Monthly Archives: januari 2012

De genadeloze focus op de single vrouw

Wat een bijzonder leuk toeval. Een artikel in het NRC over ongetrouwde hoogopgeleide vrouwen, met als teneur ‘vrouwtjes, als jullie niet inbinden kom je nooit aan de man’. Tegelijkertijd publiceerde een Engelse krant een artikel die dit type berichtgeving radicaal naar de prullenbak verwijst. De onderliggende boodschap aan vrouwen is namelijk altijd dat ze té zijn. Te hoog opgeleid, te geëmancipeerd, te veeleisend. Ze  moeten trouwen en genoegen nemen met minder. En dat is seksistisch, lieve lezers.

Die goeie ouwe tijd, toen je niks te kiezen had……

Het NRC zet de toon al meteen met de kop. Vrouwen wees gewillig, want geschikte mannen zijn schaars. Oei! Dit gaat naadloos over in de volgende intro:

Emancipatie heeft een prijs. Jonge vrouwen die in de grote stad gaan studeren, merken het op college en in de kroeg: mannen met dito kenniskapitaal zijn, anders dan voorheen, in de minderheid. Voor de hoogopgeleide man een prettig uitgangspunt, want zij kunnen weer de seksuele mores bepalen.

Vrouwen krijgen in drie zinnen twee keer straf van het NRC. Best knap! Eén keer omdat ze het waagden te emanciperen – waarbij de schrijver, Steven de Jong, niet uitlegt wat dat volgens hem inhoudt, emanciperen. Het moet echter iets heel naars zijn, want je betaalt er een prijs voor. En een tweede keer omdat ze vaker dan mannen een hoge opleiding heben. Dit is een schoolvoorbeeld van vooruitgang voor vrouwen beschrijven in termen van falen.

Om te voorkomen dat iemand de auteur van seksisme kan betichten, citeert hij daarna een aantal mensen. Niet zomaar willekeurige mensen, nee, alleen zij die de constructie ‘hoog opgeleide vrouw als probleem’  onderschrijven. Die vrouwen blijven alleen en beweren dat ze dat prima vinden. Ja ja. Ze wijzen mannen af ‘omdat die naar koekjes ruiken’. Nou jaaaa, hoe durft ze, dat loeder.

Nee, dan Rusland. Daar heerste na de tweede wereldoorlog ook een mannentekort. En hoe ging het daar destijds? Vrouwen kenden hun plek toen nog. Die vonden dat ze goed zaten als ze een man troffen die geen alcoholist was en hen niet sloeg. Ah ja, fijn, die nostalgie naar vroeger, toen alles beter was. Daar kunnen die hoogopgeleide vrouwen het mee doen. Ze moeten een man scoren, want dat is het enige wat telt.

Tamara Winfrey Harris signaleert in The Guardian dat dit discours niet beperkt blijft tot hoogopgeleide blanke vrouwen. Zwarte- en moslimvrouwen moeten dezelfde boodschap aanhoren. Winfrey moet hier niets van hebben:

While race and religion have their parts to play in the narrative, what is truly at work here is sexism: the sexist way society views a woman’s role in romantic entanglements. A woman’s worth comes from being chosen, not choosing. Men will be men, so it is believed; as women, our focus should be on adapting to men, notdemanding partners who fulfill our needs. This is a view that transcends race and religion.

O help, snel, een alcoholistische man die me slaat! Alles is beter dan geen man!

Het leuke van dit soort stereotiepe verhalen over de alleenstaande vrouw als probleem is, dat de auteurs vaak zelf hun eigen sprookje ondermijnen in hun eigen stuk. Zo ook bij de opsteller van het NRC-artikel. Meteen na de intro, waarin hij vrouwen op hun kop geeft vanwege te geëmancipeerd en te hoog opgeleid, meldt hij zelf al behulpzaam dat het overschot aan jonge hoogopgeleide vrouwen alleen zichtbaar is in een beperkt aantal steden.

De basis voor het artikel blijkt dus een paar steden te zijn en dat is het dan. Huh??? Ja, legt De Jong uit, in andere grote steden, zoals Eindhoven, domineren exacte opleidingen. Daar wonen juist meer hoogopgeleide mannen dan vrouwen.

Wacht, stop de pers! Dus daar kunnen vrouwen de seksuele mores bepalen? Waarom lezen we daar niks over? En waarom zouden mannen of vrouwen altijd hetero zijn? Hoe zit het met lesbiënnes? De kop had ook kunnen zijn ‘Amsterdamse lesbiënnes wanen zich in paradijs’. Of ‘Eindhovense homo’s kampen met keuzestress’ vanwege het grote aanbod jonge goed opgeleide mannen.  Maar dat lezen we niet.

Het stuk roept nog meer vragen op. Wat houdt een hoog opgeleide vrouw tegen om via internet te daten, of naar Eindhoven te reizen als daar zoveel hoogopgeleide mannen rondlopen? Hoe zit het met het platteland? Blijven daar alle laag opgeleide mensen zitten? Hoe pakken die mannen en vrouwen de jacht op partners dan aan?

Waarom zou je de status van alleenstaande trouwens willen beschrijven in termen van ach en wee? Die fundamentele vraag blijft buiten beeld. Plus, als je dat al wil doen, waarom is single zijn dan voornamelijk een probleem waar vrouwen mee zitten? Da’s een dubbele moraal, De Jong…. Helaas. We lezen er niks over. Niet gehinderd door feiten of logica schept De Jong op een kunstmatige manier voor een  kunstmatig afgebakende groep vrouwen een kunstmatig mannentekort. Het resultaat is onlogisch en onsmakelijk.

NRC, je leek altijd zo’n goede krant. Wil je dit asjeblieft nooit meer doen?

Belgisch wetsvoorstel zet subtiel seksisme op de kaart

Tegen domheid kun je geen wetten uitvaardigen. Eén ding is echter zeker: subtiel seksisme in België is op dit moment het gesprek van de dag. Opeens plaatsen mensen bijvoorbeeld vraagtekens bij de sexy dames naast auto’s. Wat zegt dat over mannen en vrouwen? Wie is de norm en wie is ‘de ander’? Allemaal dankzij minister voor Gelijke Kansen Milquet,  die in een beleidsnota schreef dat ze seksisme aan wil pakken. Ze wil onder andere zwaardere sancties tegen verbale agressie tegen vrouwen, omdat het blijk geeft van minachting en een voorloper kan zijn van fysieke agressie.

Niemand zegt meer openlijk tegen een vrouw ‘jij mag hier niet werken want je bent een vrouw’. Die apartheid is afgeschaft. De mentaliteit van mensen verandert echter veel langzamer. Seksisme in subtiele en minder subtiele vormen is nog steeds alomtegenwoordig. De Standaard noemt het in een kop ‘vandalisme tegen vrouwen’. Het gebeurt dat in dag uit. Slechts weinig vrouwen voelen zich sterk genoeg in hun schoenen staan om hier werk van te maken:

Amper 55 dienden er tussen 2005 en 2010 een klacht in bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. Dat zijn er negen per jaar. Vrouwen hebben duidelijk schrik om als humorloze bitch versleten te worden als ze klacht indienen. ‘Of erger nog: als feministe’, lacht er een. Of als weerloos tutje. ‘We zijn geen diersoort die beschermd moet worden.’ Vrouwen negeren seksisme nog liever dan het weg te lachen.’

Ondertussen valt er weinig te lachen. Want zoals deze krant signaleert tiert het seksisme welig: ,,Denk maar aan Open VLD-nestor Patrick Dewael, die CD&V-kamerlid Katrien Partyka en plein public toebeet dat het ‘goed is dat ze af en toe op de knieën ligt’. Dat heeft een groot nadelig effect op vrouwen. Schrijfster Kristien Hemmerechts zegt hierover in de Standaard:

‘Ik word er ziek van. Letterlijk: misselijk. […]  Studenten die ik een opmerking geef, hóór ik vaak denken: “Stom wijf.” Als vrouw word je minder au sérieux genomen. In de politiek, in de academische wereld, in de kunsten – noem maar op. Literaire generaties, bijvoorbeeld, worden nog altijd gedefinieerd in termen van de mannelijke auteurs. […] Dat seksisme gaat echt niet zomaar verdwijnen. Mannen begrijpen gewoon niet wat het is, seksisme. Ze kunnen dat ook niet begrijpen, denk ik. Blanken zullen ook nooit ten volle beseffen wat racisme is, of hetero’s wat homobashing betekent. Je moet het aan den lijve ervaren om te weten hoe verwoestend het is.’

Zulke minachtende haat maakt ook dat vrouwen minder goed gaan presteren. Bijvoorbeeld in de wetenschap:

In my experience, women often enough get the not so subtle look.  It used to be as bad as “O, isn’t it cute that you are trying to have some confused thought.” Now it is for me more likely to be “What idiot thing does this old woman have to say?”  Sometimes it can be quite explicit, as when a young man said after I delivered an invited talk, “I hope you don’t think your little point affects anything Block has to say.”  It has always interested me that these sorts of things can affect my performance.  Its as though one acts in accord with others expectations.

En als die verwachting is ‘jij bent een stom wijf, je hoort hier niet, jij zult falen’, dan is de kans groter dat een vrouw zich niet thuis voelt, zich dom gaat voelen, op gaat zien tegen het waarmaken van haar ambities. Want als ze dat wil, hoeveel obstakels komt ze dan wel niet tegen? Dat lukt noooooit… Etcetera.

Het verlammende effect van subtiel seksisme wordt niet alleen duidelijk aan de hand van individuele anekdotes, maar blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. Mensen zijn sociale wezens. Openlijke minachting neem je bewust waar. Vaak zorgt het ervoor dat de reden voor de akelige behandeling duidelijk is:

…voordat ze daaraan begonnen, maakte de man bij wie ze solliciteerden een paar opmerkingen tegen ze. Waren die ronduit vrouwonvriendelijk dan verslechterden de prestaties van de vrouwen niet. Sterker nog, in sommige gevallen deden ze het juist beter op de tests. De onderzoekers denken dat dit komt doordat vrouwen het openlijke seksisme niet op zichzelf betrokken. Misschien wilden ze zelfs die kerel wel een poepie laten ruiken en waren ze daardoor extra gedreven om het goed te doen.

Subtiel seksisme is echter minder merkbaar. Grotendeels onbewust neemt een vrouw waar dat de ander haar minacht, afwijst, maar ze heeft geen idee waarom omdat de signalen onder de radar blijven. Bij gebrek aan een duidelijke ‘ vijand’  gaan vrouwen aan zichzelf twijfelen, ontdekte sociaal-psycholoog Sezgin Cihangir van de universiteit Leiden:

Van de vrouwen die zogenaamd werden afgewezen omdat ze foute antwoorden hadden gegeven, kregen we een heel ander beeld. Ze zochten de oorzaak van hun afwijzing bij zichzelf, met als gevolg een slecht zelfbeeld en slechtere prestaties op bijvoorbeeld IQ-testen. Vooral mensen die een lage zelfwaardering hebben, vertoonden deze reactie. Het gevaar hiervan is dat slachtoffers in een vicieuze cirkel terecht komen: door subtiele discriminatie presteren ze slecht, waardoor de daders van discriminatie hun vooroordelen bevestigd zien.’

Cihangir, die promoveerde op zijn onderzoek naar subtiel seksisme, merkt dat slachtoffers vaak geen melding doen van discriminatie:

‘Slachtoffers zijn geneigd te ontkennen dat ze gediscrimineerd worden. Als je zegt dat je gediscrimineerd wordt, erken je immers dat je tot een sociale groep behoort die anderen als negatief evalueren. Bovendien worden klachten over discriminatie vaak als aanstellerij gezien. Dat zijn redenen waarom mensen vermoedens van discriminatie voor zich houden.

Logisch dus dat het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen zo weinig klachten over seksisme ontving. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de angst om gezien te worden als een feministe, als je een klacht indient. (Oh, en als je de discriminatie door krijgt, wáág het niet om boos te worden. Da’s nog erger dan een klacht indienen. De omgeving kotst je massaal uit.)

Nogmaals, subtiel seksisme bij wet verbieden lijkt een heilloze zaak. Het plan van minister Milquet brengt echter discussie op gang. Zo’n discussie kan de aandacht vestigen op de vele manieren waarop seksisme zich manifesteert. Dat kan vervolgens bewustwording op gang brengen. Bij vrouwen en bij mannen. Misschien is dat zelfs effectiever dan een wet. Heeft de actie van Milquet toch nog zin.

Zonder titel

Bron: why is Oscar blue op weblog Women & Hollywood.

Historica vergeet verleden in stereotiep verhaal over mannelijke beschermers

En weer staat er iemand op om via een opiniestuk in een landelijke krant noodkreten te slaken. Veranderingen in de samenleving en de opmars van vrouwen hebben de echte mannelijkheid beschadigd. De man als heldhaftige beschermer en leider is weg! Nu verloederen we en zijn vrouwen verloren!! Terwijl er zware tijden komen en dan hebben we echte mannen hard nodig!!! Er staat nog net niet ‘Bekeert u eer het te laat is’.

Wie zegt dit? We moeten het doen met de mededeling dat de auteur, historica Angela Crott, promoveerde op onderzoek naar het beeld van jongens in de opvoedingsliteratuur. Verder valt De Zesde Clan meteen op dat haar verhaal grote overeenkomsten heeft met een andere hel en verdoemenis schreeuwer: Wim Kuiper. Deze voorzitter van de Christelijke Besturenraad vond ook al dat jongens (en mannen) in het nauw gebracht zijn, onder andere door de vooruitgang van meisjes en vrouwen. Hij hanteerde daarbij dezelfde cliché’s over mannen en vrouwen die Crott nu aanhaalt. En net als Kuiper grossiert Crott op haar beurt in verwijzingen naar de aard van mannen en vrouwen, en verwijzingen naar hoe het vroeger was.

Want vroeger, ja, toen waren mannen nog echte mannen. Bij Crott: dappere ridders, mannelijke leiders die zich opofferen, vrouwen beschermen en als enige de sociale normen van de samenleving in stand houden. Vervolgens ging het mis. De samenleving veranderde (help!), vrouwen begonnen zich te ontwikkelen en werden assertief (iek!) en mannen werden daardoor sukkels en watjes (apocalypse!). Met als dieptepunt de jaren zeventig van de vorige eeuw. Toen raakte de maatschappij de weg kwijt, aldus de historica.

Laat nou net in dat decennium de tweede feministische golf spelen, met vrouwen die de ‘natuurlijke rol’ van dé man en dé vrouw compleet zat waren, streden voor verandering, en ruim veertig jaar later blijk geven van een enorme ontwikkeling. Het is geen toeval dat Crott de ondergang van de samenleving in dat tijdperk situeert en de huidige situatie zo betreurt. Haar stuk is gewoon de meest recente uiting van de  aloude conservatieve en seksistische riedel dat vooruitgang voor vrouwen automatisch ten koste zou gaan van de man, gecombineerd met geweeklaag over de ondergang van de samenleving en oproepen om  terug te keren naar vroeger.

Vreemd, dat je bij Crott & co niks leest over jongensachtige meiden die liever kampvuurtjes stoken en in bomen klimmen. Je leest ook niks over verlegen jongens die liever met een goed boek op de bank zitten. Past niet bij het plaatje.

Vreemd, ook, dat je zo weinig leest bij Crott (of Kuiper, of anderen uit deze stroming) over datzelfde verleden. Hoe passen uitgangspunten over echte mannen en echte vrouwen bij de enorme verscheidenheid aan culturen en omstandigheden? Vrouwen hebben eeuwenlang weten te overleven in poolwoestenijen, jungles, steppen en bossen. Het leven van de een leek in niks op dat van de ander, en de grote diversiteit leidde tot een grote diversiteit aan gedrag. Waar is de echte man dan? Of de echte vrouw? Dat is gewoon een mens die zich aanpast aan wat er is.

Laten we ook even kijken naar mannelijke bescherming door de eeuwen heen. Als vrouwen vroeger bescherming van mannen nodig hadden, was dat vaak omdat andere mannen oorlog voerden, verkrachtten, slaven kwamen halen, huiselijk geweld pleegden. Daarnaast schreven mannen eeuwenlang  religieuze of wetenschappelijke tractaten waarin vrouwen werden afgeschilderd als vuile verleidsters die je alleen met de meest strenge wetgeving onder controle kon houden. Of, de andere kant van de medaille: zwakke, instabiele wezens die een sterke man nodig hadden om hen te behoeden voor onheil. Onheil zoals door diezelfde mannen gedefinieerd.

De ‘mannelijke bescherming’  kwam zodoende meestal neer op vrouwen inperken, hen autonomie ontzeggen, uit het openbare leven houden, van scholen en universiteiten weren, en bovenal controle houden over hun vruchtbaarheid. Dit alles vanuit een houding van welwillend paternalisme (ik weet wat goed voor je is, daar hoef jij je onschuldige hoofdje niet over te buigen) danwel minachting (vrouwen zijn te zwak en te eng). Met als uitschieter regelrechte haat voor vrouwen, opvallend vaak uit religieuze hoek. Als het aan die groepen lag was de mensheid beter af zonder vrouwen.

Daar horen we Crott niet over. Zij vermijdt zorgvuldig alles wat niet in haar verhaal past en kijkt niet verder dan haar neus lang is. Crott en consorten, het zou jullie sieren als jullie het onderzoek van de Radbouw Universiteit Nijmegen eens doornamen, een studie naar de schoolprestaties van jongens en meisjes. Het boek ‘waarom we allemaal van Mars komen’, van Cordelia Fine is ook een aanrader, omdat het gehakt maakt van aannames over echte mannen en echte vrouwen.

Neem ook even de geschiedenis van minachting voor vrouwen erbij. Gerda Lerner’s  boek over het ontstaan van een feministische bewustwording, een klassieker, maakt duidelijk dat onderdrukkende stereotypen over de seksen al eeuwenlang bestaan. En de strijd van vrouwen voor verandering ook. Joshi’s In Her Place is ook een aanrader, met een bundel wetenschappelijke artikelen van in hun tijd gezaghebbende medici, psychologen en wetenschappers. Het seksisme is hilarisch, ware het niet dat het gedachtengoed in mildere vorm voortleeft tot in de huidige tijd. Of Karen Armstrong, het Evangelie volgens de Vrouw, met alle christelijke redeneringen waarom vrouwen beperkt moesten worden tot echte vrouwelijkheid, zodat mannen echte mannen konden blijven.

Wil je daar echt naar terug, mevrouw Crott?

UPDATE: iets later dan de Zesde Clan reageerde ook columniste Malou van Hintum op het artikel van Crott. Inderdaad, vrouwen kunnen die mannelijke beschermer missen als kiespijn

Nederland legt dwingende kledingvoorschriften op

Nederland verbiedt de boerka. Na België en Frankrijk zijn wij nu het derde land waar de regering kledingvoorschriften bij wet gaat afdwingen. Omdat niemand beschuldigd wil worden van afkeer van een bepaalde bevolkingsgroep, stellen de regels officieel dat gezichtsbedekkende kleding niet mag. Behalve boerka’s mogen mensen ook geen integraalhelmen opzetten of bivakmuts dragen. Die nuancering moet de wet door Tweede en Eerste Kamer loodsen.

De zogenaamde nikab bitches in Frankrijk kozen performance acties als middel om te protesteren.

Minister Liesbeth Spies legt in Trouw uit dat Nederland een open samenleving is waar mensen elkaar ook open tegemoet moeten treden. Iedereen moet kunnen participeren. Klinkt mooi, maar de regering wil dit afdwingen met strafbepalingen. De regering negeert met deze vrijheidsbeperking allerlei argumenten tegen zo’n drastische ingreep in het persoonlijke leven van mensen.

Filosofische argumenten bijvoorbeeld, omdat het verbod via allerlei rare redenaties tot stand komt en botst met andere praktijken. Waarom bijvoorbeeld wel de boerka verbieden, maar hoge hakken niet? Die zijn minstens zo schadelijk voor vrouwen als een boerka, en belemmeren de participatie. Probeer maar eens een kilometer op stiletto’s te lopen. Dat vergt jaren oefenen. En wat als het vriest en je hebt jezelf lekker ingepakt met een muts en een das? Krijg je dan ook boetes? Zou wel moeten, want ook dan is je gezicht bijna volledig bedekt.

De wetgeving walst ook over de betrokken vrouwen heen. Wetenschappelijk onderzoek, in het bezit van de regering, laat zien dat vrouwen zelf om allerlei redenen kiezen voor dit soort verhullende kleding. Vaak ging er een jarenlange religieuze zoektocht aan vooraf, ontdekte hoogleraar Annelies Moors. Echtgenoten of familieleden zijn vaak tegen, omdat ze bang zijn voor het sociale stigma dat om een boerka of nikab dragende vrouw hangt. De vrouw neemt die weerstand meestal op de koop toe. Moors gaf daarom twee jaar geleden al aan dat een verbod louter averechts werkt. Ze noemde een verbod, of andere beperkende bepalingen, symboolpolitiek. Met de realiteit heeft het niks te maken. Sterker nog:

Mochten er toch vrouwen zijn die tegen hun zin een gezichtssluier dragen, dan worden zij, volgens Moors, door de politieke plannen slechts harder getroffen. „Als ze van hun echtgenoten hun nikab moeten blijven dragen en straks nergens meer welkom zijn, worden ze nog afhankelijker. Dan gaat de voordeur dicht en zien we ze helemaal nooit meer.” Als de politiek vrouwenonderdrukking wil tegengaan, moeten de pijlen daarop worden gericht. Dus bijvoorbeeld op de slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel, stelt Moors.

De regering negeert ook de juridische kant. Nota bene de Raad van State reageerde uiterst kritisch op de plannen voor een boerkaverbod. Je moet zeer zwaarwegende redenen hebben om de vrijheid van godsdienst aan te tasten. Vaak is het een moeilijke zoektocht naar de juiste balans. In een eerdere casus rondom godsdienstvrijheid oordeelde de De Raad van State dat politieke partij SGP geen basale democratische rechten, zoals het passief kiesrecht, mag onthouden aan vrouwen. De vrijheid van godsdienst moest hier wijken voor een groter goed, zoals het volwaardig kunnen deelnemen aan de democratie en je houden aan internationale verdragen.

Kledingkeuze is echter iets van een geheel andere orde. Een verbod op bepaalde kleding vormt een te grote inbreuk op de religie van mensen. De regering trekt zich echter niks aan van alle hierboven genoemde overwegingen. De landsbestuurders leggen hun oor liever te luisteren bij Jan met de Pet. Die schrijft bijvoorbeeld:

Ten eerste ziet zo’n verknipt tafellaken om je bakkes er gewoon niet uit en ten tweede wil je als westerse man zo’n moslima gewoon in haar facial kijken om te checken of je haar zou doen achter het fietsenhok. Zo zijn wij. En eindelijk snapt de Nederlandse politiek dat ook eens. Dus deze zomer zijn er allemaal lekkere hete moslim chickies te bewonderen op het strand en in het park.

Tsja, dan is de discussie inderdaad gesloten.

Nieuwsronde

Waar zijn de vrouwen? Nou, ze beklimmen een vulkaan om te protesteren tegen huiselijk geweld. Ze bewerken het land en geven hun kinderen te eten met de groente die ze verbouwen. Ze schrijven opiniestukken en boeken en discussiëren over alle vormen van subtiel en minder subtiel seksisme die ze dag in dag uit tegen komen. Zoals eindeloos moralistisch gepreek over hun kledingkeuze, en uitgescholden worden terwijl je staat te bidden. Dat en meer in deze nieuwsronde…

Deze vulkaan bij Antigua beklommen Guatemalteken uit protest tegen huiselijk geweld.

  • Vrouwen uit Guatemala zijn huiselijk geweld beu. Duizenden vrouwen en mannen beklommen daarom uit protest de Volcán de Agua om te protesteren tegen deze agressie. De activisten kregen steun op hoog niveau: ”Ook de nieuwe president van Guatemala, Otto Perez Molina deed mee. Perez Molina zei dat hij het geweld in zijn land wil beëindigen. ‘We willen niet dat Guatemala tot een van de landen met de meeste geweldsincidenten blijft horen’.”
  • Ook in Malawi gingen vrouwen uit protest de straat op. Ze weigeren de situatie te accepteren dat ze het risico lopen om klappen te krijgen zodra ze iets anders aantrekken dan een lange rok. De politie arresteerde inmiddels al vijftien mannen die vrouwen molesteerden omdat ze een broek droegen. Vicepresidente Joyce Banda betreurt de situatie. Volgens haar zijn de economische problemen in haar land zo ernstig dat sommige mensen zich afreageren op anderen. Ook de president steunt de vrouwen en heeft verklaard dat ze mogen dragen wat ze willen.
  • Verrassende uitkomst (niet dus) van wetenschappelijk onderzoek: als vrouwen landrechten krijgen en zelf kunnen bepalen wat ze doen met de opbrengst van hun werk, worden kinderen beter gevoed. Ondervoeding en armoede in gezinnen zijn meestal het gevolg van ondervoeding en armoede onder vrouwen. Help vrouwen, en je helpt de hele familie.
  • Haviva Ner-David is een vrouwelijke rabbi uit Israel. Ze protesteert al jaren tegen de toenemende invloed van ultra orthodoxe joden, die het liefst alle vrouwen uit de openbaarheid weg willen houden. Zelfs bidden ligt problematisch, want stel je voor dat een man een vrouwenstem zou horen. In Double X, een weblog behorende bij internetmagazine Slate, vertelt ze over de situatie in haar land en wat dat betekent voor vrouwen.
  • Waar zijn de vrouwen? Het lijkt wel alsof koppenmakers van kranten en tijdschriften deze aanhef standaard klaar hebben liggen om bij willekeurig welk onderwerp boven een artikel te plaatsen. Waar zijn de vrouwen op een top economisch forum in Davos? Waar zijn de vrouwelijke komieken? Waar zijn de vrouwen in de publieke openbaarheid? Aan de top van bedrijven? Waar zijn de vrouwen als actieve deelnemers in Joodse gemeenschappen? Als politieke kandidaat bij verkiezingen? Als sprekers op conferenties? Waar zijn de vrouwen in Hollywood?  De vraag stellen is simpel. De antwoorden zijn complex, komen uit lange wetenschappelijke analyses, en vergen fundamentele veranderingen. Lastig, lastig…
  • Boksbond AIBA is zo aan het worstelen met de rokjeskwestie, dat ze hun besluit over kledingvoorschriften voor vrouwelijke boksers uitstellen. Minstens tot juli dit jaar. Zolang ze daar al hun aandacht op richten hoeven ze niet na te denken over de vraag waar de vrouwen binnen hun boksbond zijn. Laat staan maatregelen te nemen om meer diversiteit te bereiken.

Vrouwen horen niet tot het volk bij Egyptisch parlement

Vrouwen maken de helft van de bevolking uit, maar als je kijkt naar de samenstelling van de volksvertegenwoordiging in Egypte zou je dat niet zeggen. Vrouwen zijn nagenoeg afwezig in het pas geïnstalleerde parlement. Al hun activisme, hun deelname aan de opstand, protestmarsen houden, het leidde tot slechts acht benoemde vrouwen, nog geen twee procent. Geen enkele partij nam vrouwelijke kandidaten serieus.

Zoek de vrouwen.

Women’s Media Center heeft een duidelijke analyse over dit gebrek aan vrouwelijke volksvertegenwoordigers:

We can’t just blame Islamists who didn’t run women candidates; liberal parties also failed to support women candidates. Despite the rule that one woman had to be included on every party’s lists, all of these women appeared at the end of the lists. Because of the proportional system, if eight names are listed, unless your name is in the top three or four, you’re unlikely to be elected. There used to be a quota for women, but quotas became synonymous with the old regime that used women for their own interest. Women’s rights organizations tried to lobby for reinstating the quota system but did not succeed.

Een breed gedeelde, institutionele weerstand hield vrouwen op die manier buiten de poort. Erger, dit bijna geheel uit mannen bestaande parlement gaat niet alleen de nieuwe grondwet opstellen, maar werkt ook mee aan een conservatief klimaat. Analisten signaleren dat Egypte op dit moment met zoveel complexe, onoverzichtelijke problemen kampt, dat politieke partijen het eenvoudiger en makkelijker vinden om zich te beperken tot het morele gedrag van vrouwen. Trekken ze de juiste kleren aan, gedragen ze zich zedig genoeg? Daarnaast is het ook een manier om aandacht te trekken:

“When Egyptian media spends hours and hours discussing bikinis and alcohol with presidential candidates, it tells you where women are going,” says Marwa Rakha, an Egyptian writer, broadcaster and blogger. […] Rakha sees a cynical populist ploy. “They want attention, lights and media presence. How else will they get there unless they talk about women and their evil bodies?” she said. “These are issues that people can relate to on a personal level,” explains Karima Abedeen, a secular British-Egyptian living in Cairo. “They are also vague and not quantifiable and most of the people who use these issues as their platform haven’t a clue about how to solve any of the other, more urgent social and political issues.”

Egypte is daar niet uniek in. Hetzelfde gedrag zie je bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Enorme giga schuldenlast? Werkloosheid? Groeiende kloof tussen arm en rijk? Maakt niet uit, laten we het liever hebben over seksueel actieve vrouwen en wat ze wel en niet mogen doen met hun baarmoeders, zulks ter beoordeling van anderen:

Abortion is not only the best arrow in these politicians’ quivers, in terms of pleasing a crucial segment of the Republican base — it is arguably the only arrow they have. The reality, as has become evident since Obama’s election, is that the Republican party is tied to economic policies — opposition to infrastructure spending, fanatical devotion to tax cuts for the most wealthy — that will not create jobs, but, in fact, will destroy them. So abortion has, once again, as I termed it in my book, become a “brilliant distraction” from pressing social problems.

Tegenwicht bieden aan dit mechanisme is lastig. Maar vrouwen in Egypte blijven opkomen voor zichzelf. Zo sloegen ze leden van de zedenpolitie hun buurt uit  – ze waren de terreur van ultra fanatieke Salafisten helemaal zat. En vrouwen zijn de optimistische dagen van de revolutie niet vergeten. Die revolutie gaat gewoon door. Is het niet in of via het parlement, dan wel via de straat.

De Gereedschapskist: gendered innovations

Farmaceutische bedrijven testen nieuwe pillen meestal alleen op mannen. Het gevolg: van de tien medicijnen die de Verenigde Staten van de markt moesten halen, kwam dat in acht gevallen doordat vrouwen er slecht op reageerden, merkte de Stanford University. Lees: hun gezondheid liep gevaar. Het is vanwege dit soort praktijken van het allergrootste belang dat onderzoekers gender meenemen in het opzetten en uitvoeren van studies. Om wetenschappers daarbij te helpen werkte de universiteit mee aan de site Gendered Innovations.

De site biedt een stappenplan om in iedere fase van een onderzoek gender en geslacht mee te nemen. Dat begint vanaf het begin. Hoeveel middelen zijn er beschikbaar, waar zet je geld en personeel op in, hoe stel je prioriteiten? En eindigt met de manier waarop je je resultaten wereldkundig maakt. De site geeft talloze voorbeelden om concreet te maken waar je aan kunt denken als je het stappenplan volgt. Bijvoorbeeld bij het formuleren van de onderzoeksvraag:

What research questions would lead to more robust research designs and methodologies? For example, in studies of sexual differentiation, geneticists have revealed the shortcomings of scientific models that portrayed the female developmental pathway as “passive.” By challenging assumptions of passivity, researchers formulated new questions about the ovarian developmental pathway. New findings now suggest that both female and male development are active, gene-mediated processes.

Met andere woorden: stereotiepe aannames over mannen en vrouwen kunnen zomaar in je onderzoeksvraag sluipen, en dat zorgt ervoor dat je niet ziet wat er gebeurt en ontdekkingen mist. Dat zou jammer zijn.

Om het makkelijker te maken de methode te volgen, ontwikkelde de site een aantal checklists. Die van wetenschap algemeen is nog in voorbereiding, maar onderzoekers op het gebied van de medische wetenschap en gezondheidszorg kunnen al aan de slag. Wie inspiratie op wil doen, kan terecht bij diverse voorbeelden.

Bijvoorbeeld knieprotheses. Fabrikanten brachten speciale modellen voor vrouwen op de markt, maar door te kijken naar gender bleek dat die speciale vrouwenprothese nergens op sloeg. Iemands lengte en de vorm van de botten waren veel belangrijker dan geslacht, en een ‘ vrouwenknie’ paste soms beter bij een man dan bij de vrouw waarvoor het ding bedoeld was. Kortom, het was beter om gender volledig los te laten en per individu een passende prothese te vinden. En daar waren de wetenschappers nooit op gekomen als ze niet kritisch en open naar de realiteit hadden gekeken.

Anti abortus terreur komt op gang via internet

Namen, privé adressen en foto’s van artsen en ander personeel van abortusklinieken. Waar geen foto voorhanden is volgt een beeld van een arts in handboeien. Welkom op een nieuwe site van Operation Rescue, een fanatieke pro life organisatie uit de Verenigde Staten. Via hun site Abortiondocs.org kan iedereen precies zien waar hij of zij terecht kan om het aanbieden en uitvoeren van een legale medische  ingreep zo gevaarlijk mogelijk te maken voor alle betrokkenen.

The website’s mission statement says the aim is “to provide, comprehensive, up-to-date information about the abortion cartel and its abuses so that the whole truth about the horrific nature of their grisly business can be exposed and stopped through peaceful, legal means.” That “peaceful” bit after so much inflammatory language isn’t very persuasive or reassuring

schrijft de New York Times. De site werkt met dit soort taalgebruik terreur in de hand. Dat is problematisch, want de Verenigde Staten kennen veel geweld, zoals aanslagen op klinieken en moord op artsen. De moord op dokter Tiller, in 2009, is het meest recente voorbeeld. En als het om klinieken gaat, gooide een losgeslagen individu meteen op de eerste dag van het nieuwe jaar 2012 een brandbom naar een abortuskliniek.

De meeste media zwegen over deze aanslag. Vreemd, want deze en soortgelijke acties voldoen precies aan de definitie van binnenlands terrorisme. Het zijn daden om de bevolking te intimideren en een bepaalde kant op te dwingen. Veel christelijke politici weigeren echter deze terreur als terreur te benoemen, omdat ze het voor een belangrijk deel eens zijn met de aanhangers van gedwongen zwangerschap en baarplicht.

De start van de site, die drempels opwerpt voor abortus, is extra ironisch omdat op dit moment ook een wereldwijde studie de ronde doet. De Wereld Gezondheidsorganisatie en het Guttmacher instituut tonen keihard aan dat strenge wetgeving niet leidt tot minder abortus. Vaak is het omgekeerde het geval: strenge wetgeving veroorzaakt meer abortussen en meer dode en verminkte mensen. Het heeft dus op twee manieren een averechts effect.

Bovendien blijkt toegang cruciaal. De ingreep kan wel legaal zijn, maar als de drempels te hoog worden kunnen mensen alleen op een onveilige manier een ongewenste zwangerschap afbreken. Daardoor wijken cijfers uit ontwikkelingslanden nauwelijks af van de cijfers uit het zuiden van de Verenigde Staten. Dit patroon  is al jaren bekend, maar dat vrouwen doodgaan boeit blijkbaar niemand. De mensen die zichzelf pro life noemen en terreur zaaien onder artsen en verpleegkundigen, moeten de feiten eens tot zich door laten dringen. Dan zullen ze zien dat ze eigenlijk pro dood zijn. En wie wil dat nou?

Campagne tegen verkrachting heeft effect

Na jarenlange stijgende cijfers ziet de politie van de Canadese stad Vancouver over het jaar 2011 opeens een daling van tien procent in de statistieken over verkrachting. Dat komt niet alleen door extra training voor agenten. De politie vermoedt dat een campagne tegen verkrachting ook effect heeft. Pikant detail: de posters richten zich op de mannen. Zij worden opgeroepen om niet ‘díe vent’ te zijn, zo’n vent die mannen en vrouwen verkracht. Dat gebeurt niet vaak, mannen aanspreken, maar het blijkt te werken.

De beeldtaal van de campagne laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Eentje toont bijvoorbeeld een vrouw die totaal bewusteloos op een bank ligt, omringd door lege flessen. Daaronder de tekst:

“Just because she isn’t saying no doesn’t mean she is saying yes,” the poster says. “Sex without consent = sexual assault. Don’t Be That Guy.”

De aanpak van de postercampagne was een bewuste keuze:

“We want to make visible the role that men have in ending violence against women and this campaign is directed at men,” said spokeswoman Angela Marie MacDougall. “It’s directed at young men between the ages of 18 and 25.”

De campagne doet recht aan de feiten. De meeste verkrachters zijn mannen. Hun slachtoffers zijn vaak vrouwen uit hun omgeving – de gemiddelde verkrachter is niet een vreemde man die uit de bosjes springt, maar een bekende van de vrouw. Als mannen stoppen met verkrachten daalt het aantal slachtoffers. Simpel.

Ook een andere campagne erkent dit. My Strength gooit het erop dat een man zijn kracht op een positieve manier kan gebruiken. In plaats van ‘díe vent’ te zijn, roepen posters in de Amerikaanse staat Californië mannen op, om een positieve mannelijkheid uit te stralen. De slogans gaan over mannen die op een respectvolle manier beschermend optreden om te voorkomen dat vrouwen het slachtoffer worden van seksueel geweld. Bijvoorbeeld door even met haar mee naar huis te lopen en dan ook echt bij de deur afscheid te nemen. Of als ze nee zegt, ook meteen te stoppen met je eigen seksuele toenaderingspogingen.

Deze campagne is een initiatief van een actiegroep van mannen die verkrachting tegen willen gaan. De ontvangst was lovend:

To my mind it takes the key Authoritarian value of Strength and couples it with normally opposing Nurturing priorities. An excellent way, to my mind, to appeal to men’s strength and egos whilst chanelling them into doing the right thing.

En:

We changed our minds about bullying. We can still change our minds about rape. Rape has never been solely a women’s issue — it’s everybody’s issue. Women on their own can’t stop it. But with thoughtful, responsible men as allies and partners, we can change hearts and minds, policies and perceptions. As My Strength reminds us, real men don’t resort to rape.

Goede voorbeelden die navolging verdienen. Dat er nog maar veel van dit type campagnes mogen volgen.

Rabbi stelt mannen verantwoordelijk

Waarom zouden vrouwen in Israel niet in het openbaar mogen zingen of spreken? Ultra orthodoxe mannen die daar een probleem mee hebben, moeten de verantwoordelijkheid niet bij vrouwen leggen, maar zichzelf aanpakken. Dat stelt rabbi Dov Linzer in een opiniestuk voor de New York Times. De Joodse religieuze leider schreef zijn stuk naar aanleiding van ontwikkelingen in Israel, waar ultra orthodoxe joden vrouwen zoveel mogelijk uit de openbaarheid en uit het stemhokje proberen te houden.

Linzer schrijft dat hij vaak dezelfde verklaringen hoort voor het intolerante gedrag van deze mannen. Hij verwerpt die uitleg:

We are told that they arise from a religious concern about modesty, that women must be covered and sequestered so that men do not have improper sexual thoughts. It seems, then, that a religious tenet that begins with men’s sexual thoughts ends with men controlling women’s bodies. This is not a problem unique to Judaism. But the Talmud, the basis for Jewish law, offers a perhaps surprising answer: It places the responsibility for controlling men’s licentious thoughts about women squarely on the men.

De Talmud stelt volgens Linzer namelijk dat mannen niet op een seksueel getinte manier naar een vrouw mogen kijken. Er zijn kledingvoorschriften, maar die zijn algemeen opgeschreven en houden vooral verband met de innerlijke houding van de gelovige. De man moet zijn gedachten rein houden en zich op een eerbare manier gedragen, en als een vrouw hem daarvan afleidt moet hij zichzelf aanpakken. De manier waarop ultra orthodoxe joden zich gedragen, heeft precies het tegenover gestelde effect, stelt Linzer:

In fact, though, their actions objectify and hyper-sexualize women. Think about it: By saying that all women must hide their bodies, they are saying that every woman is an object who can stir a man’s sexual thoughts. Thus, every woman who passes their field of vision is sized up on the basis of how much of her body is covered. She is not seen as a complete person, only as a potential inducement to sin.

En dat, lieve lezer, leidt tot vrouwenhaat. De vrouw is geen mens meer, maar wordt een poel van verderf, een snode verleidster, een bedreiging. Voor mannen. Het maakt in zo’n context niet uit wat de vrouw doet of aan heeft, het is toch fout:

…once you judge a female human being only through a man’s sexualized imagination, you can turn even a modest 8-year-old girl into a seductress and a prostitute. At heart, we are talking about a blame-the-victim mentality. It shifts the responsibility of managing a man’s sexual urges from himself to every woman he may or may not encounter. It is a cousin to the mentality behind the claim, “She was asking for it.”

Dat is de houding die de rabbi veroordeelt in zijn opiniestuk.  Jezebel juicht het standpunt toe en trekt het in een breder verband. Wat de rabbi schrijft is ook van toepassing op andere religies, signaleert het blad. Neem bijvoorbeeld Karen Armstrong. Die bracht nauwkeurig in kaart hoe allerlei christelijke kerkvaders worstelden met het lichamelijke en het seksuele. Ook zij kozen voor de makkelijkste oplossing. Geef vrouwen maar de schuld. Projecteer je afkeer op hen, stel hen verantwoordelijk. Zij moet ingeperkt worden, zodat hij niet verleid wordt.

Ook seculiere organisaties, zoals de Slutwalk beweging, stellen dit gedrag aan de kaak. Wereldwijd gingen vrouwen en mannen de straat op om te benadrukken dat mannen verantwoordelijk zijn voor verkrachting en vrouwen lastig vallen op straat. Vrouwen zijn niet de poortwachters van de mannelijke seksualiteit, ze zijn niet verantwoordelijk voor het gedrag van mannen, geen enkele vrouw vraagt erom verkracht te worden.

Heel goed dat een rabbi reageert op de ontwikkelingen in Israel. Velen delen zijn mening en argumenten. Die tegenstemmen kun je niet hard genoeg laten klinken in een wereld vol fanatici.

UPDATE: ter nieuwe illustratie van het probleem: na het belagen van een 8-jarig meisje, richtten ultra orthodoxe joden hun pijlen op 25 januari op een automobiliste die in de ogen van de mannen te westers gekleed was. Hun reactie was niet naar huis gaan en bidden, maar

De mannen sprongen op de auto van de vrouw, sloegen ruiten stuk, gooiden bleekwater naar binnen en staken alle banden lek. Toen de vrouw probeerde te vluchten, gooiden zij met stenen.  De 27-jarige Natali Mashiah raakte lichtgewond aan haar hoofd. Zij werd achtervolgd door een menigte, toen de politie haar kwam ontzetten. Die heeft vijf arrestaties verricht. 

De Gereedschapskist: of je maakt er een spelletje van

Misstanden? Vervelende ervaringen? Maak er een spelletje van! Op de computer of de mobiele telefoon kun je je gerechtvaardigde, logische woede vormgeven in een digitaal spel. Maar ook gewone commerciële games kunnen onverwachtse bevrijdende effecten hebben op vrouwen.

Laten we eerst kijken bij computerspelletjes als verzet. Neem India. In geval van huwelijksplannen vragen families geld en goederen aan de familie van de bruid, als dank voor het overnemen van hun waardeloze dochter. Vaak voelen de families van de bruidegom zich niet voldoende gecompenseerd voor deze opoffering. Ze vernederen en mishandelen de bruid. Of mevrouw krijgt een ongelukje achter het fornuis als ze niet voldoende geld oplevert of te lang wacht met het baren van zonen.

Uit woede over deze sociale misstanden lanceerde een datingorganisatie het spel Angry Brides. A la Angry Birds kunnen spelers met een katapult schieten. Maar in plaats van sjagerijnige vogels die varkentjes molesteren, kan de speler nu deegrollers, slippers en pannen smijten naar kerels die veel te veel geld vragen. Bij iedere rake klap verminderen de eisen van de aanstaande bruidegom.

Het spel, als applicatie te downloaden en spelen via een opengestelde Facebook pagina, komt uit de koker van Shaadia, een engelstalige datingsite. Shaadia verklaart dat de organisatie gelooft in liefde en huwelijken waar respect en genegenheid de boventoon voeren. In die wereld is geen plaats voor bruidsschatten eisen. Daarom is de slogan van het spel ook: ‘een vrouw geeft kracht, zorg en alle liefde die je nodig hebt, geen bruidsschat’.

Andere computerspelletjes laten je het effect voelen van alledaagse problemen. Zo komt het veel te vaak voor dat vrouwen door wildvreemden op straat aangesproken worden. Soms grappig en complimenteus, maar soms ook agressief, vijandig en op een onaangename seksuele manier. Hoe voelt dat, wat moet je doen? Het leidde tot Hey Baby, een spel waarin je als vrouw door straten en parken dwaalt en constant aangesproken wordt. Je kunt kiezen of je rustig reageert of een geweer tevoorschijn haalt en mensen overhoop knalt, maar wat er ook gebeurt, je blijft rondlopen en het aanspreken houdt niet op, nooit. Het spel is een soort feministische first person shooter én performance stuk ineen.

Bewustwording komt ook op gang met een app die je laat raden of een bepaald salaris voor bepaald werk het gemiddelde loon is van mannen of van vrouwen. Het Amerikaanse ministerie van werkgelegenheid liet dit type spelletje ontwikkelen ter gelegenheid van Equal Pay Day. Dat is de dag in het nieuwe jaar, waarop vrouwen eindelijk aan het salaris komen wat hun mannelijke collega op 31 december van het jaar daarvoor al had binnengeharkt.

Naast dit type activistische spelletjes, die een politiek doel voor ogen hebben, kun je natuurlijk ook gewone games spelen. De markt biedt zat vrouwenhaat, in de vorm van games zoals Duke Nukem. Slimmere bedrijven brengen echter ook games uit die vrouwelijke personages serieus nemen en een belangrijke rol of de hoofdrol geven. Dat kan onbedoeld een bevrijdend effect hebben. Verschillende fans maakten lijstjes van computerspelletjes die zijzelf als feministisch ervaren. Zoals deze, met grote uitgaven zoals Portal, Dreamfall, Tomb Raider en Beyond Good & Evil. Een gamer bekende zelfs dat Beyond Good&Evil een feministe van haar maakte.

De ‘female Shepard’, FemShep voor fans, beeld uit Mass Effect 3.

Als een spel je laat kiezen of je als man of als vrouw speelt, is de kans bovendien groot dat gamers helemaal blij worden van een sterke vrouw die het spel draagt. Een personage zoals Shepard uit de Mass Effect serie, functioneert in vrouwelijke gedaante als een voorbeeld voor spelers en speelsters:

FemShep doesn’t simper, her chest doesn’t need it’s own Mass Effect Field just so she can walk upright, and her armor covers every damn inch of her. At the same time, I love that the game addresses the fact that she IS a woman, and that while her crew might not think it an issue, there’s always some jackass that can’t see past the boobs to the gun (Harkin in ME1 and the Blue Suns recruiter on Omega in ME2)- but she can handle them, too.

Kijk, met zo iemand wil je je wel in gevaarlijke avonturen begeven. En het leuke is: zowel vrouwen als mannen staan graag in haar schoenen. En kunnen op die manier wennen aan een vrouw die 1. geen lustobject is 2. de leiding heeft en 3. het spl draagt. Ze is in het spel een militair. Ze doet wat militairen doen, als professional. Het is vanzelfsprekend. Dat soort leermomenten kun je niet vaak genoeg hebben.

Strengere wetgeving betekent in de praktijk meer abortussen

Het is officieel: een superstrenge abortuswetgeving zorgt niet voor minder abortussen, maar meer. Een ander gevolg is dat een steeds hoger percentage ingrepen plaatsvindt op een onveilige manier. Dat melden de Wereldgezondheidsorganisatie WHO en het Guttmacher Instituut, die onderzoek deden naar de situatie in de periode 1995-2008.  Wereldwijd steeg het aantal onveilig uitgevoerde abortussen van 44 naar 49%.

Medisch vakblad The Lancet publiceerde de onderzoeksresultaten. Het blad nam bewust een risico:

Cultural and religious opposition to abortion prevents the issues being properly discussed, let alone tackled, said Richard Horton, editor of the Lancet medical journal which published the report online. Yet the complications of abortion are responsible for 13% of maternal deaths and reducing those deaths is now a major global focus. “The mere mention of the word ‘abortion’ in the journal leads to a phenomenal and visceral reaction against even discussing the issue,” Horton told journalists.

Dat het blad die vijandige sfeer trotseert en het onderzoek gewoon op de agenda zet, is omdat de medische gemeenschap de zorgen van de WHO en het Guttmacher instituut deelt. De meeste medici vinden het niet fijn als mensen massaal dood gaan aan iets wat je kunt voorkomen. Daarnaast kampen per jaar naar schatting 8,5 miljoen vrouwen met complicaties na een slecht uitgevoerde abortus. Denk aan verminkingen of permanente pijnklachten. De gezondheid van nog in leven zijnde vrouwen loopt hierdoor ernstige schade op.

Daarnaast stagneerde een gestage daling in het aantal abortussen. Beide instituten wijten dit aan mondiale ontwikkelingen op het gebied van preventie. Landen doen steeds minder om ongewenste zwangerschappen te voorkomen en besteden tegelijkertijd ook minder aandacht aan het gebruik van voorbehoedsmiddelen. Als abortus ook niet mag, kunnen vrouwen geen kant op. De WHO en het Guttmacher instituut sluiten hun publicatie in medisch vakblad The Lancet daarom af  met een oproep:

Restrictive abortion laws are not associated with lower abortion rates. Measures to reduce the incidence of unintended pregnancy and unsafe abortion, including investments in family planning services and safe abortion care, are crucial steps toward achieving the Millennium Development Goals.

Nederland volgt deze aanbevelingen al. Het gevolg? Een integer systeem met louter positieve uitkomsten. Door een combinatie van voorlichting, anticonceptie en gezondheidszorg op maat, waarbij zowel een veilige bevalling als een veilige abortus beide een keuze zijn, staat Nederland bovenaan als het gaat om het percentage levende baby’s en vrouwen. Bij negatieve zaken zoals het percentage tienerzwangerschappen, abortussen of dode of verminkte vrouwen, staan we juist onderaan, met de laagste cjifers. Laten we zuinig zijn op onze aanpak en deze humane resultaten koesteren.

Man krijgt thuis opeens twee linkerhanden

Altijd geweldig om ’s ochtends in het openbaar vervoer gratis krantje Spits open te slaan. Deze keer met een special over het huishouden doen. Nou, dan weet je het wel. De krant die glimmend van genoegen meldt dat een man het beste ontspant als hij zijn vrouw het huishouden ziet doen, had natuurlijk super interessante dingen te vertellen over man, vrouw en huishouden.

Tot wie zou deze special zich richten? Denkt u even mee. Huis, huisvrouw, huishouden. Inderdaad. Dat hoort bij elkaar zoals de zwaartekracht bij de maan. Bijna alle artikelen richten zich dan ook op de dames. Moeder de sterke huisvrouw die zelf wel bepaalt wat ze doet (zolang ze maar stoft, afwast en poepluiers opruimt), deskundologen die ernstig vertellen dat het huishouden er de laatste tijd een stuk moeilijker op is geworden. Als we blijven ventileren en op zestig graden wassen komt het echter goed. Phew! Da’s een hele geruststelling. Oh, en het huishouden is reuzegemakkelijk. Echt! Wie kan lopen, kan ook stofzuigen. Helder!

Maar een special over het huishouden is geen special, als er niet ook een verdwaalde man geïnterviewd wordt. Een Nederlandse hiphopartiest verkondigt trots dat hij ijverig zijn pas bevallen vrouw helpt. Meehelpen, inderdaad. Zolang zij maar in de gaten houdt wat er moet gebeuren, en om hulp vraagt, wil hij best iets doen om haar te ontlasten. Voor de rest heeft hij namelijk géén idee. Zijn handen zijn te groot om babykleertjes op te vouwen (ach gut), hij kan niet stofzuigen (wel lopen? Of ligt dat ook moeilijk?) en mocht hij nog twijfelen, dan is hij er zelf als de kippen bij om nadrukkelijk te zeggen dat zijn vrouw zegt dat hij het huishouden niet goed kan doen. Zie je wel, die bemoeizuchtige kenau van een regeltante haalt het huishouden zelf bij hem weg, hij kan er niks aan doen. Echt niet.

Jeeeeeeeeeezus. We hebben het hier niet over hogere wiskunde zeg. Dezelfde mannen die zo hulpeloos doen, kunnen eenmaal alleen opeens best een tafel afvegen, stofzuigen of de aan-knop van een wasmachine vinden. Het zijn techniekloze hulpmiddelen, zoals een doekje – weet je wel? Sopje, doekje, veeg veeg? – danwel apparaten die gemaakt zijn voor vrouwen. En vrouwen, dat weten we allemaal, zijn a-technisch, dus als zij de stofzuiger wel goed kan bedienen, wat zegt dat dan over hem? Waar is die stoere, rode lappen vlees etende ontdekker en krijger gebleven? Jankend in een hoekje gekropen zeker.

Nee, heren hebben een hele andere reden om deze ‘ o ik ben zo hopeloos en mijn vrouw vindt ook dat zij het beter kan’ houding aan te nemen. Het loont om gedurende een kort moment publiekelijk af te gaan als een enorme randdebiel. Want dan valt daarna niemand je meer lastig. De feiten spreken boekdelen:

…in Nederland de grootste ongelijkheid bestaat tussen de vaders en moeders in jonge gezinnen: de vaders dragen het minst bij aan de zorg voor kinderen, en de moeders hebben verhoudingsgewijs het minst betaald werk. Alleen Italiaanse vrouwen doen meer in het huishouden dan de Nederlandse. […] Mannen onttrekken zich het sterkst aan de minst aantrekkelijke taken zoals schoonmaken en de was doen. […] De zorg voor kinderen neemt weliswaar toe, maar deze is sterk gericht op bijvoorbeeld sport en ontspanning. De meer verzorgende taken blijven buiten schot en worden aan derden – meestal de moeder – overgelaten.

Komop mensen, in welk jaar leven we? Negentig procent van de vrouwen strijkt kleding tegen nog geen twintig procent van de mannen? Wat is dit? Samen betaalde en onbetaalde arbeid eerlijk delen met je partner, ongeacht sekse of samenlevingsvorm, kan prima. Er zijn allerlei handige hulpmiddelen om het huishouden op een volwassen manier bespreekbaar te maken, zoals de household equality scale. Juist ook als je kinderen krijgt hard nodig om te voorkomen dat zíj vervalt in zorgen en een deeltijdbaantje, met inlevering van haar economische zelfstandigheid, terwijl hij ‘helpt’ in het huishouden  en daar ook nog eens dankbaarheid en complimenten voor verwacht. Een echte vent strijkt zijn eigen overhemd. Waar wacht je op?

Nieuwsronde

Goed en slecht nieuws uit de wijde wereld. Het Amerikaanse programma de Lettermanshow heeft een medewerker ontslagen, die voornamelijk mannen boekte voor het programma. Want hij vindt vrouwelijke komieken niet leuk, dus exit jullie.  Plus: opnieuw bewijzen dat culturele omstandigheden veel meer invloed hebben op wiskundeprestaties dan de genetische of biologische kenmerken van jongens en meisjes. Dat en meer in deze Nieuwsronde.

  • Tijdschrift Lover ging van papier naar nullen en enen. Tijd voor het blad om stil te staan bij de media in Nederland. Is er ruimte voor feministische journalistiek? (Altijd, zou de Zesde Clan zeggen). Hoe zit het met de digitalisering van de media? Welke trends kunnen we in de toekomst verwachten? Lover zelf zet in ieder geval een duidelijke lijn neer als het gaat om feministische journalistiek bedrijven: ,,het gaat erom verhalen achter gebeurtenissen te vertellen om zo te laten zien dat er meer aspecten van en lagen in ‘de’ werkelijkheid zitten dan op het eerste gezicht lijkt. […]  Zo wil LOVER vanzelfsprekendheden over gender op losse schroeven zetten en laten zien hoe praktijken doorwerken in het leven van mannen en vrouwen en degenen die zich niet in die termen laten vangen.”
  • Eddie Brill vindt vrouwen niet grappig en dus boekte hij hen niet voor het Amerikaanse humoristische programma de Letterman show. In een uitgebreid portret stelde de New York Times hem voor als de poortwachter voor komieken. Dat pakte al snel problematisch uit, want Brill zei expliciet dat hij vrouwelijke cabaretiers niet leuk vond en dus niet boekte. Grote ophef volgde, waarna de Lettermann show hem ontsloeg.  Commentaar van Jezebel: ,,Sure Brill is allowed to think that women comedians aren’t funny, but it was problematic that he was in a position in which he was denying them jobs on principle. That’s institutional sexism.”
  • Sociological Images heeft als slogan ‘zien is geloven’. Grafieken en andere vormen van infographics spelen dan ook een grote rol als ze schrijven over verantwoord uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek. Zoals deze, naar grote verschillen tussen landen in de wiskundeprestaties van jongens en meisjes. In het ene land scoren beide seksen nagenoeg gelijk, in het andere land zijn de meisjes beter dan de jongens, terwijl jongens in het andere land het wat beter doen, maar een aantal meisjes de hoogste uitschieter op hun naam zetten. De rol van de biologische aanleg wordt zwaar overdreven. Cultuur is veel belangrijker.
  • Vrouwen moeten hun kind hun eigen achternaam kunnen geven. Dat stelt de Belgische minister van Gelijke Kansen in haar nieuwe beleidsnota. Het land wil een wetsvoorstel doen om dit mogelijk te maken. In Nederland kon dit al langer, zij het dat je dit bij de aangifte van de geboorte expliciet aan moet geven. Doe je dat niet, en ben je getrouwd, dan krijgt een kind nog steeds automatisch de achternaam van de vader.
  • En weeeeer een managementboek waarin vrouwen te horen krijgen wat ze allemaal fout doen op weg naar de top, en wat ze beter kunnen doen om leidinggevende posities te bereiken. The Independent heeft er genoeg van. Wie moet er eigenlijk veranderen? ,,..We must gain a top-flight education, then bore ourselves senseless taking extra accountancy qualifications to prove we are not a financial liability, and learn to shoot clay pigeons. Only then will we have the confidence to schmooze the people who matter. Are male executives ever sent on courses to learn how unconscious bias works?” Zoals kenniscentrum Catalyst al talloze keren aantoonde zit het systeem verkeerd in elkaar. Dat moet veranderen, niet de individuele vrouw.
  • In het verlengde daarvan: Nederland heeft officieel beleid voor gelijke behandeling, maar het is stil, héél stil in Den Haag. Hoe staat het ermee, welke wetsvoorstellen liggen in een la te verstoffen, wat kunnen we verwachten de komende tijd? Kenniscentrum E-quality stelde een factsheet op om iedereen bij te praten. ‘Hier en daar zit er schot in’, schrijft E-quality zo optimistisch dat het om te huilen is.

Hoogleraar steunt universiteit Groningen

De Rijksuniversiteit Groningen handelde wel degelijk correct bij de benoeming van twaalf vrouwen tot ‘persoonsgebonden’ hoogleraar. Volgens Ben Sloot, specialist gelijke behandeling en zelf hoogleraar Rechtswetenschappen, zat de Commissie Gelijke Behandeling ernaast toen deze de handelswijze van de universiteit afkeurde. De CGB zou het Europese recht te beperkt uitleggen en onvoldoende rekening hebben gehouden met de afwijkende benoemingspraktijken binnen universiteiten.

Bijna alle hoogleraren zijn blank, man en boven de veertig. Dat is geen toeval.

Het opiniestuk van Sloot is het meest recente salvo in een voortdurend debat over discriminatie, gelijke kansen en de doorstroom van vrouwen naar banen met macht en status. Sloot stelt dat er wel meer mensen persoonsgebonden hoogleraar worden. Universiteiten nodigen voor zo’n functie meestal maar één persoon uit. Ook de RUG deed dat, met dit verschil dat ze alleen vrouwen benaderden. Ze zochten excellente wetenschappers. Van de zeventien vacante functies vervulde de universiteit er uiteindelijk twaalf. Dat hield absoluut niet in dat mannen opeens nergens waren:

In dezelfde periode dat de twaalf vrouwen werden benoemd als ‘persoonsgebonden’ hoogleraar, werden op de RUG vijftien mannen benoemd op ‘niet-persoonsgebonden’ hoogleraarposten. Daarbij was geen enkele vrouw. Dat bevestigt de wrange constatering van de universiteit zelf, dat mannen positief worden gediscrimineerd. Terecht kon het universiteitsbestuur daarom concluderen dat er voor mannen voldoende mogelijkheden overbleven om hoogleraar te worden.

Sloot vindt dat de CGB nog een keer goed moet kijken naar het oordeel en de basis waarop de commissie de handelswijze van de RUG afkeurde. Anders durft straks niemand iets te doen aan de systematische uitsluiting van talentvolle vrouwen:

Vanzelfsprekend moeten de uitspraken van het Europese Hof te goeder trouw worden uitgelegd. Maar dat betekent niet dat men de ogen moet sluiten voor de feitelijke werking van de selectieprocedures voor hoogleraren. Het zou de commissie sieren als ze aan die feiten het nodige juridische gewicht toekent. Dán zou de uitkomst een geheel andere zijn geweest. Het gevaar is nu groot dat deze uitspraak het signaal is voor universiteiten, en wellicht ook andere organisaties, om verder maar met de armen over elkaar te blijven zitten.

Die vrees is niet onterecht. De RUG hief onlangs een interne Universitaire Commissie Emancipatie op. Scheidend commissielid José Heesink, in een interview van 12 januari dit jaar:

 “In de praktijk worden mannen en vrouwen niet gelijk behandeld. Dat mannen op individueel niveau last hebben van zo’n bevorderingsmaatregel, kan ik me trouwens wel voorstellen. Het is niet leuk als je even niet mee mag doen. Maar het is een feit dat alleen harde maatregelen zoals deze werken. Dan verandert er iets. Wij zijn als commissie wel bang dat het nu minder wordt.”

Heesink reageerde in dit interview ook op het gegeven dat een studentenbond naar de Commissie Gelijke Behandeling stapte.
Dat juist de GSb de kwestie heeft aangekaart is volgens haar niet verwonderlijk. Omdat vrouwen massaal studeren, in dat stadium nog perfect meekomen, en goed presteren, ontstaat het beeld dat er geen problemen zijn. Heesink: ,,Die hebben het idee dat het allemaal vanzelf wel goed komt, die nemen dat hele verschil tussen mannen en vrouwen niet waar.” De klap komt pas later, als vrouwen hun studie afgerond hebben en verder willen. Daar bestaan zeer duidelijke cijfers over.

Feministische bingokaarten, deel 2

Voor de rubriek De Gereedschapskist dook de Zesde Clan in de wereld van feministische bingokaarten. En wat voor een wereld. Er zijn veel, veel meer kaarten gemaakt om op een grappige manier tegenwicht te bieden aan de berg clichématige defensieve kulargumenten die vrouwen over zich heen krijgen zodra ze kritiek durven te uiten of een pr0bleem bespreekbaar willen maken.

Eén van die gespecialiseerde bingokaarten is deze, te gebruiken in gesprekken over computerspelletjes:

Kom je weer zo’n mars en venus denker tegen, die rolpatronen terugvoert op de oertijd, dan komt deze bingokaart goed van pas:

Sommige mensen gebruiken het concept voor het inzichtelijk maken van algemene structuren. Deze bingokaart helpt bijvoorbeeld bij  het opsporen van vooroordelen in (wetenschappelijke) teksten of discussies en combineert bingo met een soort stroomschema:

Bonus: Sommige mensen maken geen bingokaart, maar verwerken de steeds opnieuw terugkerende beweringen in een cartoon. Zoals deze, over vrouwen en comicboeken:

De Zesde Clan heeft gezocht naar Nederlandse bingokaarten. Die hebben we niet kunnen vinden. Het kan zijn dat we niet goed genoeg keken. Het kan ook zijn dat we hier stuiten op een fenomeen uit Engelstalige landen – met name de Verenigde Staten. Niets let ons echter om zelf ook bingokaarten te maken, specifiek gericht op de Nederlandse cultuur en de omstandigheden van vrouwen in eigen land. Laat je feministische creativiteit de vrije loop! Voorbeelden genoeg….

Amnesty International: cosmetische industrie verminkt vrouwenlijven, net als vrouwenbesnijdenis

Het schandaal rondom defecte borstimplantaten is nog volop bezig, maar er is al weer een nieuwe tragedie. Rimpelvullers hebben duizenden vrouwen verminkt. Volgens de Volkskrant gaat het om slachtoffers die in de jaren negentig Bio-Alcamid ingespoten kregen, en nu kampen met complicaties. De Raad voor de Gezondheid adviseert het middel niet te gebruiken, maar dat weerhoudt commerciële artsen er niet van dit spul nog steeds te injecteren. Amnesty International luidt naar aanleiding van dit type schandalen de noodklok.

Volgens Marianne Mollmann van Amnesty International gaat het bij dit soort ingrepen eigenlijk om een schending van de mensenrechten, net als bij vrouwelijke genitale verminking:

I have often asked the students in my health rights seminars to articulate the principles that make us distinguish between voluntary female genital mutilation in adult women and voluntary breast augmentation surgery. Apart from the fact that the former makes us queasy and the second doesn’t, there really is none. […] Why? Because it is an interventionwhich is carried out solely to satisfy stereotyped notions of what a women could or should be, and which has: no discernible health benefits; a negative impact on women’s sexual health; and permanent effects on women’s health more generally.

Mollmann gaat uitgebreid in op het concept van keuze. Vrouwenbesnijdenis vindt vaak plaats bij jonge meisjes. Het zijn oudere vrouwen uit hun omgeving (moeder, schoonmoeder, de vrouw die de operatie uitvoert) die bepalen wat er gebeurt. Bij borstimplantaten en rimpels laten vullen betreft het veelal volwassen vrouwen uit de westerse wereld. Je zou zeggen dat deze volwassen vrouwen weten wat ze doen en er zelf voor kiezen.

Maar wat houdt zelf kiezen in binnen een context van sociale uitsluiting? Je kunt als moeder afzien van de genitale verminking van je dochter, maar de omgeving zegt dan dat ze vies is, seksueel losgeslagen, dat ze nooit een goede echtgenote kan zijn. Dit heeft een negatieve invloed op haar huwelijkskansen, en dat heeft weer grote gevolgen voor haar sociale status en haar welvaart (of gebrek daaraan). Want dat is gekoppeld aan trouwen en een man hebben. Het is veelbetekenend dat vrouwelijke genitale verminking pas ophoudt als de omgeving taboes doorbreekt en die sociale en culturele waarde oordelen bijstelt, zoals in Senegal zichtbaar wordt.

Westerse vrouwen die streven naar opgevulde rimpels (=glad, jong gezicht) danwel mooiere borsten (lees: groter) staan onder dezelfde sociale druk:

300,000 women aren’t dumb. […] … They grasp that greater rewards accrue to women who display sexual availability than do to women who make no effort to submissively self-pornulate. They further observe that they belong to a culture wherein large breasts are fetishized. They surmise that they will achieve higher status, and in turn be happy and loved, if they conform as closely as possible to the fetishized ideal. So 300,000 women study themselves in the mirror. They note in scrupulous detail their numerous cosmetic departures from the beauty standard. They decide that they are defective enough to warrant self-mutilation.

In beide gevallen gaat het om vrouwen die voor zichzelf of voor hun dochter betere kansen willen scheppen, de kans op sociale acceptatie willen vergroten, zichzelf goed willen voelen (zulks onder andere ter beoordeling van de omgeving). Het is in die zin een rationele strategie binnen een verziekte sociale situatie. Als de sociale situatie verandert, veranderen ook de keuzes die mensen maken. Zoals het voorbeeld van Senegal laat zien, willen moeders ‘opeens’ niet meer dat hun dochters genitaal verminkt worden als dat niet meer absoluut noodzakelijk is.

Dat is iets waar onze westerse wereld maar eens goed over na moet denken, schrijft de krant Globe and Mail naar aanleiding van de analyse van Amnesty International:

…the rhetorical comparisons do serve a useful purpose. They should lead us to wonder why Western society is so enamoured of large breasts. The comparisons should serve too to remind us that breast augmentation surgery is not as banal as we tend to make it out to be.

N.B.: voor alle duidelijkheid: bij dit artikel richten we ons alleen op de operaties die zonder duidelijk medisch doel plaatsvinden, voor de ‘verfraaiing’ en ter ‘verbetering’ van het gezonde vrouwelijk lichaam.

Teken de petitie voor keuzevrijheid voor vrouwelijke boksers

Als het aan de internationale boksbond AIBA ligt, moeten alle vrouwelijke beoefenaren van deze sport verplicht een kort rokje dragen. Want dan kunnen mensen hen onderscheiden van de mannen – zijn ze blind of zo?. Daarnaast beweert de boksbond dat een rokje de bokssport sexy maakt. Voor het geval de boksbond het nog niet wist: vrouwen keuzevrijheid ontnemen en zonder pardon in een kort rokje persen is seksistisch. Plus: het zijn professionals, geen pin ups. Wil je protesteren, teken dan de petitie!

De boksbond vergadert vanaf 18 januari over de kwestie. Volgens Change.org heeft de bond aangegeven de mening van anderen mee te nemen. Hoe meer mensen tekenen, hoe groter de kans dat de mannen van de boksbond zich bedenken. Wat dat betreft geldt dat iedere stem telt. Ook in het belang van de sport zelf:

Female boxers have already had to fight long and hard outside the ring to get the respect they deserve inside of it. The 2012 London Games will mark the sport’s Olympic debut, after having been previously rejected by the International Olympic Committee  in 2005 for not meeting safety and universality standards. AIBA’s sartorial suggestion undermines that progress.

Daarnaast is het verplichte rokje een fout idee, omdat sporten op het hoogste niveau ook een mentale kwestie is. Het is belangrijk dat je je goed voelt in de toegestane kleding, benadrukken sportpsychologen én boksers zelf:

Queen Underwood, the U.S. favorite to win gold in the lightweight category, says the idea of wearing a skirt while boxing is distracting—she hasn’t worn a skirt in years and felt self-conscious wondering what she looked like. Sports psychiatrist Carole Oglesby, former president of WomenSport International, echoes Underwood’s sentiments.  “I’ve read [the boxers] say things like, ‘I just don’t think I’d be comfortable.’ I think that’s a mild way of saying this is embarrassing,” Oglesby says. “From a performance perspective, that’s a completely unnecessary barrier to deal with.”

Sommige vrouwen vinden het misschien prima om te boksen in een kort rokje, maar voor anderen kan het hun prestaties juist negatief beïnvloeden. Bovendien kan het oppimpen van de bokssport averechts werken:

I suspect the plan to make female boxers into sexy, delicate little flowers could well backfire if said boxers have to put up with sexist tossers buying ring-side tickets to try and get a look at their underwear – surely a perfect recipe for enhanced aggression and punching power, not ladylike elegance?

Kortom, protesteer, teken de petitie. Hopelijk vergeet de boksbond dit idiote plan heeeeel snel.

Schrijfsters boeken succes

Successen moet je vieren, dus de Zesde Clan besteedt graag aandacht aan positieve ontwikkelingen. In de literatuur bijvoorbeeld. De afgelopen tijd vielen diverse schrijfsters in de prijzen. En het best verkochte boek in Nederland was van een vrouw. Mooi!

Ruim 260.000 keer ging Het Familieportret van de Amerikaanse auteur Jenna Blum over de toonbank. Daarmee was haar roman over een vrouw die het oorlogsverleden van haar moeder ontdekt, de best verkochte titel van 2011. Vorig jaar was het ook al een vrouw die deze eer te beurt viel. Tatiana de Rosnay stond toen op nummer 1 met ‘Haar naam was Sarah’. Ook in deze roman speelt de tweede wereldoorlog een grote rol.

Vrouwen doen het ook goed op het gebied van prijzen. Dichteres Anna Vegter won begin januari de landelijke Poëzieprijs. Zesentwintig wetenschappers, recensenten en ‘beroepslezers’ vonden ‘Eiland, berg, gletsjer’ de beste bundel van 2011. Vegter wint 500 euro. (Kritische noot: dat staat in schril contrast met de 60.000 euro die haar mannelijke collega Tonnus Oosterhoff wint met de P.C. Hooftprijs. Maar heej, een prijs is een prijs he).

Daarnaast kreeg schrijfster en historica Annejet van der Zijl lof en eer toegezwaaid. Stichting de Gouden Ganzenveer kende haar de gelijknamige prijs voor 2012 toe. Uit het persbericht van de stichting:

De Academie De Gouden Ganzenveer is onder de indruk van Van der Zijl’s goed gedocumenteerde en met zeer vaardige pen geschreven levensverhalen. Zij is er in geslaagd biografieën te schrijven die wetenschappelijk verantwoord zijn en tegelijkertijd ook een breed publiek aanspreken. In haar werk wordt zichtbaar dat de biografie in Nederland niet langer meer een ondergewaardeerd en weinig beoefend genre is. Integendeel zelfs.

Alledrie gefeliciteerd met dit mooie resultaat.