Monthly Archives: juli 2013

Paus brengt oude wijn in nieuwe zakken

Terwijl iedereen uitroept dat het zo fijn is dat de Paus zich menselijk opstelt jegens homoseksuelen, blijft deel twee van zijn boodschap compleet onderbelicht. Franciscus wil zich ook wel wat toleranter opstellen jegens vrouwen in de kerk, maar het verbod op vrouwelijke priesters is definitief. Daarmee brengt hij oude wijn in nieuwe zakken. De toon klinkt wat vriendelijker, maar vrouwen zijn en blijven in Rooms-Katholieke kringen tweederangs wezens wiens roeping niet meetelt. Bovendien ontkent Franciscus dat de kerk duidelijke ideeën heeft over de rol van vrouwen in deze organisatie. En bedankt he!

De Paus deed zijn uitspraken in de context van het priesterschap. Voorgangers wezen het idee van homoseksuele priesters van de hand. Franciscus stelt zich toleranter op. Hij moet wel, want de kerk kampt met een groot tekort aan priesters. Gezien die situatie mag een homoseksuele priester er zijn. Wie is Franciscus om zijn zoektocht naar God tegen te houden?

Maar vrouwen? Priestertekort of niet, vrouwen kunnen opzouten: 

“On the ordination of women, the Church has spoken and said no.  Pope John Paul II, in a definitive formulation, said that door is closed.”

De pauselijke tolerantie kent grenzen. Daarna zei hij over vrouwen ook nog dit:

“The role of women doesn’t just end with being a mother and with housework.  We don’t yet have a truly deep theology of women.  We talk about whether they can be this or that, can they be altar boys, can they be lectors, about a woman as president of Caritas (Catholic charities). But we don’t have a deep theology of women in the church.

Laten we dit eens analyseren. Opnieuw denkt de Paus bij vrouwen allereerst aan termen als moeder en huishouden. Het klopt dat hij vervolgens pleit voor een uitbreiding van hun rol. Hij zal wel moeten. Zeker in Westerse landen zouden kerkelijke organisaties stuklopen als de veelal vrouwelijke vrijwilligers opstappen. Daarnaast tonen vrouwen zich vaak religieuzer dan mannen, en loyaler aan de kerk. Dit komt onder andere omdat vrouwen meer zorgtaken hebben en vaker dan mannen afhankelijk zijn van de hulp van religieuze organisaties. Franciscus moet het zodoende van de vrouwen hebben, en dan is het tactisch handig de dames een aai over hun bolletje te geven en een uitnodigende toon aan te slaan.

Tot slot beweert de Paus dat de kerk niet zou beschikken over een theologie rondom vrouwen en de kerk. Sorry, maar wie wil hij hier voor de gek houden?  Al in 1987 benoemen Bijbelstudies dit onderwerp als één van de meest controversiële kwesties in het westerse Christendom. Onder andere Johannes Paulus II schreef tractaat na tractaat over wat vrouwen wel en niet kunnen doen in de kerk. Ook Franciscus’ voorganger Benedictus had duidelijke ideeën over de rol van vrouwen in de kerk en breder, de samenleving.

Steeds opnieuw luidt het refrein: vrouwen mogen geen priester worden. Vanuit hun vrouwelijke aard mogen ze wel allerlei werkzaamheden verrichten op traditionele terreinen zoals de zorg. De kerk reduceert vrouwen in dat discourse stelselmatig tot hun biologie. Je hebt een vagina en een baarmoeder, en opeens ben je ‘complementair aan mannen’, met een ‘natuurlijke’ geschiktheid voor helpen, troosten, luisteren en verbinden. Zolang je in dat hokje blijft, willen paus en kerk je best de hemel in prijzen. Wat zijn vrouwen toch nobele wezens! Kijk eens hoe geweldig ze de liefdadigheidscommissie van de parochie kunnen leiden! Hulde!

Franciscus doet exact hetzelfde als zijn voorgangers, alleen verpakt hij zijn boodschap in een vrolijke gele strik in plaats van een roze. Hij hoopt blijkbaar dat mensen zo blij juichen, dat ze even vergeten hoe vijandig de bijbel en de kerk zich meestal opstellen jegens vrouwen. En dat vrouwen met een roeping anno 2013 nog steeds niets te zoeken hebben in de kerk.

Leve nerderige meisjes en vrouwen

Deze video spreekt voor zich:

Toch nog meer weten? Zie dan onder andere hier, hier (onderdeel van het probleem, als je het de Zesde Clan vraagt), hier (vrouwen tussen de nerds van Wikipedia), hier en hier (twee onderzoeken over de manier waarop de nerdcultuur vrouwen van zich vervreemdt). Enzovoorts.

De Gereedschapskist: micro-ongelijkheden

Zo erg is het toch niet meer, mensen? Vrouwen hebben stemrecht, mogen betaald werk buitenshuis verrichten, en lopen niet meer het risico om letterlijk als heks verbrand te worden. We hebben zelfs wetten tegen huiselijk geweld. Dus, als vrouwen nu nog geen gelijkwaardige positie in de samenleving innemen, komt dat omdat ze zelf liever thuis bij de kindjes zitten. Toch? Aha, maar dan rekenen mensen buiten de kracht van de micro-ongelijkheden.

De term ‘micro-ongelijkheden’ slaat op de opeenstapeling van kleine drempels, obstakels en moeilijkheden, die maakt dat mannen de wind in de rug hebben terwijl vrouwen tegen de wind in moeten voortploeteren. Het is het verschil tussen subtiele aanmoediging en ontmoediging. Subtiel, want het gaat om schijnbare kleinigheden, een bepaalde ondertoon:

Misogyny does not present itself with a neon sign reading “look! I hate women!”. I often wish it did, then at least we wouldn’t have to waste so much time demonstrating that it exists at all.

Uiteraard was het een vrouw die dit beestje een naam gaf. Econome Mary Rowe kreeg in 1973 een baan bij MIT, een prestigieuze technische universiteit in de V.S. Ze kreeg opdracht in kaart te brengen hoe het kwam dat sommige groepen duidelijk ondervertegenwoordigd waren, en wat de universiteit kon doen om toegankelijker te worden. Rowe verwachtte dat klinkklaar onrecht groepen zoals vrouwen tegen hield, maar dat bleek op een paar uitzonderingen na nauwelijks het geval. Nee, het zat ‘m in de geniepige details. De definitie van micro-ongelijkheden van Rowe:

I defined them as “apparently small events which are often ephemeral and hard-to-prove, events which are covert, often unintentional, frequently unrecognized by the perpetrator, which occur wherever people are perceived to be ‘different.’”

Denk aan ongelukjes, van het type goh, stond je niet op de lijst van genodigden, natuurlijk maak ik dat nu in orde. Of grapjes die beledigend zijn voor minderheden, zodat zij zich minder welkom voelen. Uitnodigingen met teksten als ‘breng je echtgenote mee’ – jammer voor jou als je vrijgezel of homo/lesbisch bent. Denkbeelden die er van uit gaan dat een bepaalde groep automatisch beter is of meer gekwalificeerd voor sommige taken. Een neerbuigende behandeling ondergaan, zo subtiel dat het lastig is om concreet aan te geven waarom je je zo gemarginaliseerd voelt – maar die minachting is wel degelijk reëel.

De lijst is eindeloos, maar Rowe merkte dat zulke schijnbare details en kleinigheden een groot negatief effect bereiken:

Little acts of disrespect, and failures in performance feedback, seemed to corrode some professional relationships like bits of sand and ice.  […]  I observed what I saw as the cumulative, corrosive effect of many inequities, and concluded that micro-inequities have been a principal scaffolding for discrimination in the US. Micro-inequities appeared to be a serious problem since much of this bias is unconscious and unrecognized—and even hard to believe when described—unless videotaped.

Wat Rowe signaleerde in 1973, geldt nu nog. Steeds opnieuw blijkt uit loopbaanonderzoeken dat vrouwen niet tegen worden gehouden door één duidelijk aanwijsbare onrechtvaardigheid. Het gaat om een accumulatie van allerlei kleine effecten, waardoor het vrouwen niet lukt om tot de hogere regionen van organisaties door te dringen. Dat stelt mensen voor problemen. Zo interviewde het blad Pandora deze maand Piet Hoekstra, vice-decaan bij de faculteit Geowetenschappen. Hij stelt:

Dat maakt het probleem tamelijk ongrijpbaar,  je hebt niet de handvatten om er veel aan te doen. Als je iets wilt doen, moet dat met gericht stimulerend beleid. In het middenkader zijn verhoudingsgewijs al weinig vrouwen aanwezig en de doorgroei is in die hoek zeer beperkt. Als bezuinigingen een vacaturestop afdwingen en je formatie vast zit, gebeurt er een tijdlang niets.

Kortom, het gaat om een hardnekkige situatie en bezuinigingen maken het er niet beter op.

Zijn we nu voor altijd en eeuwig de klos? Nee. In plaats van vrouwen al dan niet subtiel op hun plek te zetten, kunnen organisaties en mensen vrouwen óók, al even subtiel, hints geven dat ze er mogen zijn. In plaats van micro-ongelijkheden pleit Rowe voor het toepassen van micro-affirmaties. Dat zijn volgens haar alledaagse, kleine gebaren, soms onopvallend in het voorbijgaand gemaakt, die voortkomen uit de wens van de één dat de ander kan bloeien. Denk aan een welgemeend complimentje, een introductie tot een belangrijk persoon, of een gerichte uitnodiging voor een netwerkbijeenkomst.

Micro-affirmaties gaan verder dan gericht stimulerend beleid van een organisatie. Het gaat om de houding van mensen, de werkcultuur, breed duidelijk maken dat vrouwen meetellen. Zelfs in een tijd van bezuinigingen en vacaturestops hebben zulke verwelkomende gebaren volgens Rowe een groot effect. Het zorgt ervoor dat je de vrouwen die je hebt, daadwerkelijk behoudt. Het zorgt ervoor dat vrouwen enthousiast blijven voor hun vak. Het zorgt voor een goede basis om, als de economische crisis eindelijk ten einde loopt, volop verder te bouwen aan diversiteit.

Man wil Tour de France exclusief voor mannen houden

Wat moeten de organisatoren van de Tour de France het zwaar hebben! Zoveel verantwoordelijkheden, zoveel werk, weet je, het evenement balanceert op het scherpst van de snede. Het is voor de organisatie echt totaal onmogelijk om één (1) vrouwenpeleton aan de Tour toe te voegen. Zou dat gebeuren, dan krijgen we rampen, mensen. Rámpen. Zo’n enorme uitbreiding – 1 peleton!!!! – kán gewoon niet. Waarom willen we dat nou niet begrijpen?

Marianne Vos, één van de bekendste wielrenkampioenes van Nederland, deed een oproep om de Tour de France ook open te stellen voor vrouwen. Iedereen kan een petitie ondertekenen met een oproep 1 vrouwenpeleton op te nemen in de Tour.  Velen gingen je al voor, lezer, dus waar wacht je op.

Vos deed haar oproep samen met haar collega’s Emma Pooley, Kathryn Bertine en Chrissie Wellington. Ze hebben goede redenen voor hun pleidooi. Anno nu valt niet meer vol te houden waarom de Tour een bolwerk van mannen zou moeten blijven. De wielrensport heeft volgens hen een goede ontwikkeling doorgemaakt. Wielrensters toonden hun talent tijdens de Olympische Spelen in Londen. Daarnaast nemen vrouwenpeletons deel aan de Tour van Vlaanderen en de Flèche Wallonne. De wereld verging daarbij niet. Sterker nog, Vos en collega’s wijzen erop dat dit een groot succes is.

Bovendien doorbreekt het toelaten van vrouwen tot de Tour de France stereotiepe ideeën over vrouwen. De petitie:

In the late 1960s people assumed that women couldn’t run the marathon. 30 years on we can look back and see how erroneous this was. Hopefully 30 years from now, we will see 2014 as the year that opened people’s eyes to true equality in the sport of cycling. If you’d like to see more women’s road racing on television and from the roadside, please sign this petition to call for road cycling to take a major step in the right direction. Help us break down the barriers that unjustly keep female athletes from the same opportunities as men.

Prudhomme zal het worst wezen. Volgens hem is het voorstel ‘niet praktisch’ en ‘ongetwijfeld niet realiseerbaar’. De Tour is een enorme machine, die niet nóg groter kan worden, zegt hij. Daarnaast mokt hij dat Vos en medestanders de verkeerde ingang kozen. In plaats van een open brief en een petitie hadden ze beter een gesprek aan kunnen gaan met de Tourdirectie.

De Zesde Clan vertaalt dit laatste argument even voor u:  Prudhomme had liever persoonlijk willen praten, want dan kun je stilletjes in een vergaderzaaltje zitten en in een kleine groep redelijke voorstellen afwimpelen. Dat zou voor Prudhomme veel comfortabeler zijn geweest. Nu moet hij met de billen bloot, publiekelijk excuussmoesjes opdienen, en loopt hij het risico dat hij kritiek krijgt. (Inderdaad.)

Zijn klacht over de werkwijze van Vos en collega’s is echter handig, omdat het aangeeft vanuit welke houding Prudhomme opereert. Hij gebruikt hier een variant van het toon-argument. Je vroeg er om, maar je vroeg het verkeerd, en daarom kun je opzouten. Deze tactiek valt onder de vele manieren waarop onwillige mensen vrouwen de mond snoeren.

Ook uitspraken als ‘ongetwijfeld niet realiseerbaar’ wijzen op volautomatisch in de nee-stand schieten. Prudhomme klinkt niet als iemand die z’n huiswerk gemaakt heeft. Nee mevrouwtje, wat u wil kán gewoon niet, omdat het nou eenmaal niet kan!  Alles riekt naar onwil. ‘Oooo nee, nu moeten we drie borden extra langs de route zetten en een uurtje eerder ons bed uit om die wijven te laten starten, jeeeeeezus man, wat een gezeik…’

Vos betreurt de afwijzende houding van Prudhomme. Zijn bij voorbaat al uitgesproken afwijzing maakt het er niet makkelijker op voor sportvrouwen die het wielrennen op een serieuze manier willen beoefenen. Zijn houding geeft ook aan dat hij, of breder de Tourdirectie, niet begrijpt of wil begrijpen waar het om gaat. Vos en medestanders gaat het om het fundamentele punt van inclusiviteit:

It’s about building bigger, stronger industries. It’s about trying our damnedest to shift our society into one where all stories, all people, are given the chance to shine. Even the ones we may not be interested in. Even the ones we don’t like. So what’s the inclusion conversation about? It’s about a big table, which has room enough for everyone, but is only used by a few. Those who are already there — be they creators or consumers — can stay. Should stay. What we want is to bring in a few more chairs.

Die paar stoelen extra, daar heeft Prudhomme geen zin in. Hij houdt de tafel liever exclusief gereserveerd voor de mannen.  Dat is waarom de wielrensters actie blijven voeren. Ze willen dat meisjes, net als jongens, kunnen dromen van deelname aan de Tour. Mensen zien de juistheid daarvan in. Het is niet meer dan rechtvaardig. Vos en collega’s kregen dan ook massale bijval voor hun oproep. Die maatschappelijke druk kun je op een gegeven moment niet meer weerstaan. Hoe ouderwets je ook bent.

UPDATE: Brian Cookson, die zich kandidaat stelde voor het leiderschap van de internationale wielerbond UCI, steunt het initiatief van wielrensters om hen op te nemen in de Tour de France. In een interview zei hij:

“There’s been a lot of attention recently on the need to develop women’s cycling at all levels of the sport and it is a key part of my election manifesto for the presidency of the UCI,” said Cookson. “People are passionate about the issue and are rightly frustrated that not enough is being done.

Inderdaad.

Gedicht van Patricia Lockwood slaat in als een bom

Auteur en dichteres Patricia Lockwood bestormt internet met een gedicht, getiteld ‘Rape Joke’. Rape Joke verwijst naar een term die gebruikt wordt in discussies over cabaretiers. Nogal wat, met name mannelijke, komieken, vonden het de afgelopen twee jaar nodig om grappen over verkrachting te maken. Niet iedereen slikte die grappen kritiekloos. Zelfs cabaretiers die eerst gedachteloos verkrachtingsgrappen maakten, gingen nadenken en kwamen soms tot een ander standpunt.

De discussie raakte verhit omdat veel cabaretiers zich beriepen op de vrijheid van meningsuiting. Het grappige is dat komieken zoals Patton Oswalt uiteindelijk zelf toegaven dat niemand roept om censuur. Niemand wil altijd alle grappen over verkrachting uitbannen. Met andere woorden: het gaat niet om censuur.  Sterker nog, mensen roepen om betere grappen. Ook over verkrachting. Het gaat om een erkenning van de kant van de cabaretier, dat hij niet in een vacuüm opereert. Grappen over verkrachting kunnen, zeker weten, maar neem je verantwoordelijkheid en construeer de grap met zorg.

Zeker bij grappen over verkrachting moet die context meewegen. Als het gaat om verkrachting, bevinden vrouwen zich een kwetsbare positie. Keer op keer zie je dat de samenleving het slachtoffer de schuld geeft, en haar extra straft terwijl zelfs veroordeelde verkrachters nog op sympathie kunnen rekenen. Feministen vatten dit alles samen onder de noemer verkrachtingscultuur. In die context kunnen grappen over verkrachting, zeker als de grap ten koste gaat van het slachtoffer, problematisch worden. Wellicht onbewust gebruikt de komiek zijn platform dan om de bestaande machtsverhoudingen te versterken en vrouwenhaat te bestendigen.

De verkrachtingscultuur beïnvloedt ook het verloop van het debat over humor.  Feministe Lindy West gaf bijvoorbeeld in een televisiedebat aan dat ze tegen censuur is. Maar als een komiek een rotgrap over verkrachting maakt, heeft zij óók de vrijheid van meningsuiting om hem op zijn gedrag aan te spreken en zijn boodschap te bekritiseren. Prompt werd West bedolven onder de hatelijke reacties, waaronder talloze bedreigingen met verkrachting:

I do believe that comedy’s current permissiveness around cavalier, cruel, victim-targeting rape jokes contributes to (that’s contributes—not causes) a culture of young men who don’t understand what it means to take this stuff seriously. And how did they try and prove me wrong? How did they try to demonstrate that comedy, in general, doesn’t have issues with women? By threatening to rape and kill me, telling me I’m just bitter because I’m too fat to get raped, and suggesting that the debate would have been better if it had just been Jim raping me.

Deze situatie vormt de context voor het gedicht Rape Joke. Volgens internetmagazine Salon zou Lockwood’s gedicht het laatste woord moeten krijgen in het debat over verkrachtingsgrappen. Na dit gedicht valt er volgens het blad niets zinnigs meer toe te voegen, omdat haar gedicht de impliciete boodschap van dit soort ‘grappen’ duidelijk maakt. Onder andere door de ‘humor’ letterlijk te nemen en concreet te maken.

Dit slaat aan. Op Jezebel maken allerlei lezers op dit moment hun eigen Rape Joke gedichten. Een greep uit de bijdragen tot nu toe:

The rape joke is that for like a day, your biggest concern was getting him to never use the flavored lube again, because that shit tasted gross.

The rape joke is that you were to embarrassed to seek help after it happened because you liked the guy initially and you kind of wanted it to happen

The rape joke is that your mom asked “was he… mean? Are you sure you weren’t just drinking too much?” and encouraged you not to report to the police because who would believe a foreigner who was too young to be in a bar?

Het gedicht geeft vrouwen een steun in de rug. Het brengt de huidige verkrachtingscultuur haarscherp in beeld. En wie weet is de populariteit van het gedicht een teken aan de wand. Misschien begint het tij rondom verkrachtingsgrappen eindelijk te keren…?

Voetbal gaat vooruit, langzaam, moeilijk, maar gestaag

Het vrouwenvoetbal gaat vooruit, het ontwikkelt zich. Maar de ontwikkelingen gaan langzaam en moeilijk. Die analyse van de Spaanse krant El País mag gelden voor de gehele tak van sport, voor alle landen die meedoen aan het EK 2013. Terugkerende thema’s: gebrek aan kansen om überhaupt te kunnen spelen, gebrek aan geld, gebrek aan ondersteuning, gebrek aan faciliteiten, en een vijandig klimaat. En geweldige wedstrijden. Dat wordt genieten op 28 juli aanstaande, bij de finale van het EK. Enthousiaste fans en gepassioneerd spelende talentvolle voetballers maken veel goed.

Om te beginnen met dat klimaat: in sommige landen moet de sport nog vechten om te overleven. Zo werd Nederland na drie wedstrijden uitgeschakeld op het EK. Meteen riepen met name mannen dat dit geen sport is, en phew, gelukkig hoeft de NOS de wedstrijden de komende vier jaar niet meer uit te zenden, want het is toch niet om aan te zien.

Ja, het klopt dat mannen er ook van langs krijgen als het elftal het zeer belabberd doet, maar niemand zegt bij nederlagen meteen dat voetbal geen sport is en dat de NOS de wedstrijden beter niet kan uitzenden. Dat soort ondermijnend vitriool bewaren we voor vrouwen die uit hun hok durven te stappen:

Manon Melis, speelster van Malmo FC, wil dit toernooi aangrijpen om het vrouwenvoetbal te promoten. “Er wordt nog wel vaak negatief gepraat over vrouwenvoetbal, dat het manwijven zijn. Maar wij zijn een heel vrouwelijk team” zegt ze. “Mensen hebben het altijd over Patrick Kluivert, dat hij de topscorer van Oranje is, maar ik heb er wel lekker vijf meer dan hij”, zegt ze plagerig. “Men moet kijken naar wat we wel kunnen en niet verwachten dat we zoals FC Barcelona spelen.”

Kortom, vrouwenvoetbal kan nog steeds rekenen op afwijzing en minachting. Speelsters moeten hun vrouwelijkheid benadrukken en bewijzen dat ze echt wel iets kunnen. Dan nog stoppen journalisten het liefste hun vingers in hun oren, om nananananana te zingen totdat mensen stoppen met praten over zoiets belachelijks als vrouwenvoetbal.

Gezien die cultuur mag je verwachten dat veel clubs niet beginnen aan vrouwenvoetbal. Er valt geen eer mee te behalen en het kost geld. Laat maar zitten. Zodoende heeft een topclub als Madrid nog steeds geen vrouwenploeg. Volgens El País liggen er voorstellen op tafel om voor een bedrag van nog geen miljoen euro een elftal op te richten. Maar Madrid betaalt liever dertig miljoen euro voor een 23-jarige middenvelder om het mannenteam te versterken.

Ondanks die desinteresse groeit vrouwenvoetbal overal gestaag. De KNVB noteert al jaren de grootste toename van het ledental bij meisjes en vrouwen. Inmiddels is meer dan één op de tien voetballers vrouw. Sinds 2007 beschikt de KNVB ook over een serieus plan om de eredivisie van het vrouwenvoetbal te versterken. Dat leidde tot een goed debuut van de Leeuwinnen op het EK van 2009. Ondanks de mindere prestatie dit jaar, betekent dat voor de KNVB niet dat alles meteen weer stopt. Integendeel, de bond wil het EK van 2017 juist naar Nederland halen:

Van Oostveen: ‘We hebben dat eerder geprobeerd, maar toen viel de keuze op Zweden. Voor de ontwikkeling van het vrouwenvoetbal in Nederland zou de organisatie van het EK een enorme stimulans zijn.’

Precies. Wat het voetbal nodig heeft zijn mensen die vrouwen vertrouwen, kijken naar de langere termijn, zich inspannen om de vrouwen te voorzien van het geld en de middelen die nodig zijn om verder te groeien in de sport. Voor dit huidige EK vindt  de finale plaats op 28 juli. Verwacht zinderend voetbal van hoog niveau, een heerlijke wedstrijd om naar te kijken. Ook al valt er nog veel te winnen, het vrouwenvoetbal hoeft zich nergens voor te schamen.

BONUS: Op naar een Tour de France voor vrouwen. Steun de oproep van Marianne Vos, doe mee, teken de petitie…

Feministe wint gevecht tegen Engelse bank, wordt bedreigd met verkrachting

Feministe en journaliste Carolina Criado-Perez heeft de Nationale Bank van Engeland tot inkeer gebracht. De bank verwijderde de enige vrouw van een van hun geldbiljetten. Niks daarvan, vond Criado-Perez. Ze mobiliseerde mensen via sociale media, leverde een petitie in en dreigde met juridische stappen. Met succes: Jane Austen verschijnt op het tien pond biljet nieuwe stijl. Het succes van Criado-Perez kreeg echter een zwart randje omdat Twitteraars haar massaal begonnen te bedreigen met verkrachting. De politie heeft inmiddels een verdachte gearresteerd.

Carney haalde bakzeil en zorgde ervoor dat Jane Austen straks op een biljet van tien pond komt.

Het begon allemaal in april dit jaar. De nationale bank kondigde aan de sociale hervormster Elizabeth Fry te vervangen door staatsman Winston Churchill. De bank nam voor lief dat deze wijziging betekende dat er geen vrouw meer op engelse biljetten stond. Geen probleem, toch?

Nou, daar dacht Criado Perez anders over. Ze begon een petitie om in ieder geval één vrouw op een bankbiljet te handhaven. Geen onredelijke eis, zou je zeggen. Bijna 36.000 mensen ondertekenden in een paar weken tijd een petitie met deze oproep. De bank moest in eerste instantie niets van de actie weten. Behalve met feministen had de bank echter ook geen rekening gehouden met de Equality Act, Engelse wetgeving waarmee mensen discriminatie aan kunnen vechten. Criado-Perez had niet alleen moreel gezien een punt, maar ook juridisch:

Solicitors Deighton Peirce Glynn, acting on behalf of Criado-Perez, have contacted the Bank claiming it has failed in its duties under the Equality Act. Louise Whitfield, who is representing the campaigner, said: “I am astonished that the Bank of England has been unable to think of any great women to appear on their banknotes, given that there are so many. This is the perfect opportunity for a national institution to promote equality but it has failed to do so.”

De feministische actie breidde zich uit. Mensen begonnen in te zien dat de kwestie van de bankbiljetten wijst op het veel bredere, complexere probleem van structurele achterstelling. Dat moet stoppen. Media vroegen zich openlijk af hoe het komt dat een bank  vrouwen zo over het hoofd ziet. Bovendien zagen niet alleen een paar activisten de bredere betekenis van de handelswijze van de bank. Ook anderen snapten de impliciete boodschap:

The message, we presume, from governor Sir Mervyn King, is that there simply aren’t any women in the annals of history who are worthy enough.

Minister van Vrouwenzaken Maria Miller sprak de nationale bank aan op hun handelswijze en pleitte voor het behoud van in ieder geval één vrouw op een nationaal geldbiljet. Dit instituut had inmiddels een nieuwe directeur gekregen. Mark Carney, de opvolger van King, besloot bakzeil te halen. Hij bevestigde dat hij zich er sterk voor wilde maken in ieder geval één vrouw op ‘zijn’ biljetten te handhaven. Kort daarop kondigde hij aan dat Jane Austen het tien pond biljet krijgt.

Hoe komt het dat deze actie zo succesvol verliep? Zoe Williams van The Guardian denkt dat het komt door de vastberadenheid van jonge vrouwen. Die pikken middeleeuws gedrag niet meer, en weten hoe ze het wapen van de sociale media moeten hanteren. The New Statesman signaleert dat het ook hielp dat de activisten duidelijke, realistische doelen stelden. Bovendien houden we allemaal regelmatig bankbiljetten vast in ons dagelijks leven. Het gaat letterlijk om een tastbaar onderwerp.

Tot slot: geld en wetgeving. Criado-Perez benadrukt dat dit broodnodige voorwaarden waren om écht druk uit te oefenen:

Criado-Perez maintains that the threat of litigation has also been important in getting a response from the Bank. She says, “I think they probably felt it was quite easy to brush of annoying women just making a noise. But it’s much harder to brush off a legal, technical point that says actually you haven’t considered the Equalities Act.” Using funds she has raised through online donations, she is now in the position to force the institution through an embarrassing legal battle, should it be required. This has given the petition and the campaign as a whole, considerably more clout.

Enfin. Criado-Perez – Bank of England: 1-0.

UPDATE: dit is zóóó voorspelbaar. Criado-Perez is een vrouw. Ze waagde het in het openbaar haar stem te laten horen. Dan weet je het wel: prompt bedreigen mensen haar met verkrachting. Onder andere via Twitter. In een reactie zei Criado-Perez:

She said it was important to confront those who used rape threats. “We need to get rid of the idea that you don’t feed the trolls. Someone issuing rape threats wants women to shut up and get off Twitter … We can’t let them win.”

Opvoeding nekt ambitie van vrouwen

Terwijl Nederlandse krantenkolommen volop ruimte bieden aan ach en wee verhalen over dalende geboortecijfers, en een vermeende jongenscrisis op scholen, vindt op dit moment in Engelse kranten een discussie plaats die veel meer hout snijdt. Wat je ook beweert over jongens, zodra jongeren hun eerste baan vinden, doen jongemannen het beter. Nog een paar jaar verder en ze domineren de politiek, het bankwezen, de sport, de opinieprogramma’s en de literatuur. Wat doen we meisjes eigenlijk aan?

Vrouwen verinnerlijken de sociale codes van een samenleving.

Een vrouw uit Amersfoort kreeg bergen kritiek te verduren toen ze een vrouwenavond organiseerde over werken als gemeentelijk raadslid. Belachelijk, zoiets hoefde niet, want vrouwen zijn toch geëmancipeerd? Hoezo moet je bijzondere initiatieven nemen om hen te interesseren voor de lokale politiek? Nou, omdat mannen daar al de boventoon voeren, en vanaf lokaal gaat het percentage vrouwen alleen maar verder achteruit.

Ook in de technologie domineren mannen. Belinda Palmar, voorzitter van een organisatie die meisjes kennis laat maken met computertechnologie, wijst erop dat de volgende Mark Zuckerberg gewoon weer van het mannelijk geslacht zal zijn. Want samenleving en school belonen meisjes vooral als ze zich rustig gedragen, netjes werken en bescheiden zijn. Dat heeft ernstige gevolgen voor hun ambities:

the common factor is that girls don’t see themselves working in technology. […]  Our girls are faced with three big challenges: schools are failing to inspire them to choose careers in technology, the media is selling them vacuous ambitions and we are failing to show them that they can be heroes.

Meisjes hebben dat haarscherp door. Palmar vertelt dat ze met een meisje sprak, die de afkorting ICT ironisch vertaalde als I Can Type. Want de horizon in het lesprogramma stopte bij het aanleren van secretariële vaardigheden op de computer. Dat schiet op…

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat mensen sociale wezens zijn. We reageren op subtiele hints vanuit de omgeving, waaruit blijkt of iets wel of niet bij je past. Stel dat je een studie zoekt na het voortgezet onderwijs, dan blijkt dat minder meisjes zichzelf geschikt achten voor ICT als de ruimte waar ze informatie opdoen, eruit ziet als het hol van een nerd. Want nerds zijn (blanke) mannen, dus hoor je daar als vrouw niet bij, dus ben je minder geschikt voor zo’n studie en dus kies je dat vak niet.

Ook columniste Tanya Gold ziet dat mensen moord en brand schreeuwen dat jongens het zo slecht zouden doen, en dat meisjes de jongens op school voorbij streven, en over tien jaar de wereld zullen regeren. Niets van dat alles blijkt echter als je observeert wie wat doet in de maatschappij. Volgens Gold vergeten die mensen de impact van het krijgen van een kind, én de effecten van een opvoeding als meisje. Dan blijkt nog steeds dat school en cultuur vrouwen subtiel doorgeleiden naar een bestaan als ‘vrouw van’, met de nadruk op vaardigheden zoals bakken en de greep naar Botox als het sex appeal vermindert:

Even the Girls’ Day School Trust, not a notorious radical feminist pit or favoured kindergarten for the brave women of Femen and Pussy Riot, is concerned that the “skills” females learn at school damage them in the workplace. I agree. They are not so much skills, I think, as dating tips for women who will grow to live – or, if you prefer, die – by the rules.

Nederland zou dezelfde discussie kunnen voeren. We hebben een enorm conservatieve maatschappij, doordesemd van een moederschapscultus die de ambities van vrouwen ernstig inperkt. We hebben een land waar de overheid traditionele rollenpatronen tussen man en vrouw stimuleert, en waar politieke partijen zoals de SGP bijna onbestraft basale democratische rechten aan vrouwen kunnen onthouden. (Moet je als moslimpartij eens proberen. Het land zou te klein zijn.)

In plaats daarvan blijft het stil. Sterker nog, de media besteden vooral aandacht aan mensen die de vrouwenemancipatie de schuld geven van jongensproblemen op school, en roepen dat we terug moeten naar échte mannen. Ondertussen krijgt iedere vrouw die uit haar traditionele gender rol stapt, te maken met demoraliserende, seksistische agressie en een vijandig klimaat waarin je steeds boodschappen krijgt dat je hier niet thuis hoort.

Leve internet, dan lees je tenminste nog eens iets waar je als vrouw wél baat bij hebt. Voor wat betreft Nederland: negeer de kranten en lees een goed boek. Anna Fels schreef over vrouwen en ambitie en dit boek verscheen ook in een Nederlandse vertaling. Wat je in de Engelse kranten leest, diept zij verder uit. Inclusief tips om die meisjesopvoeding in goede banen te leiden. Daarnaast kun je je voordeel doen met Cordelia Fine, die allerlei mythes over dé man en dé vrouw grondig onderuit haalt.

Vrouwen maken keuzes óók in context van relaties en geld

Het geboortecijfer in Nederland daalt, en prompt volgen zorgelijke stukken over de ernstige gevolgen daarvan (vergrijzing, aaargh). Een ander gevolg zijn de vermanende vingertjes. Vrouwen moeten beter nadenken en op tijd kinderen krijgen. Tsja, alsof ze dat geheel alleen beslissen. Sociaaleconomische gevolgen van kinderen krijgen spelen net zo goed een rol, betoogt Sanne van Oosten van Women Inc. in dagblad Trouw. Maar daarnaast spelen relaties ook een rol. Vreemd dat Van Oosten die factor geheel overslaat. Zodoende reduceert ze de kwestie opnieuw tot iets wat vooral vrouwen aan zou gaan. Je hebt echter een hele samenleving nodig om een kind te krijgen.

Op zich doet Van Oosten veel nuttige uitspraken. Zo heeft ze genoeg van belerende praatjes van de overheid:

 In plaats van vrouwen belerend toe te spreken over het moment waarop ze kinderen krijgen, kunnen we beter kijken naar de randvoorwaarden waarbinnen vrouwen deze keuze maken. Die zijn nog niet al te best. Als je goed naar de cijfers kijkt lijkt het vooral in het nadeel van vrouwen om kinderen te krijgen.

Vrouwen stellen volgens haar de komst van het eerste kind vaak uit, omdat ze moeite doen om hun sociaal-economische positie te behouden. Een zeer verstandige keuze en terecht dat Van Oosten daar op wijst. Want de obstakels liegen er niet om. Diezelfde overheid, die wil dat het geboortecijfer op peil blijft, maakt kinderopvang duur. Dezelfde overheid die vindt dat vrouwen niet op de zak van hun man mogen teren, doen weinig tegen zwangerschapsdiscriminatie, waardoor vrouwen hun inkomsten verliezen. Of fenomenen zoals de loonkloof, die met name verergert als vrouwen een kind krijgen.

Nog belangrijker misschien dan het geld zijn relaties. Kinderen krijg je niet alleen. Juist daar zegt Van Oosten niks over. We weten weinig van de rol van de man bij het krijgen van kinderen, aldus het CBS, omdat er nauwelijks onderzoek naar wordt gedaan. Wat bekend is, wijst er echter op dat het uitstellen van de kinderwens óók door hen komt:

Uit onderzoek van de Nederlandse Gezinsraad is gebleken dat bij veel paren de vrouw eerder een kind wenste dan de man. Nadat zij de wens heeft geuit, vindt een periode van overweging plaats. De uiteindelijke beslissing om een kind te nemen valt daardoor later. Uitstel, concludeert de Nederlandse Gezinsraad, wordt ook veroorzaakt door de houding van de man. […]  Niet alleen de eigen houding is medebepalend voor de beslissing voor uitstel, maar ook die van de partner.

Een paar jaar terug, in 2002, was dagblad Trouw een stuk explicieter. De man bepaalt wanneer het eerste kind komt, kopte de krant. De krant baseerde zich op toenmalig onderzoek van ditzelfde CBS. De instantie keek voor het eerst naar de rol van mannen. Uit die studie bleek dat vrouwen ”alleen hun zin krijgen” als ze een parter kiezen, die dezelfde opvattingen heeft over kinderen krijgen als zij. Zodra de opvattingen verschillen, ontstaat uitstel, waarbij de man de dominante rol inneemt. Hij bepaalt het tempo.

Dat is ook logisch, want kinderen verzorgen en opvoeden is hard werken. Het is fijn als je de belasting met een partner kunt delen. Maar relaties spelen ook op andere manieren een rol. Zo lopen verhoudingen nogal eens stuk. Vaak blijven de kinderen na een scheiding bij de moeder. Vervolgens blijkt uit onderzoek dat die alleenstaande moeders moeilijk aan de man komen. Want de beoogde nieuwe partner vindt die kinderen vaak een hindernis.

Kortom, Van Oosten heeft gelijk als ze de vermanende vingertjes zat is. Behalve sociaaleconomische factoren spelen relaties en psychologische aspecten óók een belangrijke rol. En als je in dat geheel de man vergeet, vertel je letterlijk slechts de helft van het verhaal. Daar zou veel meer aandacht voor moeten komen. In plaats van morele waardeoordelen vellen, gaan we als samenleving kinderen krijgen dan misschien eindelijk serieus nemen.

Nieuwsronde

Meer vrouwen dan mannen werken inmiddels in de Britse televisie-industrie, maar ondanks hun numerieke overwicht gaan alle topbanen naar mannen. Baas in eigen buik kwam een stapje dichterbij in Ierland. Actrices noemen zichzelf openlijk feministisch. En Belgische stellen moeten in geval van scheiding de pensioenrechten eerlijker verdelen. Dat en meer in deze editie van de nieuwsronde. Oh, en heren:

  • Vrouwen krijgen geen waardering voor hun werk in de Engelse televisie industrie. Ze beginnen massaal onderaan de ladder en kregen tot vijf jaar geleden wel eens de kans een aflevering van Doctor Who te regisseren. Tegenwoordig komen alle afleveringen echter uit de koker van mannen. Dat is symptomatisch voor deze seksistische sector. Naar vrouwen wijzen omdat ze weinig zelfvertrouwen zouden hebben, wordt in die context een extra belediging. Natuurlijk hebben mannen meer zelfvertrouwen. Zij werken in een door mannen gedomineerde omgeving waar hun sekse louter voordelen biedt. Bonus: ook bij de Britse radio hebben vrouwen het nakijken.
  • Gaming website Kotaku brengt een ode aan computerspel No One Lives Forever. Ook al kwam het spel dertien jaar geleden uit, het voelt nog steeds modern aan. Want de hoofdpersoon is een stoere spionne, die expliciet opkomt voor het recht van vrouwen om te doen wat ze willen. Kotaku betwijfelt of hedendaagse producten zoiets anno nu nog op de markt zouden durven te brengen.
  • Belgische mannen en vrouwen moeten pensioenrechten in geval van een scheiding voortaan eerlijker delen. Dat heeft de regering van Di Rupo overeengekomen. Tot nu toe kreeg de ex-partner die niet gewerkt heeft, bijna altijd een vrouw, een pensioen op basis van de verdiensten van de voormalige echtgenoot. Dat gold echter alleen voor de eerste pensioenpijler en ambtenaren waren bovendien uitgesloten van de regeling. In de nieuwe aanpak moeten exen de opgebouwde pensioenrechten via de alimentatie laten verrekenen.
  • GoldieBlox strijdt voor goed speelgoed voor meisjes. De campagne gaat vergezeld van een opruiende video:
  • Latijns-Amerika maakt het ene na het andere schandaal mee. Een 11-jarig meisje in Chili raakte zwanger na verkrachting door de partner van haar moeder. Abortus mag niet want de Chileense staat verbiedt het. De protesten zwellen inmiddels aan. Eerder speelde een soortgelijk geval zich af in El Salvador. Een zieke vrouw van een foetus die niet levend geboren kon worden, zou vanwege haar zwangerschap in levensgevaar komen, maar ook hier mochten artsen niets doen. Uiteindelijk beviel de vrouw na zeven maanden door middel van een keizersnede. Ja, excessen, maar onder andere dit is wat er gebeurd als je abortus onder alle omstandigheden verbiedt.
  • Het Ierse parlement keurde een nieuwe abortuswet goed. Voorheen kon er niets. Met de nieuwe wet staat het land abortus toe als het leven van de moeder in gevaar is. Vooruitgang!
  • Ondertussen in de V.S.: als mijn vagina een geweer was… dan zou de wereld er voor vrouwen en hun reproductieve rechten heel anders uit zien. Maar waarom tekst schrijven als je ook dit kunt zien:
  • Volgens de Londense burgemeester Boris Johnson gaan vrouwen alleen maar naar de universiteit om een man te vinden. ”Boris is well known for his less-than-politically-correct attitude to women, but he has always denied, vehemently, being sexist. “I’m not remotely sexist!” Boris cries. The problem is, I don’t think Boris really knows what sexism is.” Tijd dus voor een spoedcursus over seksisme, vond The Independent. Het incident leverde ook deze gids op om mannen stapje voor stapje te genezen van seksisme.
  • In het verlengde daarvan: alle seksistische argumenten die je hoort over vrouwen en computerspelletjes. Met uiteraard een weerwoord, zodat niemand zich meer schuldig maakt aan uitspraken zoals ‘er zijn weinig games voor vrouwen omdat vrouwen nauwelijks gamen’. Na dit overzicht heb je geen excuus meer. Als je dit soort dingen roept zet je jezelf gewoon open en bloot te kijk als een seksist.
  • Tot slot: als je als vrouw wordt lastig gevallen in het openbaar, helpt het als iemand eng doet tegen de enge vent die zulk wangedrag vertoont. Vuur met vuur bestrijden. Het werkt!

Mannen redden de wereld

Wat heb je aan vrouwen? Niks. Eén man overleeft alles, heeft het door, gaat de uitdaging aan en redt de wereld. Volgens Hollywood dan. Kijk maar:

Hulde aan de samenstellers van deze compilatie:

As I keep posting on Reel Girl, the problem of female erasure is not abouteach movie, (“one man”) but the repetition of the same old story where females get shoved to the sidelines again and again. The “One Man” video reveals the sexist pattern of Hollywood movies better than anything I’ve ever seen. Now if they would just make one of these featuring animated movies for kids….

Voor meer alleen-mannen inventarisaties kun je ook terecht bij Hollywood Boys Club, een site waar iedereen mannenclubjes kan aanmelden. TV series waar geen vrouw aan te pas komt, enzovoorts. Je zou deze verzameling kunnen zien als het gespecialiseerde neefje van 100 procent mannen.

Oranjevrouwen doen het beter dan mannen

Weet u het nog, het EK mannenvoetbal van vorig jaar? De Oranjemannen leden drie nederlagen op een rij en konden meteen naar huis. De vorm was er niet, concludeerde bondscoach Bert van Marwijk. De Oranjevrouwen overkwam dit jaar hetzelfde. Met één verschil: zij wisten in ieder geval één van de drie wedstrijden een gelijk spel te behalen. In die zin deden ze het iets beter dan de mannen. En dat zonder miljoenenbudget.

Nederland wilde een beter resultaat halen dan bij het EK van 2009, maar moet naar huis. Grote teleurstelling voor de leeuwinnen….

Gezien het verbeten gezicht van aanvoerster Daphne Koster, voor aanvang van de wedstrijd, wilde Nederland misschien te graag. Ze stonden daar niet alleen in. Mensen die vrouwenvoetbal een warm hart toedroegen Twitterden:

OranjeLeeuwinnen ‏@vrouwen_voetbal2u We zijn bij het stadion, de koppies staan strak! We moeten winnen, we gaan winnen. Knallen! pic.twitter.com/Pqy5d1nwyo
 FC Twente Vrouwen ‏@FCTwenteVrouwen5u Nu op FCTwente.nl: “We moeten gewoon winnen!”: De Oranje Leeuwinnen weten wat hun opdracht is vanavond tegen I… http://bit.ly/1bnJj8U 

Die spanning viel af te lezen aan ongecontroleerde acties en verkramping in het zicht van het IJslandse doel. Er heerste een nu of nooit sfeer. Het móest goed gaan. Oranje móest winnen. Anders zendt de NOS nooit meer een wedstrijd vrouwenvoetbal uit – wie weet wat voor angsten er rondspoken in hoofden van té gespannen mensen. Zoiets. Ene JanVlap nam daar alvast een voorschotje op:

janvlap ‏@janvlap5m een voordeel in ieder geval… geen damesvoetbal meer op televisie voor de komende jaren. Wat een drama vertoning.. #nedisl
Hoe dan ook, het team maakte een slordige indruk en liet steken vallen. IJsland profiteerde daarvan. Eén nul bij rust, in het nadeel van de leeuwinnen. En daar bleef het bij.

Vooral mannen lieten hun ongenoegen luidkeels blijken. Vrouwenvoetbal, wáárdeloos, sneerden ze:

Jacco van Leeuwen ‏@HidehoJacco28m Heb ik weer, denk ik dat beeld blijft hangen op tv, blijkt het damesvoetbal te zijn #fail
F.Nienhuis. ‏@Nienhuis18m Ik doe mijn best om damesvoetbal te begrijpen. Maar ik begrijp het niet. Doet pijn aan mijn ogen. Snel naar een andere zender. #legetribune
Lins Rooijakkers ‏@Oznilmosredna24m Damesvoetbal, de conclusie: De scheidsrechters zijn net zo belabberd dan de voetballers zelf! En nu staat Ned. ook alweer achter. #kansloos
marktwain2 ‏@marktwain231m Er valt wel wat voor te zeggen om damesvoetbal niet langer een sport te noemen.
Daar konden de vrouwen het weer mee doen. Er stond nog net niet ‘ga terug naar de keuken’, maar het scheelde weinig. Diezelfde ‘marktwain2’ wist zelfs het feminisme er met de haren bij te slepen:
marktwain2 ‏@marktwain214 juli 4 feministische golven hebben dat damesvoetbal nog niet direct op een hoog niveau gebracht.
Weer iets om feministen te verwijten. We waren al schuldig aan de feminisering van het onderwijs en de overheid, de teloorgang van kwaliteit bij justitie en in de zorg, en nu ook nog gefaald in het verbeteren van het vrouwenvoetbal. Sorry, Mark..Gelukkig wil de KNVB vrouwenvoetbal wel degelijk serieus nemen. Deze maand kwam het nieuws dat de bond samen met de ING een stimuleringsplan op heeft gesteld, om het meisjes- en vrouwenvoetbal in 2017 uit te laten groeien tot de grootste sport onder deze doelgroep. Het is nu al de snelst groeiende tak op de velden. Met ruim 127.000 vrouwelijke leden telt de KNVB 80% meer speelsters dan tien jaar geleden, meldt de bond.

Op een gegeven moment gaat zich dit uitbetalen in een hogere kwaliteit. Dit was pas het tweede EK ooit van de Oranjespeelsters. Dat ze nog een weg te gaan hebben, doet niets af aan de positieve trend en stijgende lijn in het algemeen.

Generatie nachtheksen verdwijnt

Ze waren tijdens de Tweede Wereldoorlog de schrik van Duitse soldaten. Russische piloten, die in omgebouwde sproeivliegtuigen bijna geruisloos (want met uitgezette motor) op hen af zweefden en hun stellingen bombardeerden. Vanwege het geruis van de wind, en omdat deze piloten allemaal vrouwen waren, noemden de soldaten hen Nachtheksen. Je kreeg een IJzeren Kruis als je een nachtheks neerhaalde. Met het overlijden van Nadezhda Popova, 91 jaar, is deze generatie pilotes bijna verdwenen…

Zoals zo vaak hadden de pilotes een tweederangs status, want tsja, vrouwen. De New York Times somt het rijtje even op. Het waren vrijwilligers. In plaats van een ‘echt’ militair vliegtuig kregen ze sproeivliegtuigen, gebruikt in de landbouw. Hun uniformen waren verstelde tweedehands kledingstukken, geërfd van mannelijke collega’s. Ze hadden geen parachute, geen radio, geen wapens, geen radar, en als ze getroffen werden door een lichtkogel, brandden hun lichte toestelletjes als een fakkel. Iedere nacht opnieuw was het de dood of de gladiolen. Desondanks behandelden mannen de pilotes op z’n best met een neerbuigend paternalisme:

As you can imagine, they didn’t have the greatest support from their male colleagues, one of whom was quoted as saying:  ‘Wow! You even have political officers! Just like in a real unit?’. Lovely—they put their lives on the line for their country just as their male counerparts, and that’s the support they got.

Oh, en na de oorlog vergaten mensen hen. Bijna niemand buiten Rusland kent meer het verhaal van de nachtheksen. Hun verhaal blijft beperkt tot een kleine kring vliegfanaten en Tweede Wereldoorlog deskundigen.

De ‘nachtheksen’ begonnen in 1941. Stalin wilde vrouwen in eerste instantie niet toelaten tot militaire gevechtsactiviteiten, maar het land stond er in dat jaar zo slecht voor, dat hij iedereen nodig had. Marina Raskova kreeg opdracht om een groep pilotes te vormen en te trainen. In juni 1942 voerden ze hun eerste gevechtsmissie uit: drie pilotes vlogen naar de Duitse frontlinie om het hoofdkwartier van een divisie te bombarderen. Ze navigeerden met behulp van kaart en kompas en voerden een succesvol bombardement uit. Daarna vlogen de nachtheksen continue uit. Duizenden en duizenden missies, tot wel 18 vluchten per nacht.

Recent begint de aandacht voor de heldendaden van deze Russinnen enigszins toe te nemen. Het overlijdensbericht van Popova in de New York Times is een duidelijk signaal. Daarnaast verschenen er boeken en documentaires over de nachtheksen. De BBC zond in 2009 een documentaire uit over hun bijdrage aan de oorlog. De Russische omroep besteedde in 2010 uitgebreid aandacht aan deze pilotes in een documentaire over de Tweede Wereldoorlog (Russisch met Engelse ondertiteling). Zo krijgen deze onbezongen helden uiteindelijk toch bredere erkenning.

Libris Geschiedenisprijs nomineert 1001 vrouwen

Geweldig nieuws voor historica Els Kloek en collega’s. De jury van de Libris Geschiedenisprijs zette 1001 Vrouwen op de longlist. Dit overzichtswerk over vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis werd gekozen uit een stapel van driehonderd andere titels. In september maakt de jury bekend of 1001 Vrouwen ook de shortlist haalt. Het boek maakt dan kans op de prijs, 20.000 euro.

De publicatie van 1001 Vrouwen werd mede mogelijk gemaakt door crowdsourcing en sponsoring van particulieren. Ook de daaropvolgende tentoonstelling en lezingenserie konden rekenen op een opvallend grote, warme belangstelling van mannen en vrouwen uit alle lagen van de bevolking. Expositie en lezingen zijn inmiddels gestopt, maar mensen kunnen nog steeds een speciale serie postzegels aanschaffen.

Naast 1001 Vrouwen zette de jury ook ander werk van vrouwelijke auteurs op de longlist. Edwina Hagen schreef een biografie over  Rutger Jan Schimmelpenninck, die leefde van 1761 tot 1825. Ze besteedt daarin ook ruime aandacht aan

Catharina Nahuys, ‘la belle Madame Schimmelpenninck’, die haar mans politieke aspiraties deelde en haar charmes inzette om ze te helpen verwezenlijken.

Aldus de Volkskrant. Daarnaast haalde Eva Vriend de longlist met haar boek ‘Het nieuwe land’. Aan de hand van haar eigen familiegeschiedenis geeft ze een beeld van het ontstaan van de polder Flevoland. 

Nederland speelt volwassen tegen Noorwegen

Nederland speelt op een heel volwassen manier tegen Noorwegen, complimenteerde de commentator van Eurosport het vrouwenelftal. Helaas hielden de leeuwinnen het hoofd niet boven water. De wedstrijd eindigde in 1-0. Nog niet alles is verloren. Bij winst tegen IJsland maakt Nederland nog kans om door te gaan naar de volgende ronde van het EK vrouwenvoetbal. Plus: op de televisie trok de wedstrijd bijna een miljoen mensen. Zulke kijkcijfers smaken naar meer…

De elf leeuwinnen troffen het niet bij de loting. Na gedoodverfde winnaar Duitsland stonden ze zondagavond tegenover EK en WK kampioen Noorwegen, een land waar ze tot nu toe altijd van hadden verloren. Het elftal heeft sinds het EK van 2009 echter een goede ontwikkeling doorgemaakt. De Noren konden absoluut niet zeker zijn van een overwinning, laat staan een makkelijke.

De Noorse vrouwen begonnen het duel sterk. Ze creëerden kansen, speelden in een hoog tempo, en loerden bij Nederlands balbezit vanaf de middellijn al op een bal. Na twintig minuten het hoofd koel houden lukte het Nederland rust in de wedstrijd te brengen. Ze haalden zelfs af en toe het doel van de tegenstanders. Niet dat dit meteen doelpunten opleverde, maar de druk nam toe en psychologisch gezien toonde Nederland dat ze niet bang waren voor de Noren.

Na een half uur waren de leeuwinnen de gevaarlijkste ploeg, signaleerde de Eurosport voetbalcommentator: ,,Nederland wordt sterker en sterker.” Ook de commentator bij Nederland 1 zag dit. Nederland kreeg meer overwicht. Dat liet de ploeg zien in een serie aanvallen, met goede rollen voor Melis, Bito en Van de Ven.

Helaas zakte het elftal na de rust in. Noorwegen scoorde na tien minuten in de tweede helft een prachtig doelpunt. Nederland deed verwoede pogingen om langszij te komen, maar de jacht op de gelijkmaker bleef vruchteloos. Ondanks een paar goede kansen, die Nederland afdwong met stug volhouden en een paar mooie lange afstandsschoten, was de Noorse verdediging te sterk. Ook in deze fase van de wedstrijd bleven de leeuwinnen echter volwassenheid tonen. Ze zetten druk, bleven maar komen, en gaven de Noorse keeper handenvol werk.

Kortom, jammer van de 1-0 nederlaag. Het wedstrijdplezier was er niet minder om. Mooie combinaties, goede schoten, volop spanning en aantrekkelijk, aanvallend voetbal in een hoog tempo. Een geweldige reclame voor de sport!

Leeuwinnen houden Duitsland op nul

Duitsland gold als de gedoodverfde winnaar, maar kon geen doelpunt scoren tegen Nederland. De leeuwinnen hielden de nummer drie van de wereld op nul. Het 0-0 gelijkspel voelde aan als een overwinning. Welke speelster de NOS na afloop ook interviewde, allemaal voelden ze blijdschap. Er was zelfs ruimte voor zelfkritiek, in de zin van ‘misschien hadden wij een doelpunt tegen Duitsland moeten scoren’. Wie had dat van tevoren kunnen bedenken?

Nederland begon aarzelend. De ploeg maakte een ietwat nerveuze indruk. Niet zo vreemd als je meteen in je allereerste wedstrijd een grootmacht zoals Duitsland tegenover je ziet. De speelsters groeiden echter in de wedstrijd. In de tweede helft domineerden ze zelfs en kwamen er kansen die eigenlijk tot een goal hadden moeten leiden. In een ideale wereld. Dat ze niet scoorden, doet echter niets af aan een goede prestatie. Dat belooft wat, aanstaande zondag, als Nederland de Noren treft….

Op Twitter reageerden mensen verschillend op het EK. Naast aanmoedigingen:

Gwendela Linnemann ‏@gwenlinnemann1u Vol spanning kijkend naar Nederland-Duitsland. Het is onze heren vorig jaar niet gelukt tijdens het EK. Dames zet hem op! #ekdames #voetbal
kwamen er helaas ook seksisten om de hoek kijken:
Lucien Kres ‏@Lucienkres2u Er word na de wedstrijd toch wel van shirt geruild ? Anders kijk ik 90 minuten lang voor niks #GerNed #EkDames

Heel grappig, Lucien. Maar niet heus. Gelukkig zijn er ook nog normale mensen, die de prestaties van Nederland op waarde schatten:

Norbert van Engen ‏@nvengen10m Net Nederlands dames elftal #voetbal zitten kijken. Verademing, geen aanstellerig gedrag of sterallures, maar leuk voetbal #EK
remco dijkstra ‏@remcovvd28m Goede prestatie van oranje vrouwen voetbalteam. #ek 0-0 tegen meervoudig kampioen Duitsland en er zat zelfs meer in. #kijktip
Twitteraars gaven het blad Voetbal International er van langs, omdat die het EK zo’n beetje geheel negeert. De inhoudsopgave van deze week rept op geen enkele manier van het EK. Onder de tab ‘competities’ vind je zelfs het EK voor spelers tot 21 jaar, maar het vrouwenvoetbal ontbreekt. Vreemd:
Perry Vermeulen ‏@PerryVermeulen50m Eigenaardig dat @VI_nl voorbij gaat aan EK van de vrouwen; geen tussenstand, geen artikeltje, niets. Vremd beleid, toch, @rvdv10?

Ja, maar niet als je weet hoe minachtend de gemiddelde sportjournalist over vrouwenvoetbal praat. Het is blijkbaar nog niet tot de heren doorgedrongen hoe snel deze tak van sport zich ontwikkelt. Sarina Wiegman, vrouwencoach bij ADO Den Haag en commentator bij de NOS uitzending, weet dat wel. Zij ziet de komst van de eredivisie en de deelname van Nederland aan het eerste EK in 2009 als dé momenten, die het voetballen in een stroomversnelling brachten.

Enfin, dit bonuspunt in de wedstrijd tegen Duitsland smaakt naar meer. Gefeliciteerd, Nederland, en tot zondag. Kijken!!!!

Kranten vergeten vrouwen in tennissport

Hoera, voor het eerst in 77 jaar won een Brit Wimbledon, kopten kranten wereldwijd. Ook Nederlandse kranten. Zelfs een specialistische site zoals tennis.nl neemt het idee over dat het 77 jaar geleden is sinds Engeland Wimbledon won. Maar die uitspraak klopt alleen als vrouwen geen mensen zijn. Want het was slechts 36 jaar geleden. De meest recente Britse overwinning vóór Andy Murray staat op naam van Virginia Wade. Sportverslaggevers waren haar in hun overwinningsroes even vergeten.

Virginia Wade, Wimbledon winnares van 1977.

Twitter leverde meteen vernietigende kritiek op die voorstelling van zaken:

Murray is indeed the first Brit to win Wimbledon in 77 years unless you think women are people.

Sportverslaggevers en commentatoren vergaten niet alleen een eerdere Britse overwinning. Ze gaven ook in bredere zin blijk van een seksistische houding. Commentator John Inverdale zette de winnares van dit jaar, Marion Bartoli, weg als een lelijk kind, die waarschijnlijk van haar vader te horen kreeg dat er voor haar niks anders op zat dan taai te worden en wedstrijden te winnen. Daarmee reduceerde hij een toptennisster tot haar uiterlijk, een uiterlijk waar meneer Inverdale aanstoot aan nam. Ondanks felle kritiek op zijn uitspraken, mocht hij nog diezelfde dag de finale van de mannen verslaan.

Dit was echter niet meer dan het topje van de ijsberg. Hadley Freeman signaleert een constante seksistische ondertoon in de verslaggeving rondom Wimbledon. Ook bij andere speelsters leek er meer nadruk te liggen op hun uiterlijk dan op hun sportieve prestaties. Commentatoren vergeleken de kwaliteiten van de vriendinnen van mannelijke tennissers met elkaar, en speculeerden over de wensen van deze vrouwen – ze waren volgens de media allemaal wanhopig om te trouwen met ‘hun’ atleet.

Kortom, de vrouw als object, de vrouw als vriendin van, de vrouw die maar één ding wil, namelijk trouwen met een man. En dat anno 2013. Er zit maar één ding op: je enthousiasme niet laten temperen, en gewoon doorgaan met het toejuichen van vrouwen in de sport. Vanavond draait het wat de Zesde Clan betreft allemaal om voetbal, als het Nederlandse elftal Duitsland treft in het EK vrouwenvoetbal. Hopelijk met niet-seksistisch commentaar.

Zweedse prins woont openingsduel EK bij

Het EK vrouwenvoetbal trapt vanavond af met gastland Zweden tegen Denemarken. De dames krijgen hoog bezoek. De Zweedse prins woont het openingsduel bij. Inmiddels geven allerlei wedkantoren gokkers de kans geld in te zetten op de uitslagen. Bij hen is Duitsland duidelijk favoriet. Dit team zal het EK opnieuw winnen, voorspellen ze. Wie het openingsduel wil zien, moet uitwijken naar BBC drie, waar ze de gehele wedstrijd uitzenden.

Eric Saade verzorgde het officiële EK-lied, Winning Ground.

Gastland Zweden begint roerig. Vier dagen voor de wedstrijd van vanavond zei assistent coach  Birger Jacobsson de ploeg opeens vaarwel. Bovendien kampt de beste speelster, middenvelder Caroline Seger, met een blessure. The Guardian verwacht dat de Zweedsen dit soort perikelen nog wel te boven kunnen komen. Het elftal is goed in vorm en versloeg kort geleden nog de Engelse ploeg. Denemarken rekent op Pernille Harder om de Zweden op achterstand te zetten.

Zweden-Denemarken begint om 20.30 uur in het uitverkochte stadion van Göteborg.

EK Nederland-Duitsland – we zijn er klaar voor!

Wat een heerlijk gezicht in de televisiegids. De aankondiging van een voetbalwedstrijd. Donderdag 11 juli. EK voetbal: Duitsland – Nederland. Voorbeschouwing. Live verslag eerste helft. Wedstrijdanalyse. Live verslag tweede helft. Nabeschouwing. Het lijkt zo gewoon, maar het gaat hier om het EK vrouwenvoetbal. De ondersoort in de sport, waar verslaggevers tot voor kort liever niet naartoe wilden. Want als je een wedstrijd vrouwenvoetbal moest verslaan, wist je dat je loopbaan als serieuze journalist ten einde liep. Nu zendt de NOS de wedstrijden live uit alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Vooruitgang!

Daphne Koster verwacht een schitterend toernooi, ondanks de zware tegenstanders.

Sportverslaggever Willem Visser moet helaas melden dat de weerstand tegen vrouwenvoetbal ondanks deze vooruitgang niet opeens verdwenen is. Integendeel, de sport kan nog steeds rekenen op dit soort minachtende taferelen:

Een collega steekt, als ik over vrouwenvoetbal begin, steevast twee vingers in de oren, onderwijl heel hard ‘lalala’ zingend. Af en toe roept hij wat boven zijn eigen gezang uit, smeekt hij liever gezegd: ben je klaar? Zo ja, dan stopt hij. Zo nee, dan lalaat hij door, tot het einde der dagen desnoods.

Lekkere journalist, die man. Zou hij zich ook zo gedragen als het ging om mannenvoetbal? Waarschijnlijk niet. Zijn soort zorgt ervoor dat voetballende vrouwen nog steeds obstakels tegen komen waar mannen nooit mee te maken krijgen. De kranten staan bol van de miljoenentransfers, en met het salaris van één mannelijke profvoetballer kun je de gehele eredivisie van het vrouwenvoetbal drie jaar draaiende houden, met alles erop en eraan: een onkostenvergoeding voor speelsters, faciliteiten, ondersteuning zoals de zorg van een sportarts. Ondanks dat blijven de vrouwen doorgaan. Visser:

Het voetbal van vrouwen is alleen nog niet zo ver op de tijdlijn van de ontwikkeling. Wat geeft dat: de wedstrijden zijn doorgaans open, de ambitie is groot, de mentaliteit uitstekend, gezeur is een zeldzaamheid, simuleren eerder uitzondering dan regel, en het gaat niet eeuwig over geld of over spelers die toe zijn aan een nieuwe uitdaging als ze vier ballen recht vooruit hebben getrapt.

Fijn dus, en terecht, en hoog tijd, dat de NOS het EK vrouwenvoetbal live uitzendt op Nederland drie. Heerlijk! Het belooft een spannende en zware serie wedstrijden te worden. Nederland treft eerst titelverdediger Duitsland, dan drievoudig EK-finalist Noorwegen en tenslotte IJsland. Wat dat betreft viel de loting rottig uit en speelt Oranje in een soort ‘poule des doods’.

Sport info nu verwacht niet veel van het EK. Onder andere omdat het vrouwenvoetbal in andere Europese landen, waaronder Duitsland, veel groter is dan in Nederland:

Naar verwachting zal het Nederlands vrouwenelftal niet veel in de melk te brokkelen hebben tegen grootmacht Duitsland die al 7 keer eerder Europees kampioen is geweest. In Duitsland wordt het vrouwenvoetbal veel meer gewaardeerd dan in Nederland. Op de Duitse televisie zijn vaak live-uitzendingen te zien wanneer de Duitse vrouwen spelen. De voetbal tribunes zitten dan vol.

Nederland begint zodoende als de underdog. Je weet het echter maar nooit.  Ze komen van ver. In de voorbereiding naar het EK won Nederland met 3-1 van de nummer tien in de wereld, het vrouwenelftal van Australië. Dus…. Mochten de leeuwinnen door kunnen naar de volgende rondes, dan zal de NOS ook die wedstrijden de volle aandacht geven.

De Zesde Clan installeert zich donderdag 11 juli in ieder geval voor de buis. Samen met andere vrienden joelen, juichen en hoe dan ook veel plezier beleven. Op naar de eerste wedstrijd!

Mannen die zich uitspreken voor vrouwen (niet in Nederland)

Waarom willen feministen graag mannen aan hun zijde zien? Omdat mannen als groep nog steeds meer macht hebben dan vrouwen als groep. Ze krijgen meer krediet, hebben een hogere status, en kunnen meer invloed uitoefenen. Vrouwen zijn zich daar scherp van bewust. Bij sommige mannen begint het ook te dagen. Daarom is het heel fijn, en een positief teken, als mannen zich uitspreken ten gunste van vrouwen.

Acteur Patrick Stewart wil dat geweld tegen vrouwen stopt.

De Zesde Clan heeft al eens aandacht besteed aan het werk van acteur Patrick Stewart. De man spreekt onvermoeibaar over geweld tegen vrouwen, dat dit geweld moet stoppen, en dat mannen, als hoofdleverancier van de daders, hierin een bijzondere verantwoordelijkheid hebben. De acteur gebruikt zijn roem als platform. Het blijft niet alleen bij woorden. Stewart steunt in het bijzonder Engelse Blijf van mijn Lijf huizen en crisiscentra waar mishandelde en verkrachte vrouwen hulp kunnen zoeken.

John Scalzi is een ander positief voorbeeld. Deze science fiction auteur maakte naam met bekroonde romans. Organisatoren nodigen hem graag uit als spreker op conventies en symposia. Helaas weet iedereen dat zulke conventies te vaak een onveilige omgeving bieden aan vrouwen. Mannelijke fans en mannen die in de sf en filmindustrie werken, weten hun handen niet altijd thuis te houden. Soms werken organisatoren er (onbedoeld en onbewust, hopen we) aan mee om dit soort wangedrag onder de pet te houden. Zij vroeg er misschien wel om. En hij is een belangrijke baas in de filmindustrie. Dus…..

Scalzi is het zat. Hij wil alleen nog maar spreken op evenementen waar duidelijke regels gelden om seksuele intimidatie te melden en aan te pakken. Geen beleid om wangedrag jegens vrouwen tegen te gaan? Dan geen Scalzi op het podium. Doei! Hij sluit zich wat dat betreft aan bij andere progressieve mannen. Zo wil comics auteur Paul Cornell bewerkstelligen dat panels bij dit soort evenementen voor de helft uit vrouwen bestaan. Is dat niet het geval, dan geeft hij ter plekke zijn plaats op en nodigt een vrouwelijke collega uit om in zijn plaats te spreken over het desbetreffende thema.

Mannen laten zich ook kritisch uit over hun seksegenoten. Zo constateert Gideon Burrows dat veel mannen sociaal wenselijk praten over eerlijk de zorg voor kinderen verdelen. In de praktijk laten ze het er echter massaal bij zitten. Ze gebruiken sociale conventies om onder hun verantwoordelijkheden uit te komen en vinden het in de praktijk wel makkelijk dat vrouwen het leeuwendeel van de zorg blijven leveren. Met de bijbehorende offers.

Mannen spreken zelfs over onderwerpen zoals abortus. De komiek Rob Delaney geeft onmiddellijk toe dat hijzelf niet zwanger kan worden en nooit voor deze keuze kan komen te staan. Hij is zelf getrouwd, heeft twee kinderen, en schrijft dat zijn echtgenote en hijzelf er graag nog een derde bij willen krijgen. Juist omdat hij van kinderen houdt, en ziet wat het doet met een vrouw als zij zwanger is en een kind baart, wil hij dat iedere vrouw baas in eigen buik kan zijn. Om dat recht te verdedigen schreef hij hier publiekelijk over, in een persoonlijk essay voor de Engelse krant The Guardian.

In Nederland heeft de Zesde Clan dit jaar nog geen man gevonden die een vlammend betoog voor vrouwenrechten hield. We  zien vooral vrouwen onder elkaar discussiëren. Een politica die namens haar partij actie wil om de loonkloof eindelijk te dichten. Een redactielid dat namens haar literaire tijdschrift belooft schrijfsters serieuzer te nemen. Opiniemaaksters die het betreuren dat het bij emancipatie, zoals met wel meer sociale bewegingen, twee stappen voorwaarts en een stap terug is.

Nederlandse mannen lijken zich massaal te scharen achter de status quo. Ze hoeven zich ook niet druk te maken over emacipatiekwesties. Zelfs de minister van Emancipatie spreekt mannen namelijk niet aan om hun aandeel te leveren. Ze kunnen het zich veroorloven achterover te leunen en het gepraat aan de vrouwen over te laten. Voor steunbetuigingen van mannen moeten we naar het buitenland uitwijken. Dat we het even weten….