Monthly Archives: augustus 2016

Nederlandse poppodia blijken een mannenbolwerk, maar verandering is mogelijk. Als je maar wil!

Vice telde het aantal vrouwelijke artiesten die deze zomer op het podium stonden van Nederlandse muziekfestivals. Geen enkel evenement haalde 1 op de vijf vrouwen. Het beste scoorde Magneet Festival, met bijna 18% vrouwen. Daarna ging het snel bergafwaarts. Nederland toont daarmee dezelfde situatie als andere westerse landen, waar festivalprogrammeurs meestal ook niet verder komen dan een handjevol vrouwen in een zee van mannen. De podia vormen op die manier een mannenbolwerk, maar zo hoeft het niet te zijn. Wie wil kan makkelijk een eerlijkere verdeling bereiken.

Volgens de telling van Vice hield het na Magneet Festival al snel op met de vrouwen. Dekmantel wist deze zomer 13,33% vrouwelijke dj’s voor elkaar te boksen, maar  daarna kwamen festivals zoals Down the Rabbit Hole, Open Air, Dicky Woodstock, Lowlands en Best Kept Secret niet verder dan een schamele 6%. Gemiddeld was op de twintig grootste festivals maar lieft 94,08% van de artiesten man, concludeert de redactie. Welcome to the Future was dit jaar gekkensluiter met nauwelijks 1,5% vrouwen.

Vice vroeg zich af hoe dit kon, zo weinig vrouwen op podia. Roel Coppen, betrokken bij Best Kept Secret en Indian Summer Festival, is eerlijk en wijt het aan de dominantie van mannen in de muziekindustrie:

“Popmuziek werd populair in een tijd dat mannen het voor het zeggen hadden. In de begindagen had je vrijwel alleen maar mannelijke muzikanten. Dat is nooit helemaal veranderd. Je zag dat bijvoorbeeld ook toen Madonna opkwam. Het duurde heel lang tot iemand haar serieus nam, omdat de muziekwereld van oudsher door mannen is gedomineerd.”

Dat Magneet boven het maaiveld uitkomt, is dankzij programmeurs die expliciet op gender letten. Ze doen hun best vrouwelijke artiesten te contracteren en hebben hun muzikale smaak op een brede en diverse manier ontwikkeld:

Ik denk dat wij het met zijn drieën ook best een brede smaak hebben qua genres, en veel van onze favoriete muzikanten zijn vrouw. Het is fijn om af en toe een andere stem te horen dan die van Frank Ocean.

Wat dat betreft gaan de ontwikkelingen op muziekfestivals gelijk op met ontwikkelingen in het boekenvak en andere culturele uitingen. Van oudsher domineerden mannen de cultuur, en als je niks doet reproduceer je die mannencultuur. Het vergt een bewuste keuze om uit die automatismen te stappen, kwaliteit bewuster te definiëren en actief vrouwen te betrekken bij wat je doet. Dan lukt het prima. Opeens krijg je dan veel meer schrijfsters in je literaire televisieprogramma, kom je tot een 50-50 verhouding bij Zomergasten, heb je een regeringsploeg met 50% vrouwelijke ministers, en staat het podium van je muziekfestival vol vrouwelijke artiesten:

Of 11 bands booked, eight included women. Label co-founder Denholm Whale says that booking a gender-inclusive festival was not difficult or even deliberate. “I just looked at the bands around me, and the bands I listen to, and there were a lot of women,” he says. “A lot of what goes on in the music industry is still controlled by an old guard, older generations continuing to hold the same jobs, keeping the same mindset in the back of their heads, whether it’s conscious or not.”

Waar een wil is, is een weg….

Advertenties

Kleding: laat vrouwen met rust deel 2

Vrouwen, wat ze dragen, wat ze niet dragen, wat ze niet mogen dragen, wat ze wel moeten dragen, het blijft maar komen. Zoals de Belgische organisatie Vrouwen Overleg Komitee (VOK) vaststelt: kledingvoorschriften van een echtgenoot vervangen door die van de overheid veranderen nul komma niks. En het blijft wringen dat mannen nergens last van hebben – niemand legt hun outfit onder een vergrootglas en adviseert dringend beperkingen in hun bewegingsvrijheid.

De ongezonde obsessie met vrouwenkleding kent geen grenzen. Meest recente ontwikkelingen: De staat Israël legt vrouwen zedelijkheidsregels op. Tijdens gesubsidieerde evenementen mogen vrouwen geen bikinitop dragen. Wil je tijdens het Cannes filmfestival naar een film, dan moet je hoge hakken dragen. Anders word je eruit gegooid.  Oh, en wil je als toeriste naar India, dan kun je beter geen rokken dragen.

Soms zijn de makers van de ge- en verboden opvallend eerlijk over de reden waarom vrouwen vanalles moeten en niet moeten doen. Als vrouwen zich bijvoorbeeld verplicht moeten hullen in een jute zak, zit er vaak achter dat zij de last draagt omdat hij zijn lusten niet in toom zou kunnen houden:

Pentecostal churches encourage women to dress modestly defined by each denomination or church. For example, the United Pentecostal Church International defines modesty as a refusal to wear any clothing or accessory that might incite a man to lust. This includes low-cut shirts, makeup and jewelry with the exception of watches — and wearing pants — as the rule declares that pants make the contours of a woman’s lower body clearly visible.

Dit is een seksistisch standpunt. Daarom protesteren feministen hier heftig tegen. Mannen zijn mensen, zij kunnen nadenken, zij zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen gevoelens, inclusief lustgevoelens. Feministen krijgen vaak het verwijt dat zij mannenhaters zouden zijn, maar de ergste mannenhaters zijn conservatieven en fundamentalisten die mannen ontslaan van iedere verantwoordelijkheid voor wat er gebeurt en hen reduceert tot een hersenloos primitief wezen – rhaah, VROUW, daar moet een piemel in!!

Bovendien duurt dit preutsheidsgebod net zolang totdat mannen seksueel geprikkeld dienen te worden met wat sexy eye-candy. Dan móet je opeens aan de korte rokjes en hoge hakken. Niet alleen op het filmfestival van Cannes, maar ook op het werk. Draag hoge haken of de onderneming ontslaat je.

Voeg daar de lange, tegenstrijdige geschiedenis aan toe van alles wat vrouwen in de geschiedenis ooit moesten doen en laten op kledinggebied, en het is helder: dit gaat niet over vrouwen en wat ze aantrekken. Dit gaat over machtsverhoudingen, om wat mannen willen, om onzekerheid over je identiteit als land, angst voor de Ander. Steeds opnieuw kiezen machtigen ervoor om ‘de vrouw’ als strijdtoneel te nemen voor allerlei spanningen die op andere gebieden liggen.

Met vrouwen zelf heeft het nauwelijks iets te maken. Zij zijn alleen de zichtbare bliksemafleider voor alles wat in het verborgene broeit. Dus, slaat de vlam weer eens in de pan rondom vrouwenkleding? Negeer het gezeur over de vrouwenkleding en kijk wat er achter zit. Dan heb je de échte oorzaak van de obsessie met vrouwenkleding te pakken.

Vrouwelijke traditie krijgt nieuwe opvolgsters

Boekenwurmen opgelet: historische fictie krijgt vanaf dit jaar extra aandacht. In het buitenland zijn romans in dit genre al mateloos populair. Ook Nederlandse uitgevers wagen nu een kans. Zo wil uitgeverij Ambo | Anthos vanaf  dit jaar zes historische romans per jaar uitbrengen, met een sterke focus op vrouwen. Dat past in een Nederlandse traditie die minstens tot de negentiende eeuw teruggaat.

Bijna alle historische boeken die Ambo | Anthos dit jaar publiceert, hebben een zelfstandige vrouw in de hoofdrol. De verhalen spelen zich vooral af tijdens de Gouden Eeuw, en komen vaak uit de koker van een schrijfster, zoals Simone van der Vlugt, Tanya Commandeur, Suzanne Wouda, Femke Roobol, Brenda Meuleman, Suzanne Hazenberg en Daniëlle Hermans.

Vrouwen die historische fictie schrijven, hebben in Nederland een lange traditie. Daarvoor hoeven we alleen maar te kijken naar de uitstekende biografie Strijd tegen de Stilte, over Johanna Naber. Maria Grever brengt leven en werk van deze Nederlandse historica in kaart en schetst meteen een beeld van het begin van geschiedenis als academisch werkveld.

Als universitair vak was geschiedenis lange voorbehouden aan mannen, maakt Grever inzichtelijk. De paar welgestelde vrouwen die toegang kregen tot de faculteit, bleven in de marge hangen. Na hun studie werden ze hooguit bibliothecaresse of hoofd van een archief. Als ze trouwden, verdwenen ze naar huis.

Vrouwen die belangstelling hadden voor geschiedenis, moesten meestal andere wegen zoeken om iets te doen met hun ambities als historica. Een aantal van hen vond die alternatieve weg: ze schreven historische fictie. Zo konden ze zich tóch bekwamen in de geschiedenis, ook al had hun werk een tweederangs status (want: ‘onwetenschappelijk’).

Grever signaleert dat hun werk een belangrijke schakel vormde in de lange weg die vrouwen moesten afleggen, om uiteindelijk écht door te dringen tot faculteiten Geschiedenis van universiteiten. Onder hen mensen als Trui Toussaint, Catharina van Rees, Adele Opzoomer (onder het pseudoniem A.S.C. Wallis, zodat haar sekse niet zo opviel), Margaretha Maclaine Pont en Betsy Hasebroek. Vaak concentreerden ze zich op vrouwelijke figuren uit de geschiedenis, zoals landvoogdes Margaretha van Parma.

Later volgden mensen zoals Jo van Ammers-Küller (1884-1966), met in die tijd beroemde titels als De Opstandigen, of M.A.M. Renes-Boldingh, die in 1963 Vrouwe Rixt van Ameland schreef. Hint voor uitgeverij Ambo:

Een boek dat ik al jaren geleden met veel plezier gelezen heb is: Vrouwe Rixt van Ameland. Het is geschreven door M.A. Renes -Boldingh en uitgegeven door uitgeverij Callenbach. […] Vrouwe Rixt is nog steeds goed leesbaar en misschien wel een herdruk waard.

Jaaaaaa, herdruk, herdruk!

Kortom, Simone van der Vlugt en collega’s komen niet uit de lucht vallen. Ze werken niet in een vacuüm. Integendeel. Zij behoren tot een traditie van Nederlandse schrijfsters die zich goed documenteren en periodes uit het verleden opnieuw tot leven wekken, in verhalen die hopelijk in de smaak vallen bij veel lezers en waarin vrouwen een belangrijke rol spelen. Fijn dat deze traditie nieuwe steun krijgt van uitgevers!

Jemisin wint Hugo Award voor Het Vijfde Seizoen

Schrijfster N.K. Jemisin won een Hugo Award voor haar roman The Fifth Season. Hoera! Eerder sleepte ze met dit boek al een Nebula nominatie in de wacht.  Ik hoop dat uitgevers haar romans nu snel vertalen in het Nederlands. The Fifth Season zou dan waarschijnlijk Het Vijfde Seizoen heten.

61rh8sthrbl-_sy264_bo1204203200_ql40_

Ik ben al een tijdje een fan van Jemisin omdat ze een van de meest vernieuwende stemmen in het SF en Fantasygenre is. In haar prijswinnende roman schetst ze een wereld waar mensen leven temidden van de resten van beschavingen die bezweken onder jarenlange winters, aswolken, zure regen, aardbevingen en ander natuurgeweld. Ze klampen zich vast aan allerlei, vroeger letterlijk in steen uitgehouwen, dogma’s om niet de volgende dode beschaving te worden. In deze wereld bestaan winter, lente, zomer en herfst, en betekent het vijfde seizoen de dood.

Eén van de weinige groepen die iets kunnen betekenen in de strijd tegen het vulkanische natuurgeweld zijn de zogenaamde Orogenes: mensen die natuurkrachten kunnen beheersen. Dat maakt hen gevreesd: ze kunnen voorkomen dat een vulkaan uitbarst, maar net zo gemakkelijk diezelfde vulkaan tot ontploffing brengen, zodat een hele stad of zelfs een hele beschaving van van de aardbodem verdwijnt.

Aan de hand van een aantal verschillende verhaallijnen ontvouwt Jemisin langzaam een complot om de wereld (voor de zoveelste keer) ten onder te laten gaan, door bewust vulkanische activiteit op gang te brengen. Kunnen de hoofdpersonen de wereld nog redden? Willen ze dat eigenlijk wel? En wat doen die kristallen obelisken in de lucht? Wat? Kristallen obelisken? Jawel. Meer weggeven van het plot zou zonde zijn, dus duik er maar gewoon in en laat je verrassen. Of, in dit geval, soms ook verassen 😉

De Hugo Awards stonden dit jaar sowieso in het teken van vernieuwende vrouwelijke stemmen. De prijs voor de beste novelle ging naar Nnedi Okorafor voor Binti. Naomi Kritzer won in de categorie beste korte verhaal met het grappige “Cat Pictures Please”. Ook in de categorieën beste redacteur en beste visuele artiest hadden de Hugo Award kiezers oog voor vrouwelijk talent.

Zoals gebruikelijk levert succes van vrouwen meteen zuur gezeik op. Zo omschreef een rancuneuze collega winnares Jemisin als een educated but ignorant savage, oftewel een opgeleide maar onwetende wilde. Jemisin incasseert dit soort beledigingen en minachting op gracieuze wijze en toont zich hoopvol over de ontwikkelingen in SF en Fantasy:

Even though women have always been part of the science fiction scape, even though people of color have always been part of it. The same exclusions have happened; the same patterns of ingroup and outgroup abuse and acceptance. So I think one of the big changes is that people are starting to talk about these things and are beginning to do something about it, although those initiatives take different forms and set off controversies and backlashes. But I still think that overall we’re making progress. It’s a good thing.

 

Clinton, gender en vier tot acht jaar extra vrouwenhaat

Mocht Clinton de Amerikaanse verkiezingen in november winnen, reken dan maar op vier tot acht jaar intense vrouwenhaat, met een extra dosis ‘BITCH!!!!!!‘, voorspelt Michelle Cottle van magazine The Atlantic. Het is een van de gevolgen van een diepgewortelde minachting voor vrouwen en een dubbele moraal die ervoor zorgt dat mannen in de luwte kunnen blijven, terwijl vrouwen bij het minste of geringste op het schavot belanden. Dat iemand van de verkeerde sekse na ruim 200 jaar de hoogste politieke post in het land in handen krijgt, echt, huiveringwekkend!

De kans dat Clinton wint en dat wij vrouwen die golf hatelijke vuiligheid over ons heen krijgen, wordt steeds groter. Zelfs als alle blanke mannen op tegenkandidaat Trump stemmen, redt hij het niet om te winnen van de Democraten, verwachten demografen. De Verenigde Staten veranderen namelijk. Er komen steeds meer vrouwen en niet-blanke mannen bij. Laten dat nou precies de mensen zijn die Trump keer op keer uitscheldt en beledigt.

Dat heeft gevolgen: steeds meer vrouwen en niet-blanke mannen stemmen op de Democraten. Zo stemmen vrouwen sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw meer dan mannen. Die vrouwelijke kiezersmeerderheid vinkt steeds vaker het vakje Democraat aan, omdat ze zich steeds minder thuis voelen bij de Republikeinen en hun oorlog tegen vrouwen. Peilingen laten inmiddels ruime marges zien in het voordeel van Clinton.

Trump haalde lange tijd zijn schouders op. Hij zoekt zijn heil bij mannen. Maar die basis wankelt. Vooral blanke mannen met een goede opleiding lopen weg. En zwarte mannen? Die kijken wel linker uit dan te stemmen op een partij die hen beschouwt als louter waardeloze en criminele negers – ook al ontkent de partij zelf (uiteraard) in alle toonaarden dat Republikeinen vol racisme zitten.

Trump voelt de bui hangen. Hij reorganiseerde zijn campagneteam voor de zoveelste keer in een paar weken tijd, en valt Clinton steeds feller aan. Zijn nieuwste trucje bestaat eruit dat hij Clinton vergelijkt met de Duitse premier Angela Merkel. Niet alleen omdat het in zijn optiek beiden vuile bitches zijn, maar ook omdat blanke rechtsradicalen Merkel haten vanwege haar beleid rondom buitenlanders en asielzoekers. Door Merkel aan te halen probeert hij die stemmen voor zich te winnen, schrijft magazine Salon. Vrouwenhaat en racisme gaan wat dat betreft hand in hand bij Trump.

Dus, stel je voor dat zo’n hysterische bitcherige ISIS-lover, castreerder van mannen en verpester van het blanke ras, de hoogste politieke post van het land weet te winnen. Aaaaargh:

just as Barack Obama’s election did not herald a shiny, new post-racial America, Clinton’s would not deliver one of gender equality and enlightenment. So goes progress: Two steps forward, one step back(lash). As the culture changes, people resent that change and start freaking out, others look to exploit their fear, and things can turn really, really nasty on their way to getting better.

We zijn gewaarschuwd 😉

Laat vrouwen met rust

Franse steden die de ‘boerkini’ verbieden omdat dit kledingstuk onderdrukkend zou zijn. Geen knielaarzen en geen rokjes tot boven de knie op het werk dragen, anders volgt ontslag. Verplicht hoge hakken dragen, anders volgt ontslag. Te strakke broeken of t-shirts die je sleutelbeen bloot laten, o nee, dat kan niet op school. Het gaat maar door. Laat meisjes en vrouwen toch eens met rust!

Waar een man tijdens zijn werk als televisiepresentator rustig een jaar lang hetzelfde slechtzittende pak aan kan trekken zonder dat er een haan naar kraait, kunnen vrouwen niks doen zonder dat het überkritisch commentaar regent. Erger nog, regelmatig ontaardt de kritiek in draconische ge- en verbodsbepalingen. Soms omdat de kleding teveel bedekt, dan weer omdat kleding te veel bloot laat, dan weer omdat een baas plotseling vindt dat hij of zij z’n dominantie moet tonen, maakt niet uit, er valt altijd wat te mekkeren over vrouwen, wat ze doen en wat ze dragen.

Mannen die eerlijk zijn, geven zelf ook toe dat zij ongestoord kledingkeuzes kunnen maken, terwijl vrouwen onder een vijandig vergrootglas liggen. Zo zei de tv-presentator met zijn goedkope pak:

“No one has noticed; no one gives a s—,” Stefanovic said to Fairfax Media. “But women, they wear the wrong color and they get pulled up. They say the wrong thing and there’s thousands of tweets written about them. Women are judged much more harshly and keenly for what they do, what they say and what they wear.”

Maar al te vaak blijkt, bij een nadere analyse, dat mensen zich afreageren op vrouwen, terwijl er iets heel anders speelt. Bijvoorbeeld: angst voor verandering, onzekerheid over je identiteit als land, angst voor moslims en/of de islam. Dat erkennen en er op een constructieve manier mee omgaan is lastig. Vrouwen kledingvoorschriften opleggen daarentegen is zo gebeurd.

Of, andere variant: gaat het helemaal niet om zoiets als een boerkini, maar om een ruzie tussen dorpelingen, waarna de gemeenschap het makkelijker vindt om naar rare buitenstaanders te wijzen. Want met je buren moet je nog jaren verder, terwijl die badgasten volgende week weer weg zijn.

Ander voorbeeld: bij veel voorschriften voor vrouwen gaat het eigenlijk om mannen die op een volwassen manier met hun lustgevoelens moeten leren omgaan. Maar da’s vervelend. Dan moet je als man zelf aan de slag. Nee, veel makkelijker om vrouwen op te zadelen met dwingende kledingvoorschriften: zíj moet er voor zorgen dat híj zijn handen thuis houdt. Ben je er als man weer vanaf, en als er toch seksueel geweld volgt (want dat ligt niet aan kleding) kun je naar de vrouw wijzen: zij gaf aanstoot. Zij zat fout.

Omdat er zo vaak sprake is van een seksistische dubbele moraal, omdat er meestal allerlei andere redenen en emoties schuilgaan achter de kledingge- en verboden voor vrouwen, omdat het een volstrekt onrechtvaardige druk legt op vrouwen, om al die redenen ben ik het eens met Aleid Truijens dat vrouwenkleding verbieden altijd een slecht idee is.

Mensen, zoek aub uit waarom je zo geobsedeerd bent door vrouwenkleding en dat wat zou moeten of niet zou moeten op dat gebied. Breng dat aan het licht. Doe dáár wat mee. En laat ons met rust met je voorschriften en kledingverboden. Wij vrouwen hebben al genoeg andere shit aan ons hoofd.

Olympische Spelen bieden podium voor feminisme

De Olympische Spelen domineren op dit moment het nieuws, waarschijnlijk wereldwijd, en dus krijgen allerlei acties van vrouwen extra impact. Zoals feministische actiegroep Safai, die opkwam voor de rechten van Iraanse vrouwen, met een spandoek: ‘Laat Iraanse vrouwen hun stadions betreden’. Vrouwen mogen in Iran namelijk niet naar een stadion. Alleen mannen kunnen live een voetbal- of volleybalwedsdtrijd bekijken. Andere vrouwen doorbraken op andere manieren sociale taboes.

Alleen al jezelf zijn, als vrouw, kan een daad van feministisch activisme worden. Chinese zwemster Fu Yuanhui haalde met ploeggenoten een vierde plek. Na de race sprak ze met journalisten over haar eigen aandeel. Ze zei dat ze last had van haar menstruatie. Yuanhui voegde er expliciet aan toe dat dit geen excuus is, en ze zwom gewoon haar wedstrijd, maar ze vermoedt wel dat ze daardoor niet op de toppen van haar kunnen kon presteren.

Het was een factor, en ze benoemde het op dezelfde manier zoals een sporter andere lichamelijke factoren meeneemt in reacties op een optreden in een wedstrijd. Onder andere in Yuanhui thuisland China is in het openbaar spreken over menstruatie echter taboe. Door er zo openlijk over te praten, doorbrak Yuanhui die sociale norm en gaf ze vrouwen moed om er zelf ook wat meer ruchtbaarheid aan te geven. Niet alleen dat: tampons zijn vrijwel onbekend in China, maar dankzij Yuanhui’s openheid en eerlijkheid hoorden vrouwen opeens dat dit middel er is, dat je het kunt gebruiken, en dat je dan gewoon het zwembad in kunt duiken. Revolutie….

Rio levert ook zichtbare, expliciete voorbeelden op van de haat die vrouwen naar hun hoofd geslingerd krijgen. Onder andere Twitter biedt allerlei verbitterde trollen een platform, Atletes komen in het geweer tegen de agressie, en krijgen steeds vaker hulp. Zo maakten Twitteraars Gabby Douglas uit voor rotte vis, omdat de Amerikaanse turnster minder hoog scoorde dan gehoopt. Onder andere actrice Leslie Jones organiseerde een campagne om haar te steunen.

Jones was kort gelden nog zelf het mikpunt van een haatcampagne op Twitter, omdat ze de euvele moed had een van de hoofdrollen in de film Ghostbusters te spelen. Dus ze weet hoe het voelt om zoveel zooi over zich heen te krijgen. Hopelijk maakt het mensen bewust van de aparte behandeling die vrouwen krijgen, en voelen platforms zoals Twitter zich meer verantwoordelijk om dit soort haat te bestrijden. Het bedrijf heeft inmiddels zelf toegegeven dat Twitter tekort schiet en dat de onderneming meer en effectievere maatregelen moeten nemen.

En dan zijn er nog de vrouwen die, puur door te sporten en mee te doen aan de Olympische Spelen, taboes doorbreken en het sociaal geaccepteerde speelveld voor vrouwen verruimen. Zoals drie Indiase worstelaars uit de staat Haryana. Dit gebied is berucht vanwege talloze moorden op vrouwen (”eerwraak”), het aborteren van foetussen als het een meisje dreigt te worden, en in het algemeen een k-behandeling van vrouwen omdat het tweederangs wezens zouden zijn. Dat drie vrouwen worstelen? Dat ze zich kwalificeerden voor Rio? Dat ze daar volwaardig meedraaien in de competitie? Ongehoord, en een klap in het gezicht van iedereen die wil beweren dat vrouwen niks kunnen.

Leve Rio, en feminisme? We kunnen er niet genoeg van hebben, want los van sport valt er overal nog een wereld te winnen voor vrouwenrechten….

 

 

Seksuele intimidatie op het werk laat diepe sporen na

Iets meer dan de helft van de Britse werkende vrouwen kreeg te maken met seksuele intimidatie op het werk. Bij een kwart ging het om ongewenste aanrakingen. Een kwart moest ongewenste avances afslaan. Een derde werd het doelwit van rottige grappen, vaak met een vernederend seksueel element erin. Dat blijkt uit een onderzoeksrapport van vakbond TUC. Dat percentage staat niet op zichzelf. Voor vrouwen betekent het gefnuikte ambities, psychologische schade en een verhoogd risico op ontslag of meer pesterijen als ze seksuele intimidatie officieel melden.

De TUC studie is de zoveelste die aantoont dat vrouwen een groot risico lopen om ongewenst gedrag tegen te komen op het werk. Marketing en reclame? De American Association of Advertising Agencies (4A’s) deed onderzoek en meer dan de helft van de respondenten gaf aan seksuele intimidatie tegen te zijn gekomen. Het restaurantwezen? Meer dan de helft. Vrouwelijke artsen, professionals die op zich een goede status hebben: ruim 30%. Studentes die veldwerk doen en stages lopen, en voor hun cijfers afhankelijk zijn van mensen met meer macht: 70%. Europees onderzoek onder vrouwen: 55%.

De daders zijn in de overgrote meerderheid mannen. Deze daders hebben het in ongeveer 11% van de gevallen voorzien op andere mannen, maar de meesten kiezen vrouwen als doelwit. Onder andere de TUC studie identificeerde verschillende ”zwakke” groepen: ondergeschikte vrouwen die last hebben van hun mannelijke baas, zwangere vrouwen of vrouwen met een nulurencontract of een tijdelijk contract.

Ook vrouwen die net promotie kregen zijn kwetsbaar. Ze lopen een verhoogd risico op seksuele intimidatie en andere vormen van agressie, door rancuneuze ondergeschikten of bazen die geen zin hebben in een vrouw die haar plek niet kent. Kortom, machtsverhoudingen spelen een belangrijke rol…..

Veel vrouwen durven niets te zeggen van de nare situatie waarin ze terecht komen. Vakbond TUC vroeg naar die terughoudendheid en kreeg van de meeste vrouwen het antwoord dat zij niet dachten dat het zin had om naar personeelszaken te stappen. Dat bleek een juiste inschatting: van degenen die wél actie ondernamen, had slechts 6% daar baat bij. Voor de rest leverde het vooral gedoe op. De situatie van de vrouwen verslechterde, ze liepen promotie mis, kregen ontslag of kregen te maken met ernstigere conflicten op hun werk. Kortom, het loont niet om officieel werk te maken van seksuele intimidatie.

Wat vrouwen rest is stilletjes vertrekken of, als dat niet kan of als dat een te groot offer is, proberen vol te houden. Dat heeft grote gevolgen voor hun welzijn, hun loopbaan, en de kwaliteit van werk. Vrouwen rapporteren gebrek aan concentratie, gevoelens van depressie, angst om zichtbaar te worden door originele ideeën te opperen. Of, zoals Shelley Ross, ruim dertig jaar werkzaam in de media industrie, samenvat:

No one has yet nailed the pervasiveness, the bigotry, the diminishing and oppression of over half the population in the workplace. No one has nailed the ideas lost, the creativity missing, the damage done.

Wat te doen? Ross stelt voor de aanpak toe te passen die Zuid-Afrika ontwikkelde na de Apartheid. Dat land richtte Waarheids- en Verzoeningscommissies op om diepe wonden te helen. Slachtoffers konden openlijk hun verhaal doen en erkenning krijgen. Daders kregen de kans hun kant van het verhaal te vertellen en excuses aan te bieden. Zij ziet niks in trainingen om seksuele intimidatie op de werkvloer aan te pakken.

Toch blijken zulke cursussen wel effect te hebben, mits het om goede trainingen gaat. Geven bedrijven alleen een verplicht ‘foei, mag niet’ nummer, zodat het management een vakje op een formulier af kan vinken, dan volgt inderdaad geen verbetering. Het moet een oprecht, serieus aanbod zijn.

Blieft u wat seksisme bij uw Olympische Spelen?

Vrouwen doen iets en hup, daar barst het seksisme los. Ook bij de Olympische Spelen. Het Belgische blad Knack zette een aantal recente dieptepunten op een rijtje. Onder andere een man die Olympisch wielrenster Annemiek van Vleuten de les leest. Mansplaining in al z’n walgelijke glorie. Verslaggevers die deden alsof de man van zwemster Katinka Hosszu de medaille won, niet zijzelf. Kranten die een historisch record van een atlete ‘vergeten’ te vermelden. UPDATE: hier is een ander rijtje dieptepunten, van de Huffington Post. En een nadere analyse van de situatie in Nederland.

Dat wist Van Vleuten nog niet….

Dat onder andere Knack dit soort seksistische behandeling van atletes aan de orde stelt, is een teken van vooruitgang. Je kunt kampioenen reduceren tot hun uiterlijk, hulpje van hun man en moeder en o guttegut hoe doet ze dat met de kinderen, maar je krijgt daar tegenwoordig fel commentaar op. Dit soort seksisme maakt namelijk niet alleen de persoon in kwestie klein, maar ondermijnt ook de sportprestaties van vrouwen. Al winnen vrouwen goud, maakt niet uit, hun uiterlijk, gezinssituatie en relatie tot een man lijken het enige wat telt.

Vandaar dat die alertheid belangrijk is. Een ander teken van vooruitgang is dat, naast veel media, ook ‘gewone’ mensen steeds vaker luid en duidelijk laten merken dat ze het seksisme zat zijn. Zo kreeg turnster Alexa Moreno te maken met Twittertrollen die haar uiterlijk door de modder sleurden. Ze vonden haar te dik, vergeleken haar met een varken, enzovoorts. Honderden mensen reageerden hierop en verdedigden Moreno in een storm Twitterberichten, waar de trollen in verdronken.

De aantoonbaar seksistische verslaggeving leidde ook tot een campagne#CoverTheAthlete. Mensen draaien de situatie bijvoorbeeld om en stellen het type vragen aan mannelijke atleten, waar hun vrouwelijke collega’s te vaak mee te maken krijgen. De reacties van de mannen zijn goud waard en maken duidelijk hoe belachelijk de behandeling is die de vrouwen krijgen.

Voor sommige media is die bewustwording nog even wennen. Zo berichtte de NOS over het bizarre commentaar rondom Hosszu, maar sprak daarbij van een ‘seksistische’ commentator, met seksistisch tussen aanhalingstekens. Die aanhalingstekens kun je schrappen, NOS. Want als je wil beweren dat de coach de prestatie levert en niet de atlete zelf, dan ben je echt heel erg seksistisch bezig. Alsof hij in het water lag en een medaille won. Nou nee, dat deed zij zelf, na heel lang en hard trainen.

Er staat een vrouw in de tuin

We práten maar door over Eva die de mensheid uit een paradijselijke tuin verdreef. Maar waarom horen we zelden iets over de paradijzen die sindsdien door vrouwen worden gecreëerd? Met die vraag dook Anna Mieke Backer de Nederlandse geschiedenis in en schreef het boek Er Stond een Vrouw in de Tuin – over de rol van vrouwen in het Nederlandse landschap. Er gaat een wereld voor je open.

Voor zover ik weet is dit het eerste boek wat zo diep ingaat op de rol van vrouwen bij de aanleg, het onderhoud en de architectuur van tuinen in Nederland en omgeving. Veel werken concentreren zich op de formele opdrachtgevers, de makers van gesigneerde plattegronden en officiële tuinarchitecten. Backer noemt dit een Bermudadriehoek, waarin vrouwen spoorloos verdwenen omdat het formele circuit tot het domein van de mannen behoorden. Pas begin 1700 duikt de eerste tekening van een tuinontwerp op, waar duidelijk een vrouwennaam bij staat.

Wil je weten wat vrouwen deden, dan moet je de archieven induiken, brieven van vrouwen uit die tijd lezen, je verdiepen in de geschiedenis van adellijke families en de activiteiten van de vrouwen van. Dat is precies wat Backer deed, en het levert een fascinerend relaas op. Het NRC loofde het boek terecht met complimenten zoals een prachteditie. De auteur kreeg op 29 juli 2016 ook ruimte op radioprogramma Vroege Vogels om te vertellen over haar speurtocht naar het aandeel van vrouwen in de tuinarchitectuur

Op de site van de uitgeverij, HEF Publishers, staan bijlagen bij het boek. Zoals een kort overzicht van belangrijke vruchtbaarheidsgodinnen, een lijst Myriaplanten, gerangschikt naar kleur en bloeiwijze én zoals in 1591 in kaart gebracht en een overzicht van de tuinen van Marie de Brimeu.

Enfin, aarzel niet. Koop dit boek 😉

Canadese universiteit lost loonkloof op

Een Canadese universiteit heeft dé oplossing gevonden voor de loonkloof. Iedere faculteitsmedewerkster die voor 30 april 2015 in dienst kwam, krijgt een loonsverhoging van 2905 dollar. Dit was het bedrag wat mannelijke professoren en docenten jaarlijks méér ontvingen dan hun vrouwelijke collega’s.

De universiteit van Waterloo, Canada, stelde een werkgroep in om de salarisgegevens van medewerkers te onderzoeken. Uit hun rapport kwamen allerlei ‘belonings anomaliën’ naar voren. Jaarlijks bedroeg het verschil zo’n 2905 Canadese dollars, in het nadeel van vrouwen. De werkgroep spreekt van een systematische discriminatie van vrouwen, omdat alleen sekse dit nadelige verschil in beloning opleverde. Om de situatie recht te trekken, verhoogt de universiteit het salaris van de vrouwen.

Waterloo is niet de eerste Canadese universiteit die deze maatregel neemt. Eerder verhoogden ook Hamilton’s McMaster University en de University of British Columbia het salaris van werkneemsters, om een einde te maken aan de loonkloof. In die gevallen kwamen vrouwen ook jaarlijks rond de 3000 Canadese dollars tekort.

 

Sterke vrouwen op kasteel Amerongen

Een prachtige omgeving, een schitterende tuin, een imposant kasteel en dan ook nog boeiende verhalen over de sterke vrouwen die er woonden: kasteel Amerongen biedt het allemaal. Tot en met 2 oktober 2016 staan de rondleidingen op het landgoed in het teken van Margaretha Turnor, Henriëtte van Nassau-Zuylestein, Anna Elisabeth van Tuyll van Serooskerke en Elisabeth van Aldenburg Bentinck.

Dat kasteel Amerongen nog beschikt over het achttiende-eeuwse interieur en vandaag de dag door jou en mij bezichtigd kan worden, is grotendeels te danken aan vrouwen. Toen Franse troepen het oorspronkelijke kasteel in 1763 platbrandden, leidde Margaretha Turnor de wederopbouw. En vandaag de dag zijn het voornamelijk vrijwilligsters die onderhoud plegen, de kwetsbare textielen repareren en de tuin onderhouden. Deze vele vrijwilligsters kregen de vrije hand om het onderhuis van kasteel Amerongen in te richten. Dat leverde prachtige bloemstukken op en fotocollages die hun bezigheden in beeld brengen om dit Nederlandse erfgoed te behouden.

Ieder uur kan een groep mee met een gids, die een rondleiding door het kasteel verzorgt en speciale aandacht schenkt aan de bewoonsters. Zeer ontroerend vond ik de kamer met een expositie van brieven. Margaretha Turnor schreef haar man twee keer per week. Ze begon iedere brief met de aanhef ”mijn heer en liefste hartje”. Vier eeuwen later kun je haar handschrift zien en met eigen ogen ontcijferen wat ze destijds schreef over de herbouw van kasteel Amerongen, het reilen en zeilen van de familie, en de politieke en sociale situatie waarin ze leefde.

In diezelfde kamer zie je ook werk van Elisabeth van Aldenburg Bentinck. Ze schilderde en hield plakboeken bij. Op de bovenste verdieping staat ze afgebeeld op een groot schilderij, met haar kinderen en haar man, een adjudant van Keizer Wilhelm II. De keizer zocht na de eerste wereldoorlog een toevluchtsoord en vond dat anderhalf jaar lang op kasteel Amerongen. Elisabeth van Aldenburg Bentinck trouwde uiteindelijk met een van zijn begeleiders.

De gids die ”mijn” groep rondleidde, kende haar nog en sprak wel eens met haar over dit schilderij. Elisabeth ligt in een avondjurk in een soort diva-houding op een bank. Ze haatte die pose: ze volgde er een sociale conventie mee, maar zelf liep ze liever rond op kaplaarzen. Ze bekommerde zich om het welzijn van dieren en was één van de eersten die een dierenambulance -en begraafplaats opzette.

De brieven, schilderijen, de kamers met hun oorspronkelijke inrichting, allemaal brengen ze het verleden heel dichtbij. En als je uitgekeken bent in het kasteel, kun je nog uren ronddwalen door de prachtige tuin. Bomenlanen wisselen af met moestuinen, een rosarium, romantische bruggetjes over de slotgracht – waar natuurlijk witte zwanen in rondzwemmen – en het graf van een paard, Uranus. Uranus was het lievelingspaard van keizerin Auguste Victoria. Uit dank voor de genoten gastvrijheid schonk ze het dier aan Elisabeth van Aldenburg Bentinck. Uranus draafde nog vijftien jaar rond bij kasteel Amerongen en kreeg daarna een ereplek in de tuin.

Enfin, mocht je je een dag vervelen en denken ‘ik zoek een leuk uitstapje’, kom dan naar kasteel Amerongen.

De Gereedschapskist: meet zelf wie praat en wie zwijgt

Wil je weten welke sekse een gesprek domineert? Je kunt nu zelf metingen verrichten met dit handige hulpmiddel. De link brengt je naar de site ‘praten mannen teveel?’, ontworpen door Cathy Deng. Je ziet twee knoppen: man of niet-man. Klik op de gepaste knop en de timer begint te lopen. Aan het eind van de paneldiscussie, vergadering of je favoriete talkshow zie je de keiharde percentages en wéét je welke sekse de meeste spreektijd claimde.

Lekker tellen…. Je kunt het! Met de zegen van Cathy Deng, die iedereen aanmoedigt dit hulpmiddel te gebruiken en te verspreiden:

She emphasized that tools like this aren’t meant to shame, but rather bring awareness. “I don’t want people to see this and go, ‘Ok, women need to talk more’ or ‘all men need to talk less,'” Deng said. “Talking time is really a symptom of deeper issues relating to privilege, comfort, norms – that’s the important stuff. I also hope that if people are surprised by the results, that it will sparks deeper conversations about bias in general – what are other ways in which our perception of social situations can be biased?”

BONUS: de loonkloof-klok. Zo kun je zelf in kaart brengen hoeveel uren jij meer moet werken dan je mannelijke collega’s, om hetzelfde salaris te bereiken.

Lekker tellen: genderkloof zet vrouwenfilms op achterstand

Rotten Tomatoes geldt in de Engelstalige wereld als één van de belangrijkste sites voor filmrecensies. Wil iemand weten of een film de moeite waard is, dan legt de waardering op deze site veel gewicht in de schaal. Daarom is het vervelend dat mannelijke critici op vrouwen gerichte films significant lager beoordelen dan de vrouwelijke recensenten. Wegmagazine Salon sloeg aan het tellen en kwam erachter dat vrouwenfilms daardoor structureel op achterstand komen.

Salon keek naar honderd films die expliciet op vrouwen gericht zijn. Denk aan Twilight, Sex and the City en Bridget Jones’s Diary. Vaak scharen mensen deze producties in de categorie ‘chickflicks’, een term waar nogal wat minachting in doorklinkt. Kijk je naar de beoordelingen van deze honderd films, dan treedt bij 84% een duidelijk verschil op tussen mannelijke en vrouwelijke recensenten. In het meest extreme geval gaven vrouwen een 32% hogere score dan mannen.

Deze genderkloof in filmwaardering staat niet op zichzelf. Eerder kwam website FiveThirtyEight er achter dat mannen televisieseries die op vrouwen gericht zijn, een veel lagere waardering geven. Ook hier zet dat zulke ”vrouwenseries” structureel op achterstand, omdat die meerderheid van lagere mannelijke waardering de algemene score significant omlaag brengt. Omgekeerd waarderen vrouwelijke recensenten expliciet op mannen gerichte series even hoog of laag als de mannelijke collega’s.

FiveThirtyEight repte van sabotage door mannelijke recensenten. Zover willen personen die Salon interviewde niet gaan, maar ze vinden de lagere waardering voor vrouwenfilms wel degelijk problematisch:

Film critic Angelica Jade Bastien doesn’t believe that the gender gap in criticism is a matter of “conscious, malicious bias.” Bastien tells Salon, “But male critics, since the medium’s birth, have shaped the canon and the markers that are used to judge what makes a ‘good’ film, [and] it doesn’t surprise me that anything that targets women or is viewed as feminine is implicitly seen as less than.”

Sheldon en de pijn van een tweederangs status

Eindelijk kwam ik er deze vakantieperiode aan toe de biografie te lezen van Alice Sheldon, een SF schrijfster die onder de naam James Tiptree jr. furore maakte in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. Julie Philips dook in het leven van deze auteur. Haar prijswinnende biografie brengt haarscherp in beeld hoezeer Sheldon aanbotste tegen haar tweederangs status als vrouw. Het duurde jaren voordat ze haar eigen stem vond en een reeks fascinerende verhalen schreef, die anno 2016 nog steeds actueel zijn.

In Nederland brak Tiptree/Sheldon nooit echt door met haar werk, concluderen twee recensenten in hun bespreking van de biografie. Inez van der Spek, die haar proefschrift aan Tiptree wijdde, speculeert dat fantasievolle verhalen over aliens en ruimtereizen niet passen bij de nuchtere Nederlandse volksaard. Wil je bijvoorbeeld haar in het Nederlands vertaalde verhalenbundel ”10.000 lichtjaren van huis” vinden, dan moet je goed zoeken in tweedehands winkels.

Ook het Engelstalige publiek bleef lang verstoken van goede herdrukken van haar verhalen. Pas met de bundel ‘Her Smoke Rose Up Forever‘ kon het brede publiek weer makkelijk toegang krijgen tot Sheldon’s werk. Nieuwe lezers merken meteen de impact van de verhalen. Misschien ligt het niet alleen aan de nuchtere Nederlandse volksaard dat Sheldon/Tiptree niet echt doorbrak in ons land. De auteur zette angstaanjagende scenario’s neer, vol ‘wat als’ ideeën die op een verontrustende manier logisch zijn:

It reads like “The Handmaid’s Tale” crossed with “28 Days Later” and distilled it through the femicides in Juarez into the most psychologically brutal 22 pages imaginable. And the horrible part is that it is absolutely imaginable – hardly even a stretch. (“Isn’t it strange how we do nothing? Just get killed by ones and twos.”) I only made it through because I was eating a maple glazed doughnut at the time.

In haar biografie maakt Philips inzichtelijk dat die grimmigheid diepe wortels heeft in de levensgeschiedenis van Sheldon. Ze werd geboren in 1915 en was het enige kind van twee zeer succesvolle ouders, die het voor hun eigen gemoedsrust nodig hadden dat Sheldon gelukkig en kalm leek. Haar hele jeugd moest ze alle emoties inslikken die haar ouders verontrustend vonden. Dat liet psychologisch diepe sporen na.

Al snel kwam Sheldon er vervolgens achter dat ze vrouwen zeer aantrekkelijk vond. Dat was in de jaren dertig, veertig en vijftig van de vorige eeuw volstrekt onbespreekbaar. Ook merkte ze dat vrouwen thuis bij de kinderen behoorden te blijven. Ze maakte mee hoe het Amerikaanse leger de talenten en kwaliteiten van vrouwen verkwanselde, hoe de overheid en de media vrouwen na de tweede wereldoorlog terug de keuken in joegen, en je als vrouw ondanks je ambities bleef vastplakken aan de vloer.

Sheldon worstelde enorm met die tweederangs status als vrouw. Hoe moest zij leven, in de verkeerde tijd, op de verkeerde locatie, met de verkeerde sekse? Hoe moest ze als vrouw omgaan met menselijke agressie, in het bijzonder de overal zichtbare en voelbare mannelijke agressie tegen vrouwen? Welke wegen kon zij bewandelen om recht te doen aan haar eigen, individuele persoonlijkheid? Ze worstelde met zelfhaat, de woede die het logische gevolg is van stelselmatige discriminatie, depressies, haar onmogelijke voorliefde voor vrouwen.

Pas door symbolisch een mannelijke identiteit aan te nemen, kon ze ontsnappen aan alle vooroordelen, beperkingen en verwachtingen, stelt Philips in haar biografie over Sheldon. Ze vond haar stem en maakte na haar debuut, in 1968, meteen furore. Bijna tien jaar lang dacht iedereen met een man van doen te hebben. Pas toen Sheldon’s moeder stierf en haar naam in het openbare overlijdensbericht voorkwam, telden vrienden een plus een bij elkaar op en ontdekten dat ze eigenlijk een vrouw was.

Niet verrassend als je dit levensverhaal leest, neemt gender zowel in haar leven als in haar verhalen een belangrijke plaats in. Ze zet de boel op losse schroeven, vat Van der Spek kernachtig samen:

niemand kon nog serieus volhouden dat mannelijkheid en vrouwelijkheid feiten zijn. Tiptrees optreden, stelt Phillips, confronteerde zowel mannen als vrouwen met hun medeplichtigheid als lezers. Tot de onthulling van Tiptrees identiteit werden zijn/haar verhalen vaak geprezen om hun ‘mannelijke stijl’, maar paradoxaal genoeg ook om hun inlevingsvermogen in het lot van vrouwen. Phillips:‘Zoals in andere passing stories bevestigt de onthulling van Tiptrees identiteit de “gendergrens” in fictie maar blaast deze tegelijkertijd ook op. Aan de ene kant wordt van een persoon in vermomming verwacht dat ze na de ontmaskering teruggaat naar haar eigen mensen, haar eigen gender. Maar de categorie gender zelf is twijfelachtig geworden: welke is wat? Wie zijn de “wij” en de “zij”?

Ook in ”onze tijd” hebben we Sheldon hard nodig. We leven nog steeds in een wereld waar (blanke) mannen dé autoriteit zijn, waarna deze poortwachters zelfverzekerd teksten uitspreken zoals

“I read a piece of writing and within a paragraph or two I know whether it is by a woman or not. I think [it is] unequal to me.” The author, who was born in Trinidad, said this was because of women’s “sentimentality, the narrow view of the world”.

Dat, vrienden, is kul.

Leven Alice Sheldon, en leve Julie Philips die haar leven zo prachtig in kaart bracht.