen en gebrek aan geld. Vaker echter bleef onderzoek achterwege omdat agenten zelf mochten beslissen of ze een analyse van dat bewijsmateriaal nodig vonden.  Vaak vonden ze een analyse van het materiaal niet zinnig. Ook al dachten slachtoffers daar vaak anders over

Toen duidelijk werd hoeveel rapekits de politie links liet liggen, volgde terecht veel ophef. Want valse aangiftes van verkrachting zijn zeldzaam. Als de politie dit soort solide bewijsmateriaal negeert, is de kans groot dat daders de facto vrijuit gaan. Nu de politie alsnog een inhaalslag doet, vinden ze prompt daders  en zijn in diverse steden de eerste nieuwe veroordelingen in oude zaken middels een feit

Onder andere Detroit laat zien wat het effect is van serieus onderzoek naar verkrachting. In die stad lagen 11.000 dozen vol bewijsmateriaal te verpieteren in een vergeten opslagloods. Na de herontdekking in 2009 begon de politie het materiaal alsnog te analyseren. Op basis van de eerste 1600 pakketjes bewijsmateriaal  blijkt dat de stad honderd serieverkrachters meer telt dan eerst gedacht. DNA-materiaal van deze specifieke mannen komt terug in meerdere rapekits.

Tien verkrachters die inmiddels in de bak zitten, hadden bovendien jaren eerder al vastgezet kunnen worden als de politie beter werk had geleverd. Ms Magazine:

the data proves what activists have long known: Rapists go on raping with impunity unless they’re caught. Imagine the number of survivors who might have been spared if those rape kits in Detroit had been tested sooner.

De Amerikaanse regering werkt inmiddels aan een voorstel om 35 miljoen dollar te investeren in het wegwerken van de achterstanden bij het analyseren van de rapekits.

In welke eeuw leven we ook al weer?

Kakkerlakken Vrouwen taboe bij de maaltijden voor wereldleiders die deelnemen aan de nucleaire top, meldt Omroep West. Sorry, in welke eeuw leefden we ook al weer? De Zesde Clan heeft hier gewoon geen woorden meer voor, en reageert ongeveer aldus:


De oude Grieken hadden het niet beter kunnen organiseren. Vrouwen zorgen voor verdeeldheid en nare ophef. Mannen staan voor eenheid en geruisloos efficiënt en professioneel je taak verrichten – iets wat vrouwen nooit kunnen bereiken. Dames, leer het nou toch eens. Er is maar één ding waar jullie goed voor zijn, en voor de rest moet je uit de buurt blijven.

UPDATE: woordvoerders van de top haasten zich om het cateringbedrijf te verdedigen. De keuze voor alleen mannen in de bediening zou niets met afleiding te maken hebben en als klein landje is Nederland gewend om zich aan te passen aan andere culturen, prima toch? In andere media komt de directeur van het cateringbedrijf zelf aan het woord, waarna die media zelf de bal inkoppen. Zoals:

De directeur laat in het midden of vrouwen te veel afleiding geven. “Dat hoor je mij niet zeggen. Maar het personeel moet zo terughoudend mogelijk optreden en dat doe je niet door er een paar mooie opvallende dames tussen te zetten.” Over de vraag of vrouwelijke regeringsleiders niet door mannen in de 20 kunnen worden afgeleid, wordt niet gerept.

2014 – het jaar van de schrijfster

#ReadWomen2014 is drie maanden onderweg en overal op het wereldwijde web verschijnen verhalen van lezers die nieuwe romans ontdekken. Terugkerend refrein: ‘normaal gesproken zou ik dit boek niet opgemerkt hebben, maar o wat was het mooi/spannend/leuk/bijzonder/vernieuwend’. Hele werelden gaan open voor de mensen die meedoen aan de informele campagne om in 2014 extra veel romans van schrijfsters van de plank halen.

Lees Vrouwen 2014 begon min of meer per ongeluk. Auteur Joanna Walsh kent het literaire wereldje en had al langer door dat mensen anders omgaan met boeken van vrouwen, dan met boeken van mannen. Hij schrijft literatuur, zij lectuur. Hij schrijft een universele roman, zij schrijft over vrouwenprobleempjes. Hij krijgt de kaft met donkere kleuren en stoere letters, zij die met roze letters en bloemetjes. Hij is serieus, zij triviaal.

Mensen uit Walsh’s omgeving besloten dit soort patronen te doorbreken en vaker, bewust, een roman van een schrijfster te lezen. Om hen aan te moedigen maakte Walsh nieuwjaarskaarten met 250 leestips, en begon te twitteren. Voordat ze het wist raakte de hashtag #ReadWomen2014 in zwang. Steeds meer mensen voelen zich inmiddels geïnspireerd en spreken de intentie uit om gerichter werk van vrouwen te lezen. In Nederland besteedden onder andere de Overganstergirls aandacht aan het initiatief, en Martijn Joosse.

De campagne levert ook allerlei lijstjes op. Na de lijst van Joanna Walsh volgden al snel Vijftig boeken voor ReadWomen2014. Twaalf romans die dit jaar verschijnen, zodat je er eentje per maand kunt lezen. Het lijstje van een boekwinkel, de aanbevolen werken van weblog The Rain in my Purse. Veertien Canadese schrijfsters die je gelezen ‘moet’ hebben. Twaalf Arabische auteurs voor wie hetzelfde geldt. Van vrouwen die sportboeken schreven en comics tekenen.

Kan ReadWomen2014 onze seksistische leesgewonten veranderen? Wie weet. De campagne zet lezers aan het denken en maakt ze duidelijk bewust van een zekere mate van onbalans:

I would have thought that I read women and men authors equally but then I thought about it. Although I have the best of intentions, without consciously choosing male authored novels, I have definitely ended up with a male author dominated library. 2014 will be a year of change.

Of ‘Woodsiegirl’, die dezelfde ontdekking deed:

Had you asked me to guess, off the top of my head, I’d have confidently asserted that at least half the books I read were by women, probably more. Most of my favourite authors are women, and I feel like my reading list is dominated by women authors. However, looking at the actual numbers, that’s nowhere near true. Last year only 30% of the books I read were written by women.

Hoe dan ook, de campagne zorgt voor levendige discussies. Zolang je plezier hebt en nieuwe boeken ontdekt, is het altijd goed. En de Zesde Clan? Verdiept in The Shining Girls van Lauren Beukes, in het Nederlands verschenen onder de titel Stralende Meisjes. Spannende sf met tijdreizen, moorden, en sterke vrouwen. Wat wil een mens nog meer….

Vrouwen en gemeenteraadsverkiezingen

Hoewel de SGP het er liever niet over wilde hebben, konden de mannenbroeders de vooruitgang niet ontkennen. Een SGP-vrouw schreef geschiedenis in Vlissingen door als eerste vrouw ooit een raadszetel te bekleden voor deze conservatieve partij. Voor het overige boden de gemeenteraadsverkiezingen echter vooral meer van hetzelfde: een flinke ondervertegenwoordiging van vrouwen.

De gemeenteraad van Amsterdam.

Uit onderzoek van organisatie ProDemos blijkt dat vrouwen dit jaar gemiddeld 29% van de kandidaten leverden. Lokaal kunnen de percentages flink variëren. Zo telden de IJsselsteinse lijsten slechts 14% vrouwen.  Dat gemiddelde percentage kandidaten vertaalde zich vier jaar geleden in een flinke ondervertegenwoordiging van vrouwen. Gemeenteraden bestaan gemiddeld slechts voor een kwart uit vrouwen, terwijl we toch echt de helft van de bevolking uitmaken. Na deze verkiezingen zal daar weinig in veranderen.

PvdA-afdelingsvoorzitter Wanda Dijkstra liet vorig jaar via het blad Binnenlands Bestuur weten dat traditionele rollenpatronen vrouwen de kop kosten:

Het is heel opvallend dat vrouwen meteen met bezwaren komen. Ze weten niet hoe ze het moeten combineren met hun werk en met hun gezin. Terwijl mannen uit gewoon meteen zeggen: Leuk! En laten vervolgens alles uit hun handen vallen.

Dijkstra vervolgt dat vrouwen hetzelfde zouden moeten doen. Klinkt popie-jopie, maar zulke adviezen houden geen rekening met de realiteit. Een recent proefschrift van Justine Ruitenberg wees uit dat de Nederlandse samenleving een zware druk op vrouwen uitoefent om huishouden en kinderen als hun belangrijkste bezigheid te zien. Vooral moeders krijgen te maken met onbegrip en verwijten vanuit hun sociale omgeving, als ze afwijken van de deeltijdnorm in het werk. Gooi raadswerk in die mix van impliciete eisen en verwachtingen, en het wordt helemaal lastig om ergens toe te komen.

Bovendien blijkt uit allerlei andere onderzoeken dat vrouwensoms  weinig invloed kunnen uitoefenen op het creëren van meer kansen. Je kunt alles doen volgens de handboekjes, en alsnog aan de zijlijn blijven staan. Dat komt omdat mensen stereotiepe verwachtingen hebben van vrouwen, en hen in hokjes duwen op basis van vooroordelen. Vrouwen kunnen alleen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag. Ze kunnen andere mensen niet heropvoeden. Dat moeten die mensen zelf doen, omdat zij verantwoordelijk blijven voor hun eigen houding.

Totdat er breed iets gebeurt verandert er weinig. Wat dat betreft is het zorgelijk dat ProDemos signaleert dat initiatieven om voor meer diversiteit te zorgen, inmiddels zijn verdwenen. Wegbezuinigd. Een woordvoerder van de organisatie:

“Je kunt je beter in de belangen van je achterban verplaatsen als je er zelf deel van uitmaakt. Voor mannen is het dan ook moeilijker om zich in vrouwen te verplaatsen. Daarnaast is het belangrijk dat er goede vrouwelijke rolmodellen zijn, waardoor vrouwen zelf ook gemotiveerd worden om de politiek in te gaan.”

Gemeenten en politieke partijen moeten zich ervan bewust worden dat het hier niet gaat om een vrouwenprobleem, maar om een probleem op het gebied van democratie en kwaliteit van bestuur. Het lokale bestuur lijdt onder eenheidsworst. Je mist belangrijke ervaringen en inzichten. De ondervertegenwoordiging van de helft van de bevolking holt bovendien de democratie uit.

De Zesde Clan zou graag zien dat lui Mars en Venusdenken plaats maakt voor oprechte bewustwording rondom gender. Vervolgens vergt het gerichte inspanningen van politieke partijen om meer vrouwen op de kandidatenlijst te krijgen. Het zou daarnaast helpen als mannen meer échte verantwoordelijkheid op zich nemen voor het huishouden en de zorg voor kinderen. Dan kan hij de kinderen wat vaker voorzien van een warme maaltijd als zij alles uit haar handen laat vallen voor het raadswerk. Idee?

Verandering: waar een wil is, is een weg

Goed nieuws uit de literaire wereld. Gezaghebbende uitgaven die voorheen mannen boeken van mannen lieten recenseren, en zeiden dat de wereld er nou eenmaal zo uitziet, schrokken wakker, en slaagden er binnen een jaar in om een bijna 50-50 verhouding tussen de seksen te bereiken. Dat blijkt uit de jaarlijkse telling van VIDA. Onder andere de New York Times Book Review toonde aan dat veranderen kan, als je maar wilt.

De NYT Book Review snapt dat we in 2014 leven. Hoera!

De jaarlijkse telling over de situatie in de Engelstalige literaire wereld laat keer op keer zien dat bladen met een lagere oplage en/of minder status allang weten dat vrouwen kunnen schrijven. Zij merken vrouwelijk talent op, geven ruimte in hun kolommen aan het werk van schrijfsters, en vinden ook voldoende journalistes die prima recensies kunnen inleveren.

De ‘grote’ literaire giganten liepen tot nu toe achter. Ook zij beginnen echter te veranderen. De publiekelijke veroordeling van bladen die vrouwen en hun werk negeren, begint blijkbaar effect te sorteren. Onder maatschappelijke druk beginnen steeds meer bladen hun beleid te veranderen. Zo liet naast de NYT Book Review ook The Paris Review schrijfsters jarenlang links liggen, maar in 2013 kwam de hoofdredacteur in actie. Voilà, opeens vindt het blad waardige romans van schrijfsters, die de moeite van het recenseren waard zijn. Vooruitgang!

Waarom praten we hier nog steeds over? Omdat we nog steeds leven in een wereld die blanke mannen voorrang geeft. Het gaat er niet om dat hun werk slecht zou zijn of geen aandacht zou verdienen. Het gaat erom dat zij als enige erkend worden als talent. Vrouwen en allochtonen hebben het nakijken.

Dat gebeurt zo vanzelfsprekend, dat mensen niet meer zien dat ze blanke mannen bevoordelen. De automatismen leiden tot blinde vlekken, ook bij professionals. Onder andere recensent Matthew Jakubowski dacht dat hij geen onderscheid maakte tussen schrijvers en schrijfsters, maar dat viel bij nader inzien flink tegen:

as a literary critic I thought I had a good balance of literature from a wide range of authors. But I do not. Not by a long shot. The uneven gender ratio is my loss. It’s also part of a larger problem,” said Jakubowski. “If we don’t decide to do the work it sometimes takes to find valuable, important books by women and under-represented authors, we will continue to miss them and the loss will be ours.

Kortom, tijd om ruimte te maken voor het werk van vrouwen. VIDA blijft tellen en signaleren, heel mooi. Als lezers kunnen we echter ook zorgen voor meer diversiteit. Het jaar 2014 staat in het teken van de campagne  #ReadWomen2014. Een jaar lang extra aandacht besteden aan schrijfsters, hun werk promoten en lezers attenderen op goede romans die de moeite meer dan waard zijn. Wie weet verander je je leesgewoonten. Wie weet leer je nieuwe auteurs kennen, ontdek je boeken die je normaal gesproken nooit gelezen zou hebben, en verrijk je je leven. Veel leesplezier gewenst!

PS Read Women 2014 klinkt als een buitenlandse actie, maar is wereldwijd en universeel. Neem voor het Nederlandse taalgebied eens een kijkje bij Uitgeverij Artemis, die zich in het bijzonder richt op het publiceren van schrijfsters. Liever een spannende thriller? Vrouwenthrillers.nl houdt bij wat er op de markt komt. Uitgeverij De Geus richt zich van oudsher onder andere op auteurs uit de zogenaamde Derde Wereld, dus hier vallen genoeg nieuwe schrijfsters te ontdekken om je even bezig te houden. Kortom, voor elk wat wils….

Negen eenvoudige stappen om het mannelijk ego te ontmantelen

Wow! Als vrouw hoef je bijna niks te doen om mannen te veranderen in een zielig hoopje ellende. Tsjongejonge… als dat zo makkelijk gaat, wordt het misschien tijd om je af te vragen waar die mannelijkheid eigenlijk op gebaseerd is….Kunnen we niet allemaal gewoon van de aarde zijn in plaats van Mars of Venus?

Het lijstje is hilarisch in z’n eenvoud. Om van een man een gefeminiseerde slappeling te maken (en de macht over te nemen natuurlijk) hoef je als vrouw alleen maar

  • een goed betaalde baan te hebben
  • 1 euro meer te verdienen dan hij
  • een mening hebben – en die mening hardop uitspreken
  • een man hulp aanbieden. Bonuspunten als je dat in het openbaar doet
  • hem iets laten doen wat jij leuk vindt en hij niet (shoppen!!!!)
  • winnen met iets wat hij leuk vindt
  • zijn mening vragen en vervolgens doen wat je zelf wilt
  • weigeren te raden wat hij voelt als hij je dat niet uit zichzelf vertelt
  • een macho man vertellen dat hij echt niet zo macho is.

Al die acties (en eentje van het lijstje is al genoeg, laat staan twee), maken gehakt van het mannelijk ego. In de woorden van Jezebel: ,,Step back and behold the potency you have maimed.”

Tsja. Feministen wijzen er terecht op dat het slecht is voor mannen, als de basis van hun mannelijke identiteit zo ongelofelijk wankel is, dat het bouwwerk bij het eerste de beste briesje wind volledig instort. Eén associatie met slapheid of, nog erger, vrouwelijkheid, en het is gedaan met de man. Ten tweede houden dit soort verhalen over echte mannen vrouwen in een houdgreep:

….by using these identities to pit men and women as oppositional, we muddy that potential harmony both within ourselves and with others. One of them involves two equal deliberate players speaking sentences out loud, and the other places women forever in service to men as caretakers of this delicate male ego.

En dat, lieve lezers, is slavenarbeid. Bovendien doen vrouwen het nooit goed genoeg, gezien de bakken kritiek en verdachtmakingen die mannen over vrouwen uitstorten.

Laten we eerst eens proberen mensen te zijn. Met onze individuele voor- en afkeuren. Dat is vaak al moeilijk genoeg.

Heavy Metal band komt op voor vrouwen

Sceptre, een Indiase trash metal band uit de stad Mumbai, lanceerde een album gewijd aan de situatie van vrouwen in hun land. Een deel van de inkomsten van deze plaat, Age of Calamity, komt ten goede aan een weeshuis voor meisjes. Iedereen kan de plaat digitaal downloaden voor vier dollar. Koop een plaat, help een meisje. Geweldig idee!

Sceptre is een begrip in India en in metalkringen. De sociale boodschap van hun meest recente werk past in een progressieve traditie. Het is echter de eerste keer dat de band vrouwenrechten aankaart:

”We have always been involved in writing about social issues, but this is the first time we decided to deal with gender issues, as the gravity of the situation is too grim to be dismissed so easily,” Sceptre drummer Aniket Waghmode says. “Our country has been plagued by this new evil of rape, which has only grown in leaps and bounds over the years.”

Sceptre werd zich bewust van de problemen nadat een van de bandleden vader werd van een dochter. Opeens zagen ze in hoe moeilijk het voor vrouwen is om een leven op te bouwen. Zelfs veilig over straat lopen lijkt een onhaalbare luxe.

Mannen die zich bewust worden van seksisme en genderongelijkheid: super. En gezien de positieve recensies valt er veel te genieten bij Age of Calamity….

Nieuwsronde

Elma Drayer schreef een scherp stuk over religie, vrouwenrechten, en stropop-redenaties. Zwarte vrouwen dreigen in de onzichtbaarheid te verdwijnen. Kenau de film roept gemengde gevoelens op (goh, verrassing…) Trollen weten Keniase vrouwen te vinden. En kinderen sekseneutraal proberen op te voeden is vooruitgang… Dat en meer in de internationale vrouwendageditie van deze nieuwsronde. Omdat het iedere dag internationale vrouwendag zou moeten zijn 😉

Veranderingen verlopen traag. Zeg, komt er nog wat van????

  • Elma Drayer volgde de afgelopen weken het debat over religie en vrouwenrechten. Ze doet in een grondige analyse ferme uitspraken: ,,Als het om religieus geïnspireerd racisme gaat, kortom, dan trokken wij een ferme streep. Zouden we bij religieus geïnspireerd seksisme ook eens moeten doen.” Inderdaad.
  • Seksisme is springlevend. Als vrouw moet je bijvoorbeeld blijven glimlachen en er vriendelijk uitzien, anders krijg je vragen op je afgevuurd over je hangende mondhoeken, onflatteuze foto’s en/of over je imago van ‘harde tante’. ’t Lijkt minder erg dan de aloude heksenverbranding, maar omdat het op zo’n beleefde en impliciete manier gaat is het negatieve effect des te groter. De boodschap luidt namelijk: mondige vrouw, hou je kop, doe eerst eens iets aan je verschrikkelijke uiterlijk. Dat schiet niet op…
  • Kinderen genderneutraal proberen op te voeden is vooruitgang, betoogt bijzonder hoogleraar Lies Wesseling in Trouw. Geen indoctrinatie. Als je het al zo zou willen noemen, dan zijn blauwe en roze kleding en speelgoed minstens even indoctrinerend.
  • Vrouwen in Kashmir komen steeds vaker op voor hun rechten. Ze eisen hun deel van erfenissen op, of regelen dat ze een zelfstandig huishouden kunnen voeren, los van de schoonfamilie.
  • Academici uit België zetten een site op om ervaringen met seksisme in, op en rond universiteiten wereldkundig te maken. Iedereen kan, desgewenst anoniem, incidenten melden in het Engels, Frans, Duits en Nederlands. Op die manier maakt de site patronen zichtbaar. En dat geeft hopelijk redenen om in actie te komen.
  • Kenau de film roept gemengde gevoelens op. Onder andere omdat recensenten de special effects in de film vergelijken met Lord of the Rings, en Kenau dan niet overtuigend vinden. Eh, sorry, heren, de eerste LOTR film had een budget van circa 87 miljoen dollar. Kenau moest het met 6 miljoen euro doen. Da’s dus appels met peren vergelijken.
  • Vooruitgang voor vrouwen wereldwijd bereik je niet alleen door onderwijs en banen toegankelijk te maken, betogen twee medewerkers van VN Vrouwen. Zolang we met ons allen vinden dat vrouwen tegelijkertijd ook hoofdverantwoordelijke moeten blijven voor onbetaalde huishoudelijke -en zorgtaken, leidt dat alleen tot een twee of driedubbele belasting. Dat onbetaalde werk moet erkend worden, en daarna eerlijker worden verdeeld.
  • Net als in Nederland besteedt de V.S. vooral geld aan jongerenprogramma’s die eigenlijk jongensprogramma’s moeten heten, want meisjes zien niets van het geld. Vooral meiden met een gekleurde huid verdwijnen volledig uit beeld. Een mooi geschreven, genuanceerde analyse legt uit hoe dat zit. Aanbevolen!
  • Internettrollen opereren wereldwijd. Vrouwen in Kenia kunnen erover meepraten. Wie opkomt voor vrouwen en mee wil doen aan het publieke debat, kan rekenen op bedreigingen en scheldkannonades.
  • Tot slot: ook buiten 8 maart blijft het gaan om vooroordelen, stereotypen en sociaal afgedwongen rolpatronen. Mensen zouden er goed aan doen vaker stil te staan bij hun eigen opvattingen. Erken nou maar dat je seksistische vooroordelen hebt, want die hebben we allemaal. Het zit bij wijze van spreken in de lucht die je inademt, en zolang je net doet alsof dat niet zo is maak je het probleem alleen maar erger.

Verzet begint tussen de oortjes

Schokkende cijfers uit een Europees onderzoek naar geweld tegen vrouwen maken duidelijk dat de emancipatie nog lang niet voltooid is. Waarom worden we niet kwaad? Ook al zou op papier alles tip top in orde zijn, dan nog valt die papieren winst weg tegen een lawine aan fysieke en seksuele agressie. Zulk geweld beperkt meisjes en vrouwen in hun vrijheid en tast hun fysieke en geestelijke integriteit aan. Vandaar dat het thema geweld hoog op de agenda staat, onder andere tijdens een bijeenkomst op 9 maart, in Gent.

De organisatoren geven die dag een zine uit. De Zesde Clan leverde een bijdrage aan dit blad.  Emancipatie, brood nodig! Wie weet vallen de cijfers dan over een paar jaar minder grimmig uit. Ondertussen plaatsen we ‘ons’ stuk bij wijze van voorpublicatie graag op de Zesde Clan:

VERZET BEGINT TUSSEN DE OORTJES

Psychologische aspecten zijn van groot belang als het gaat om het tegengaan van geweld tegen vrouwen. Deze invalshoek kan gevoelig liggen. Het gevaar bestaat, dat mensen denken dat je alleen kijkt naar het individu: ”Als zij maar dit of dat had gedaan, zou haar niets overkomen zijn”. Teveel mensen geven op die manier het slachtoffer de schuld.

Dat is niet de bedoeling. Het gaat in dit stuk om de socialisatie van mensen, in het bijzonder meisjes, en de manier waarop collectieve overtuigingen verinnerlijkte normen en waarden versterken. Dat heeft directe gevolgen voor de houding van het individu, én de houding van de maatschappij, ten aanzien van geweld. Want wat doet het met je, als je leeft in een samenleving die meisjes als baby’s al roze rompertjes aantrekt met het commando ‘lief’ erop? Als je niet boos mag worden, hoe moet je dan van je afbijten in een vervelende situatie?

Vrouwen en zij die zichzelf als vrouw identificeren, botsen met name aan tegen twee essentiële stelsels van normen en waarden. Het Mars en Venusdenken, en het toenemende individualisme. Beide ideologieën maken het moeilijk om geweld serieus te nemen en te bestrijden, zowel op persoonlijk als op collectief niveau.

Mars en Venusdenken: zij is anders dan hij, en geheel toevallig betekent dit in de praktijk vooral dat zij minder is. Hij is de norm, zij de afwijking. Hij vertegenwoordigt het universeel menselijke, zij vertegenwoordigt alleen ‘de vrouw’. Hij is assertief, zij is agressief. Hij kan zijn seksuele driften met zijn mannenbrein nou eenmaal niet goed beheersen, dus is zij er met haar vrouwenbrein verantwoordelijk voor dat ze geen verkeerde signalen afgeeft.

Verandering eisen heeft geen zin. De rollenpatronen zitten sinds de oertijd verankerd in onze genen. Zo is het nou eenmaal. Logisch dat hij de plannen maakt en zij het eten (vrij naar Joanna Russ). Logisch dat hij jaagt, en dat zij hard nee moet zeggen, of anders….

Individualisme: wie begint over structurele discriminatie en/of systematisch geweld, zeurt. Dat bestaat toch niet meer? We zijn verantwoordelijk voor onszelf. Als je onderbetaald wordt, had je maar beter over je salaris moeten onderhandelen. Als je partner je slaat, loop je toch gewoon weg? Als je teveel alcohol drinkt, moet je niet raar opkijken als dat uitloopt op ruwe verrassingsseks. Had je maar beter op jezelf moeten passen.

Onder andere psychiater Nelleke Nicolai, die in Nederland pionierswerk verrichtte in de vrouwenhulpverlening, beschrijft hoe vrouwen dit soort boodschappen internaliseren en zichzelf gaan devalueren. Vrouwen raken er van overtuigd dat zij tekort schieten, schuldig zijn en problemen aan zichzelf te wijten hebben. Veel vrouwen doen er uiteindelijk het zwijgen toe. Ze proberen ieder voor zich te overleven in een samenleving die hen op de tweede plaats zet. Als iets fout gaat, ligt het aan zijzelf. Hadden ze maar beter op moeten letten.

Dat maakt vrouwen extra kwetsbaar, met name waar het gaat om de problematisering van geweld en agressie. Dat gebeurt op verschillende manieren. Ten eerste moeten veel vrouwen eerst hun socialisatie van lief meisje overwinnen, voordat ze gepast kunnen reageren op wangedrag van een ander. Ten tweede is geweld voor veel vrouwen een zeer reëel gegeven. Veel vrouwen en zij die zichzelf als vrouw identificeren, hebben al eens iets vervelends meegemaakt. Thuis, in een relatie, of op straat. Het risico is groot dat je bevriest, zodra je opnieuw in een bedreigende situatie terecht komt. Ten derde bombardeert de samenleving ons met boodschappen die agressie en geweld versluieren. Jongens zijn nou eenmaal jongens. Mannen kunnen nou eenmaal soms een kort lontje hebben. Vrouwen behoren hun uiterlijk belangrijk te vinden en seksueel beschikbaar te zijn. Dus waar hebben we het over?

Daarom moet de revolutie tussen de oortjes beginnen. Vrouwen moeten zich gelegitimeerd voelen om het beestje een naam geven, ook als de samenleving dat weigert. Vrouwen moeten de ruimte krijgen om boos te worden, zonder dat mensen ‘enge bitch’ roepen. Gezonde woede kan de verlamming doorbreken en kracht geven om grenzen te stellen, het eigen territorium te verdedigen en van zich af te slaan als dat nodig is. Vrouwen moeten de dader leren aanspreken op hun gedrag, in plaats van de schuld alleen bij zichzelf te zoeken.

We zijn er collectief verantwoordelijk voor dat we vrouwen, en zij die zich als vrouw manifesteren, de ruimte geven om dit te doen. Dat betekent dat we de groep gebruiken om het individualisme in te perken. Eén vrouw die een gebeurtenis definieert als geweld en intimidatie, kan terzijde geschoven worden als een zonderling. Maar als duizenden mensen hetzelfde zeggen, moet de samenleving die signalen serieus nemen.

Zeker bij geweld kan dat veel uitmaken. Als groep kunnen mensen namelijk dominante normen en waarden legitimeren, maar ook doorbreken. Zo wijst onderzoek uit dat het bestaan van een sterke vrouwenbeweging in een land hét verschil maakt bij de aanpak van geweld. Hoe sterker het feministische geluid, hoe eerder een land agressie problematiseert en maatregelen neemt.

Daarnaast kunnen we allemaal, als mens, bijdragen aan een wereld die veiliger is voor vrouwen en zij die zichzelf vrouw voelen. Zoals:

  • Mannen stimuleren dat zij hun seksegenoten aanspreken op hun gedrag. Aangezien mannen helaas grootleverancier van daders zijn, zou iedere weldenkende man een extra verantwoordelijkheid moeten voelen om geweld te voorkomen
  • Vrouwen op hun woord geloven als zij aangeven te maken te hebben gehad met geweld
  • Vrouwen ruimte geven om woede en verdriet te uiten, zonder meteen waardeoordelen te vellen
  • Geweld zichtbaar maken door incidenten te melden, de politie te bellen als je getuige bent van geweld, aangifte te doen
  • Je aansluiten bij een vrouwengroep en/of feministische acties en organisaties steunen
  • De minachting voor vrouwen bewust bijsturen door vrouwen welgemeende complimenten te geven, hen te vragen wat hun dromen zijn, waar ze behoefte aan hebben, en/of hun persoonlijke kennis en kunde bevestigen

Dit zijn kleinschalige, haalbare acties die we allemaal, vandaag, kunnen ondernemen om de macht van de groep ten goede te keren en de samenleving veiliger te maken. Laten we beginnen!

BRONNEN:

Emancipatiemonitor 2010 en 2012, o.a. de hoofdstukken over geweld. Rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Sociaal Cultureel Planbureau in Nederland, in opdracht van het ministerie van OCW.

Fels, Anna, ”Vrouwen en ambitie’, Uitgeverij Réunion, 2008

Fine, Cordela, ‘Waarom we allemaal van Mars komen”. Lannoo, 2011

Htun, Mala en Weldon, Laurel S. ”The Civic origin of Progressive Policy Change”, American Political Science Review, Volume 106, Issue 03, Augustus 2012, pp 548 – 569

Nicolai, Nelleke, ”Vrouwenhulpverlening en Psychiatrie”, Uitgeverij Babylon/De Geus, 1997

Rybaczuk, Rachel, “The Search for Self-Fulfillment: How Individualism Undermines Community Organizing” – master thesis, Universiteit van Massachushetts/Amherst, 2009

Vrouwenpartij doet gooi naar Europa

Nieuwe gegadigden voor de verkiezingen…. De Vrouwenpartij wil graag meedoen aan de Europese verkiezingen en publiceerde onlangs haar programma. Gelijke rechten, gelijke toegang tot voorzieningen en economische hervormingen, zoals de invoering van een basisinkomen, vormen belangrijke pijlers van dat programma.

Monique Sparla en Mar de Jong voeren de Vrouwenpartij sinds oktober vorig jaar aan. Sparla is voorzitter en Europees lijsttrekker, De Jong lijsttrekker voor Nederland. Op haar weblog legt Sparla uit waarom ze de partij oprichtte:

…vrouwen zouden gelijk behandeld moeten worden en in de praktijk blijkt dat anders uit te pakken. […] we willen dat deze zaken actueel op het politieke podium gaan komen.  En dat er dingen gaan gebeuren op NL en EU vlak voor alle vrouwen van elk studieniveau en religie en etniciteit, seksualiteit.

Sparla en De Jong hebben tot nu toe, publicitair gezien, weinig voet aan de grond gekregen. De reguliere media lieten de partij voornamelijk links liggen. De Vrouwenpartij moet het hebben van sites en organisaties met een min of minder feministische inslag, zoals Wo=Men of het powervrouwenblog. Of sites zoals  De Lange Mars en de site van de Vereniging Basisinkomen, die net als de Vrouwenpartij pleiten voor een basisinkomen voor iedereen.

Ondertussen kwiteert en communiceert Sparla zich suf om allerhande stereotiepe reacties bij te stellen. Ja, mannen zijn ook van harte welkom bij de Vrouwenpartij. Nee, de partij bestaat niet uit humorloze agressieve feministen met behaarde benen. Nee, gelijke rechten op papier betekent niet dat het in de praktijk nu opeens vlekkeloos gaat. Nee, de emancipatie is niet voltooid. Enzovoorts enzovoorts.

Tussendoor doet ze oproepen om de Vrouwenpartij te steunen. Want deelnemen aan verkiezingen kost geld. Zo eist de Nederlandse regering ruim 11.000 euro van nieuwe partijen. Die ‘waarborgsom kandidaatstelling‘  krijgen partijen alleen terug als ze driekwart van de kiesdrempel halen. Wie de partij financieel wil steunen om dit soort bedragen op te hoesten, kan dat hier doen.

Kwetsbare vrouwen zijn vogelvrij

Als je een meisje onder de 18 verkracht, of een vrouw met psychische problemen, of een verstandelijke beperking, weet je als dader bijna zeker dat je je straf ontloopt. Dat concludeert professor Betsy Stanko van de Engelse politie, na een analyse van  gemelde verkrachtingen. Er kunnen niet vaak genoeg bijeenkomsten tegen geweld tegen vrouwen georganiseerd worden, zoals zondag 9 maart in Gent , want we hebben nog een lange weg te gaan.

Stanko volgde de vervolging van verkrachtingszaken tien jaar. Daarnaast maakte ze een gedetailleerde analyse van 500 zaken die de Londense Metropolitan Police binnen kreeg in april en mei 2012. Het bleek dat veel meldingen niet leidden tot een officiële aangifte. Daarna ontwikkelden veel officiële aangiften zich niet tot een zaak, in de zin van opsporing, vervolging, en de gang naar de rechter.

Uit haar analyse bleek dat kwetsbaarheid bij het slachtoffer negatief werkte op de actiebereidheid van agenten. Als een slachtoffer de dader kende (dat in de meeste gevallen zo), of een geschiedenis van mentale problemen had, deed de politie meestal niets met de melding. Bij slachtoffers met een verstandelijke beperking daalde het percentage met 67%. In geval van alcoholgebruik daalde de kans dat de politie een zaak maakte van de melding met 45 %. Deze laatste bevinding is extra wrang, gezien geobserveerd gedrag van daders:

Tellingly, the study found that “initiators’ level of invasiveness was related to the intoxication of the targets, but not their own intoxication” — suggesting that drunk women are intentionally targeted by predators who are fully aware of what they’re doing.

Stanko wijst erop dat deze cijfers betekenen dat verkrachting in feite gedecriminaliseerd is. Daders gaan immers massaal vrijuit. Ze pleit voor een totale cultuuromslag bij de politie en in de samenleving. Het gaat daarbij niet om het zwart maken van de politie. Stanko onderzoekt verkrachting al jaren en ontdekte eerder, in 2006, een belangrijke reden waarom agenten verkrachtingszaken laten lopen. Compassie met het slachtoffer. Vriendelijkheid:

Betsy Stanko, an academic who has examined 700 case files in London, has found another reason why the police drop cases: kindness. Officers know that some kinds of victim stand little chance of being believed in court. They include people who had been drinking before the attack took place (one in three cases) and the mentally ill (one in five). In such cases, coppers often take what Ms Stanko terms “sympathetic withdrawal statements” and do not press the matter further.

Het systeem is zo verrot dat vervolging vaak meer schade toebrengt aan het slachtoffer, dan de dader. Uit medemenselijkheid willen politiemensen een slachtoffer zodoende behoeden voor nog meer ellende.

Of Nederlandse agenten zich ook zo opstellen is onduidelijk, maar verder is de situatie min of meer hetzelfde. Ook hier komen verkrachters massaal weg met hun daden. Het CBS becijferde dat van alle aangiftes slechts rond de veertig procent tot een zaak leidt. In 2005 leidde dat nog vervolgens in ruim dertien procent tot een veroordeling. In 2010 was dat percentage al gedaald naar 8%.

De werkelijke aantallen verkrachtingen liggen overigens nog hoger, want keer op keer blijkt dat veel vrouwen geen aangifte doen. Vraag je vrouwen echter naar hun ervaringen, dan blijkt dat 45% sinds haar vijftiende een of meerdere keren slachtoffer werd van fysiek en/of seksueel geweld. Meisjes en vrouwen met een handicap zijn, ook in Nederland, extra kwetsbaar. Maar liefst 61% van de verstandelijk gehandicapte meisjes en vrouwen kreeg te maken met aanranding, verkrachting en andere vormen van seksuele agressie.

Zolang meisjes en vrouwen vogelvrij zijn, is de emancipatie niet voltooid. Mocht iemand de behoefte voelen om cynische opmerkingen te maken over het nut van internationale vrouwendag, dan heb je hier een van de vele antwoorden waarom we die dag hard nodig hebben.

UPDATE: in de V.S. liet een rechter een in principe man vrijuit gaan. De man werd verdacht van de verkrachting van een jonge vrouw met Downsyndroom. De rechter vond echter ”dat het slachtoffer zich niet als een slachtoffer gedroeg”, dus het zat wel goed allemaal. Hij wil dat de rechtszaak over wordt gedaan. Het is onzeker of de verstandelijk gehandicapte vrouw voor de tweede keer wil getuigen. De eerste keer was al zwaar voor haar, en ze wil eigenlijk niet in dezelfde ruimte zitten als die man.

Overgangsperikelen

Ophef in medialand. Ingeborg Beugel maakte een documentaire, Uitgebloe(i)d, over de overgang. Eerder zette ze het thema ook al op de agenda met een theaterstuk, de Hormonologen. Volgens haar negeren mensen het onderwerp, terwijl vele vrouwen last krijgen van overgangsklachten.

Beugel vindt dat het tijd wordt voor wat meer aandacht. Ruim 1,3 miljoen vrouwen zitten in de overgang, en kampen met een dubbel taboe:

het traditionele, nooit opgeloste taboe en het nieuwe, namelijk het doodvermoeiende huidige schoonheidsideaal van jong, strak, en – gaap, gaap – dat alles altijd vooral sexy moet zijn.

Kan er wat meer openheid en begrip komen over de overgang? Asjeblieft?

Die oproep had ze niet moeten doen. Net als in 2011 slijpen allerlei mensen hun messen. Youp van ’t Hek was er als de kippen bij om persoon en film allebei tegelijkertijd in de pan te hakken. Elma Drayer riep ook al ‘tut tut’. Volgens haar is de overgang een taboe wat niet bestaat. Beugel trotseert de haat, signaleert het NRC, maar waar komt die haat vandaan, en waarom roept iedereen zo hard dat er niks bijzonders is aan de overgang, dus wat zeurt ze?

Er was een columniste van Joop.nl voor nodig om de ingezette lijn door te trekken naar de logische conclusie. Vrouwen verpesten alles:

 Ze zijn de omgekeerde Midas: alles wat ze aanraken verandert in cupcakes, glazuur en placenta, waar het eerst door mannen tot prachtig Olympisch goud was gedoopt. […] Volgens mij is er iets met Cruijff hoor, die heeft een lelijk cadeautje gekregen, daar was Jan Mulder boos over. Kunnen we het daar niet over hebben? Of die brulkikkercoach die kwaad wordt in talen die hij niet spreekt. Daar is net een boek over verschenen van een man die had gewild dat het zijn vader was. Dat zijn de keiharde topics! Geen theekransjes op mijn TV graag.

Meten met twee maten dus. Ook de groep waar het om gaat gebruikt internet als platform voor een tegengeluid. Zoals de Overgangstergirls. Die presenteren Beugel’s documentaire als een geheimtip. Een ontwapenende en persoonlijke film, niet te missen. Zullen we het daar dan maar op houden?

Kenau werft mensen voor haar leger

Wil je meisjes ondersteunen, zodat zij op kunnen groeien tot sterke vrouwen? Sluit je dan aan bij Kenau’s leger. Met deze campagne slaat Plan Nederland twee vliegen in één klap. Aansluiten bij de aanzwellende populariteit van de biografie en de verfilming van het verhaal van Kenau Simonsdochter Hasselaer, die de Spanjaarden klop gaf tijdens het beleg van Haarlem in de zestiende eeuw, én de situatie van meisjes verbeteren. Ook Nederlandse vrouwen kunnen baat hebben bij de rehabilitatie van Kenau.

Wereldwijd verkeren veel meisjes in een lastige positie. Culturele, sociale en religieuze factoren maken dat meisjes minder vrijheden hebben dan jongens, vaker niet naar school gaan, en blootstaan aan schendingen van het lichaam. Zoals bij de genitale verminking van meisjes.

Plan Nederland zamelt daarom al jaren geld in voor projecten die specifiek op meisjes gericht zijn. De vele activiteiten rondom Kenau bieden de organisatie dit jaar nieuwe mogelijkheden om mensen te betrekken bij de strijd om meisjes een beter leven te geven. De organisatie maakt daarbij onder andere gebruik van serious gaming, een methode om via computerspelletjes serieuze zaken aan te kaarten en bewustwording te creëren,

Dit alles gebeurt nu omdat Kenau, de heldin van de tachtigjarige oorlog, midden in de belangstelling staat. Historica Els Kloek schreef een dubbelbiografie over de Haarlemse zakenvrouw en haar tijdgenoot, Magdalena Moons. Beide vrouwen streden tegen de Spanjaarden en golden als heldinnen. Dat veranderde pas in de negentiende eeuw, een tijdperk waarin onze samenleving in versterkte mate geen geduld had met vrouwen die iets anders deden dan moeder en huisvrouw zijn. Kenau werd een scheldwoord voor een agressief manwijf, en Moons stond opeens te boek als een hoer.

Pas nu beginnen mensen door die vijandige mythes heen te prikken. Kloek ontdeed Kenau’s levensverhaal van het stof en de misverstanden, en herstelde de reputatie van Moons. Bovendien staat Kenau centraal in een film, die op 6 maart de Nederlandse bioscopen bereikt. Op 7 maart reikt Haarlem de Kenau Hasselaerpijs 2014 uit aan mensen en organisaties die zich verdienstelijk hebben gemaakt op het gebied van emancipatie. Vanaf 6 april kunnen mensen naar een opera over Kenau, en exposities bezoeken. Teveel om op te noemen.

Naast meisjes helpen en geld inzamelen is deze ontwikkeling nog vanwege een andere reden belangrijk. Woorden betekenen iets en drukken een wereldbeeld uit. Kenau geldt als een scheldwoord om ‘manwijven’ mee te diskwalificeren. Dat doet iets met vrouwen. Het perkt onze vrijheid in om te zijn wie we zijn. Het scheldwoord bekrachtigd namelijk een welbekende dubbele moraal. Hij is een krachtige leider, zij is bazig. Hij is assertief, zij is agressief. Hij krijgt ruimte, zij moet zich in allerlei bochten wringen omdat mensen haar anders niet meer aardig vinden. Hij blijft een individu, zij krijgt het etiket ‘Kenau’ opgeplakt als ze zich niet gedraagt zoals het hoort.

Voor gemarginaliseerde groepen, zoals vrouwen, kan het herdefiniëren van scheldwoorden een krachtig wapen zijn in de strijd om zulke conservatieve mores aan te pakken. Het scheldwoord verandert in dat geval in een geuzennaam, waar je kracht aan kunt ontlenen. Eerder gebeurde dit bijvoorbeeld met het scheldwoord slet. Toen een Canadese politieman openlijk zei dat vrouwen erom vragen verkracht te worden, als ze zich kleden als sletten, leverde dat een wereldwijde protestbeweging op. Vrouwen organiseerde slettenmarsen en gebruikten het scheldwoord om de verkrachtingscultuur aan te klagen:

Slet is sinds kort namelijk niet alleen een scheldwoord, maar ook een nieuwe geuzennaam voor vrouwen die er genoeg van hebben te worden afgerekend op hun uiterlijk. En daar ben ik er één van.
Na Toronto, Londen, Seoul en New Delhi gingen afgelopen zaterdag ook in Berlijn vrouwen de straat op voor de Slutwalk. Zo’n duizend zelfbenoemde sletten liepen mee in korte rokjes, kousen en sommigen zelfs naakt, om te protesteren tegen het wijdverbreide idee dat sexy geklede vrouwen “er zelf om vragen”.

De positieve aandacht voor Kenau helpt om een vijandig vrouwbeeld bij te schaven. Als campagnes rondom Kenau ook nog leiden tot meer financiële steun voor meisjes, is dat helemaal prachtig. Doneer en sluit je aan bij Kenau’s leger. Want Kenau, dat zijn we allemaal!

Spanje wil abortus verbieden

Ophef in Spanje. De kans is groot dat de huidige ultrarechtse regering abortus gaat verbieden. Alleen het Spaanse parlement moet nog stemmen, en aangezien dat gremium in handen is van conservatieve partijen, lijkt het een gelopen race. Spaanse vrouwen vrezen nu dat ze opnieuw de illegaliteit in moeten, of naar buurlanden moeten reizen om baas in eigen buik te blijven. Wat hen betreft doet Spanje een stap terug.

In de Francotijd liet Spanje haar vrouwelijke inwoners creperen. Pas nadat de militairen het veld ruimden en de democratie een kans kreeg, ontstond er ruimte voor een betere zorg voor vrouwen. Zodoende nam een progressieve regering in 1985 wetten aan die vrouwen baas in eigen buik laten zijn. Tot en met veertien weken kunnen vrouwen een ongewenste zwangerschap afbreken.

Helaas keerde het tij de afgelopen jaren. Twee belangrijke factoren gaven vrouwvijandige krachten een kans. Ten eerste de politieke verhoudingen. Het land wordt tegenwoordig geleid door Mariano Rajoy en zijn conservatieve partij, de PP. De PP heeft op rechts concurrentie gekregen van Vox, een ultraconservatieve groep die vergeleken wordt met de Tea Party stroming binnen de Republikeinse partij van de V.S. In een poging stemmen en kandidaten te behouden, maakte de PP een opvallende ruk naar rechts.

Een tweede factor is dat de economische crisis erin hakt. Veel Spanjaarden zijn bang en onzeker. Ze stemmen nu conservatiever dan vroeger. Wat dat betreft won een roep om duidelijkheid het van  een kritische analyse wat de diverse partijen in petto hadden voor vrouwen.

In dat nieuwe politieke landschap kregen anti-abortus krachten nieuwe kansen. De regering introduceerde een nieuwe abortuswet vlak voor kerstmis, in de hoop dat mensen het niet zouden merken temidden van de feestdrukte. Begin februari 2014 kon de wet opnieuw een stapje verder komen, na een geheime stemming. Zoals gezegd moet nu alleen het parlement nog stemmen, maar aangezien rechtse partijen daar de baas zijn, lijken Spaanse vrouwen gedoemd om terug te vallen naar de status van een omhulsel. Net zoals Amerikaanse politici openlijk zeggen.

Veel Spanjaarden zijn inmiddels wakker geschrokken. Sinds begin 2014 vinden bijna iedere week protestacties en demonstraties plaats. Spaanse artsen veegden op medische en wetenschappelijke gronden de vloer aan met het wetsvoorstel. Een enquete onder de Spaanse bevolking wees uit, dat zelfs 68% van de PP-stemmers vindt dat vrouwen zelf moeten kunnen beslissen wat ze met hun lichaam doen. Daarnaast komt in het van oudsher katholieke land een kloof naar voren.  Terwijl de R.K.-hiërarchie de anti-abortuswet goedkeurt, vindt 88% van de ‘gewone’ Spaanse katholieken dat abortus mogelijk moet blijven.

Zoals zo vaak geven politieke verhoudingen en blinde ideologie waarschijnlijk de doorslag. Met rechtvaardigheid, menselijkheid en medische wetenschap heeft het allemaal niks te maken. En vrouwen worden de dupe. Dat is waarom Spanjaarden doorvechten tot het einde:

Piñero, spokesperson for the Freedom Train, describes the emotional journey: “Crowds of people were supporting us at every stop, opening the path for us. When we arrived in Madrid, and we saw so many people, we thought ‘this is the tangible proof that we’ve had enough’, women should have the right to choose.”