Monthly Archives: augustus 2012

Sterke personages doen effect negatieve behandeling teniet

Televisieshows gaan soms ruig om met hun vrouwelijke personages. Pogingen tot verkrachting, seksuele intimidatie, de vrouw als seksobject, het komt allemaal langs. Recent onderzoek wijst echter uit dat het uitmaakt welk soort vrouw dit geweld overkomt. Voert de serie haar op als een sterk, zelfstandig personage, dan doet dit positieve beeld de effecten van de denigrerende behandeling voor een groot deel teniet.

Onderzoekers noemen dit al het Buffy effect, naar de sterke vrouwelijke hoofdpersoon van de serie Buffy the Vampire Slayer. Buffy neemt geen blad voor haar mond, is zeer weerbaar, deelt klappen uit en incasseert ze. Vanwege die sterke indruk houden kijkers een positief beeld van haar, ook als ze in meer of mindere mate het slachtoffer wordt van nare acties van andere personages. Personage, karakter, is wat dat betreft veel belangrijker dan het verhaal van de aflevering.

Daarbij valt op dat mannelijke en vrouwelijke kijkers voor een deel verschillend reageren. Als (seksueel) geweld personages raakte die eerst afgeschilderd waren als onderdanig en afhankelijk, werden vrouwelijke kijkers angstig terwijl mannen zich prima bleven voelen. Draaide het om een als sterk en onafhankelijk gekarakteriseerd personage, dan reageerden vrouwelijke kijkers juist positief. Dat positieve effect was bij mannen iets minder sterk, maar ook zij behielden hun respect voor de vrouw:

Males who watched sexually violent shows with submissive female characters reported more negative attitudes about women than the control group. This effect did not occur for men who watched shows with powerful women. […] The researchers suggest this may be because “depictions of women reawaken negative stereotypes that some men hold about women, whereas positive depictions challenge these stereotypes.”

Kijk eens aan…. We kunnen meer sterke voorbeelden goed gebruiken. Kom maar op met meer Buffy’s! En laat die in de schemering rondzwalkende onderdanige en zwakke Bella’s maar zitten, want die geven vrouwen een slechte naam en dwarsbomen decennia lange harde arbeid van feministen.

Van der Staaij zegt wat SGP vindt, schrikt van reacties

SGP voorman Van der Staaij probeert de golf negatieve reacties in te dammen, die volgden op zijn uitspraken over abortus en verkrachting. Dagblad NRC meldt dat hij helemaal niet had willen zeggen dat vrouwen zelfs schuld hebben aan een zwangerschap na verkrachting. Hij wilde alleen benadrukken dat het bij abortus in de meeste gevallen niet gaat om een ongewenste zwangerschap na dit misdrijf. Hij lijkt overvallen door de kritiek, maar blijft er tegelijkertijd bij dat zwanger worden na een verkrachting een uitzondering is.

Voor Van der Staaij klinken de uitspraken van Amerikaanse geestverwanten volkomen logisch….

‘De feiten kloppen’, benadrukte hij volgens de Volkskrant. Hij beklaagt zich erover dat er zo’n ophef is ontstaan. In praatprogramma Knevel en Van den Brink zei hij:

“Waarom is er nou allemaal pressie om uitspraken terug te nemen. Mag ik het zo zeggen dat ik het betreur dat als de uitspraken zo worden opgevat dat vrouwen het aan zichzelf hebben te wijten. Die indruk heb ik absoluut niet willen wekken en daar neem ik afstand van.”

Deze houding maakt volgens de Zesde Clan duidelijk dat de SGP-er echt geeeeeen idee heeft hoe beledigend zijn uitspraken zijn. Niet zo vreemd, want Van der Staaij gaf blijk van acceptatie van het soort mythes waar rechtse christenen een patent op hebben. Het geruststellende idee, dat slechts weinig vrouwen zwanger worden na verkrachting, dient in die kringen als een van de argumenten om abortus onder alle omstandigheden te verbieden.

Bovendien volgt Van der Staaij gewoon het partijprogramma, signaleert columniste Elma Drayer, en voegde daaraan toe:

O zeker, de mannenbroeders mogen graag warme woorden wijden aan de bijzondere taak die de Allerhoogste zijn vrouwelijke schepselen heeft toebedeeld – vol semantisch gegoochel met termen als ‘gelijkheid’ en ‘gelijkwaardigheid’. Het is refo-taal voor wat ze werkelijk bedoelen: dat vrouwen geen zeggenschap verdienen – niet in het politieke bedrijf, niet over hun eigen lichaam. Zelfs niet als ze slachtoffer zijn geweest van een afgrijselijk misdrijf. De SGP kan nog zo hard proberen om salonfähig te zijn, dit is haar ware gezicht.

De buitenwereld verdiept zich echter zelden in de stukken die de SGP produceert, en hoort dit soort opvattingen niet vaak zo expliciet op de landelijke televisie uitgesproken worden. Drayer merkt daarnaast op dat áls de SGP haar ware gezicht laat zien, het er vanaf hangt over welk onderwerp het gaat. De partij kan al jaren op begrip rekenen als ze vrouwen wil uitsluiten van essentiële democratische rechten. Zelfs als hoge rechters een oordeel vellen, gebeurt er weinig tot niks.

Misschien valt de huidige ophef rondom abortus en verkrachting Van der Staaij daarom zo rauw op z’n dak. Hij is het gewend geraakt dat Nederland hem met fluwelen handschoentjes aanpakt. Een beroep op religie en dat vrouwen zelf niet willen, valt beter in Nederland dan hardvochtige praat over vrouwen die gewoon het kind van hun verkrachter moeten baren. Bovendien was de SGP anderhalf jaar nodig voor de gedoogconstructie van Mark Rutte. Nog een reden om deze fundamentalistische groepering te vriend te houden.

De verhoudingen zijn echter veranderd. Diezelfde Mark Rutte benutte de uitglijder van Van der Staaij meteen om in verkiezingstijd fijntjes te benadrukken dat de VVD kampioen baas in eigen buik is.  De Zesde Clan snapt dat die negatieve reactie schrikken zijn voor Van der Staaij.  Dat had hij niet verwacht. Help, wat overkomt hem nu???? Snel een voorbeeld nemen aan Republikein Todd Akin, die na soortgelijke uitspraken ook zijn uiterste best doen om onder kritiek uit te komen en de aandacht af te leiden.

De Volkskrant meldt dat een woordvoerder van de SGP inmiddels heeft aangegeven dat de partij voorlopig z’n mond zal houden over het thema ongewenste zwangerschap en abortus. Heel begrijpelijk, zo midden in de verkiezingstijd. Ondertussen blijven de televisiebeelden van RTL 7 gelukkig openbaar toegankelijk zodat iedereen zelf kan zien en luisteren wat de SGP-voorman op dat moment echt zei.

Project Onbreekbaar geeft slachtoffers een stem

Het idee is even eenvoudig als krachtig. Noteer op een groot vel papier een uitspraak van degene die je seksueel misbruikte. Laat jezelf met dit citaat fotograferen. Plaats de foto op internet. Dat is heel in het kort Project Unbreakable, ‘project onbreekbaar’, een actie waarbij slachtoffers hun menszijn terug claimen, terwijl ze tegelijkertijd zichtbaar maken hoeveel agressie ze over zich heen kregen. De Zesde Clan nodigt je van harte uit een kijkje te nemen op deze site, die kunst, fotografie en activisme op een unieke manier combineert.

Zoals zo vaak wordt er een patroon zichtbaar als je uitspraken van aanranders, verkrachters en incestplegers achter elkaar leest:

It’s a powerful art project that highlights the emotional manipulation (“I love you,” or “If you tell your mom she’ll hate you for causing us to break up”) that often accompanies rape and sexual abuse. I’m only posting a few here, but collectively they illustrate many of the justifications perpetrators give. The quotes chosen by the survivors also make clear that the demands to keep the incident secret and the efforts of abusers to justify their behavior are as much a part of the attack as the physical element.

Meer informatie over dit project:

Slachtoffers van seksueel geweld kunnen in Utrecht terecht op deze website om snel goede hulp te krijgen. Utrecht kent ook een Centrum voor Seksueel Geweld, voor eerste opvang na verkrachting. Deze organisatie is vergelijkbaar van opzet als de zogenaamde Rape Crisis Centers in onder andere Engeland. Ook als iemand geen aangifte wil doen, kan hij of zij het centrum bellen via telefoonnummer 088-7555588.

SGP volgt Amerikaanse verkrachtingsmythes

Opnieuw laat de SGP zien dat zij in het abortusdebat goed luistert naar fundamentalistische Amerikanen. Net als de Republikeinse senaatskandidaat Todd Akin beweert nu ook SGP voorman Van der Staaij dat vrouwen slechts zelden zwanger worden na een verkrachting. Hij deed zijn uitspraken in een programma van RTL 7. Oh, en vrouwen van Nederland: deze Christenbroeder wil je vervolgens dwingen om dat kind van je verkrachter  negen maanden in je baarmoeder mee te dragen en vervolgens verplicht te baren.

Van der Staaij moet terug naar school…

Wat dat met compassie te maken heeft is de Zesde Clan niet duidelijk. Geen idee waarom Van der Staaij dit woord in de mond nam. Misschien moet hij de Van Dale even raadplegen?

Het is niet de eerste keer dat de SGP-voorman blijk gaf van een nogal apart wereldbeeld. Zo stelde hij in maart dit jaar kamervragen omdat een rechter een foetus van zeventien weken niet onder toezicht van de kinderbescherming wilde stellen. Van der Staaij vergat blijkbaar dat een foetus IN het lichaam van een vrouw zit. Onder toezichtstelling zou in de praktijk neerkomen op het in gijzeling nemen van een vrouw. Logisch dat een rechter daar tegenaan hikt. Maar voor Van der Staaij geldt alleen het alle leven is heilig-principe (behalve het leven van de vrouw).

In maart bleef het stil. Nu niet. De SGP voorman kreeg meteen ladingen kritiek om zijn oren na zijn beweringen over zwangerschap na verkrachting. Van politici, maar dagblad Trouw tekende ook spitsvondige reacties via Twitter op:

Ah, Kees van der Staaij heeft de aftrap gegeven voor de verkiezingen van 1632.

U bent verkracht en wil een abortus? En de gevoelens van Kees van der Staaij dan? Denkt u daar ook even aan?

Trouw plaatst de uitspraken van de SGP-mannenbroeder in de context van de feiten. Uit cijfers van de Rutgers Nisso Groep blijkt dat gemiddeld 7 procent van de vrouwen zwanger achterblijft na een verkrachting. Van deze groep kreeg in 2009 eenderde een miskraam en deed de helft een beroep op het principe van baas in eigen buik.

Dat principiële punt maakte ook columniste en wetenschapsjournaliste Asha ten Broeke:

Mannen kunnen niet – nooit – weten hoe het voelt om te moeten beslissen of je tegen je zin in een levend wezen in je eigen diepste binnenste gaat laten groeien. Een ongewenste zwangerschap is geen rit die je even uitzit. Alleen al daarom zouden de heren politici zich verre moeten houden van anti-abortusuitspraken. Die beslissing komt alleen de vrouw toe die de klus moet klaren. Vrouwen zijn geen slaven: niemand mag hun lichamen dwingen te baren.

Hint voor SGP-ers: vrouwen zijn mensen met gevoel en verstand. Geen baarvee. Als je daar daadwerkelijk begrip voor toont kun je zo’n blunder de volgende keer misschien voorkomen.

Vrouwen floreren niet in vijandig machoklimaat

Goh, wat een verrassing. Vrouwen bloeien en groeien niet in een giftige omgeving. Nadat eerder onderzoek al aantoonde dat een vijandig klimaat vrouwen uit de techniek jaagt, ligt er nu een rapport op tafel over de situatie van vrouwelijke militairen in het Australische leger. Deze organisatie staat ambivalent tegenover de aanwezigheid van vrouwen en heeft geen oog voor structurele hindernissen die maken dat vrouwen slechts langzaam vooruitkomen in het leger, meldt deze studie. Eén van die hindernissen is structureel (seksueel) geweld tegen vrouwen.

Australische soldates. Vrouwen willen wel, nu de organisatie nog.

Stephen Smith, de Australische minister van Defensie, heeft inmiddels in een verklaring laten weten dat hij alle aanbevelingen uit het onderzoeksrapport ‘in principe’ wil overnemen. Die conclusies en voorgestelde maatregelen omvatten nogal wat. Want als het gaat om de positie van vrouwen komen alle bekende factoren voorbij:

From the extensive consultations and research conducted during the Review a number of barriers were identified. These included: the lack of critical mass of women in the ADF, stemming from attraction and retention difficulties; the rigid career structures and high degree of occupational segregation; the difficulties combining work and family; and a culture still marked, on occasion, by poor leadership and unacceptable behaviour including exclusion, sexual harassment and sexual abuse. An analysis of the data relating to senior leadership levels in the ADF demonstrated just how difficult it is for women to succeed, particularly women with children. While 88.9% of men in the star ranks have children, only 22.2% of women do.

Werkgevers komen vaak met mooie, sociaal wenselijke praatjes. De feiten spreken echter een andere taal. Dit rapport zorgt voor de zoveelste bevestiging van het bekende patroon van discriminatie en geweld.

Om taaie structuren te doorbreken adviseert het rapport dat de verschillende legeronderdelen streefcijfers formuleren om meer vrouwen aan te nemen en te behouden, dat geweld tegen vrouwen hard aangepakt wordt, dat leiders binnen het leger stelling nemen en veranderingen doorvoeren om een militaire loopbaan toegankelijker te maken voor vrouwen, en meer flexibiliteit. Dan kunnen vrouwen hopelijk ook kind en carrière combineren, net als de mannen. Meer diversiteit aan de top zou ook helpen, noteren de opstellers van het rapport droogjes.

Eén ding staat voor het onafhankelijke Amerikaanse onderzoeksbureau Catalyst voorop. Als de mannen die de macht hebben niet meebewegen, kunnen minderheden wel aan de poorten rammelen, maar komen ze niet echt verder. Daarom is het positief dat het Australische rapport ook de top in het leger aanspreekt. Zij moeten de toon zetten en het goede voorbeeld geven. Wie weet krijgen vrouwen dan eindelijk een eerlijke kans.

UPDATE: Nog een voorbeeld van vrouwen die afhaken als het werk steeds minder kansen biedt. Een Belgische sociologe volgde de loopbanen van 800 vrouwen gedurende langere tijd. Hun arbeidsleven verliep ok totdat ze een kind kregen. Vrouwen haakten af omdat na die gebeurtenis de situatie op hun werk verslechterde, concludeert ze:

De conclusie van Laurijssen is dat het werk van vrouwen gemiddeld genomen minder uitdagend wordt na de geboorte van een kind. “Ze mogen minder zelf beslissen, ze hebben minder vrijheid en ze moeten minder creatief zijn”. Na de baby ervaren vrouwen ook meer stress op het werk. Niet zozeer de combinatie werk-gezin speelt parten, maar de veranderende inhoud van het werk.

Vanwege de gereduceerde mogelijkheden gaat de lol er op een gegeven moment af en wordt de stress te hoog. Waarna vrouwen afhaken, door in deeltijd te werken of het zelfs helemaal voor gezien te houden. Zo loop je als samenleving talent en kennis mis. Jammer.

Republikeinen willen totaal verbod op abortus

De Republikeinse kandidaat Todd Akin, nog steeds in de race voor een zetel in de Senaat, zei alleen hardop wat een meerderheid binnen zijn partij denkt. Ondanks de ophef nam zijn partij daarom rustig en officieel het standpunt in dat abortus altijd verboden moet zijn. Akin had gezegd dat het vrouwelijke lichaam een zwangerschap automatisch afstoot in geval van een echte verkrachting. Die ‘logica’ helpt conservatieven om onder morele dilemma’s rondom een verbod op abortus uit te komen.

Todd Akin, voer voor humoristen.

Incest, verkrachting, leven van de moeder in gevaar, maakt niet uit, alles moet wijken voor de heilige foetus. De Republikeinse partij wil als het gaat om de voortplanting de volgende regels hanteren:

“Faithful to the ‘self-evident’ truths enshrined in the Declaration of Independence, we assert the sanctity of human life and affirm that the unborn child has a fundamental individual right to life which cannot be infringed,” the draft platform declares. “We support a human life amendment to the Constitution and endorse legislation to make clear that the Fourteenth Amendment’s protections apply to unborn children.”

Nou wil het geval dat een foetus niet in het luchtledige zweeft. Er zit een lichaam omheen, van een persoon met gevoel en verstand. Zodoende weten ze in Nicaragua precies wat die ‘alle leven is heilig’ (behalve het leven van de vrouw)-politiek in de praktijk inhoudt. Kinderen van dertien moeten daar verplicht baren, want twee zich delende eicellen zijn belangrijker dan een puber.

In de Congo weten vrouwen ook wat alle leven is heilig betekent voor iedereen in bezit van een vagina. De afgelopen jaren verkrachtten allerhande gewapende groepen duizenden vrouwen. Een heel aantal van deze slachtoffers had geen toegang tot abortus en moest het kind van haar verkrachter baren. Dat leidde tot allerlei emotioneel beladen situaties, die onder andere fotograaf Jonathan Torgovnik indringend in beeld bracht.

Vrouwen in de Verenigde Staten lopen bovendien het risico dat als zij verplicht het kind van hun verkrachter moeten baren, de dader daarna vrolijk naar de rechter stapt om voogdij te krijgen. Het is immers ook zijn kind, he, moeders kan niet verwachten dat ze het in haar uppie voor het zeggen krijgt over het product van zijn lendenen.

Het enige positieve aan hatelijke denkbeelden is dat je een goudmijn aangereikt krijgt voor allerhande grappen en satires. Zo biedt tijdschrift Mother Jones je een paar handige tests aan om te ontdekken of je volgens conservatieve Amerikanen zwanger kunt zijn geraakt, en of je een slet bent ja of nee. Satirisch magazine The Onion, een veteraan als het gaat om het belachelijk maken van de manier waarop conservatieven over abortus denken, publiceerde wat Akin eigenlijk wilde zeggen. De situatie genereerde daarnaast ook aandacht voor de geschiedenis van het denken over het vrouwenlichaam, en mannen die daar rare dingen over roepen.

Voor Amerikaanse vrouwen is het te hopen dat rechtse Republikeinen niet nog meer macht krijgen dan ze nu al hebben. Anders krijgen we echt Het Verhaal van de Dienstmaagd toestanden. De Zesde Clan moet er niet aan denken.

Iran duwt vrouwen terug in hun hok

Vrouwen in Iran mogen volgend jaar van 36 universiteiten niet meer beginnen aan 77 studies. Onder andere Engelse literatuur, de hotelschool, archeologie, informatica en bedrijfskunde veranderen in manneneilanden. De acties volgen, misschien niet geheel toevallig, op berichten dat Iraanse vrouwen vaker studeren dan mannen en betere resultaten halen.

Volgens ingewijden betreft het weren van vrouwen geen overheidsbeleid. Universiteiten in Iran hebben vergaande bevoegdheden om zelf te bepalen wie ze wel en niet toelaten, melden deze deskundigen. Omdat echter zoveel universiteiten tegelijkertijd zoveel deuren dicht gooien, heeft de regering wel verklaringen afgelegd. Hmmm… Opvallend…..

Volgens de overheid zijn vakken zoals Engelse literatuur ‘te mannelijk’, en daarom ongeschikt voor vrouwen. Volgens woordvoerders kunnen vrouwen nog steeds genoeg studies volgen. Dat universiteiten hen weren van andere opleidingen is puur en alleen ‘om de  balans terug te brengen’. Tsja, De van bovenaf opgelegde discriminatie kan ook uitgelegd worden als een manier om vrouwen terug in hun hok te duwen. Vrouwen die succes hebben vormen een bedreiging! Ze zouden opstandig kunnen worden:

Writing to Ban Ki Moon, the UN secretary general, and Navi Pillay, the high commissioner for human rights, Mrs Ebadi, a human rights lawyer exiled in the UK, said the real agenda was to reduce the proportion of female students to below 50% – from around 65% at present – thereby weakening the Iranian feminist movement in its campaign against discriminatory Islamic laws.

Olympische Spelen krijgen feministisch vervolg

Trots paradeerden Engelse suffragettes mee tijdens de feestelijke opening van de afgelopen Olympische Spelen in Londen. Het beviel de vrouwen zo goed, dat ze besloten bij elkaar te blijven en te strijden voor vrouwenrechten. De groep neemt onder andere op 24 oktober deel aan een grote protestactie. Onder de noemer UK Feminista verzamelen allerlei actiegroepen en vrouwenorganisaties zich op die dag voor het Engelse parlement, onder andere om te protesteren tegen bezuinigingen die vrouwen veel harder treffen dan mannen.

Suffragettes op de Olympische Spelen 2012.

Volgens grote lagen van de bevolking waren de Suffragettes in hun tijd enge radikalinski’s die de natuurlijke aard der vrouw geweld aandeden en alleen maar voor problemen zorgden. Logisch, want als een samenleving haar vrouwen niet meer onder controle heeft, is het einde zoek. Vandaar dat de elite angstig reageerde en de roep om zaken als het vrouwenkiesrecht hard onderdrukte:

…”terrorism” is far too strong a word for the actions of the suffragettes, considering the context, says Baroness Brenda Dean. “If you look at any major social change, within it somewhere has been a degree of militancy… You’ve got to throw yourself back to the turn of the century when the whole social order was very different.” Their actions have to be seen through the prism of their inability to use normal means to advocate their views, she suggests. “These were pretty desperate measures by people in a desperate situation.” Baroness Dean is calling on the government to give a posthumous apology for the way the suffragettes were treated.

Jaren later kregen de Suffragettes pas de eer die hen toekwam. Hun belangrijke rol in de geschiedenis zorgde ervoor dat deze vrouwen een plek kregen in de openingsceremonie van de Olympische Spelen. Vijftig vrouwen hulden zich in Edwardiaanse kledij en beeldden beroemde activistes uit, zoals Emmeline Pankhurst. Haar achter achter kleindochter Helen Pankhurst voerde de groep aan. Dit optreden maakte grote indruk op de deelneemsters. Ze ervoeren een kracht die ze niet verloren willen laten gaan:

 “Coming together was a gift and it would be such a wicked waste to not carry on and we can’t let people down by not continuing,” said 37-year-old Collins, a stay-at-home mother of two. […] For Collins, taking part in the opening ceremony has given her a voice, and she is determined to use it. “It’s not fashionable to say you are a feminist, but women need to stand up,” she said. “I’ve always had these beliefs but this has pushed me to do something about it. It just feels like I’m not on my own.”

Geen woorden maar daden.

Twee essays die het feminisme vooruit hielpen

Eén van de dingen die de Zesde Clan graag doet is de originele teksten publiceren van werken die belangrijk zijn (geweest) voor het feminisme. Deze teksten zitten soms diep weggestopt in de krochten van het internet, en verdienen een bredere distributie. De Zesde Clan neemt je graag mee naar twee essays. Over de ‘male gaze‘, films die beelden tonen vanuit de optiek van een hetero man, en hoe indelingen in de geschiedenis veranderen als je de vrouw als norm neemt.

De mannelijke blik, ook in comics…

Laura Mulvey was degene die het begrip ‘male gaze’ introduceerde. Ze deed dat in haar essay visual pleasure and narrative cinema. Met psychoanalyse als uitgangspunt stelde Mulvey dat in een ongelijke wereld, de vrouw een object is waar je naar kijkt. De vrouw is passief, de man actief. Hij geeft betekenis aan de beelden van en over de vrouw, en hij bepaalt wat belangrijk of sexy is en wat niet.

Film biedt een uniek platform om de toeschouwer mee te nemen in die mannelijke kijk op de wereld. Met de cameravoering, door beelden weg te snijden, close ups te gebruiken, belichting, muziek, en andere technieken kan een film de kijker ongemerkt meevoeren in een visie die eigenlijk grote groepen mensen buiten sluit. Feminism 101 geeft een mooi overzicht van de male gaze in de moderne tijd, en wijst erop dat Mulvey’s essay nog steeds actueel is:

Mulvey states that in film women are typically the objects, rather than the possessors, of gaze because the control of the camera (and thus the gaze) comes from factors such as the as the assumption of heterosexual men as the default target audience for most film genres. While this was more true in the time it was written, when Hollywood protagonists were overwhelmingly male, the base concept of men as watchers and women as watched still applies today, despite the growing number of movies targeted toward women and that feature female protagonists.

Dan de geschiedenis. Historici zijn gewend de wereld op te delen in periodes, maar daarbij gaan zij vaak uit van mannen. Neem je de vrouw als uitgangspunt, dan kun je je afvragen of de klassieke indeling wel klopt. Zo vroeg Joan Kelley-Gadol zich in 1977 af: Hadden vrouwen eigenlijk wel een Renaissance? Ze komt erop uit dat de renaissance die mannen meer kansen bood, voor vrouwen juist achteruitgang betekende. Zij kregen pas een soort renaissance in de negentiende en begin twintigste eeuw.

Sinds 1977 heeft de wetenschap enorme sprongen vooruit gemaakt, maar haar tekst blijft een belangrijke mijlpaal. Het was één van de eerste keren dat een onderzoekster geschiedenis bestudeerde vanuit een feministisch perspectief, rekening houdend met gender. Anderen, zoals Gerda Lerner, behoorden ook tot die groep pioniers. Ze maakten de weg vrij voor geweldige studies zoals Women’s Work, the first  20.000 years, of gespecialiseerde onderzoeken, zoals invloedrijke courtisanes in het Frankrijk van de negentiende eeuw, of de gesloten wereld van gouvernantes, in ‘Tussen salon en souterrain’.

Hoe staat het tegenwoordig met gender/feminisme in de wetenschap? Buiten de wereld van vrouwenstudies blijkt het klimaat vaak guur. Bijvoorbeeld bij Criminologie, de wetenschap die misdaad wil onderzoeken en verklaren. Dat was lang een tak van sport van mannen, door mannen, over mannen. Vrouwen kwamen hooguit aan bod als willoos slachtoffer. Hoogleraar De Haan van de universiteit van Groningen pleitte in een essay voor meer aandacht voor gender in de criminologie. Nederland loopt volgens hem achter:

Terwijl het feminisme in de criminologie in vrijwel de gehele Westerse wereld als een invloedrijk en vernieuwend per- spectief wordt beschouwd, heeft het in Nederland eigenlijk alleen buiten de criminologie zijn wetenschappelijke sporen achter gelaten’ (p. 262). Hierbij valt onder meer te denken aan vrouwenstudies op het gebied van het recht. Binnen de Nederlandse criminologie zien we slechts een eclips van het genderperspectief. Als verklaring noemt Van Swaaningen onder meer dat juist in de tijd dat elders de feministische criminologie in opkomst was ‘in Nederland sterk op de criminologie bezuinigd werd, waardoor van enige wetenschappelijke vernieuwing lange tijd geen sprake kon zijn’.

Vanwege die omstandigheden bleef criminologie in Nederland een wetenschap die gender negeerde en de helft van de bevolking niet meenam in analyses, onderzoeksvragen en studies naar misdaad en straf. De Haan ervoer dit aan den lijve. Je zou, gezien onze seksistische cultuur, verwachten dat De Haan als man meer gewicht in de schaal zou leggen, maar zelfs hem lukte het niet gender bespreekbaar te maken:

Zo hebt ik bijvoorbeeld kunnen constateren dat in de hele maatschappelijke discussie over geweld op straat aan de relatie tussen mannelijkheid en geweld vrijwel onbespreekbaar was. Telkens wanneer ik in publieke discussie de kwestie ter sprake bracht, ontstond er onmiddellijk een wat ongemakkelijke, lacherige sfeer waarin geen moment serieus op argumenten werd ingegaan. Niet alleen onder beleidsmakers, publiek en politiek, ook onder criminologen en strafrechtswetenschappers is de relatie tussen gender en (gewelds)criminaliteit vaak een blinde vlek.

Dat leidt tot verarming en blinde vlekken. Om nog maar te zwijgen over wetenschap van een slechtere kwaliteit. inzicht in gender kan cruciaal zijn voor een goed begrip van een tijdperk of problematiek. Mis je dat, dan mis je feiten en vertonen je analyses leemtes en onjuistheden. Pioniers zoals Mulvey en Kelley-Gadol verdienen daarom volgens de Zesde Clan lof en eer. En mensen zoals De Haan alle aanmoediging om gender te blijven meenemen in wetenschappelijk onderzoek.

Vrouwen falen zelfs bij eigen verkrachting

Het komt bijna nooit voor dat vrouwen na een ‘echte’ verkrachting zwanger worden. Want hun lichaam kan een zwangerschap in dat geval zelf voorkomen. Dat beweert Todd Akin, een invloedrijke Republikein uit de Amerikaanse staat Missouri. Hij voert dit aan als één van de redenen om abortus nooit, in geen enkel geval, toe te laten. Internet hoonde de man meestal op vol volume weg. Zelfs The New Yorker nam stelling tegen de Republikein. Maar Akin staat niet alleen in zijn onsmakelijke opvattingen.

Een vriend van de Zesde Clan vatte de situatie mooi samen:

🙂 Grappen over verkrachting mochten eigenlijk niet meer hè? Trekt Todd zich niets van aan! Je kunt nu dus ook falen bij je eigen verkrachting. Je liep er al bij als een slet, dus je vroeg er om…en dan is je lichaam óók nog geeneens in staat om de boel fatsoenlijk af te voeren. Tsk tsk.

Enfin, na alle kritiek kwam Akin uiteraard met een verklaring waarin hij aangaf wel degelijk erg begaan te zijn met het lot van verkrachte vrouwen. Onder andere tijdschrift Mother Jones plaatst die verontschuldiging echter in een kritische context. Akin wil abortus onder alle omstandigheden verbieden, en in kringen die rabiaat tegen abortus zijn is het een gangbaar idee dat een vrouw biologisch gezien een zwangerschap afstoot zodra het echt om verkrachting gaat:

Akin didn’t make this idea up. That women can’t get pregnant when they’re raped is a thing that some people actually believe. I stumbled across this several months ago while researching another story. It turns out to be an idea held and repeated by individuals who oppose abortion in any circumstance. [….]  The you-can’t-get-pregnant-from-rape falsehood is apparently something that enough people believe that Planned Parenthood includes it on its pregnancy FAQ page. Akin may be wrong, but he’s got company.

Webmagazine Jezebel nam de ‘het was geen verkrachting als je zwanger achterblijft’  verkrachting ook op in haar Officiële Gids voor Echte Verkrachting. Gezien alle discussie rondom verkrachting en echte verkrachting lanceerde het webmagazine dit overzicht. Er staan juweeltjes bij. Zoals de Slecht Weer Verkrachting. Slachtoffers moeten gewoon gewillig meewerken en dan kan het best een leuke ervaring zijn, net zoals wanneer je een uitje maakt en opeens gaat het stormen. Daar doe je ook niet moeilijk over. De daterape – het was geen verkrachting als je vrijwillig naar een afspraakje met een jongen /man ging, eenmaal begonnen met kussen moet je het helemaal afmaken. Oh, en verkrachting binnen het huwelijk? Bestaat niet want een man heeft altijd recht op seks. Punt.

Dat is de wereld waar Akin toe behoort. Vanwege die context heeft onder andere de New Yorker geen enkel vertrouwen in zijn mooie woorden:

He later added, on Twitter, “‘To be clear, all of us understand that rape can result in pregnancy & I have great empathy for all victims. I regret misspeaking.’- Todd”—which had not been clear at all. He went on to emphasize, in case anyone missed it, that he believed a woman who became pregnant as the result of a rape should not be able to have an abortion.

Kortom, zijn excuses en verklaringen maken niks uit. Ongewenst zwangere vrouwen kunnen van hem naar de hel lopen, waar ze thuis horen. Bedankt, Todd Akin!

De laatste ontwikkelingen zijn hoopgevend. Akin was in de race om een zetel in de senaat. Partijgenoten riepen hem op zich terug te trekken. President Obama hield een onverwachtse speech, waarin hij de standpunten van Akin veroordeelde. Zelfs de Republikeinse kandidaat Mitt Romney voelt aan dat hier iets helemaal mis gaat, en nam afstand van Akin’s beweringen. Wie weet houdt Akin nu de eer aan zichzelf….

UPDATE: internetmagazine Salon noemt Akin inmiddels ‘de man die teveel zei’. Oeps! In het openbaar voor een breed publiek laten blijken hoe extreem de standpunten van de Republikeinse partij zijn. Dat gaat stemmen kosten, vooral, mag je hopen, van vrouwen. Want hoe moet je iemand steunen die zo over vrouwen praat? En vervolgens zijn zegen geeft aan wetten die je reduceren tot slaaf van je lichaam? Salon:

Yes, the Republican establishment is condemning Akin’s remarks and distancing itself from his candidacy. But let’s be clear: Akin is only guilty of saying out loud what many Republican leaders think and legislate on the basis of. […] Moreover, the many Republicans pushing back against Akin seem more concerned with preserving the dignity of the Republican Party than protecting the dignity and rights of women who have been raped.

Wat doen politieke partijen voor vrouwen?

De Zesde Clan nam een kijkje bij de Programmavergelijker van ProDemos, huis voor democratie en rechtstaat. We constateren dat we als vrouw ruwweg twee keuzes hebben. De lijn van de gezinsideologie, die slecht uitpakt voor homoseksuelen en vrouwen die meer opties willen dan moeder de huisvrouw, en een conservatieve marktdenken-lijn, waarbij partijen onder andere pleiten voor een kleinere, zich terugtrekkende overheid. Vanuit Engeland weten we al dat zulke standpunten slecht uitpakken voor vrouwen.

Eerst de gezinsideologen. Die tref je vooral aan bij confessionele partijen. Zo pleit het CDA voor een lastenverlichting voor gezinnen met kinderen. Terwijl uit alle cijfers blijkt dat gezinnen sowieso al sterk bevoordeeld worden ten opzichte van andere groepen. ChristenUnie en SGP willen beiden het recht op leven laten opnemen in de Grondwet. Klinkt ok, maar in de praktijk komt dat neer op meer controle op en over de lichamen van vrouwen. Als die een ongewenste zwangerschap af willen breken, hebben ze pech. Heb je het kind eenmaal, dan wil de SGP ook nog dat ouders zelf betalen voor kinderopvang. Baren en zorgen zul je.

Wie breder kijkt dan alleen het heterostel met kinderen, kan zich beter wenden tot partijen als PvdA, VVD, D’66, GroenLinks en de Partij voor de Dieren. Allemaal willen ze af van de weigerambtenaar, die homo’s en lesbiennes uitsluit van het huwelijk. SP, Partij voor de Dieren, D’66 en GroenLinks willen daarnaast dat scholen geen docenten meer mogen weigeren vanwege hun seksuele geaardheid. De VVD pleit verder volgens de Programmavergelijker als enige expliciet voor verplichte seksuele voorlichting op school, met aandacht voor diversiteit.

Grotere partijen zijn minder uitgesproken in hun programma’s, maar staan wel maatregelen voor die vrouwen indirect harder treffen dan mannen. Zo werken relatief veel vrouwen bij de overheid. Dat leidde in 2010 al tot enige paniek. Maar geen nood. VVD, PvdA, PVV, D’66, ChristenUnie en 50+ willen de overheid drastisch verkleinen. Dat zal veel vrouwen hun baan kosten. De overheid zou zich moeten beperken tot kerntaken, zoals defensie en ruimtelijke ordening, vanouds terreinen waar juist mannen nog domineren.

Ook pleiten VVD, D’66 en SGP voor een versoepeling van het ontslagrecht. Opnieuw indirect slecht nieuws voor vrouwen. Werkgevers nemen liever (jonge) mannen aan. Vrouwen vallen vaker af omdat ze van het verkeerde geslacht zijn en minder flexibiliteit op kunnen brengen. Bovendien worden alleen vrouwen zwanger. Ze krijgen vervolgens zo routinematig ontslag, dat de Commissie Gelijke Behandeling zich genoodzaakt zag deze vorm van discriminatie apart te onderzoeken. Met als resultaat: ruim de helft van de vrouwen heeft ervaring met zwangerschapsdiscriminatie. Dat percentage stijgt ongetwijfeld als ontslaan nog makkelijker wordt.

De Zesde Clan sluit graag af met een paar positieve punten. CDA en Groenlinks willen een uitbreiding van zwangerschapsverlof, ook voor vaders. Die toevoeging is belangrijk, want het geeft vaders meer tijd om te wennen aan hun nieuwe rol in het gezin en onbetaalde zorgtaken op zich te nemen. Ook spreken een aantal partijen duidelijke taal over geweld tegen vrouwen. Zoals een harde aanpak van cultureel of religieus geïnspireerd geweld tegen vrouwen bij het CDA, gedwongen uithuwelijken aanpakken bij D’66, en zwaardere minimum straffen voor zedendelicten bij de PVV. Mocht het dan een keer ernstig misgaan tussen mensen, dan mag je hopen dat het slachtoffer recht wordt gedaan.

Vrouwen in Nederland vochten zo’n veertig jaar om stemrecht te krijgen. Het begon in 1883 met een actie van onze grote voormoeder Aletta Jacobs, en eindigde  in 1919 met een aangenomen wet over het vrouwenkiesrecht. Dat betekende dat vrouwen in 1920 voor het eerst naar de stembus konden. Laat je stem niet verloren gaan. Wat je ook doet, voor welke partij je ook kiest, neem op 12 september aanstaande de moeite om je mening te geven. Leve verkiezingen, leve de democratie!

Werkgevers laten vrouwen links liggen

Vrouwen vallen bij veel werkgevers af omdat ze niet flexibel genoeg én van het foute geslacht zijn. Dat blijkt uit een onderzoek over de aansluiting van werklozen op banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Het rapport kwam in het nieuws vanwege een harde brief aan de Kamer van staatssecretaris De Krom (m). Daarin schreef hij dat veel werkzoekenden alleen een baan willen waar ze ‘zin in hebben’ en niet te lang willen reizen naar hun werk. Zelfs de Telegraag kopte dat hij overdrijft.

De rapportage van het Leidse onderzoeksbureau Astri wijst uit dat de groep met WW nogal verschilt van de groep met bijstand. De WW-er is vaker man en van oudere leeftijd. Tweederde heeft een partner met een inkomen. De groep met bijstand bestaat uit meer vrouwen en veel meer allochtonen. Tweederde is alleenstaand, waaronder een grote groep alleenstaande ouders. Dat betekent in de praktijk: moeders, want in 2010 vormden zij volgens het CBS 83% van de eenoudergezinnen. Wie in de bijstand zit, staat er dus financieel meestal slechter voor dan wie WW ontvangt. Betaald werk zou beter zijn. Hoe zit het met de aanbodkant?

Uit het rapport blijkt dat werkgevers veelal binnen een maand iemand vinden om hun vacature voor laaggeschoold werk te vervullen. Ze letten vooral op betrouwbaarheid, motivatie, lichamelijke fitheid. Twintig procent van de werkgevers vindt een bepaald geslacht ‘heel belangrijk’, nog eens tien procent noemt sekse een beetje belangrijk. (p. 61) Verderop op dezelfde pagina noteert het rapport:

Man-vrouw, oud-jong, ervaren of groen: als ze het maar goed doen, dan doet het er minder toe. Overigens blijken werkgevers in de praktijk voor het merendeel jonge mannen aan te nemen (zie bijlage tabellen B3.7 t/m B3.9).

De sociaal wenselijke praat komt dus niet terug in de harde cijfers van aangenomen werkzoekenden. Het gewenste geslacht is veelal: man. Vrouwen beginnen dus al met een achterstand, want voor de werkgever zijn zij van het verkeerde geslacht.

Daarnaast vinden werkgevers motivatie belangrijk. Die motivatie leiden ze onder andere af aan de bereidheid om offers te brengen. Flexibele werktijden, onregelmatige werktijden, lange reistijden voor lief nemen. Reistijden zijn breed een probleem, omdat bussen bijvoorbeeld pas vanaf zes uur ’s ochtends rijden, waardoor je te laat komt, of omdat er nauwelijks openbaar vervoer is naar de arbeidsplek. Dit laatste speelt vooral in het Westland. Bovendien is het OV duur. Veel mensen kunnen de reiskosten niet ophoesten.

Vrouwen kunnen daarnaast minder goed aan eisen van flexibele inzetbaarheid voldoen dan mannen, bijvoorbeeld omdat ze voor kinderen moeten zorgen en vast zitten aan de roosters van de kinderopvang. Hun klantmanagers erkennen deze problematiek of weigeren bepaalde moeders zelfs:

”Die dienstroosters zijn met name een belemmering voor moeders: overdag kan kinderopvang, maar dat kan niet makkelijk in het weekend of in de avond in deze gemeente. In Amsterdam kan dat misschien, maar hier niet”. […]  Een consulent bij een werkgeversservicepunt zegt heel kordaat dat ze mensen die kinderopvang via familie of vrienden geregeld hebben afwijst, omdat ze uit ervaring weet dat dit vaak niet voor een langere periode stand houdt.

Daarnaast vinden vrouwen het lastig om voltijds werk aan te nemen, of te beginnen aan een tijdelijke baan. Opnieuw komt dit doordat vrouwen, vaker dan mannen, zorgtaken hebben. Vaak voor kinderen, maar soms ook voor zieke ouders of andere familieleden. Ze redden een fulltime baan niet. Voor hen speelt daarnaast terecht de vraag of zij er op vooruitgaan als ze een deeltijd baan accepteren. Of, erger, een deeltijdbaan met een tijdelijk contract. Loopt zo’n contact af, dan moeten ze daarna opnieuw een uitkering aanvragen. Ze moeten vaak twee tot drie maanden wachten voordat de uitkering begint.

Deze blanke man uit stoere taal in verkiezingstijd. Jammer dat hij zo slecht rapporten leest.

Veel vrouwen hebben geen geld om die wachttijd te overbruggen. Driekwart van de klantmanagers schatten in dat dit voor hun cliënten hoge drempel opwerpt. Dat blijkt ook uit interviews van onderzoeksbureau Astri met uitkeringsgerechtigden:

Ik heb geen (spaar)geld om de maanden te overbruggen voordat ik weer een uitkering heb. Ik ben ook bang voor de gevolgen voor huur- en zorgtoeslag. Ik wil gewoon inkomen hebben, want ik ben bang dat ik anders uit huis wordt gezet. (vrouw, 1 kind, vluchteling met apothekersassistent diploma uit eigen land).

Ik ben erg bang voor de gevolgen die dit soort werk kan hebben voor mijn uitkering. Ik ben erg bang dat ik dan geen uitkering meer krijg en dat ik dan daarna de uitkering opnieuw aan moet vragen. Ik weet ook eigenlijk niet hoe dit moet, dus ik wil dit sowieso niet hoeven doen. (vrouw, 2 kinderen, mbo-opleiding)

Terwijl ze echt wel betaald werk willen verrichten:

Het is fijn om te werken. Ik wil ook graag werken, maar ik kan helaas alleen parttime werken in verband met mijn gezondheid en de zorg voor mijn dochter. Daarom kan ik niet uit de uitke- ring komen. (vrouw, 1 kind, 10 uur per week schoonmaakwerk)

Werken is altijd prettig. Het is veel bevredigender om zelfvoorzienend te zijn dan om alleen maar je handje op te houden. (vrouw 2 kinderen, werkt 21 uur per week in de zorg)

Ik heb bij mijn werk gezegd dat ik meer wilde gaan werken. Dit kon eerst niet en toen ben ik iets anders gaan zoeken. Toen ze op mijn werk erachter kwamen dat ik misschien ontslag wil- de gaan nemen, wilden ze mij toch houden dus nu mag ik ook meer gaan werken binnenkort. (vrouw, 2 kinderen, werkt nu nog 9 uur per week in huishoudelijke zorg)

Het gaat hier om een groep in een moeilijke situatie. Allerlei factoren maken het voor deze vrouwen lastig om aansluiting te vinden op de arbeidsmarkt. Het is daarom zuur dat De Krom zo’n negatief beeld schetst. Dat is niet terecht, vinden allerlei organisaties en gemeenten. De Krom snapt niks van uitkeringsgerechtigden.

De Zesde Clan raadt De Krom aan werkgevers aan te spreken op hun houding en gedrag, in plaats van bijstandsgerechtigden neer te sabelen. Ook kan hij beter ijveren voor een ruimer aanbod in de kinderopvang, en bureaucratische rompslomp aanpakken die het niet lonend maakt om tijdelijke banen te aanvaarden.

Geweldloos protest levert twee jaar cel op

Tegen Poetin zijn en in een kerk een vreedzaam protest houden om dat duidelijk te maken? Twee jaar cel. Het overkwam Maria Alyokhina, Nadezhda Tolokonnikova en Yekaterina Samutsevich, leden van de feministische punkband Pussy Riot. Het Russische OM had drie jaar geëist. De punkvrouwen moeten boeten omdat ze volgens de overheid schuldig zijn aan ‘hooliganisme gemotiveerd door religieuze haat’.  Onder andere de Raad van Kerken en Amnesty International zijn het daar niet mee eens.

De drie bandleden.

De Nederlandse Raad van Kerken sloeg meteen terug. Wat deden de vrouwen namelijk? Ze droegen een anti Poetin gebed voor in een kerk en trokken kleding uit. De Raad van Kerken vraagt zich af hoe lichtgeraakt je als gelovige moet zijn om daar een zodanig zwaar punt van te willen maken, dat mensen twee jaar cel moeten krijgen. De organisatie verwijst leden door naar een petitie om voor de vrijlating van de vrouwen te pleiten, en publiceerde de tekst van het gedicht. Want:

In tegenspraak tot christelijke barmhartigheid en mededogen staat de Russisch Orthodoxe kerk erop dat de vrouwen streng gestraft worden, en de overheid voert die taak met de grootste ijver uit, gebruikmakend van het hele arsenaal aan strafwetgeving dat Rusland inmiddels rijk is. […] Christenen sluiten zich aan bij de critici, die Pussy Riot als slachtoffer zien van een al te recalcitrant optredend Poetin-regime. Vanuit het belang van de mensenrechten hebben ze een petitie opgezet die ze adresseren aan de Wereldraad, waarin ze om support vragen voor de drie jonge vrouwen.

Amnesty International Duitsland veroordeelde de celstraf eveneens. Volgens de mensenrechtenorganisatie voldoen de drie leden van de punkband aan alle definities van politieke gevangenen. Ook deze organisatie roept op tot actie.

Wie wil kan met één muisklik protesteren. Via een petitie kun je pleiten voor hun vrijlating. Human Rights First zette meteen na de uitspraak een petitie op internet om de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, op te roepen haar aanstaande staatsbezoek aan Rusland te combineren met protest tegen het opsluiten van drie leden van Pussy Riot.

In Nederland blijft het vooralsnog rustig – lauwe boel hier – maar in België gaan mensen zaterdag de straat op om te demonstreren tegen de ontwikkelingen in Rusland. Mensen kunnen in Brussel verzamelen voor de Russische ambassade en voor vrijlating pleiten. UPDATE: Lowlands gaat tijdens dit meerdaagse popfestival handtekeningen inzamelen en daarna aanbieden bij de Russische ambassade in Nederland. Goeie actie!

Enfin. Omdat de drie vrouwen het niet meer hardop mogen zeggen, volgen hier hun woorden. Hoort zegt het voort:

PUNKMOLEBEN – VIRGIN MARY PUT PUTIN AWAY

 (chorus)

O Virgin Mother of God, put Putin away
Put Putin away,put Putin away
(end chorus)

Black robe, golden epaulettes
All parishioners crawl to bow
The phantom of liberty is in heaven
Gay-pride sent to Siberia in chains

The head of the KGB, their chief saint,
Leads protesters to prison under escort
In order not to offend His Holiness
Women must give birth and love

Shit, shit, the Lord’s shit!
Shit, shit, the Lord’s shit!

(chorus)
O Virgin Mother of God, become a feminist
Become a feminist, become a feminist
(end chorus)

TheChurch’s praise of rotten dictators
The cross-bearer procession of black limousines
A teacher-preacher will meet you at school
Go to class – bring him money!

Patriarch Gundyaev believes in Putin
Bitch, better believe in God instead
The belt of the Virgin can’t replace mass-meetings
Mary, Mother of God, is with us in protest!

(Chorus)
O Virgin Mother of God, put Putin away
Put Putin away,put Putin away
(end chorus)

Tieners trappen deur in bij presidentieel debat

Drie Amerikaanse meiden van zestien, Emma Axelrod, Sammi Siegel, en Elena Tsemberi, hoorden op school dat twintig jaar geleden voor het laatst een vrouw een presidentieel verkiezingsdebat op de televisie leidde. Daarna vervulden alleen mannelijke televisiepersoonlijkheden deze eervolle taak. Belachelijk, vonden ze. Hun hele leven lang nog nooit een vrouw als moderator. Ze zetten een petitie op om ervoor te pleiten dat het een vrouw werd. Al snel hadden ze ruim 100.000 handtekeningen. En nog geen twee weken later werd er inderdaad een vrouwelijke televisiejournalist aangewezen. Candy Crowley, van zender CNN, leidt het tweede debat.

Deze drie activistes doorbraken het glazen plafond.

Zeker binnen de media zijn er in de V.S. zoveel competente kandidaten waar je uit kunt kiezen, dat de traditionele klacht ‘ we kennen geen vrouwen die ervoor in aanmerking zouden komen’ niet op ging. Alleen bleven die vele competente vrouwen op de een of andere manier buiten beeld. Er waren mensen van buiten voor nodig om deze situatie aan te klagen en televisiestations tot actie te dwingen:

Frustration at a lack of equal treatment is an open secret among women who work in television news. But several prominent women in the field declined to comment on the controversy, explaining that they were reluctant to appear as if they were complaining or promoting themselves. So in effect, the New Jersey teenagers are saying what the most powerful women in television rarely do out loud — that in newscasts, men are still often treated as if they have more authority than women.

Niet zo vreemd dat er meiden van zestien voor nodig waren. Zij hebben (nog) niets te verliezen. Maar sinds Women don’t Ask weten we dat professionals, als ze een bepaald niveau in hun werk willen bereiken, het zich niet kunnen veroorloven om stampij te maken. Het is te makkelijk om te roepen ‘in twintig jaar tijd hadden die vrouwelijke journalisten zichzelf aan kunnen melden’. Nee, veel vrouwen kijken wel linker uit. Ze weten dondersgoed wat er speelt. Gedraag je assertief, en voordat je het weet volgt sociale staf:

Behavior that can lead a man to be seen as ambitious or a go-getter can brand a woman as too pushy and aggressive. She may be called rude names, receive negative evaluations based solely on her personal style instead of her work and find herself closed out of networks or opportunities from which she might benefit. My boss was pleased that I asked him for what I wanted. A lot of women aren’t so lucky.

Dus, goed dat een paar assertieve meiden deze negatieve kip-ei situatie konden doorbreken. Als Obama en Romney elkaar op de televisie verbaal te lijf gaan, komen er eindelijk vrouwen aan te pas om vragen te stellen en het debat te leiden. Hoera!

Universiteit eert pionier in de archeologie

Ooit gehoord van Dorothy Garrod? Ze was in 1939 de eerste vrouw die een leidende positie kreeg op de universiteit van Cambridge, in een tijd dat Engeland vrouwen nog weerde van universiteiten. Om te verdoezelen dat de universiteit eigenlijk tegen de regels in handelde, spraken mensen haar in correspondentie en officiële stukken aan alsof ze een man was. Garrod voerde baanbrekende opgravingen uit, zette de paleontische tijd op de kaart, en schreef standaardwerken waar wetenschappers nu nog een beroep op doen. Met een tentoonstelling eert Cambridge deze pionier nu.

Dorothy Garrod.

Zoals vrouwen tot op de dag van vandaag nog te horen krijgen, was Garrod’s sekse een groot probleem. En niet alleen omdat vrouwen in 1939 eigenlijk niet benoemd konden worden:

“She was on the edge with new discoveries constantly that were often so fantastic she wasn’t initially believed. She set the agenda of Palaeolithic archaeology in the 20th century.” But she paid a high price for being a trailblazer and was discriminated against for many years. “Many men disliked her; they found her distant and rigid as a professor,” admits Dr Smith. “She broke the seal for generations of women to come but many men could simply not relate to having a woman.”

Garrod liet zich daardoor niet afschrikken. Ze raakte als jonge vrouw geïnteresseerd in archeologie vanwege haar vader, een legerarts die diverse militaire ziekenhuizen leidde op Malta. Dit eiland kent verschillende prehistorische tempels. Na haar opleiding, deels in Frankrijk, bereikte ze haar doorbraak met archeologische opgravingen in Gibraltar. Vanaf dat moment reisde ze de hele wereld rond om opgravingen te doen in Israel, de Levant, Palestina, Syrië, Engeland en Zuid-West Azië.

Behalve talloze wetenschappelijke ontdekkingen droeg Garrod ook op andere manieren bij aan de ontwikkeling van de archeologie. Ze was een van de eersten die op een interdisciplinaire manier te werk ging. Ze gaf vrouwen een actieve rol bij opgravingen, en leerde hen de kneepjes van het vak. Ze zorgde er ook voor dat de universiteit van Cambridge vrouwen serieus ging nemen als wetenschappers.

Garrod leefde van 1892 tot 1968. Hoog tijd dat deze pionier ruim veertig jaar na haar dood de aandacht en erkenning krijgt die ze zeker heeft verdiend.

Dorothy Garrod op latere leeftijd.

Debat over intimidatie op straat woekert voort

Vrouwen die het niet fijn vinden om op straat door willekeurige mannen aangesproken te worden, krijgen vaak te horen dat ze zelf fout zijn. En voilà. Een radicale moslimorganisatie nam kennis van Femme de la Rue, een documentaire die aandacht vraagt voor intimidatie op straat, en reageert door te zeggen dat de maakster zelf fout is. Ze wil gewoon aandacht trekken terwijl ze erbij loopt als een goedkope prostituee. Het Instituut voor Gelijkheid heeft inmiddels een klacht ingediend tegen de groepering, Sharia4Belgium.

Vrouw alleen die op straat loopt? Dan ben je volgens deze meneer een hoer.

Dank, Sharia4Belgium, voor het zo luid, duidelijk en op onsmakelijke wijze bevestigen van het patroon. Nu moeten er wel mensen reageren. De organisatie doet immers precies hetzelfde als een deel van de mannen in de Brusselse wijk waar Sofie Peeters haar opnames maakte. En gebruikt dezelfde argumenten om vrouwen het zwijgen op te leggen. Hou je mond, want je bent zelf het probleem. Alleen dan officiëler en namens een groepering.

Belgische kranten melden dat de Belgische overheid kennis heeft genomen van de van vrouwenhaat overlopende houding van de radicale moslimorganisatie. Het Brusselse parket doet echter pas iets als er een klacht ligt:

Een nieuw gerechtelijk onderzoek is vooralsnog niet geopend. ‘In zulke zaken wordt meestal afgewacht tot we een klacht hebben ontvangen. Het is de documentairemaakster die is aangevallen in deze video’, aldus parketwoordvoerster Geneviève Seressia.

Nu die klacht er ligt, kan het parket alsnog aan de slag. Dagblad De Morgen nodigde ondertussen Trouw columniste Elma Drayer uit om haar opinie te geven over de standpunten van de mannen, zoals geuit in Femme de la Rue, en de radicale moslimorganisatie. Ze maakt korte metten met de vrouwen-de-schuld-geven-houding:

Achter deze redenering schuilt, vrees ik, een oeroude maar zeer hardnekkige mythe: vrouwelijke wezens dragen de verantwoordelijkheid voor wat mannelijke wezens uitspoken. Als zij een probleempje hebben met hun lusthouding, moeten wij ons gedrag aanpassen. Doen we dat niet, dan vragen we om moeilijkheden. Op slinkse wijze worden zo de rollen omgedraaid. Want het gaat natuurlijk niet om het gedrag van de slachtoffers, het gaat om het gedrag van de daders. […] Niemand heeft het recht om zijn eigen seksuele frustraties op anderen te botvieren.

Dit basale feit kan, getuige een verhelderende discussie in NRC Next, of suffe reacties uit Brusselse theehuizen (straks komen hier geen mooie vrouwen meer), niet vaak genoeg herhaald worden.

In Nederland werd inmiddels bekend dat niet alleen de PvdA, maar ook de VVD boetes wil uitdelen aan mannen die naar vrouwen sissen. Prima initiatief. Want het gaat hier niet om ‘onschuldig flirten’ of welk soort eufemisme mensen nog meer gebruiken om van de discussie af te zijn. Het gaat om vervelend, intimiderend, vijandig gedrag, met als effect dat vrouwen zich onveilig en onwelkom voelen in de openbare ruimte, en belemmerd worden in hun bewegingsvrijheid. En de mannen die zich schuldig maken aan dit gedrag, weten zelf dondersgoed dat ze zich vervelend gedragen. Ze willen er alleen niet op aangesproken worden.

Even een mededeling tussendoor

Vrouwelijke boksers laten stappen in verandering zien

Voor de aller allereerste keer konden vrouwen boksen op Olympische Spelen. Met hun indrukwekkende optreden gaven ze critici het nakijken, schrijft de Engelse krant The Guardian. De veranderingen die dit artikel in kaart brengt, geven een mooi overzicht van de manier waarop vrouwenemancipatie tot stand komt. Laten we de stappen in het proces even nalopen.

Vrouwen mogen eindelijk boksen op Olympisch niveau.

Het begint met verbodsbepalingen. Die kunnen juridisch zijn, maar ook sociaal. Vrouwen mogen en kunnen iets niet, het hoort niet, want. De redenen die dan volgen bieden een staalkaart aan bijgeloof, medische fabels, vaststaande ‘feiten’ over de vrouwelijke natuur, en de ontwrichtende maatschappelijke gevolgen die het heeft als vrouwen toch activiteit X ondernemen. Bijvoorbeeld: God verbiedt het – hoewel dat in de praktijk soms toch mee blijkt te vallen. Of de zedelijkheid. Als vrouwen autorijden, betekent dit het einde van de maagdelijkheid. Boksen? Vrouwen kunnen dat niet omdat ze niet stabiel genoeg zijn. Vanwege het premenstruele syndroom. Jawel.

Stap 2: vrouwen doen het toch, en krijgen straf. Op z’n minst in de vorm van uitgelachen worden en/of bergen kritiek en minachting over zich heen krijgen. Vrouwen die boksen? Freakshow! Als vrouwen last hebben van dit type minachting is de oplossing simpel. Ze moeten niet klagen en zeuren, maar gewoon snel ophouden met activiteit X.

Stap 3: De vrouwen gaan door en beginnen aan een, vaak langdurig en heftig verlopend gevecht om de activiteit van hun keuze sociaal geaccepteerd, legaal, officieel en tot op het hoogste niveau uit te oefenen. Protestacties, demonstraties, rechtszaken, noem maar op. Vrouwen moeten vaak alles uit de kast halen om hun activiteit af te dwingen. Zie onder andere de strijd om schansspringen voor vrouwen op de Olympische winterspelen te krijgen, de strijd om het kiesrecht, de strijd om gelijk loon voor hetzelfde werk, enzovoorts enzovoorts. Het komt vrouwen zelden of nooit aanwaaien.

In geval van boksen vochten vrouwen voor officiële toegang. Daarna konden ze door naar de voorlaatste fase, stap 4. De vrouwen doen mee, nee wacht, ze doen niet alleen mee, ze doen het geweldig. De mannen mogen wel oppassen, straks nemen de vrouwen de macht over, hahaha. Over de lange weg om daar te komen spreken we niet meer:

Perhaps the most surprising things about the women’s boxing in these Games is how little the struggle to get here is referenced. Back in 1997 Frank Maloney, the manager of the former world heavyweight champion Lennox Lewis, described a fight between two girls exercising their new-won right to box in 1997 as a “freak show”. Now Lewis himself seems cheerfully flummoxed at the quality of the women boxers on show. “Wow, the girls were unbelievable at ExCeL on Monday,” he wrote in his BBC blog, reserving his greatest praise for Taylor – a masterful boxer, who has perhaps done more than anyone to raise the profile of women’s boxing and bring it to the Olympics. “The way she throws punches and the aggression she throws them with, you can tell she’s got the killer instinct,” he wrote. “I think the guys should be watching their backs, she could beat a lot of them out there.”

Als vrouwen vervolgens te lang te veel succes hebben, krijgt dit element van ‘oei mannen, pas op’ steeds meer nadruk. Je zou dit stap 4 b kunnen noemen. Vrouwen die volop meedoen, vrouwen die successen boeken, dat is een probleem, want de boel feminiseert en dat is heel erg. Bovendien betekent vrouwensucces mannenleed. Dit is zo’n standaard reactie, onder andere zichtbaar bij nieuws over de situatie van jongens in het onderwijs of de samenstelling van de ambtenarij, dat columniste Elma Drayer haar geduld verloor.

Deze keer begon het gejammer omdat de vrouwen op de Olympische Spelen meer medailles wonnen dan de mannen. En dat is slecht nieuws, verontrustend nieuws zelfs, voor de mannen. Kan het masculiene gemok  afgelopen zijn, vroeg ze zich onlangs af:

wat is precies het probleem? Doet het ertoe of op het erepodium een mannelijke of een vrouwelijke Nederlander staat? En dan nog: waarom stemt het niet tot vreugde dat vrouwen een achterstand van eeuwen langzaam aan het wegwerken zijn – ook in de sport?

Goede vragen, die, vreest de Zesde Clan, nog lang niet aan actualiteit en urgentie ingeboet hebben. Want meer vrouwen die zich bezig houden met activiteit X, betekent voor veel mensen nog altijd verlies aan kwaliteit en status, een vervrouwelijking of feminisering die allerlei negatieve effecten heeft. Dat dit een mythe is maakt niet uit. Angst is niet voor rede vatbaar.

Waarna het dus helaas voor kan komen dat stap 5 volgt: de tegenreactie op de verworven rechten, macht, invloed of succes van vrouwen wordt zo sterk, dat vrouwen opnieuw aan banden worden gelegd. (Neem bijvoorbeeld de V.S. met hun oorlog tegen vrouwen. Sommigen kunnen het gewoonweg niet geloven dat ze weeeeeer de barricades op moeten om baas in eigen buik te blijven.)

Ook in eigen land vinden we steeds opnieuw mensen die vrouwen in willen dammen omdat ze te zichtbaar worden. Zo stelde nota bene een vrouw, hoogleraar medisch onderwijs Gerda Croiset, in haar oratie dat medische opleidingen vrouwen moeten afremmen om mannen meer kansen te geven. Ja, dat leest u goed. Haar redenering:

Op basis van neurowetenschappelijke inzichten zou er met de 8+ regel en de gewogen loting een biologische discriminatie plaatsvinden van jongens. Ik kan me voorstellen dat het onaantrekkelijk voor jongens wordt om geneeskunde te studeren, als je als jongen een van de weinigen onder de meisjes bent.

Gelukkig refereert ze er wel meteen aan dat het een dikke honderd jaar eerder de meisjes waren, die als enkeling in een zee van jongens, begonnen aan hun pionierswerk. Niemand die zich toen vreselijk in ging spannen om jongens actief af te remmen, met allerlei officiële maatregelen, om deze meiden meer kansen te geven. En als de sociale structuren taai blijven en vrouwen uitvallen vanwege alle obstakels, weerstand en discriminatie, moeten ze niet zeuren. Of nee, wacht, dan roep je gewoon, niet gehinderd door feiten, dat het aan de vrouwen zelf ligt, ze willen eigenlijk helemaal niet. Probleem opgelost!

Enfin, terug naar het boksen. Tot nu toe lijkt deze activiteit terecht te komen in de categorie ‘sociaal geaccepteerd, wat maf eigenlijk dat het zo lang duurde voordat vrouwen mochten boksen op de Spelen’. Zelfs het notoir conservatieve dagblad The Sun kwam met de kop dat feministe Emmeline Pankhurst erg trots zou zijn op de vrouwen die de afgelopen dagen in de ring stonden. Wow. Dat wil wat zeggen. Boksers, geniet van alle complimenten. Geniet van het succes. Jullie hebben het dik verdiend.

Senegalese vrouwen breken door in parlement

In één klap gingen vrouwen in Senegal van 22 naar 45 procent van de zetels in het lagere huis (Lower House). Dankzij een nieuwe wet die politieke partijen verplicht evenveel mannen als vrouwen op hun kieslijsten te zetten, zodat vrouwen op een gelijkwaardige manier vertegenwoordigd zijn. Ze hebben nu voldoende massa om daadwerkelijk de cultuur in de politiek te veranderen. De reacties laten dan ook niet op zich wachten. Het parlement gaat naar de haaien met al die incompetente vrouwen, roepen conservatieve groeperingen.

IPS Gender Wire signaleert dat deze groep al langer problemen had met de status van het Lower House in Senegal. Tot nu toe fungeerde dit overheidsorgaan vooral als applausmachine. Juridische veranderingen moeten het gremium meer zelfstandige macht geven. Dat gaat niet lukken met al die vrouwen erbij, waarschuwen tegenstanders. Want ja, het zijn immers vrouwen. Ze zullen vast alleen als excuus Truus op de lijst gezet zijn, omdat dit van de nieuwe wet nou eenmaal moet.

Geheel niet verrassend, dit soort verwijten en negatieve verklaringen. Voorstanders van de toenemende invloed van vrouwen wijzen erop dat de vrouwen die gekozen zijn, juist hoog opgeleid zijn en veel ervaring hebben. Onder hen bevinden zich onder andere een oppositieleidster met een lange staat van dienst in de politiek, een voormalige journaliste en senator, en een arts.

Progressieve organisaties verwachten dat zij een goed voorbeeld voor andere vrouwen zullen vormen. Een voorbeeld om na te volgen, zodat steeds meer vrouwen inzien dat zij kans maken in de politiek. Met andere woorden: deze vrouwen staan onder een hogere druk dan de mannen om goed te presteren, juist omdat ze deel uitmaken van een voorhoede. Dat het parlement naar de haaien gaat kan, maar dat ligt dan niet aan deze pioniers.

Mensen die het groeiende aandeel vrouwen in de politiek toejuichen, hopen dat de 50-50 wetgeving wordt uitgebreid naar staatsbedrijven, de visserij en de landbouw, zodat man en vrouw beiden gelijke toegang krijgen tot banen of andere middelen om een inkomen te verwerven.

UPDATE: Senegal gaat het met deze percentages hoe dan ook beter doen dan Nederland. Zojuist werd bekend dat politieke partijen in Nederland nog geen derde deel vrouwen op hun kieslijsten hebben staan. Ze kregen lang niet altijd een hoge plek, en kunnen dus misgrijpen – een plek op een kieslijst betekent immers niet automatisch een zetel. Vrouwen die zich wel kandidaat stellen, moeten aanhoren dat het vooral gaat om de vraag of zij jong en fris genoeg zijn, of niet. Waarmee de verhoudingen weer duidelijk zijn.

Olympische nieuwsronde

De Olympische Spelen als toppunt van emancipatie… of niet. Atletes die stelling nemen tegen de druk om er vooral vrouwelijk genoeg uit te zien. En investeringen in (top)sport komen voornamelijk terecht bij de mannen, terwijl de vrouwen het met de kruimels moeten doen. Dat en meer in deze Olympische editie van de nieuwsronde.

  • Gabby Douglas won als eerste zwarte Amerikaanse vrouw ooit een gouden medaille als allrounder bij het turnen. Ze schrijft daarmee geschiedenis, want turnen kampt nog steeds met een erg wit imago
  • Oei! Mannen mogen dan wel de Nederlandse vlag dragen, maar het zijn de vrouwen die de medailles binnenhalen. Dat kan nooit de bedoeling zijn. O wacht, ze hebben vast een geheim wapen. Waarschijnlijk komt het succes omdat ze er zo goed uit zien, zodat iedereen verliefd op hen wordt….Maar ze zijn ook echt heel goed hoor, voegt het NRC daar terloops nog aan toe. Enfin, nu mannen eindelijk ook medailles halen hoopt de Zesde Clan dat dit soort artikelen niet meer verschijnen. Zie verder deze column van Elma Drayer, onder de veelzeggende titel ‘hou toch eens op met dat masculiene gemok’.
  • Ondertussen haalde zwemster Kromowidjojo schaatser Sven Kramer in op Twitter. Ze leverde rond de tijd van haar gouden medaille de meeste Twitter zoekacties op.
  • Over uiterlijk gesproken. Zal ze een hoofddoek dragen, of niet? Wat de Saudische judoka Wojdan Ali Seraj Abdulrahim Shahrkani verder op de mat doet boeit niet. Dat ze mee mag doen is al nieuws.
  • Jezebel analyseert het mediacircus rondom de Spelen en signaleert dat er maar één manier is waarop je als vrouw op de juiste manier een Olympische atlete kan zijn. Alle regels staan handig op een rijtje, dus dames, doe er je voordeel mee.
  • Want, deze Londense Spelen zouden wel eens kunnen fungeren als een breekijzer voor meer gelijkheid tussen de seksen. Zelfs Saudi Arabië vaardigde namelijk een aantal vrouwelijke sporters af, een record aantal vrouwen doet mee. Vrouwen halen medailles, en de berichtgeving concentreert zich zowaar af en toe op hun prestaties.
  • Ok, dus we kunnen allemaal naar huis? Nou nee. Seksisme ban je niet zomaar uit. Onder andere de Engelse gouden medaille winnares bij het wielrennen gebruikte de spotlights om expliciet het seksisme in de sportwereld bespreekbaar te maken. Ook gewichtsheffer Zoe Smith nam het op voor atletes, in haar geval omdat internet trollen zeurden dat zij en haar collega’s er niet feminien genoeg uit zagen. Ze gebruikte haar eigen weblog als podium om gehakt te maken van zulke anonieme zeurpieten.
  • Daarnaast blijkt uit Canadees onderzoek dat vrouwen het nakijken hebben als het aankomt op geld en middelen. De meeste investeringen gaan naar de mannen. Ook in Engeland moeten vrouwen het doen met de kruimels. Nederland? Tot nu toe heeft de Zesde Clan geen recente onderzoeken kunnen vinden. Toen kenniscentrum E-Quality in 2005 de budgetten van gemeenten doorspitte bleek in ieder geval dat ook hier mannen het meest profiteerden. Vrouwen met een andere dan blanke huidskleur belandden juist helemaal onderaan de ladder. Ze ontvingen van alle groepen het minst. Dat is geen toeval.
  • Eindelijk! Vrouwen mogen boksen op de Olympische Spelen. Opnieuw schreven ze geschiedenis. De druk was hoog. De vrouwen die nu voor het eerst meedoen zijn zich ervan bewust dat ze goede prestaties moeten leveren, zodat niemand achteraf kan zeggen ‘we hadden ze beter geen toegang kunnen geven’. De eerste match ging tussen Rusland en Noord-Korea. Morgen, donderdag, vechten de boksers om de gouden medaille.