Monthly Archives: oktober 2011

De lezingen van… Uitsluitend Emancipatie

Geen individuele lezing deze keer, maar een uitgebreid overzicht van alle lezingen van het congres Uitsluitend Emancipatie, half oktober dit jaar gehouden in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Talloze hoogleraren en andere deskundigen bogen zich over de kwestie emancipatie in de context van de vrouwenbeweging, gezondheidszorg, katholieke vrouwen, immigrantenvrouwen, seksueel geweld, homoseksuelen, de media, noem maar op. De hoofdlezing (keynote) was in handen van historica Joan Scott. Zij behandelde in haar bijdrage de belemmeringen die moslima’s ondervinden op het gebied van hun emancipatie in seculiere Westerse landen.

Kleine aanvulling bij dit lezingenoverzicht. Fijn, al die aandacht voor emancipatie, maar het weblog van Aletta, instituut voor de vrouwengeschiedenis, concludeerde dat het slot van een bij het congres horende debatavond veel van dat goede gevoel weer teniet deed. Want wat gebeurde er volgens een getuige van die avond:

Ook Sara de Jong wist in haar verhaal over tweede generatie migrantenvrouwen te prikkelen met de stelling dat de a-historische vooronderstelling dat vrouwenemancipatie in Nederland reeds voltooid is, niet klopte. Dat Sara de Jong hier een punt heeft bleek wel tijdens de slotlezing in de Berlage-zaal waar socioloog Willem Schinkel de lezingen van professor Duyvendak, Fennema en Geschiere over Nederlanderschap en multiculturalisme voorzat. Het publiek bestond grotendeels uit vrouwen, er zaten, op de sprekers en voorzitter na, slechts vijf mannen in de zaal.

Na de lezing was het woord opvallend genoeg niet aan het publiek, zoals bij alle andere sessies het geval was geweest. Het was de voorzitter zelf die het woord nam en vragen afvuurde op zijn collega’s. Even leek er ruimte voor twee vragen maar Schinkel nam het snel weer over. Zo ontstond er een geleerde mannen onderonsje van de Universiteit van Amsterdam met een zaal vol vrouwen als zwijgende toeschouwer. Jammer dat Joan Scott er niet was om de heren tot orde te roepen.

Kortom, het werd weer een mannenonderonsje en de vrouwen zaten erbij en keken ernaar. Diepe zucht, plus heel erg jammer. Snel terug naar het overzicht van alle lezingen om het positieve gevoel toch nog vast te houden….

Advertenties

Halloween en man-vrouw verschillen

Halloween komt eraan! Ook steeds meer Nederlanders vieren dit feest op 31 oktober. Gelukkig nog niet zoals in de V.S. Daar is Halloween een enorm evenement, waarbij naast kinderen ook volwassenen zich in een kostuum hijsen. En zoals wel vaker zegt zo’n culturele traditie ook iets over gender en wat we verwachten van mannen en vrouwen. Namelijk:  vrouwen moeten hun lijf tonen in een sexy outfit. Zelfs jonge meisjes. Die confrontatie met de Bimbocultuur zorgt ieder jaar opnieuw voor veel discussie in de V.S., inclusief zaken als een top tien van ergste outfits en soortgelijke ellende.

De voorbeelden spreken voor zich. Dokterspak voor man en vrouw. Hij: spijkerbroek, lange witte jas. Zij: kort rokje, benen bedekt met netkousen en jarratels. Of de gevangenisboef. Hij: vormloze overall met de geijkte zwart witte strepen. Zij: kort rokje en laag uitgesneden top met zwart witte strepen. Of de militaire look. Hij draagt een camo jacket. Zij is echter een camo cutie, inclusief opnieuw het korte rokje, deze keer met hoge hakken en een laag uitgesneden top.

In theorie staat op alle verpakkingen dat het Halloweenkostuums voor volwassenen zijn. In de praktijk zullen vrouwen misschien nog wel het camo jacket aantrekken. Geen man echter die als camo cutie in het korte rokje gezien wil worden, signaleert weblog Sociological Images:

This pattern — women can dress like men, but men don’t dress like women — suggests that there is, in fact, something demeaning, ridiculous, or subordinating about presenting oneself to the male gaze.  Most men feel stupid, gross, or vulnerable when they do it.  This isn’t just about conformity to different gendered expectations.  If it were just about difference women would feel equally weird dressing in men’s clothes.  Instead, when women adopt masculine ways of dressing and moving, they often feel empowered. So, when men do femininity they feel ridiculous and when women do masculinity they feel awesome. This is what gender inequality looks like.

Inderdaad. Gelukkig hebben we in Nederland nog niet zoveel te maken met Halloween kostuums voor volwassenen. Hopelijk blijft dat zo. De Zesde Clan voelt niks voor een extra, jaarlijks terugkerende confrontatie met de bimbocultuur. Wij willen graag zonder al dat gedoe lekker griezelen en pompoenen uitsnijden en in een optocht met fakkels door de straten lopen. Leve Halloween!

Gender bepaalt loopbaanadvies, deel 2

Dankzij het feministische maandblad Opzij kunnen we een nieuw loopbaanadvies opnemen in het lijstje waar De Zesde Clan eerder over schreef. Wil je niet alleen serieus aan de slag met je werk, maar ook echt een hoge positie bereiken, dan doe je er als vrouw goed aan te benadrukken dat je dit voor een ander doet. Want als je ronduit laat merken dat je macht hebben gewoon leuk vindt, voor jezelf, serveert een meerderheid van de mensen je af als een kille egoïstische bitch.

Angelien Kenma, van de top 100 van machtige vrouwen.

Opzij meldde dit onderzoeksresultaat in het november nummer. Daarin maakte het blad de top 100 van machtige vrouwen bekend. Opvallend was dat veel van die invloedrijke vrouwen aangeven moeite te hebben met macht. Het valt allemaal wel mee, daar ging het ze helemaal niet om, tsja, macht, hmmmm, moeilijk woord…. Waarom die neiging van vrouwen het woordje macht zover mogelijk van zich af te schuiven?

Dat bleek bij nader inzien een hele logische zet. Een meerderheid van de omgeving vindt het prima als een man macht heeft of naar macht streeft, maar vrouwen die deze houding aannemen worden uitgekotst. Opzij: ,,Eerder onderzoek uit Amerika liet zien dat vrouwen die expliciet zeggen dat ze een machtige positie ambiëren afkeer oproepen, terwijl dat voor mannen niet zo is.” Vrouwen hebben die afkeer haarscherp door en doen er alles aan om te voorkomen dat mensen zich van hen afkeren.

Onderzoekers van de universiteiten van Groningen en Tilburg deden aanvullend onderzoek. Daaruit bleek dat de afkeer voortkomt uit een conflict. Mensen verwachten bepaald gedrag van vrouwen. Zorgzaam, vriendelijk, ondersteunend. Een een vrouw die open en bloot naar macht streeft past niet in dat plaatje. Ze doorbreekt de rolpatronen. Dat mag niet, zo hoort een vrouw niet te zijn, dat is eng. Dus keren veel mensen zich van zo’n bedreigende vrouw af.

Er bleek maar één manier te zijn om onder die sociale afstraffing uit te komen. Zeggen dat je het voor een ander doet, of dat je invloed wil voor het goede doel. Dan gedragen vrouwen zich weer vrouwelijk, en vinden mensen hen opeens wel leuk. Sterker nog: ,,Vooral als vrouwen zeggen dat ze een sociale vorm van macht nastreven (invloed willen om anderen te helpen) zijn ze populair, populairder zelfs dan mannen.”

Macht mag dus, zolang het een ander maar ten goede komt. Ja, het is oneerlijk dat dit bij mannen geen rol speelt, dat zij hier niet op hoeven te letten. Ja, het is een dubbele moraal die hier uit spreekt. Maar voor vrouwen die een hoge functie willen bereiken is het desalniettemin goed om te weten. Doe er je voordeel mee, zou de Zesde Clan zeggen. Want het alternatief is dat je pijnlijk aanbotst tegen de oude rolpatronen. En dat zou jammer zijn van je talent en ambitie.

Verenigde Naties mengen zich in abortusdebat

De Verenigde Naties mengen zich in het debat over abortus. In een speciaal rapport maakt de mondiale organisatie kort samengevat duidelijk dat landen die vrouwen verhinderen baas in eigen buik te zijn, de mensenrechten schenden.

Vrouwen hebben namelijk recht op goede gezondheidszorg, en zaken zoals zwangerschap of juist niet zwanger willen worden zijn direct gerelateerd aan de gezondheid en het welzijn van vrouwen. Daarom moeten landen ervoor zorgen dat vrouwen gebruik kunnen maken van voorbehoedsmiddelen, goede zwangerschapszorg, én de mogelijkheid tot abortus. Oftewel, zoals het VN-rapport schrijft:

Although securing particular public health outcomes is a legitimate State aim, measures taken to achieve this must be both evidence-based and proportionate to ensure respect of human rights. When criminal laws and legal restrictions used to regulate public health are neither evidence-based nor proportionate, States should refrain from using them to regulate sexual and reproductive health, as they not only violate the right to health of affected individuals, but also contradict their own public health justification.

Criminal prohibition of abortion is a very clear expression of State interference with a woman’s sexual and reproductive health because it restricts a woman’s control over her body, possibly subjecting her to unnecessary health risks. Criminal prohibition also requires women to continue unplanned pregnancies and give birth when it is not their choice to do so.

Webmagazine Jezebel schat in dat de Paus, de Congo en conservatieve politici in de Verenigde Staten de VN nu waarschijnlijk officieel gaan haten. Geen vreemde inschatting. Want een uitbarsting van woede was precies wat er gebeurde toen Amnesty International een paar jaar geleden openlijk stelling nam voor abortus. De organisatie verklaarde dat vrouwen in bepaalde gevallen recht hebben op abortus, als het weigeren van deze ingreep een schending van hun mensenrechten oplevert en/of hun leven in gevaar brengt. Prompt trok het Vaticaan zijn handen af van AI.

AI legde dit naast zich neer en voert tegenwoordig expliciet campagne. Bijvoorbeeld om Nicaragua ertoe te bewegen het algehele verbod op abortus in te trekken: ,,”De VN-lidstaten moeten Nicaragua ter verantwoording roepen vanwege een wet die het recht van vrouwen op leven, gezondheid en waardigheid schendt”, zegt Widney Brown, Amnesty’s Senior Director Internationaal Recht en Beleid.” Sinds het land abortus in 2008 totaal verbood, nam de moedersterfte toe met 16 procent. Artsen durven vrouwen sommige behandelingen niet te geven, en vrouwen gaan over tot illegale abortussen die soms dodelijk aflopen.

De VN scharen zich nu aan de zijde van Amnesty International. Net als deze mensenrechtenorganisatie ziet de VN dat een baarplicht niet kán. Vrouwen zijn mensen, weet je. Dat is een welkom signaal in een wereld waarin vrouwen steeds meer gezien worden als omhulsels waar een gezonde baby uit moet komen. Hopelijk lezen veel regeringen het rapport en gaan ze de mensenrechten van vrouwen beter garanderen.

Nieuwsronde

Er is weer veel te veel blijven liggen… Maar niet getreurd, dankzij de nieuwsronde kan De Zesde Clan je toch nog doorlinken naar interessante artikelen die je anders misschien gemist zou hebben. Komen ze:

  • Ontwerpers van games gaven het toe: ze baseren vrouwelijke personages vooral op de vraag ‘wil ik ermee naar bed’. Dat is de reden waarom veel vrouwelijke karakters geen karakter hebben maar vooral in beeld komen met borsten en billen. Deze reportage uit het hart van de gamewereld sluit mooi aan bij eerdere ophef over het beleid van DC Comics, die flink de mist in ging met de bimboficatie van superheldinnen.
  • Een analyse in de Guardian over feministische bewegingen in ontwikkelingslanden. Veel vrouwen ten zuiden van de evenaar zijn hun status als broedvee compleet zat en verheffen hun stem. Ze zoeken daarbij eigen oplossingen voor de situatie in hun land. Sarah Jackson van Womankind Worldwide roept mensen op de vrouwen te steunen in wat ze zelf willen en hen geen model van westers feminisme op te leggen.
  • In aansluiting hierop: wat willen Afghaanse vrouwen zelf? Er staan zeer veel kwesties op hun verlanglijstje, merkte filmmaakster Gini Reticker toen ze een documentaire maakte over de situatie van vrouwen in dit land. Maar bovenaan staat dat er een duurzame vrede moet komen, en dat dit pas kan als ook vrouwen iets te zeggen krijgen over de situatie en de wederopbouw van Afghanistan.
  • I Blame the Patriarchy waagde het om erg kritisch te schrijven over fabrikanten van make up die in een onderzoek concludeerden dat mensen vrouwen met make up serieuzer nemen. Dat leverde prompt felle kritiek op. Het weblog kwam met nadere uitleg om de schuimbekkende haters tot de orde te roepen. Kern van het verhaal: ”femininity is not a “choice” when the alternative is derision, ridicule, workplace sanctions, or ostracization.” Debatteer vooral mee op I Blame the Patriarchy. Maar lees net als hier wel eerst even de humoristisch opgeschreven huisregels.
  • Wil je weten hoe ver het denken in de tegenstelling man-vrouw al is doorgedrongen tot het dagelijks leven? Sociological Images zet een heel stel producten op een rijtje die om een compleet zinloze reden voorzien zijn van een roze kleur voor de vrouwtjes en stoer blauw voor de mannetjes. Denk aan artikelen zoals oorpluggen, boterhamzakjes en stekkers. Boterhamzakjes voor hem en haar??? Het moet niet gekker worden.
  • De presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten komen dichterbij, en Name It Change It krijgt het steeds drukker. Op het weblog van deze site stelt de organisatie seksisme in de media aan de kaak. Dat vergt streng selecteren omdat je anders bezig blíjft. Meest recente gebeurtenissen die het patroon blootleggen: tijdschriften die vooral nadruk leggen op de kledingkeuze van vrouwelijke politici, mensen die een vrouwelijke kandidate van waanzinnig noemen, en alleen vrouwen praten over kleinkinderen. Zie ook de 2012 sexism watch van weblog Sociological images, met fascinerend nieuws over de nagels van kandidate Michelle Bachmann.
Dat was ‘m weer voor vandaag, tot de volgende Nieuwsronde!

Mexicaanse vrouwen nemen het heft in handen

Negentig procent van de NGO’s (non governmental organizations) in Mexico worden opgezet door vrouwen. Dat meldt IPS Gender Wire. Met het oprichten van al die organisaties hebben ze een duidelijk doel: de positie van vrouwen verbeteren en een einde te maken aan geweld tegen vrouwen. Twee zaken die met elkaar samen hangen. Want hoe kun je een fatsoenlijk leven opbouwen als de kans groot is dat je omkomt door geweld?

Eén van de vele slachtoffers van de femicide in Juarez, Mexico.

Dat geweld neemt in Mexico vele vormen aan. Een al jaren slepend schandaal zijn de moorden in grensstadjes met de V.S., zoals Juarez. Zoveel vrouwen verdwijnen daar dat de media inmiddels spreken van een femicide in die streek.

Seksueel geweld en huiselijk geweld zijn twee andere bedreigingen waar teveel vrouwen mee te maken krijgen. De organisatie Human Rights Watch concludeerde in 2009 dat de Mexicaanse regering te weinig doet om vrouwen hier tegen te beschermen. In geval van verkrachting checken agenten of het slachtoffer wel kuis genoeg leefde, en als een man een vrouw in elkaar slaat moet hij dat een paar keer achter elkaar doen voordat de politie misschien in actie komt.

Al dat geweld zorgt ervoor dat mensen de agressie normaal gaan vinden, signaleert journaliste en activiste Lydia Cacho Ribeira:

Even though some legal measures have been put in place to prevent and punish gender-based violence, the implementation has been very limited and impunity remains the norm for murder or other crimes against women, according to human rights groups.  However, Cacho stressed that there is a growing feminist movement in Mexico to empower women and to discuss gender violence, including that perpetrated by the military.

Die beweging uit zich in het feit dat vrouwen zich gaan organiseren. Ze richten pressiegroepen en blijf van mijn lijf huizen op, voeren campagne en vragen aandacht voor het geweld. Ze riskeren daarmee letterlijk hun leven. Zo verzette Susana Chavez zich tegen de vele moorden op vrouwen in Juarez. Ze voerde actie om de autoriteiten te dwingen deze misdaden serieus te onderzoeken en de schuldigen te vinden. Begin dit jaar werd ze vermoord.

Ook Camacho werd door onbekenden met de dood bedreigd en kreeg te maken met arrestatie en marteling door de politie. Niet dat ze zich daar door laat afschrikken. Aan Gender Wire vertelde ze:

She could have given in to fear and stopped doing what she does, after being tortured and having survived a murder attempt in her car while she was driving with friends and her husband, but she chose another path. “I guess one day I just understood that, one of the things they do, like the mobsters, the government officials… is to put a lot of pressure for me to live in such a state of fear,” she said. “So one day I said, what the hell, they won’t be able to do it. It’s just the last of my liberties is that, is my freedom. If they take away my job, and the way I am as a citizen and as an activist, they would be taking my freedom away, and I won’t let them.”

Volkskrant ombudsvrouw heeft het moeilijk

Oef, wat een moeizaam stukje van Margreet Vermeulen, de ombudsvrouw van de Volkskrant… De ombudsvrouw gaat in op klachten van lezers dat de Volkskrant nog steeds een meneer is. Wat volgt is een verhaal waarbij duidelijk blijkt dat de ombudsvrouw worstelt met deze kwestie. De bevestigingen en ontkenningen wisselen elkaar zo snel af, dat het geheel een nogal zwalkende indruk maakt. Zit het wel snor met het feministische gehalte van de Volkskrant, of juist niet? Wat wil de ombudsvrouw nou eigenlijk zeggen?

De titel ‘Volkskrant langs de feministische meetlat’ geeft een hint. De feministische meetlat is een verwijzing naar een gelijknamige rubriek van het maandblad Opzij. Dit blad interviewde mannen over hun persoonlijk leven, analyseerde daarbij hun  feministische gehalte, en kende hen vervolgens een rapportcijfer toe. Schrijver Harry Mulisch kreeg een min drie, cabaretier Dolf Jansen een (plus) vier, om wat voorbeelden te noemen. Wie meer wil lezen kan terecht bij De Maat Genomen van oud Opzij hoofdredactrice Cisca Dresselhuys.

Een rapportcijfer ontbreekt echter in het stuk van de Volkskrant ombudsvrouw – tenzij dit element op internet toevallig is weggevallen. Wél doet ze een poging het feministische gehalte van haar krant in kaart te brengen. Ze noemt een aantal goede punten. Zo blijkt 40% van de redacteuren een vrouw te zijn. Vrouwen waren bijna even vaak als mannen het onderwerp van interviews en portretten in de afgelopen week. En de rubriek Peiling, waarin de Volkskrant meningen brengt, kende eenderde vrouwelijke opinies.

Volgens Vermeulen hebben vrouwen inmiddels ook hun stempel gedrukt op de nieuwsagenda. Ten opzichte van tien jaar geleden is het veel gebruikelijker geworden om persoonlijk getinte onderwerpen te behandelen. ‘Vrouwenzaken’ zijn veel algemener relevant geworden. De ombudsvrouw noemt als voorbeeld een stuk over kinderopvang, geschreven door een man en gepubliceerd in het economiekatern.

Maar de Zesde Clan vraagt dan: heeft dit specifiek te maken met Volkskrant vrouwen, of met een veranderende tijdgeest? Vermeulen geeft eigenlijk zelf het antwoord in haar stuk:

…met meer vrouwen op de redactie wordt de krant niet automatisch een mevrouw. Vrouwen kunnen zich zo aan de bestaande mores aanpassen dat er niets verandert. En als ze niet doordringen tot gezichtsbepalende posities en chefsfuncties blijft hun invloed beperkt.

Uit wat erna komt blijkt dat die invloed inderdaad beperkt blijft. Wat Vermeulen namelijk eerlijk toegeeft in haar stuk is dat vrouwen zwaar ondervertegenwoordigd zijn in hogere functies of in de banen met status – de gezichtsbepalende functies. Bij de Volkskrant zijn slechts vier van de twaalf chefs een vrouw, meldt ze. De hoofdredacteur is een man, zijn vervanger ook. Prestigieuze functies, zoals de buitenlandse correspondentschappen, zijn volgens Vermeulen een bijna volledig mannelijk domein: zestien mannen en slechts twee vrouwen. In het commentaarberaad neemt een vrouw plaats op de zes mannen. Wie bepaalt dus de nieuwsagenda? Het begint met een m en niet met een v…..

Wat zou een goed cijfer kunnen zijn als je de Volkskrant inderdaad langs de feministische meetlat zou leggen? Uit sociologisch onderzoek blijkt dat minderheden de dominante cultuur pas kunnen beïnvloeden als zij dertig procent of meer van het aantal mensen vertegenwoordigen. De Volkskrant krijgt zodoende pluspunten voor die veertig procent vrouwelijke journalisten. Ook punten voor de rubriek Peiling, met eenderde vrouw, en de bijna evenredige aandacht voor vrouwen in de interviews en portretten van de afgelopen week.

De schaarste aan vrouwen in banen met status (correspondenten buitenland), en banen met macht (chefs en hoofdredacteur, commentaarberaad) kost de krant echter punten. De door Vermeulen gesignaleerde schaarste aan vrouwen op de Opinie en Debat bijlage leidt ook tot aftrek, evenals haar observatie dat de Volkskrant vrouwen vooral inzet op de lichtere stukken. De Zesde Clan blijft ook haken op het door Vermeulen aangehaalde personeelsbeleid van de krant:

De vorige hoofdredacteur streefde naar pakweg 50 procent vrouwelijke chefs. De huidige hoofdredacteur hecht aan een zekere balans, maar kijkt bij sollicitaties niet naar de sekse van de kandidaat. ‘Ik volg maar één gedachte: heeft deze persoon de energie, het talent en de ambitie om het beste stuk te schrijven of een deelredactie te leiden? Aan positieve discriminatie doen we niet, dat zou beledigend zijn voor vrouwen.’

Daarmee doet een man net alsof het speelveld eerlijk zou zijn voor zowel mannen als vrouwen. Het verraadt naar de mening van de Zesde Clan een blindheid voor gender in personeelsbeleid. Subjectieve factoren houden (onbewuste) discriminatie in stand, en dat is keihard aangetoond door onder andere Marieke van den Brink, of door de Commissie Gelijke Behandeling, of door een experiment bij Amerikaanse symfonie orkesten. Die lieten musici anoniem auditie doen en bleken opeens dertig procent meer vrouwen aan te hebben genomen. Oh, en de gang van zaken rond het kabinet Rutte, anyone, als voorbeeld van hoe het niet moet?

Prima om te wijzen op goede ontwikkelingen, maar ondanks alle moeite die de ombudsvrouw doet om te nuanceren en het positieve te benadrukken, blijft toch keihard overeind staan dat de Volkskrant nog steeds een meneer is. En als het aan de hoofdredactie ligt blijft dat voorlopig ook zo.

Eindscore? De Zesde Clan houdt het op een mager zesje. De intenties zijn misschien wel goed, maar de praktijk laat nog zeer veel te wensen over.

Technologiebedrijven houden zich aan de rolpatronen

Hulp nodig bij het plannen van je reis, nagaan waar je bestelling is gebleven of navigeren in het verkeer? Grote kans dat de virtuele assistente de vorm aanneemt van een vrouw. Heb je echter autoriteit nodig, dan is de kans groot dat je technologische hulpmiddel een mannelijke identiteit krijgt van de bedrijven die ‘m maakten. Dat is geen toeval. Bedrijven blijken zich nauwkeurig te houden aan wat een conservatief publiek verwacht van mannen en vrouwen.

De Zesde Clan signaleerde vorig jaar al dat opvallend veel bedrijven op hun Nederlandse website een vrouw als virtuele assistente opvoeren. Dit fenomeen krijgt nu breed aandacht van de media, omdat Apple deze maand haar eigen virtuele assistente lanceerde. Siri. Tijdschrift The Atlantic signaleert  het volgende patroon:

there is one genre of AI that tilts the other way, that tends to be female: the disembodied voice. The rough rule seems to be that corporeal inventions are male — particularly if they are killing someone, either on screen or in the military — and the non-corporeal are female. […] You’re probably familiar with a few of these “ladies”: the default voice on most GPS systems, the computer that guides you around your voicemail, Julie the Amtrak lady. These “women” assist you in your planning, help you find what you’re looking for, and, in the case of the GPS, keep you calm when you’re lost. They perform, to put it bluntly, women’s work.

Bedrijven stoppen vrouwen daarmee in een stereotiep hokje. De virtuele assistente werkt sussend en ondersteunend en zorgt ervoor dat je op je wenken bediend wordt. Ook Clifford Nass van de universiteit van Stanford beaamt dat technologiebedrijven vrouwen stereotyperen:

“First, it is stereotyping,” Nass says, “Second, it is much easier to find a female voice acceptable to everyone. And third, in certain contexts, female voices are easier to hear.” Female voices are associated with secretarial duties, reminders to the boss to sign invoices or remember mom’s birthday. Siri’s is a deeper female voice, he says, and therefore “seen as more intelligent and more credible” than a higher voice.

De vrouwenstem is echter niet altijd succesvol. Nass merkte in onderzoek dat gebruikers de virtuele stem als een persoon gaan zien. Dat levert soms problemen op. Zo pikten mannelijke Duitse automobilisten van het merk BMW het eind jaren negentig niet dat een vrouw hen wel eventjes ging vertellen waar ze naartoe moesten rijden. Dat tastte hun eigen autoriteit aan. BMW haalde het gps systeem met vrouwenstem van de markt en kwam op de proppen met een nieuwe versie, met een respectvolle mannenstem. Dat werkte beter bij de heren automobilisten.

In sommige gevallen treden er ook verschillen per land op. Opnieuw op basis van rolpatronen en verwachtingen. Want hoewel Siri volgens The Atlantic in de V.S. en in Australië de stem van een vrouw heeft, is dat in Engeland niet het geval. Hier hoor je een man als je Siri inzet voor het plannen en organiseren van vanalles en nog wat. De verklaring voor dit verschil? Komt-ie:

Jeremy Wagstaff, who runs technology consultancy Loose Wire Organisation, says: “Americans speak loudly and clearly and are usually in a hurry, so it makes sense for them to have a female voice because it has the pitch and range. British people mumble and obey authority, so they need someone authoritative.”

En die autoriteit heeft ‘dús’ een mannenstem. Ja, de rolpatronen zijn springlevend….

Unieke vondst werpt nieuw licht op Etruskische cultuur

Het zijn kleine potscherven, maar ze bevatten volgens Amerikaanse archeologen een primeur in het onderzoek naar de Etrusken. Voor het eerst troffen onderzoekers beeltenissen aan van vrouwen die een kind baren. De archeologen deden hun vondst tijdens opgravingen bij Poggio Colla, een vindplaats in de buurt van Florence, Italië. De afbeeldingen zijn circa 2600 jaar oud.

Voorheen waren er alleen afbeeldingen bekend van Etruskische vrouwen als godin, of als deelneemster aan rituelen of feesten. De vondst van de twee afbeeldingen van barende vrouwen werpt een nieuw licht op de cultuur van de Etrusken. Het zegt ook iets meer over Poggio Colla zelf. De vindplaats ligt op de top van een heuvel en had waarschijnlijk een religieuze betekenis. Maar welke?

Archeologen van verschillende Amerikaanse universiteiten werken al langer aan opgravingen bij Poggio Colla. Eerder groeven ze ook al gouden sieraden op, en vondsten die te maken hebben met weven. Dit wees in de richting van vrouwen, hun bezigheden en hun religieuze activiteiten. De afbeeldingen van barende vrouwen versterken die indruk. Wetenschappers beginnen nu de hypothese te vormen dat Poggia Colla een plek was waar vrouwen naartoe gingen om offerandes te brengen of te bidden. Misschien was de plek zelfs wel het heiligdom van een vrouwelijke beschermster of godin.

Dit is natuurlijk nog lang geen vaststaande feiten. Maar de opgravingen gaan door. Nieuwe vondsten zullen vast meer informatie verschaffen over wat de Etrusken zo lang geleden deden op deze bijzondere plek. Meer weten over vrouwen in de Etruskische cultuur? Dan kun je nog steeds naar de expositie Vrouwen van Aanzien in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden.

UPDATE: Ook io9 besteedt aandacht aan de vondst en verwerkt in het artikel uitspraken van de archeoloog die de potscherven vond:

 

The image is unique because in the classical world, we don’t see a lot of birthing scenes. The real question is if we don’t see these types of birthing scenes anywhere else in classical art, then why is it on this pot? It obviously meant something to the people who were there and who made it.

Oh, en de archeoloog blijkt blind te zijn. Hij heeft de afbeeldingen niet zelf kunnen zien. Wow.

Effectief loopbaanadvies moet rekening houden met gender

De wereld ziet er aantoonbaar anders uit voor mannen dan voor vrouwen, en dat moet ook doorklinken in zaken als loopbaanadvies. Vrouwen die serieus aan de slag willen met hun werk doen er namelijk goed aan om slim te netwerken en niet te vaak van werkgever te veranderen. Terwijl het voor mannen juist voordelig is als ze jobhoppen. Dat ontdekte het Amerikaanse kenniscentrum Catalyst.

Catalyst doet veel onderzoek naar gender en werk. Op basis van harde bewijzen en feiten kon de organisatie de afgelopen paar jaar al een paar conclusies trekken die duidelijk maken dat de situatie op de werkvloer behoorlijk scheef is:

In past Catalyst reports, we tackled a number of persistent myths regarding why women’s 
careers continue to lag men’s. The report Pipeline’s Broken Promise dispelled the myths that 
women lag men in level or salary because of lower aspirations or because they are taking time 
out to have children. And Mentoring: Necessary But Insufficient for Advancement revealed that 
while women have largely heeded the advice that mentors are important, men’s mentors were 
more senior than women’s. Having mentors more highly placed puts men in a better position 
to get sponsorship —the behind-the-scenes support of highly placed influential others— that is 
critical to advancement.

Voor een recent onderzoek naar de ontwikkeling van de loopbanen en het inkomen van mannen en vrouwen zagen ze opnieuw dat het geijkte loopbaanadvies voor vrouwen minder nuttig is dan voor mannen. Vrouwen blijken als sollicitant namelijk beoordeeld te worden op bewezen prestaties. Mannen daarentegen worden aangenomen op basis van hun potentie. Een werkgever heeft bij voorbaat al goede verwachtingen van een zo op het oog solide uitziende mannelijke kandidaat, en is daardoor veel eerder bereid de man aan te nemen en hem een aantrekkelijk aanbod te doen.

Vrouwen krijgen die automatische bonuspunten niet, en dat heeft grote gevolgen voor hun loopbaan. Om alle toestanden rond loopbaanonderbrekingen etc uit te sluiten, onderzocht Catalyst de situatie van ruim drieduizend fulltime werkende mannen en vrouwen zonder kinderen. Uit die analyse bleek bijvoorbeeld dat verandering van werkgever voor vrouwen totaal anders uitpakt dan voor mannen. Mannen bleken gemiddeld 13.700 dollar meer te verdienen dan seksegenoten die op hun plek bleven zitten. Jobhoppende vrouwen gingen juist gemiddeld 53.000 dollar per jaar minder verdienen dan vrouwen die bij hun oude werkgever bleven.

Een andere opvallende conclusie uit het onderzoek was dat vrouwen die met een enorme ambitie zeer pro actief hun loopbaan probeerden te managen, daar weinig mee opschoten. Ook al deden ze alles volgens het handboekje, dan nog bleven hun loopbaan en inkomen op bijna hetzelfde niveau als vrouwen die geen gerichte strategie gebruikten om vooruit te komen. Er was maar één inspanning waarmee vrouwen wél resultaat boekten: slim netwerken.

Dit grijpt terug op het eerdere gegeven dat bedrijven vrouwen beoordelen en aannemen op basis van bewezen prestaties. Hoe meer mensen een vrouw kent, hoe meer mensen weten wat ze aantoonbaar in haar mars heeft, hoe groter de groep die bereid is haar aan te nemen en een goed aanbod te doen. Netwerken, en al netwerkende duidelijk maken wat je kunt en wilt, is daarmee één van de weinige middelen die een individuele vrouw succesvol kan inzetten om de taaie groepscultuur om haar heen te doorbreken.

Het rapport maakt daarmee twee dingen duidelijk. Je kunt als individu wel degelijk invloed uitoefenen. Slim netwerken loont. Maar uiteindelijk legt de vrouw het altijd af tegen de dominante groepscultuur. Keihard bleef namelijk overeind staan dat vrouwen die alles goed deden, daar alsnog minder mee vooruitkwamen dan mannen in termen van salaris en hun positie binnen een bedrijf. Wat ze ook deden, ze bleven vrouwen. En dus misten ze de goodwill en steun in de rug die mannen automatisch ontvangen. Het wordt hoog tijd dat bedrijven zelf ook eens iets gaan doen om een einde te maken aan dit soort oneerlijke praktijken.

Verkrachting in oorlogstijd hangt af van recruteringsmethoden

De manier waarop (para)militaire organisaties de recrutering regelen, bepaalt of massale verkrachtingen van vrouwen wel of geen deel uitmaken van gewapende conflicten. Dat blijkt uit onderzoek van politiek wetenschapper Dara Kay Cohen. Groepsverkrachtingen dienen vooral om ervoor te zorgen dat de soldaten of guerillastrijders een echte eenheid gaan vormen. Dat geldt voor mannelijke én vrouwelijke strijders.

Het onderzoek van Kay Cohen haalt de conventionele wijsheid over verkrachting in oorlogstijd onderuit. Het heet dat verkrachtingen voorkomen bij wijze van etnische zuivering, of als symptoom van grote ongelijkheden tussen mannen en vrouwen in een land. De belangrijkste bepalende factor bleek echter de methode van recrutering te zijn. Groepen die mensen dwongen zich aan te sluiten, maakten zich het vaakst schuldig aan groepsverkrachtingen. Kay Cohen:

If the people in the group don’t know each other, [and] have no basis on which to trust each other, there is a lot of evidence to suggest that…rape, in particular…has an even stronger bonding function than [other forms of] violence.”  Gang rape, she explains in a recent paper, “enables armed groups with forcibly recruited fighters to create bonds of loyalty and esteem from these initial circumstances of fear and mistrust.”

Daarnaast bleek het uit elkaar vallen van de rechtsstaat een belangrijke factor. Als een land niet meer bestuurd wordt en er geen functionerende rechtbanken meer zijn, komen mensen ongestraft weg met hun misdaden. Waaronder plundering en verkrachting.

Uit de analyses van Kay Cohen bleek verder dat zowel mannen als vrouwen meedoen aan de verkrachtingen. De ‘wijsheid’ dat meer vrouwen in een eenheid betekent dat die eenheid zich vaker onthoudt van verkrachting, klopte niet. Kay Cohen ontdekte dat vrouwelijke strijders de mannen hielpen vrouwen vast te houden, zodat de mannen rustig konden verkrachten. Ook maakten ze zich zelf schuldig aan deze misdaad, met behulp van colaflesjes of bezemstelen. De Universiteit van Stanford:

On her second fieldwork trip to Sierra Leone, Cohen discovered that the rebel group which committed the most rape, the Revolutionary United Front (RUF), was also the group with the most women fighters.  She then interviewed female RUF fighters, a number of whom revealed that they were actively involved in gang rapes along with male combatants, holding victims down as well as utilizing bottles and other objects to perpetrate rape.  Others’ survey data confirmed that female combatant participation constituted a wider phenomenon,.

Kay Cohen heeft inmiddels een beurs van bijna 250.000 dollar gekregen om verder onderzoek te doen naar het hoe en waarom van groepsverkrachtingen tijdens gewapende conflicten. Want verkrachting is mensenwerk, en dus kan er iets aan gedaan worden.

Zes gendermythes die op de schroothoop kunnen

Hoera, opnieuw zes mythes over de seksen die eindelijk, dankzij gedegen onderzoek, naar de vuilnisbelt kunnen. De harde feiten laten niets heel van sprookjes over man, vrouw en relaties. Zie dit maar als een vervolg op het vorige artikel, over hoe datingadviezen je liefdesleven kunnen verpesten. Jezebel zette de zes onderzoeken even behulpzaam op een rijtje.

  1. Mythe: vrouwen willen status, mannen willen borsten. Feit: zowel mannen als vrouwen vinden status en aantrekkelijkheid even belangrijk terwijl ze aan het daten waren.
  2. Mythe: mannen willen met meer mensen het bed in duiken dan vrouwen. Feit: verschillen traden alleen op als mensen sociaal wenselijke antwoorden konden geven. Als mensen moesten vertellen hoeveel partners ze werkelijk gehad hadden, verdwenen de verschillen tussen de seksen en bleken mannen én vrouwen even vaak met iemand anders de koffer in te duiken.
  3. Mythe: mannen denken constant aan seks, vrouwen niet. Feit: mannen denken aan seks, en aan eten, en aan slapen, en nog veel meer dingen. Het enige verschil wat onderzoekers merkten was dat mannen meer letten op wat zij zelf willen en nodig hebben, terwijl vrouwen vaker zichzelf wegcijferen en letten op wat anderen nodig hebben. Dit is waarschijnlijk een gevolg van sociale conditionering, menen wetenschappers.
  4. Mythe: vrouwen hebben minder vaak een orgasme dan mannen. Feit: dit gold alleen voor zeer losse seksuele contacten. Zodra onderzoekers bestudeerden hoe het zat met vrouwen in vaste relaties, bleek ze bijna even vaak een orgasme te krijgen als een man. Waarschijnlijk omdat de man in kwestie liefdevoller met de vrouw omging en meer aandacht gaf aan wat zij prettig vond.
  5. Mythe: mannen willen seks, vrouwen willen liefde. Feit: vrouwen accepteerden even vaak een losse wip als een man, zolang ze maar inschatten dat de man in kwestie goed in bed zou zijn. Dachten vrouwen dat de man weinig klaar kon maken, dan weigerden ze het aanbod meestal.
  6. Mythe: mannen duiken met iedereen de koffer in, terwijl vrouwen kieskeurig zijn. Feit: Veel studies negeren de sociale context, terwijl het een grote invloed heeft op wat er gebeurt. Als vrouwen mannen kunnen benaderen voor seks, zonder dat dit voor henzelf risico’s oplevert, gedragen ze zich ‘mannelijker’ (minder kieskeurig). Mannen gaan in hun passieve rol juist ‘vrouwelijker’ gedrag vertonen (terughoudender en kieskeuriger).
Zo, ook weer opgelost 😉

Datingadviezen voor echte mensen

Wat moet je met zelfhulp boeken over daten als je geen blanke hetero vrouw uit de middenklasse bent? Wat is het dominante verhaal over het vinden van een partner? En zijn er alternatieven voor mensen die niet in de hokjes van de zelfhulpboeken passen? Dat waren de vragen die Samhita Mukhopadhyay ertoe brachten eens heel kritisch te onderzoeken wat eigenlijk de basis is van al die adviezen om de ware te vinden. Het leidde tot het boek Outdated. Met als provocerende ondertitel ‘waarom daten je liefdesleven verpest.’

De publicatie van Outdated leidde al tot aantrekkelijke krantenkoppen. Zoals ‘feministen hebben betere seks’. Ook Ms Magazine interviewde haar vanwege haar nieuwe boek. In dat artikel vertelt Mukhupadhyay dat bijna alle bekende datingboeken over een en hetzelfde type vrouw gaan. Blank, hetero, redelijk opgeleid, maar toch hebben ze slechts een doel, en dat is een man vinden om te trouwen.

Om Hém te vinden en te houden moet vrouwen volgend deze boeken wel offers brengen. Neem genoegen met een middelmatige man, want alles is beter dan gefrustreerd en verbitterd eindigen als single vrouw, houden sommige auteurs vrouwen zelfs expliciet voor.

Daarnaast ligt de focus op wat de man wil, hoe de vrouw hem kan verleiden, welke dingen ze moet doen om interessant en boeiend te blijven voor hem. Over haar eigen verlangens, wensen en behoeften geen woord. Sterker nog, vaak genoeg klinken er waarschuwingen. Wees niet te onafhankelijk, stop met het naar voren brengen van je eigen mening als je ziet dat hij dat niet leuk vindt, en feministisch zijn  is al helemaal een doodzonde. Dan rent die man gegarandeerd gillend weg.

Kortom, Mukhupadhyay ziet dat veel handboeken teruggrijpen op zeer ouderwetse denkbeelden. Daardoor is er geen ruimte om eens na te denken over wat mensen eigenlijk nodig hebben om gelukkig te worden in hun leven:

I think people have so bought into the romantic fairy-tale story that deviating from it is almost impossible to imagine. What I talk about in my book is that we don’t have an alternative romantic story. The only language we have to describe our romantic relationships is either “couples” or “sad single people.” And I think the analysis in these pieces is lazy. These writers aren’t thinking enough about how the world is changing and how gender roles have shifted. You can either harp on the idea that men aren’t men anymore and that women are too independent, or you can acknowledge that the world has changed and that we need to focus on what will make us happy in our lives.

Op die manier probeert ze een alternatief te vinden voor het stereotiepe beeld van vrouwen en de romantische liefde. Ze stelt voor om de hetero stelletjescultuur los te laten, en veel meer uit te gaan van een gemeenschap. Een gemeenschap van diverse en zelfstandige mensen, met solide vriendschappen en burenhulp. Vanuit die basis kunnen mensen hun eigen behoeftes ontdekken en op hun eigen voorwaarden een relatie aangaan met een ander mens – als ze dat zelf willen. Mukhupadhyay:

The most radical approach to love is not having an approach, but instead a solid recognition of exactly what you want for yourself. Feminism can help you decipher the difference between something you want and something that is expected of you, which is an invaluable exercise not just in dating, but in life. It’s not always easy, but ultimately will make you happier if you do end up in a relationship because you are more likely to enter it on your own terms.

Reclining Woman wil ode brengen aan de vrouw

Componiste en zangeres Astrid Kruisselbrink timmert aan de weg. De Volkskrant interviewde haar en deze week staat ze ook nog eens in de VPRO-gids. Dit alles vanwege haar eerste opera, The Reclining Woman. Met deze opera wil ze een ode brengen aan de vrouw, aan de hand van de beeldenreeks ‘Reclining Woman’ van kunstenaar Henry Moore.

Kruisselbrink schreef het stuk speciaal voor mezzosopraan Gerrie de Vries. Op haar website schrijft de componiste:

Al in 2006 ontstond het idee voor The Reclining Woman. Ik zag Gerrie de Vries in een bijzonder werk van Rob Zuidam als ‘hond’ over de grond kruipen en grommen en tegelijkertijd een prachtige tentoonstelling over de werken van de beeldhouwer Henry Moore in de Kunsthal. Beide evenementen in hetzelfde weekend in Rotterdam, eind 2006. Ik dacht dat het tijd werd voor Gerrie een wat ‘vrouw-waardigere’ rol te vertolken. Niet dat deze ‘rauwe’ rollen haar niet liggen, maar het leek me gewoon tijd voor haar om ook een andere kant te laten zien en zij wilde daar graag aan meewerken…

Wie het stuk wil zien heeft nog alle kans. Woensdag 26 oktober doet de opera Amsterdam aan (20.15 uur in het Muziekgebouw aan het IJ). Donderdag 10 november vindt er nog een voorstelling plaats in de Verkadefabriek. In januari en februari 2012 gaat The Reclining Woman bovendien op tournee in de serie Club Opera.

Binnenkort in de bioscoop… The Lady

Het was even wachten, maar nu is dan eindelijk het veelbewogen leven van politica Aung San Suu Kyi verfilmd. Michelle Yeoh kroop in de huid van deze verzetsheldin, die het militaire regime in Birma tot op de dag van vandaag bestrijdt.  Luc Besson tekende voor de regie. Hopelijk snel ook in Nederlandse bioscopen te zien….

Recht op abortus bereikt Nederlandse eilanden

Inwoonsters van de Nederlandse gemeenten Saba, Bonaire en Sint Eustatius kunnen vanaf deze week baas in eigen buik worden. Per 10 oktober is de Nederlandse abortuswetgeving namelijk van kracht geworden op deze drie Caraïbische eilanden. In een brief aan de eerste kamer schrijft minister van volksgezondheid Edith Schippers dat de overheid deze wetgeving op een voorzichtige en nette manier wil invoeren:

Mijn beleid is erop gericht om die context zodanig te beïnvloeden dat een verantwoorde en professionele abortuspraktijk in Caribisch Nederland kan ontstaan waarbij vrouwen over voldoende alternatieven beschikken die het hen mogelijk maakt daadwerkelijk een vrije keuze te maken waar het hun eigen seksuele gezondheid aangaat.

Kerkje in Kralendijk, de hoofdstad van Bonaire.

De Nederlandse wet op de afbreking van zwangerschappen is namelijk gloednieuw voor Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Abortus was er tot nu toe onmogelijk, maar voorbehoedsmiddelen waren ook niet makkelijk te krijgen. Het gevolg is volgens minister Schippers een zorgwekkende situatie:

Uit het onderzoek maak ik op dat de omgang met seksuele gezondheid in Caribisch Nederland zorgwekkend is. Abortus blijkt voor veel vrouwen een vorm van anticonceptie en niet – zoals in de Nederlandse context – het sluitstuk van een reeks aan (vooral preventieve) maatregelen om geboortebeperking te realiseren. Ik vind dit een zeer ongewenste situatie. De inzet van mijn beleid is er dan ook op gericht om hierin verandering aan te brengen. Cruciaal hierin is het doen ontstaan van een andere attitude ten opzichte van seksuele gezondheid.

De minister schrijft dat zij zich sterk wil maken voor betere seksuele voorlichting en een goede beschikbaarheid van anticonceptiemiddelen. Voorbehoedsmiddelen blijken nu namelijk zo duur dat vrouwen het niet kunnen betalen. Schippers wil deze financiële drempel wegnemen door anticonceptie op te nemen in een zogenaamd ‘aansprakenpakket’ voor vrouwen uit Caribisch Nederland.

Ook wil Schippers bereiken dat er een abortuskliniek komt voor de vrouwen van de drie eilanden. Dat kan niet zomaar. Een kliniek moet aan strenge eisen voldoen voordat de regering een vergunning afgeeft. Zolang er geen gecertificeerde aanbieder is, kunnen vrouwen naar Nederland reizen voor een abortus. Voorwaarde is wel dat een arts daarvoor een medische indicatie heeft gegeven.

DC Comics krijgt klop van lezers

DC Comics heeft het verpest bij grote groepen lezers. Het Amerikaanse concern publiceert nieuwe reeksen superheldenstrips. De vrouwelijke personages komen daarin echter op een manier aan bod die zelfs een zevenjarige ziet als problematisch. Het lijkt vooral te draaien om hun borsten en billen en met hoeveel mannelijke personages ze de koffer induiken. Dat lijkt heel bevrijdend, maar is eigenlijk seksisme ten top. Zoals comics criticus Andrew Wheeler samenvat‘let me empower myself for your pleasure, master’.

Dit is hoe DC Comics een mannelijke held afbeeldt, en een vrouwelijke. Bedankt, heren!

DC Comics publiceert sinds afgelopen september 52 nieuwe series, waarin de verhalen van superhelden zoals Batman en Catwoman een geheel nieuwe doorstart krijgen. Superman deelt opeens het bed met Wonder Woman, helden uit verschillende series komen bij elkaar in één nieuw verhaal, sommige helden verdwijnen en andere personages, die eerst aan de zijlijn stonden, krijgen de hoofdrol in een geheel nieuwe reeks.

Bij al die veranderingen valt het lezers steeds meer op dat veel superheldinnen er heel slecht vanaf komen. De tekenaars beelden Catwoman bijvoorbeeld pagina’s lang af zonder hoofd. De plaatjes zoemen alleen in op haar borsten, benen en billen. Komt ze eindelijk in beeld, dan valt haar borst uit haar strakke pakje. Deze behandeling reserveren de makers alleen voor Catwoman (en haar vrouwelijke collega’s). Batman (en met hem de andere heren) verschijnt op een stoere manier in beeld en mag zijn kleren gewoon aanhouden, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Een ander, in Nederland minder bekend personage, genaamd Starfire, was vanouds een buitenaardse vrouw die de zwakkeren beschermde en een loyale bondgenoot was van andere helden. In het nieuwe verhaal verliest ze haar geheugen en doet niet meer dan halfbloot poseren voor mannen en ze meenemen om seks mee te hebben.

Starfire poseert als pornoster.

Die kritiek levert de nodige tegenreacties op. Zoals ‘als je het niet leuk vindt, lees je die strips toch gewoon niet?’ Of ‘tsja, weet je, zo is het altijd al geweest, dus waar maak je je druk om’. Ms Snarky fileert dat soort logisch klinkende, maar in wezen seksistische redenaties. Het komt allemaal neer op hou toch gewoon je kop, en dat gaat anno 2011 niet meer lukken, schrijft ze:

the underlying message is that all us hysterical women are just freaking out for no reason. What we just don’t understand is that men like what they like, and so we have to smile and put up with a little objectification now and then if we’re going to be comic book readers. You know what? No. I am sick and tired of being told that what I want and need from my comics comes second to what men want to read.

DC Comics begint langzaam door te krijgen dat ze een enorme marketingblunder begaan door lezeressen zo van zichzelf te vervreemden. Het is op de lange termijn geen winstgevende strategie om alles te richten op louter jongemannen van 18 tot 34 jaar en alle andere mensen links te laten liggen. Het bedrijf  beloofde zodoende onlangs meer vrouwen op te nemen in de teams tekenaars en scenaristen die de nieuwe series produceren. En in Engeland lanceerde DC Comics een nieuw magazine, Minx, specifiek gericht op de vrouwelijke lezers van comics.

Of dat voldoende is zal moeten blijken. De albums die nu op de markt komen hebben nog niet kunnen profiteren van meer vrouwen aan de tekentafel. Het seksisme druipt er nog steeds vanaf. Eén ding is zeker: DC Comics viel door de mand, en talloze lezers, weblogs en andere media houden scherp in de gaten hoe het verder gaat met de vrouwelijke personages in de superheldenstrips van dit bedrijf.

Voor een meer diepgravende analyse van het probleem van de zogenaamd bevrijde sexy vrouwen, zie Ariel Levy met haar uitstekende boek Opkomst van de Bimbocultuur. Of Living Dolls, van Natasha Walter.

Bell Hooks verovert top tien van beste feministische non-fictie

Lezeressen en lezers van Ms Magazine plaatsen maar liefst drie boeken van auteur en activiste Bell Hooks in de top tien van de honderd beste feministische non-fictie boeken. Dat maakte het blad bekend. Haar boek ‘Feminism is for Everybody – Passionate politics’ kwam op de eerste plek. Op plaats acht en negen kozen de lezers ‘Ain’t I a woman’, over feminisme en zwarte vrouwen, en ‘Feminist Theory, from margin to center’.

Ms Magazine maakte onlangs een voorselectie van feministische klassiekers en baanbrekende werken, en liet de lezer vervolgens een top honderd kiezen. Behalve Bell Hooks bleken de lezers ook klassiekers te waarderen zoals Een Kamer voor Jezelf van Virginia Woolf, en actueel werk zoals The Purity Myth van Jessica Valenti, over de manieren waarop de nadruk op kuisheid in de Verenigde Staten vrouwen en meisjes schade toebrengt.

Maar zoals gezegd bestormde Bell Hooks de top tien. Niet zo vreemd, want in de V.S. geldt ze als iemand wiens werk een enorme impact heeft op de feministische beweging. Vorig jaar nog hield Ms Magazine om die reden een Bell Hooks week, met essays, beschouwingen van haar werk, en biografische informatie.

Hooks probeerde het feministische gedachtengoed toegankelijk te maken voor iedereen, met voorbeelden uit de praktijk, en met oog voor het individu. Dit streven zorgde nogal eens voor aparte reacties van mensen. Goh, zíj is toch echt heel anders dan andere feministen. Ze is niet zo boos en ze haat mannen niet, wat een opluchting! Hooks schreef Feminism is for Everybody onder andere om die reactie aan te pakken:

Every time I leave one of these encounters, I want to have in my hand a little book so that I can say, read this book, and it will tell you what feminism is, what the movement is about … From the moment feminist thinking, politics, and practice changed my life, I have wanted this book. I have wanted to give it to the folk I love so that they can understand better this cause, this feminist politics I believe in so deeply, that is the foundation of my political life.

Voor Hooks betekende het feminisme simpelweg een einde maken aan de situatie waarbij een persoon een ander persoon kan onderdrukken en inperken. In plaats daarvan zou iedereen met zijn of haar eigen individuele kwaliteiten zich moeten kunnen ontplooien, als mens:

Imagine living in a world where there is no domination, where females and males are not alike or even always equal, but where a vision of mutuality is the ethos shaping our interaction. Imagine living in a world where we can all be who we are, a world of peace and possibility. 

(Dit komt trouwens dicht in de buurt van wat onze eigen Nederlandse Joke Smit schreef in Een land waar vrouwen willen wonen, merkt De Zesde Clan graag even op.)

Die boodschap inspireert nog steeds ontelbare mensen. Daar bovenop komt nog dat Hooks prachtig schrijft, in beeldende zinnen en met aansprekende voorbeelden en verwijzingen. Geen wonder dat ze op nummer 1 kwam!

Reclamepolitie wijst aan wie wat mag eten en drinken

Cider is cider, zou je zeggen. Maar nee, reclamemakers hebben bepaalt dat Jillz cider voor vrouwen is, en Strongbow cider voor mannen. Ze vallen daarbij terug op de meest stereotiepe beeldvorming over de seksen die je maar kunt bedenken. Die houding rukt op, signaleert de Globe and Mail in een reportage. Geen voedingsmiddel is veilig voor de genderpolitie.

Volgens onderzoeker James Wilkie van de Northwestern Universiteit van Illinois komt dat doordat de hele samenleving doordrenkt is van het denken in de tweedeling man-vrouw:

This kind of thinking is so ingrained in our society and is applied so frequently on a daily basis, he says, “we tend to almost reflexively apply it to things that perhaps it’s not relevant to apply it to.” In a study published last year, he examined how such perceptions affect people’s food choices. Men, more than women, he found, tend to be more concerned about choosing foods that conform to gender norms. For instance, they often choose rib-eye steaks, gravy and dishes described as “hearty” over supposedly feminine foods like salads.

Dat vooral mannen gevoelig zijn voor de aanpak van reclamemakers is logisch. Het sluit namelijk mooi aan bij eerdere bevindingen dat het vrouwelijke geen status geeft. De keerzijde daarvan is dat iets mannelijks juist wel statusverhogend werkt. Voor vrouwen is het daarom veel makkelijker om toch een ‘mannenproduct’ te gebruiken dan andersom. Vrouwen kunnen er in sociaal opzicht namelijk op vooruit gaan als ze mannelijke producten gebruiken. Voor mannen betekent de associatie met het vrouwelijke echter een verlies van status.

Reclamemakers spelen daar handig op in. Ze gebruiken de kleur roze, tonen giebelende shoppende meiden, enzovoorts. Geen enkele man die zich wil associëren met zulk verwijfd gedoe. Nee, je moet je mannelijkheid bewijzen. Bijvoorbeeld door als een harige oermens schreeuwend naar je biertje te rennen, of dat grote stuk rood vlees op je bord te gooien.

De rolpatronen nemen zulke vormen aan dat mensen zich genoodzaakt zien zelf voor enig tegenwicht te zorgen. Zo kent Nederland de site Vrouw en Bier, omdat oprichtster Fiona de Lange het zat was dat grote biermerken zich bijna alleen op mannen richten en vrouwen bewust buiten sluiten. Denk aan de campagne ‘Ons Bier’, waarbij in woord en beeld bleek dat ‘ons’ alleen sloeg op mannen. Ze wil opkomen voor het recht van vrouwen om ook een biertje te drinken, zonder lastig gevallen te worden met rolpatronen en seksisme.

Een andere effectieve campagne was en blijft Beperkt Houdbaar, waarin documentairemaakster Sunny Bergman het verstikkende schoonheidsideaal fileerde. Veel reclames zijn op die idealen gebaseerd. Vrouwen moeten op iedere calorie letten want stel je voor dat je te dik zou worden. Lijnen moet je, liefst met speciale ontbijtgranen. Oh, en vrouwen moeten vooral veel yoghurt eten voor een minder opgeblazen gevoel, enzovoorts.

Beperkt Houdbaar schetst de gevolgen van dit klimaat. Zelfhaat, afkeer van je eigen lichaam, en de run op plastische chirurgie om alsnog iets te doen aan dikke dijen en lubberende buikjes. Door deze gevolgen te schetsen worden mensen zich (hopelijk) meer bewust van de manieren waarop reclamemakers je hun producten willen verkopen. Kennis is macht…

UPDATE Vers van de pers: het Amerikaanse frisdrankmerk Dr Pepper heeft een calorie arme variant gemaakt voor mannen, en promoot dit drankje door gespierde mannen te tonen die stoere dingen doen in een oerwoud, én door als slogan te gebruiken dat het NIET voor vrouwen is. Expliciet. Dit geheel gaat vergezeld van een Facebook campagne waaraan alleen mannen deel kunnen nemen:

A Facebook page for the drink contains an application that allows it to exclude women from viewing content, which includes games and videos aimed at being “manly.” For instance, there’s a shooting gallery where you shoot things like high heels and lipstick, for example. There is also a “man quiz” with questions on activities like fishing and hunting.

Vrouwen, rot op of we schieten je neer. Wat een fijne reclamestrategie. Benieuwd wanneer die trend overwaait naar Nederland….

Nobelprijs voor vrede gaat naar drie vrouwen

Wat hebben de Liberiaanse presidente Ellen Johnson-Sirleaf, haar landgenote Leymah Gbowee en Tawakkul Karman uit Jemen met elkaar gemeen? Alledrie winnen ze de Nobelprijs voor de vrede. Op 7 oktober ontvingen ze deze erkenning voor hun jarenlange inzet voor vrede en meer rechten voor vrouwen. Helaas barstte de kritiek meteen los. Op soms zeer dubieuze gronden en in tegenspraak met een analyse dat de kritiek deze keer wel zou meevallen.

De kritiek richt zich vooral op de Liberiaanse presidente, omdat zij als enige van de drie enige bekendheid geniet in Nederland en België. Zo opende de Volkskrant meteen de aanval met een artikel waarin hoogleraar Stephen Ellis mocht uitleggen waarom hij stomverbaasd is over de toekenning van de Nobelprijs aan de Liberiaanse presidente. Zijn redenatie:

Johnson is natuurlijk een bekend politica. Ik heb alleen de indruk dat alleen haar reputatie – dus het feit dat ze als eerste vrouw democratisch gekozen is tot staatshoofd van Afrika – heeft gezorgd dat ze deze Nobelprijs heeft gewonnen. Ik vind dat eigenlijk geen reden om de Nobelprijs voor de Vrede te krijgen.’

Daarmee reduceert Ellis iemand met een indrukwekkende staat van dienst tot een soort Excuus Truus. Zijn tweede redenatie is nog zotter, en wordt gelukkig door hemzelf meteen onderuit gehaald. Johnson-Sirleaf is namelijk hoofd van een regering waarin corruptie voorkomt. Oh, en ze mengde zich indirect in de politieke strijd van haar land. Stop de persen!!! Als die criteria geldig zijn zou 90% van de staatshoofden in de wereld meteen moeten aftreden. En Ellis zelf memoreert al aan het feit dat Barack Obama de prijs kreeg terwijl hij actief oorlog voerde, in Afghanistan. Was geen probleem. Dus waarom valt Ellis Johnson-Sirleaf hier nu mee lastig?

Een derde punt van kritiek is de timing van de toekenning. Er zijn namelijk verkiezingen op komst in Liberia en Johnson-Sirleaf doet mee voor een herverkiezing. De oppositie riep meteen dat het oneerlijk is. Met een Nobelprijs voor de vrede zouden de kansen van de presidente toenemen. De Liberiaanse kiescommissie heeft in een reactie op die kritiek al laten weten dat de verkiezingen gewoon doorgaan.

Kunnen we niet gewoon eens positief blijven? Alle drie de winnaressen krijgen de Nobelprijs voor de vrede omdat zij zich moedig inzetten voor meer democratie en veiligheid, en een verbetering van de positie voor vrouwen. Johnson-Sirleaf moest moeilijke beslissingen nemen, maar slaagde erin krijgsheren tot de orde te roepen en vrede te stichten. De Liberianen kozen haar in 2006 tot presidente op basis van de goede resultaten die ze bereikte.

Sindsdien heeft ze er alles aan gedaan om de puinhopen van jarenlange oorlogen op te ruimen. In een interview van vorig jaar keek ze tevreden terug op de resultaten na vier jaar regeren. Ze was zich er scherp van bewust dat haar land van ver moest komen:

You know, when we started off, we inherited a pretty bad situation, a broken country, collapsed economy. Most of our citizens displaced, either in exile or in refugee camps or in the urban areas looking for safety, dysfunctional institutions, broken infrastructure. So we set about to establish our development agenda, which we talked to the Congress about in March 2006. We identified what we called our four pillars, peace and security, economic revitalization, governance and the rule of law and infrastructure and basic services. And on each of these pillars, we’ve come a long way.

In hun eigen landen zijn Gbowee en Karman twee niet te onderschatten vrouwen. Gbowee wist in Liberia onderlinge verschillen tussen vrouwen te overbruggen. Door een verenigd front te vormen konden de vrouwen beter opkomen voor zichzelf en onder andere deelname aan verkiezingen afdwingen.

Leymah Gbowee

Karman is een 32-jarige mensenrechtenactiviste die in Jemen de bijnaam ‘Moeder van de Revolutie’ heeft gekregen. Ze speelt al jaren een belangrijke rol in de protestbeweging tegen het huidige regime. Ze is ook voorzitter van de organisatie Women Journalists Without Chains. Via die organisatie zet ze zich ook in voor de persvrijheid in haar land.

Tawakkul Karman

Volkskrantcorrespondent Kees Broere, die al jarenlang verslag doet vanuit Afrika, ziet in de toekenning daarom een terechte poging van het Nobelprijs comité om vrouwen welbewust een steuntje in de rug te geven. Plus daarnaast:

En ook erkenning dat de bijdrage van vrouwen voor het creëren van een democratische samenleving van doorslaggevend belang is. Dat is ook zeker zo. In Afrika zijn de vrouwen de hardste werkers. Maar maatschappelijk gezien hebben ze nog geen gelijke kansen.’ […] ‘Het is ook wel terecht dat Johnson deze prijs heeft gewonnen. Liberia is lang geteisterd door burgeroorlogen, zij heeft al eerste een poging gedaan om een einde aan het geweld te maken. En daar is ze voor een deel ook al in geslaagd.’