Monthly Archives: juni 2013

Australische premier is vrouw en niemand kon daar overheen komen

Julia Gillard verloor een interne strijd om het leiderschap, en maakte plaats voor de man die ze drie jaar geleden zelf van de troon stootte. Op die manier stuurde Australië de eerste vrouwelijke premier in de geschiedenis de laan uit. Commentatoren wijzen erop dat Australië heeft laten zien nog niet klaar te zijn voor een vrouwelijke premier. Ook al stond Gillard achter 532 aangenomen wetten en doet de economie het prima, toch konden mensen er niet overheen komen dat ze een vrouw is. Je gaat je bijna afvragen: waarom kon Australië Gillard niet wat meer als een man behandelen?

Vorig jaar haalde Gillard alle media met deze speech tegen het seksistische klimaat in de politiek.

Ja, Gillard communiceerde niet altijd even handig. Ze maakte inschattingsfouten. Haar teruggetrokken persoonlijkheid combineerde niet goed met het premierschap. De Australische polititiek is notoir ruw. The Guardian publiceerde een mooie verzameling vetes, scheldpartijen, interne staatsgrepen en machtspolitiek. Op de persoon gerichte tirades zijn niets nieuws, en politici probeerden elkaar zelfs wel eens fysiek aan te vallen.

Daarnaast begon Gillard slecht. Een paar dagen nadat ze beloofde haar rivaal Kevin Rudd niet tegen te werken, stak ze hem het mes in de rug en greep de macht. Veel mensen hebben haar dat nooit vergeven en zien hierin een directe aanleiding voor haar aftreden, nu drie jaar later.

Maar de seksistische behandeling die ze daarnaast moest verduren, speelt ook een rol bij haar ‘val’. In haar afscheidstoespraak verwees Gillard hier indirect naar. Ze sprak de hoop uit dat een volgende vrouwelijke premier het iets makkelijker zal hebben dan zijzelf. Zelfs rondom haar aftreden blijft de hatende toon rondzingen. Een columnist van de Sydney Morning Herald gelooft bijvoorbeeld dat de manier waarop ze nu afscheid moet nemen van de politiek, beter is dan een enorme verkiezingsnederlaag lijden. Wat dat betreft moet Gillard volgens hem haar zegeningen tellen:

With time to reflect, she will see her political demise as a mercy killing. Her condition had been diabolical. She had become the issue. She had become the liability. She was leading her party to an annihilating defeat. […] She will know that being betrayed by Bill Shorten was far preferable to being pulverised by the public, creating the worst kind of precedent for the first female prime minister..

Let op het paternalistische toontje: ze moet blij zijn dat het niet erger werd voor haar, en als ze dat eenmaal door heeft ziet ze zelf in dat het ‘genadeschot’ best gelegen kwam. Diepe zucht.

Als eerste vrouw in het hoogste politieke ambt stond ze bloot aan een systematische haatcampagne, specifiek gericht op haar vrouwzijn. Keer op keer verweten mensen haar dat ze geen kinderen had, niet netjes getrouwd was, zich als een bitch gedroeg, enzovoorts, enzovoorts. Gillard werd een bitch en een heks genoemd, en zou een slechte premier zijn omdat ze geen menselijke warmte kende (want geen kind, etc.). Geen man die dit op deze manier structureel naar zijn hoofd geslingerd kreeg. Het automatische en vanzelfsprekende karakter van deze aanvallen toont aan hoe gewoon seksisme nog steeds is:

the real problem is not whether Australia has more sexists than other western nations; it is that sexism is tolerated and openly expressed, seemingly without censure. That is why a fundraiser for opposition political candidate Mal Brough featured a menu containing crude references to Gillard’s breasts, thighs and genitalia.

Zelfs overlijden stopt seksistische haat niet. Spandoek na de dood van Margaret Thatcher.

Gillard zelf was zich scherp bewust van de negatieve effecten van dat seksisme:

“I’ve been a little bit bemused by those colleagues in the newspapers who have admitted that I have suffered more pressure as a result of my gender than other PMs in the past but then concluded it had zero effect on my political position or the political position of the Labor party.” With tears in her eyes, she talked about what her term as prime minister might mean for other female leaders: “What I am absolutely confident of is it will be easier for the next woman, and the woman after that, and the woman after that, and I’m proud of that.”

Dat moeten we dan maar hopen – dat er een volgende vrouw komt. Want de boodschap was en is luid en duidelijk. In een politiek klimaat waar mensen je pakken waar ze je pakken kunnen, ben je als vrouw extra kwetsbaar. Politieke tegenstanders voegen je sekse toe als wapen in de strijd. En omdat die aanvallen naadloos passen in een bredere context van seksisme en minachting voor het vrouwelijke, is dat wapen bijzonder krachtig. Je moet daar als politica in spe maar net zin in hebben.

Niet alleen enkele commentatoren en Gillard zelf zien dit in. Onderzoek wijst uit dat kiezers zich negatief laten beïnvloeden door de seksistische behandeling van vrouwelijke politici. Dat gebeurt ook zonder openlijke haat. Als journalisten bijvoorbeeld aandacht besteden aan het uiterlijk van een politica, schaadt haar dit al. Het benadrukt haar vrouwelijkheid, en prompt haken sommige kiezers af. Niet alleen kiezers, ook potentiële vrouwelijke politici deinzen terug. Het vrouwvijandige klimaat is een obstakel voor hun actieve deelname aan de politiek:

While the political playing field in each country has its own particular characteristics, one feature remains common to all: it is uneven and not conducive to women’s participation. Women who want to enter politics find that the political, public, cultural and social environment are often unfriendly or even hostile to them. Even a quick glance at the current composition of political decision-makers in any region provides evidence that women still face numerous obstacles in articulating and shaping their own interests.

Wat dat betreft krijgt de nederlaag van Gillard een extra lading. Weer een vrouw die het uiteindelijk niet redde. Het seksisme zorgde ervoor dat Gillard minder speelruimte had, dan een politicus gewoonlijk heeft (echt, je kunt er niet bijstaan als de eerste vrouwelijke premier dit alles over zich heen krijgt, en dan zeggen dat die haat geen rol speelt.) De seksespecifieke haat zorgde ervoor dat mensen niet meer zagen wat Gillard allemaal bereikte. De volgende vrouw denkt wel drie keer na voordat ze een poging waagt de tweede vrouwelijke premier in de geschiedenis van Australië te worden. Dat is erg. En daar mogen we wel wat vaker bij stilstaan.

Advertenties

Eén vrouw kan het verschil maken

Toevallig het nieuws uit Texas gevolgd? Conservatieven wilden zeer ingrijpende anti abortus wetten aannemen, die het vrouwen uit deze Amerikaanse staat bijna onmogelijk zouden maken om baas in eigen buik te blijven. Ze hadden echter buiten Democrate Wendy Davis gerekend. Die hield de senaatsvloer bijna dertien uur bezet, zonder te eten, water te drinken en zonder zelfs maar tegen een tafel aan te kunnen leunen. Met als doel de stemming uit te stellen tot na middernacht, zodat de wet automatisch niet meer aangenomen kon worden. Deze serieuze parodie legt het allemaal uit:

De 24 uurs nieuwsstations negeerden de gebeurtenissen in Texas bijna volledig. De actie om de gezondheid en levens van vrouwen te beschermen, kreeg echter alle aandacht via de sociale media. Twitteraars volgden de ontwikkelingen nauwgezet, en naarmate middernacht dichterbij kwam konden mensen via You Tube live beelden uit de Texaanse senaat volgen. Davis volgde de tactiek van de filibuster. Het was de enige manier om de wet nog tegen te houden:

This wasn’t the kind of symbolic filibuster in name only seen in the U.S. Senate: Under Texas’ parliamentary rules, Davis was required to speak continuously and only on the topic of the bill the entire time. She couldn’t take breaks to eat, take a sip of water or go to the bathroom. She could not lean against anything for support. If Davis broke any of these rules, the filibuster would die and SB 5 would become law.

De gevolgen zouden ingrijpend zijn. Zonder de actie van Davis zou de overheid onder andere 37 van de 42 abortusklinieken sluiten, en abortus vanaf 20 weken verbieden. De wet bevatte ook allerlei verplichtingen en voorwaarden die artsen ernstig zouden hinderen in het uitoefenen van hun beroep.

Het is bekend dat dit soort wetgeving vooral arme vrouwen treft. Want wie veel geld heeft en niet hoeft te vrezen voor haar baan, kan misschien een week vrij nemen en uitwijken naar een andere staat. Maar onder andere vrouwen met een laag inkomen en een grote bestaansonzekerheid, hebben die vrijheid niet. Zij zouden een groot risico lopen om verplicht een ongewenst kind te moeten baren. Met alle gevolgen vandien, zoals nog meer armoede, en een slechtere gezondheid.

Veel mensen wisten dat dit allemaal op het spel stond. Vrouwen en mannen trokken massaal op naar het Texaanse regeringsgebouw om hun steun te betuigen, en de hashtag I Stand With Wendy kreeg binnen de kortste keren al even massale steun. Zelfs president Obama stuurde een tweet om Davis te steunen.

De actie van Davis was een succes. Op zeer dubieuze gronden maakte de voorzitter van de vergadering voortijdig een einde aan de filibuster. De stemming kon echter vanwege aanhoudende protesten niet op tijd beginnen. Middernacht kwam en ging, en de wet strandde. De conservatieven zagen zich genoodzaakt hun nederlaag toe te geven. Met grote tegenzin:

Lieutenant Gov. David Dewhurst admitted that the vote had not followed proper procedures and was thus voided. He blamed the situation on an “unruly mob using Occupy Wall Street tactics.” We call that women speaking up for their rights!

Voorlopig kunnen vrouwen even adem halen. Voorlopig, want er zijn al weer nieuwe pogingen in de maak om reproductieve rechten van vrouwen drastisch in te perken. Ondertussen is het ondanks dat 1-0 voor vrouwen die baas in eigen buik willen blijven. En wie weet, misschien worden mensen zich dankzij deze actie eindelijk bewust van de ingrijpende gevolgen van zulke draconische anti abortus wetgeving.

Vrouwen willen win-win situatie, maar krijgen backlash

”Zij wilde win-win, hij ervoer: lose, loser.” Deze ware woorden schreef Marjam Schöttelndreier in De Volkskrant (artikel zit achter een betaalmuur, dus helaas geen link). Samen met Wieteke van Zeil reageert zij op het succes van de roman Ventoux van Bert Wagendorp, en dan vooral op de van stereotypen doordrenkte odes aan de mannenvriendschap die op deze publicatie volgden. Van Zeil en Schöttelndreier plaatsen vraagtekens bij dit machodiscourse. Ze brengen die kritiek beleefd, maar wat ze eigenlijk beschrijven is een backlash tegen vrouwenemancipatie.

Blijkbaar raakt het boek een gevoelige snaar, suggereren beide vrouwen. De tweede feministische golf bracht grote veranderingen in het leven van veel vrouwen. Vrouwen wilden eerlijker delen, benadrukt onder andere ook hoogleraar Tonkens:

“Een van de misverstanden over feminisme is, dat het alleen gaat om de belangen van vrouwen. Het gaat om het bestrijden van sekse-ongelijkheid, en dat is in het belang van iedereen. Mannen hebben ook baat bij een gevarieerder gedragsrepertoire en bij het nemen van taken die zogenaamd vrouwen toebehoren.” Nou, ja, zegt Tonkens erbij, afgezien van het huishouden dan. “Dat is gewoon vervelend, maar dat moet wel gebeuren.”

Vandaar dat het feminisme in Nederland begon met de Man-Vrouw Maatschappij, brengt Schöttelndreier in herinnering. Veel vrouwen vonden dat mannen moesten ophouden met de baas zijn. In plaats daarvan hadden ze liever een gelijkwaardige partner, zowel in huis als op het werk. Volgens Schöttelndreier viel dat echter verkeerd bij de mannen. Ophouden de baas te zijn betekende een verlies. Het verzoek om een evenwichtigere verdeling was iets waar de meeste mannen niet graag aan mee wilden werken.

Van Zeil verklaart daar de ophef over en het succes van Ventoux mee:

,,Zo enthousiast, opgelucht bijna. Mannenvriendschap! Wij praten niet, wij doen! Alsof ze met z’n allen voor het eerst in tijden kunnen uitademen. Al die jaren tiptoe-en om de vrouw en haar eisen, begrip tonen, adem inhouden. En ja, dan komt ’t er natuurlijk met gebrul uit.”

Wagendorp zelf zet de toon, door een stuk over mannenvriendschap te schrijven voor Volkskrant Magazine (van 15 juni j.l.). Daarin komt hij met allerlei cliché’s op de proppen. De masculiene vriendschap kenmerkt zich volgens hem door meer stilte en meer ‘samen dingen doen’. Verder komt het vooral neer op ‘niet-vrouwelijk’, merkt Schöttelndreier: niet toegankelijk voor vrouwen, en waarschijnlijk diepgaander dan vrouwenvriendschappen. Met een ronde bak met klei als middelpunt. Daar leefden de jongens zich uit in zwijgzame mannenvriendschappen. Die bak was voor hen. Meisjes kleiden niet.

Ja hallo zeg, reageert Wieteke van Zeil. Dat is wel een heel selectief beeld van het verleden. Van Zeil kan zich niet herinneren dat meisjes in de jaren zeventig bedolven werden onder de roze prinsessenspullen, zoals nu wel het geval is. Ze herinnert zich dat meisjes destijds relatief ongestoord konden spelen zoals ze wilden, en wel degelijk ook kleiden. De tijd van de grote Verschillen is volgens Van Zeil nu pas aangebroken. Tegenwoordig moet ze haar vijfjarige zoon uitleggen dat zijn zusje ook piloot kan worden. Dat gaat er bij die jongen nauwelijks in, merkt ze. Kijk maar naar Lego: piloot zijn is iets voor jongens.

Naast het ‘je afzetten tegen vrouwen door het mannelijke op te hemelen’ en de huidige roze en blauwe scheidslijnen, is er nog iets anders aan de hand. De opkomst van het neuroseksisme, waar de Zesde Clan al vaker aandacht aan besteedde. Schöttelndreier noemt dit hersenfundamentalisme, en vindt het geen toeval dat hun denkbeelden aan invloed winnen nu mannen vermoeid raakten door het gelijkheidsstreven. Met verwijzingen naar wetenschappelijk klinkend geleuter over mannen en vrouwenbreinen kan hij weer in zijn eentje gaan vissen, terwijl zij kan kwetteren op de Libelle zomerweken, constateert ze.

Dit zijn allemaal tekenen van een conservatiever wordende maatschappij, denkt De Zesde Clan. We zitten nu al vier jaar in een economische crisis, de onzekerheid neemt toe, en wat is er dan fijner om in ieder geval de orde tussen de seksen weer te herstellen? Hij maakt de plannen, zij het eten. Dat is een backlash, lieve lezers… Je zult dit woord in geen van beide artikelen tegenkomen, maar dit is precies wat Schöttelndreier en Van Zeil in kaart brengen. Doodzonde!

Baren kan alle kanten op gaan, en daar moet je over kunnen praten

Een jaar of wat geleden zat De Zesde Clan met vrienden in de bioscoop om de film De Gelukkige Huisvrouw te zien. Tijdens een korte inleiding bij de film waarschuwde de operatrice van dienst. ‘Let op, er komt een moeilijke bevallingsscène in voor.’ Bij één van de vorige voorstellingen had de bioscoop daar niet voor gewaarschuwd. Er was toen een vrouw flauwgevallen, omdat die zich geconfronteerd zag met traumatische herinneringen aan haar eigen bevalling. Vandaar de waarschuwing vooraf.

Auteur: Renske Tjoelker.

Vroeger stierven nogal wat vrouwen in het kraambed, maar Nederland heeft de gezondheidszorg nu redelijk op orde. Tegenwoordig is een bevalling iets om te vieren. Mensen filmen bevallingen, de televisie gebruikt bevallingen als onderwerp voor series, en na afloop mag je er als vrouw stralend bij liggen. Blij blij blij, roze wolk, kijk toch wat een schattige baby, geweldig….

Prima, en de Zesde Clan wenst iedereen toe dat alles volgens het boekje verloopt en dat iedereen oprecht gelukkig is. Maar het wordt een probleem als het roze wolk scenario dominant is. Zo hóór je je te voelen. Anders ben je een aansteller, een zeur, een slappeling, een vrouw die faalde bij het baren van een kind (geen idee hoe dat zou moeten, maar ok). En vrouwen, je weet wel, sociale wezens, vrouwen zijn mensen, worden door die sociale mythe beïnvloed:

[citaat verwijderd op 26 juni 2013, 9.30 uur]

Helaas. Bevallingen lopen niet altijd volgens het boekje. Je bloedt soms half dood. Je hebt 33 uur pijnlijke weeën. De baby komt niet altijd gezond ter wereld. Als je na zoiets niet op die roze wolk zit, dan is er iets mis. Met jóu. Als je het waagt te bekennen dat je nachtmerries hebt van je bevalling, sterker nog, het was een traumatische ervaring, dan heb je het helemaal gedaan. Hou je mond!

Het taboe op de bevalling als trauma is zo groot, dat EenVandaag er aandacht aan besteedde. Daarmee haalt dit onderwerp voor het eerst in jaren iets wat in de buurt van nieuws op prime time televisie komt. En de geïnterviewde vrouw haalt prompt De Gelukkige Huisvrouw aan. De beelden uit die film kwamen zo hard aan, dat het onderliggende trauma in volle kracht losbarstte, vertelde deze moeder op de televisie.

Het is een teken van emancipatie dat een nieuwsprogramma het primaat van de roze wolk doorbreekt. En dat wetenschappers onderzoek doen naar deze situatie. Nu weten we tenminste dat negen procent van de vrouwen – dat is bijna één op de tien – hun eigen bevalling traumatisch noemt. Circa 2000 vrouwen per jaar houden zelfs een stressstoornis over aan wat volgens de verhalen de mooiste dag van je leven moet zijn (na het huwelijk dan). Bij problemen als zwangerschapsvergiftiging gaat het zo vaak mis dat traumazorg standaard tot de praktijk zou moeten behoren, adviseert wetenschapster Claire Stramrood:

Vrouwen die complicaties krijgen tijdens de zwangerschap waardoor ze (veel) te vroeg bevallen, hebben een grote kans op PTSS. Stramrood stelde PTSS vast bij 14% van de vrouwen met ernstige zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie/HELLP-syndroom) of bij wie de vliezen voortijdig waren gebroken. “Bij deze groep vrouwen is de kans op PTSS zo groot dat je er standaard op zou moeten screenen na de bevalling”, stelt Stramrood. Vijftien maanden na de bevalling heeft 11% van de vrouwen die zwangerschapsvergiftiging had nog steeds PTSS.

Goed dat we er over mogen praten. Nogmaals, fijn dat veel bevallingen goed verlopen en dat mensen blij zijn. Maar voor wie een ander lot trof, is het fijn als hun gevoelens en psychische problemen er ook mogen zijn. Goed werk, EenVandaag!

Man vormt grootste gevaar voor vrouwen

Mannen vormen wereldwijd het grootste gevaar voor vrouwen. Als het om moord en doodslag gaat, betreft het bij de mannen slechts in 6,3% van de gevallen een man die sterft vanwege partnergeweld. Bij vrouwen gaat het in 38,6 procent van de gevallen om een man die ‘zijn’ vrouw doodt. In landen als de Verenigde Staten vormen (ex-)partners zelfs de grootste bedreiging voor vrouwen (onder andere omdat vuurwapens overal beschikbaar zijn). Dat blijkt uit een rapport van het departement voor Reproductive Health binnen de Wereldgezondheidsorganisatie.

De Zesde Clan aarzelde om aandacht te besteden aan dit rapport, omdat het hier gaat om een open deur. Studie na studie draagt uit dat mannen met name omkomen op straat, in gewelddadige interacties met andere mannen. Vrouwen worden vooral het slachtoffer van ‘intiem geweld’, hoe je dat ook wilt benoemen. Van stalkende exen tot aan huiselijk geweld waarbij de vrouw na afloop dood op de grond ligt, oeps, was die laatste klap toch een beetje te hard aangekomen, sorry! Op die manier treft fysiek en/of seksueel geweld één op de drie vrouwen. Eén op de drie.

Maar goed, het rapport ligt er, en het bevestigt wat we al wisten. Nu alleen nog de vraag wat we eraan gaan doen. En welke rol mannen van plan zijn op te pakken bij het vraagstuk van intiem geweld. Wat dat betreft is het vervelend om in een rapport over huiselijk geweld van het Verwey-Jonker instituut, deze passage te moeten lezen:

Er is nog weinig wetenschappelijk onderbouwing van de kracht van beschermende factoren, zoals dit wel is aangetoond voor risicofactoren. In deze publicatie gaan wij daarom niet uitgebreid in op de beschermende factoren, maar wij stippen de meest gangbare factoren kort aan.

Wie gaat goed onderzoek financieren naar de precieze werking van beschermende factoren? Als we beter in kaart brengen wat helpt om geweld te reduceren, beschikken we over meer handvaten om die agressie in te dammen. Nu blijft het bij het bekende lijstje oppervlakkige punten, zoals zelfvertrouwen, het kunnen beschikken over sociale steun en hulp van de omgeving, en wetgeving. Lekker algemeen en vaag, dus dat schiet niet op.

Plus opvallend genoeg ontbreekt de rol van de man in het rijtje van het Verwey-Jonker instituut. Het zou ontzettend helpen als mannen stopten met slaan, en dat mannen andere mannen aan durven te spreken als die zich schuldig maken aan geweld tegen vrouwen. Het zou ontzettend helpen als de sociale normen en waarden zodanig worden, dat je als man in sociaal opzicht afgedaan hebt als je vrouwen slaat. Dan ben je echt zooooo’n enorme slappe loser, dat niemand nog in je gezelschap wil verkeren.

Zie ook De Erecode van filosoof Kwame Anthony Appiah: bepaalde ingesleten praktijken stoppen verrassend snel zodra de maatschappij die praktijk breed als verwerpelijk en niet-stoer gaat zien. Want je kunt heel lang op terechte morele gronden roepen dat iets verkeerd is, maar mensen stoppen er pas mee in zeer specifieke omstandigheden:

The moral arguments against duelling, foot-binding, slavery and disfigurement and execution of innocent women were known long before they influenced public attitudes. And when they did so, it was not because of any intrinsic appeal to rationality, or even humanity or sympathy. Rather, a shift had to occur in which people began to feel that their honour was compromised by the practice.

Hun eer kwam in het geding. Kijk, misschien biedt dit ook aanknopingspunten….

PS: de glijdende schaal begint al bij verbale agressie tegen vrouwen, of vrouwen lastig vallen op straat. Hier wat tips voor hem en haar om de neerwaartse spiraal meteen vanaf het nog relatief ‘onschuldige’ begin af te breken. Met als voornaamste advies aan mannen:

And guys: We don’t want to hear any horseshit victim-blaming about women these days not knowing a compliment when it jumps out at them from a dark alley. Here’s a good litmus test for compliments: Would you say it to your mother or niece? No? Then don’t scream it at the woman who’s just trying to catch the number 8 bus. And if you find yourselves justifying any of the behaviors mentioned above, practice saying this in front of a mirror: “I’m a sad, delusional trap-door spider who repulses women with my words and actions.” And then knock it the fuck off.

Succesvolle film met vrouwen zou geen verrassing moeten zijn

Films waarin vrouwen de boventoon voeren. En die dan succes hebben! Winst maken! Wat een verrassing! Weet je wat, laten we lang wachten voordat we nog een keer een film maken met belangrijke rollen voor vrouwen. Uit alles blijkt dat dit de stand van zaken is. Deze situatie levert protesten op, want het betekent in de praktijk dat vrouwen zichzelf nauwelijks terug zien op het witte doek. ‘Vrouwenfilms’ die succes hebben, zijn geen verrassende uitzondering. En waar blijft verdorie de Wonder Woman film???

Levendige discussies in Engelstalige media. Zelfs Nederlandstalige kranten pikten delen van het debat op. Zo haalde de kritiek op het uitblijven van een Wonder Woman film de Telegraaf. Superman is verdorie al aan zijn zesde rolprent toe, maar de vrouwelijke superheldinnen? Ze zijn er niet, en als ze wel in een verhaal voorkomen, staan ze steevast in de schaduw van een mannelijke hoofdpersoon. Zelfs mannen beginnen zich ongemakkelijk te voelen bij die discrepantie. Zo zei regisseur Josh Whedon:

“Het is zo frustrerend dat niemand moeite wil stoppen in het ontwikkelen van een film met een sterke vrouwelijke superheld. Eerlijk gezegd, word ik er zelfs echt pissig van”, vertelt Whendon tegen The Daily Beast. Volgens de regisseur zien we geen Catwoman zonder Batman, geen Sif zonder Thor, en slechts één vrouw in ‘The Avengers’ en vrouwen in X-Men, die ondanks hun eigen krachten altijd gered dienen te worden door een mannelijke superheld. Whedon hoopt dat de film ‘The Hunger Games’ voor een ‘paradigmaverschuiving’ zal zorgen.

Het probleem gaat echter verder dan superheldinnen. Het lijkt wel alsof producenten denken dat een film met meerdere goed uitgewerkte vrouwelijke personages niets waard is. Ze gaan er bij voorbaat vanuit dat zo’n ‘chickflick’ niets wordt. Eén flop, zoals in 2009 met Amalia, leidt tot een bevestiging van die angst. Verblindt door emoties zien ze de talloze successen niet meer. Iedere keer als zo’n ‘vrouwenfilm’ tóch winst maakt, lijken ze verrast op te kijken. Verroest, wat raar, dat hadden ze niet gedacht…

The Mary Sue vraagt zich af wanneer hier eindelijk eens verandering in komt. Ondertussen heeft de filmliefhebber het nakijken. In grote delen van de Verenigde Staten kun je alleen maar films met, voor en door mannen zien. De Zesde Clan vermoedt dat voor Nederland hetzelfde geldt. In grote steden heb je nog enigszins keuzes, maar in veel kleinere gemeenten zit je vast aan een dieet van Iron Man 3, Man of Steel, the Fast and the Furious 6, The Hangover 3 en ander testosteronvermaak. Tenenkrommend:

They put up Bridesmaids, we went. They put up Pitch Perfect, we went. They put up The Devil Wears Prada, which was in two-thousand-meryl-streeping-oh-six, and we went (and by “we,” I do not just mean women; I mean we, the humans), and all of it has led right here, right to this place. Right to the land of zippedy-doo-dah. You can apparently make an endless collection of high-priced action flops and everybody says “win some, lose some” and nobody decides that They Are Poison, but it feels like every “surprise success” about women is an anomaly and every failure is an abject lesson about how we really ought to just leave it all to The Rock.

Linda Holmes, die deze hartenkreet uitriep bij NPR, heeft geen idee wat ‘gewone’ vrouwen nog kunnen doen. Alles boycotten en nooit meer naar de film gaan? Nee, verandering zal vanuit filmmakers en producenten moeten komen. De angst voor films met vrouwen moet verdwijnen. Successen moeten beter blijven hangen bij studio’s, en vrouwelijke regisseurs moeten meer kansen krijgen. Kathryn Bigelow moest na het succes van Point Break het geld voor The Widowmaker bij elkaar schrapen. Na het mislukken ervan kostte het haar jaren om een volgende productie van de grond te tillen.

Ondertussen blijven studio’s M. Night Shyamalan zakken met geld geven om wéér een nieuwe flop te maken, waarna ze dat vrolijk nog een keer herhalen:

There is no doubt that, even if After Earth tanks, he will get yet another shot at screwing up something else (he has already hinted about working with Willis again). Studios are certain that they are the ones that can hem in his hubris and get the man back in blockbuster mode again – and who knows.

Something’s rotten in the state of Denmark, bij wijze van spreken. Het wordt tijd dat de mensen die de touwtjes in handen hebben, in actie komen. Vrouwen kopen immers meer dan de helft van de bioscoopkaartjes. Dus komop, doe voor ons ook eens iets leuks.

Nieuwsronde

Waar vrouwen ter wereld ook politiek actief zijn, een ding weet je zeker: ze krijgen seksistische opmerkingen naar hun hoofd geslingerd over hun seksualiteit, kleding, kapsel en nare karakter. Zonder enige moeite kon The Guardian een top tien samenstellen met tenenkrommende minachting voor politici. Ondertussen bestaat het nieuwe klasje astronauten dat namens NASA de ruimte in gaat, voor het eerst in de geschiedenis voor de helft uit vrouwen. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Deze vier vrouwen gaan via de NASA op ruimtemissie

  • Kapsels! Jurken! Mannen die niet met je willen debatteren want je bent niemand! En als je bewust geen kinderen hebt gekregen, moet je helemaal opzouten. Dat en meer kregen politici naar hun hoofd geslingerd in landen als Engeland, Australië, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Frankrijk, Chili…. Noem maar op. De Engelse krant The Guardian stelde een top tien van seksistische incidenten samen, die allemaal wijzen op een patroon: de vrouw als geminachte Ander die niets te zoeken heeft in de politiek, en terug de keuken in moet.
  • Tijdschrift Opzij vraagt om reacties. Alledaags seksisme meegemaakt? Laat het weten en meld je ervaringen bij dit blad. Opzij publiceert een deel van de reacties in het septembernummer. Dat wordt namelijk een special over seksisme. Als voorbeeld noemt het magazine onder andere de roze klusvrouwen in de campagne Stoerebouwers.nl, of ”die goeie ouwe Hema die in de folder vindt dat meisjes met taartjes spelen en jongens met knikkers.”
  • Ondertussen goed nieuws over internettrollen. Terwijl feministen zich met reële problemen bezig houden, zoals de hardnekkige loonkloof, zijn er mensen die niets anders doen dan hun werk volgen om deze feministen te vertellen hoe naar, dom en vervelend ze wel niet zijn. Voor mensen die feministen haten, lezen deze internettrollen ontzettend veel feministische teksten. Ironie!
  • Ondertussen heeft al die haat helaas ook een negatief effect. Zo kwamen meiden van 16, 17 en 18 jaar erachter dat alleen al praten over feminisme leidt tot bedreigingen van hun mannelijke leeftijdsgenoten. De school greep in, alleen niet zoals je zou verwachten. In plaats van de haat aan te pakken, adviseerden ze de meisjes om in te binden.
  • Gyneacologe Diana Greene Foster kwam erachter dat er nauwelijks goed onderzoek bestaat om te kijken wat er gebeurt met vrouwen die tegen hun wil moeder worden. Amerikaanse vrouwen die een ongewenste zwangerschap niet konden afbreken, blijken op allerlei manieren schade te lijden. Zo zijn ze financieel veel slechter af dan vrouwen die nog net op tijd een abortus kregen. Ook hebben ze meer gezondheidsklachten.
  • Tegenover iedere Mars en Venusdenker staat gelukkig ook iemand die beseft dat mannen en vrouwen van de aarde afkomstig zijn, deal with it. Tijdschrift Lover neemt het neurobiologische gedachtengoed kritisch onder de loep en prikt heel wat mythes door.
  • Seksisme hield Russische vrouwen uit de ruimte, meldt de Belgische krant De Morgen. De uitspraak komt van ex-kosmonaute Jelena Dobrokvasjina, ter gelegenheid van het feit dat vijftig jaar geleden de eerste vrouw eindelijk het heelal mocht verkennen. Dobrokvasjina zelf werd wel geselecteerd, maar mocht niet mee op ruimtemissies.
  • In de Verenigde Staten gaat het een stuk beter. De nieuwste lichting astronauten bestaat voor de helft uit vrouwen. NASA selecteerde vier vrouwen en vier mannen uit een groep van zesduizend sollicitanten.
  • Verkrachting goedpraten? Iedereen kan het leren. Na weer nieuwe schandalen in de V.S. kon Salon zeer eenvoudig een handleiding maken met vijf eenvoudige stappen. Iedereen die deze tactieken gebruikt, wéét nu dat hij/zij aan de foute kant van de mensenrechten lijn zit.
  • Elders ferme taal tegen seksisme. Wen er maar aan dat vrouwen in het leger dienen, of ga weg, aldus David Morrison, hoofd van het Austeralische leger. Geestelijk leider de Dalai Lama sluit niet uit dat een vrouw hem kan opvolgen, en in Spanje opende een fototentoonstelling over de tweede feministische golf.

College voor Rechten van de Mens tikt regering op de vingers

Het realiseren van vrouwenrechten in Nederland is een hardnekkig probleem. Dat constateert het College voor de Rechten van de Mens (CVRM). Het aantal oordelen over verboden onderscheid op basis van geslacht steeg afgelopen jaar, en het loopt de spuigaten uit met de systematische achterstelling van zwangere vrouwen. Dit laatste probleem is zo hardnekkig dat het CVRM een aparte campagne heeft opgezet om zwangerschapsdiscriminatie aan te pakken.

… en dan hebben we het nog maar niet over de loonkloof.

Het CVRM opende een website, zwanger en werk, waar vrouwen hun ervaringen kunnen melden. Daarnaast kunnen vrouwen toetsen of zij een discriminatie-ervaring hebben en geeft het College voorlichting over dit onderwerp. Dat laatste is hard nodig. Werkgevers komen weg met hun gedrag omdat de overheid te weinig doet, maar ook omdat vrouwen zich soms niet bewust genoeg zijn van de situatie:

“Onder vrouwen is er veel onwetendheid: veel vrouwen geven aan een negatieve ervaring te hebben rondom een baan en zwangerschap, maar weten niet dat het om discriminatie gaat.”

Want we leven in 2013 en dan komt seksediscriminatie niet meer voor. Toch? Helaas. Het CVRM ziet dat anders. Voor meer discriminatie: zie onder andere de uitspraak in de zaak van De Ruwenberg BV, die liever geen vrouw als manager heeft, Sportcentrum L. Hollander BV, die een stagiaire met een hoofddoekje weert, en Grand Café The Corner, die 23 jaar eigenlijk al aan de oude (en lelijke) kant vindt voor serveersters. En dat is dan alleen nog maar bewezen discriminatie op het gebied van werk.

Angela Crott ziet vrouw als vijand

Met mensen als Angela Crott hebben vrouwen, en meer in het bijzonder feministen, geen vijanden meer nodig. Haar artikel ‘Het is tijd voor de eerste maculinistische golf’ staat bol van het vijanddenken. Vrouwen doen het fout, en mannen moeten meer ruimte krijgen, anders komen jongens in de knel, aldus Crott.

Vroeger was alles beter!

Meteen in de inleiding geeft ze vrouwen al de schuld. Die hebben de man diens rol van beschermer afgepakt zodra ze via de tweede feministische golf wat meer zeggenschap kregen. Daardoor kampen die arme jongens nu met overbezorgde moeders die teveel macht hebben, en veel te snel een rem zetten op de lawaai-, actie-, geldings- en exploratiedrang van jongens. Mannen moeten de situatie redden, want zij laten jongens tenminste lekker hun gang gaan.

In Crott’s wereldbeeld bestaan er geen bezorgde, timide vaders. Jongens die liever in stilte een boek lezen, vallen ook buiten haar wereldbeeld. Moeders zijn louter vijandige wezens die vaders met argwaan bekijken en jongens inperken. Dat er ook wildebrassen onder de moeders voorkomen, past niet in haar theorie. Meisjes vallen al helemaal buiten de boot. Die moeten zichzelf maar redden, Crott bekommert zich alleen om de jongens.

Waarom geeft de Volkskrant Crott zoveel ruimte om haar onzinnige theorieën te spuien? Opzij ging in het vorige nummer in gesprek met vier deskundigen, die gehakt maakten van haar beweringen over mannelijkheid en problemen rondom opgroeiende jongens. Ruim daarvoor verwees de Zesde Clan haar verhaal al naar de prullenbak.

Ten tweede: heeft niemand het partijprogramma van de SGP gelezen? Daarin tref je dezelfde angsten aan. Mannen moeten echte mannen zijn, en vrouwen echte vrouwen, anders wordt het een chaotische zooi. De SGP grossiert in pareltjes zoals deze: ,,Man en vrouw hebben een verschillende aanleg en roeping. Het is onbegonnen werk om dit onderscheid weg te poetsen. Het hameren op gelijkheid en onderlinge uitwisselbaarheid van man en vrouw miskent de natuurlijke werkelijkheid.”

Haal het Bijbelse sausje er vanaf, en je houdt Crott over. Als de Volkskrant een kwaliteitskrant wil blijven, kunnen ze volgende pennenvruchten van deze mevrouw maar beter niet publiceren.

UPDATE: zie ook hoogleraar Jos Claessen, en wat hij schrijft over ‘het jongensprobleem’, o.a. op school:

Voor het ‘jongensprobleem’ in het voortgezet onderwijs worden onder meer ‘verklaringen’ aangevoerd als de komst van het Studiehuis en verschillen tussen jongens en meisjes in ontwikkelingssnelheid en rijping van het puberbrein. Maar: onderzoek dat deze verklaringen ondersteunt, ontbreekt. Wat we wel weten dat er tussen scholen grote verschillen bestaan in het studiesucces van jongens. Er zijn scholen die relatief veel meer jongens tot en met het eindexamen weten vast te houden. Het geheim van deze scholen is dat ze in hun hele onderwijsconcept oog hebben voor de uiteenlopende onderwijsbehoeften van hun leerlingen (jongens EN meisjes) en daar over de hele linie systematisch en actief op inspelen. Deze scholen hebben een mooie balans gevonden tussen structurering / kaders enerzijds en autonomie / stimulering eigen initiatief anderzijds.

Vrij Nederland ziet schrijfsters staan

Vreemd toch, zoveel vrouwen die boeken schrijven in het genre detectives en thrillers, en toch weten ze geen van allen de felbegeerde vijf sterren van Vrij Nederland in de wacht te slepen. Dat was twee keer het beeld vanaf het moment dat de Zesde Clan de VN Detective en Thrillergids volgde. Dit jaar is echter alles anders. De uiteindelijke ereplaats der ereplaatsen ging nog steeds naar een blanke man, maar de vijf sterren categorie telt dit jaar twee schrijfsters en een schrijversechtpaar. VN ziet vrouwelijke auteurs staan, en die trendbreuk vormt een welkome vooruitgang.

De detective en thrillergids toont zich sensitief ten opzichte van gender. Zo benadrukte de jury dat het lezersteam voor de meerderheid uit vrouwen bestaat (acht van de dertien) en toont de omslag voor het eerst in drie jaar niet het beeld van een angstige of bloedende vrouw, al dan niet in strak korset.

Na voordrachten van de groep lezers koos de jury uiteindelijk John le Carré tot auteur van de beste thriller van het jaar 2013. De jury roemde ‘een broze waarheid’ vanwege plot en spanning – twee belangrijke criteria als het gaat om spannende boeken – en vanwege de extra’s: een aandoenlijke persoonlijke toets, en stijlexperimenten. ‘De meester durft’, aldus de jury.

Naast Le Carré ontvingen zes andere boeken vijf sterren. Daaronder twee vrouwen, Tove Alsterdal met ‘Het stille graf’ en Lucretia Grindle met ‘Villa Triste’. Beide boeken kregen veel lof. De jury roemt Alsterdal om de niet aflatende spanning en het gelaagde en complexe plot van haar verhaal. Grindle oogst lof vanwege haar prachtige taalgebruik, meeslepende vertelwijze en ingenieus plot.

Ook het boek ‘Slaap’ van Lars Kepler viel in de prijzen. Achter die naam gaat een echtpaar schuil, Alexander en Alexandra Ahndoril. Beiden waren al gevestigde auteurs, en hadden zelfstandig boeken gepubliceerd in andere genres. Op een gegeven moment besloten ze samen te werken aan een thriller.

Over de achternaam van de fictieve auteur waren ze het snel eens. Het moest Kepler worden. De voornaam lag lastiger:

De voornaam van hun nieuwe alterego had meer voeten in de aarde. In een artikel las ik dat ze eerst dachten aan Lotta Kepler. ‘Maar dat voelde niet goed,’ legt Alexandra uit. ‘Waarom zou Lotta zo’n heftig boek schrijven, want we wisten al dat het vrij hard zou gaan worden. We konden dat op een of andere manier niet verklaren.’ Het werd Lars, als een indirect eerbetoon aan de schrijver die de “nieuwe” Zweedse thriller op de kaart zette: Stieg Larsson.

Hard en heftig, dan past een vrouwennaam niet….? Tsja, zo diepgeworteld liggen rolpatronen, zou de Zesde Clan zeggen. Opmerkingen als ‘voelde niet goed’ en ‘op de een of andere manier niet verklaren’, zijn wat ons betreft omschrijvingen van een zware historische lading, die maakt dat mensen gevoelsmatig en associatief andere beelden krijgen bij een mannennaam, dan bij een vrouwennaam.

Toch is ook hier vooruitgang te bespeuren. Want in tegenstelling tot voorgaande eeuwen, toen vrouwen angstvallig dekking zochten achter een mannennaam, hoeft Alexandra Ahndoril zich tegenwoordig nergens voor te schamen. Haar reputatie liep geen schade op, ze kan zich vrijelijk blijven bewegen in sociale kringen, en ze krijgt in interviews een respectvolle behandeling. Wie weet. Als dat zo doorgaat kan Lotta Kepler over een paar jaar ook door de beugel.

Alice Kober, heldin van Lineair B

Wie ontcijferde het klassieke schrift Lineair B? Geschiedenisboekjes houden het meestal op een man, Michael Ventris. Maar naar nu blijkt had hij nooit had kunnen slagen zonder het werk van Alice Kober. Deze Amerikaanse wetenschapster creëerde de brug waar Ventris uiteindelijk overheen liep. Als ze niet veel te jong gestorven was, zou zij waarschijnlijk zelf de betekenis van deze oude taal achterhaald hebben. Een nieuw boek over de ontcijfering van deze oude Griekse taalvariant geeft haar dan ook eindelijk de eer die ze verdiend heeft.

Kober was bij leven al niet zo bekend, en verdween na haar overlijden prompt in de vergetelheid. Nu pas, ruim zestig jaar later, komt er breed aandacht voor haar prestaties. Dankzij journaliste Margalit Fox. Zij schreef een boek, Het Raadsel van het Labyrinth, over de ontcijfering van het Lineair B, een vroege vorm van het Grieks. En kwam Kober tegen:

Little did I realize six years ago, when I began work on a new book about the decipherment of an ancient script, that I would encounter the greatest backstage player I have ever written about: a woman who helped illuminate a world that flourished 3,000 years ago. The woman was Alice Kober, an overworked, underpaid classics professor at Brooklyn College. In the mid-20th century, though hardly anyone knew it, Dr. Kober, working quietly and methodically at her dining table in Flatbush, helped solve one of the most tantalizing mysteries of the modern age.

Fox vergelijkt Kober met Rosalind Franklin, nog zo’n wetenschapster die de fundamenten legde voor een doorbraak, in dit geval de structuur van DNA, maar daar destijds geen erkenning voor kreeg.

Kober werkte jarenlang aan de ontcijfering van Lineair B, de op Kreta aangetroffen taal uit de Bronstijd. Zonder hulp van computers, en kampend met papierschaarste in de periode van de tweede wereldoorlog, begon Kober de methode achter de raadselachtige symbolen te analyseren. Ze groepeerde tekens, maakte via systeemkaartjes inzichtelijk welke tekens in welke volgordes of groepjes voor kwamen, en maakte patronen duidelijk. Het was een mammoettaak. Duizenden en duizenden uren van geduldig, systematisch overzichten maken.

Maar haar harde werk werd beloond. Ze bereikte een doorbraak:

She spotted groups of symbols that appeared throughout the inscriptions – groups that would start the same, but end in consistently different ways. That was the breakthrough. Kober now knew that Linear B was an inflected language, with word endings that shifted according to use – like Latin, or German or Spanish. Alice Kober was on the verge of deciphering Lineair B. 

De indexkaartjes waarmee Kober cruciale patronen binnen het Lineair B aan het licht bracht.

Een plotselinge ziekte gooide echter roet in het eten. Ze kon niet meer werken en stierf op 43-jarige leeftijd. Twee jaar later kon Ventris de ontknoping van de intellectuele race op zijn naam zetten. Je zou kunnen zeggen dat Kober de sprint naar het doel verzorgde en de voorzet deed, en dat Ventris de bal daarna in het doel kon koppen. Daarmee kwam hij in de canon terecht, terwijl Kober, zoals Fox ontdekte, achter de schermen bleef. Goed dat een journaliste ruim aandacht geeft aan de rol die Kober daarbij speelde, en zichtbaar maakt welke prestatie zij leverde.

Iain Bank’s Culture romans: ode aan sterke vrouwen

Heel, heel erg triest dat schrijver Iain Banks is overleden. De auteur wisselde ‘gewone’ romans af met science fiction, en liet in die romans zien dat hij geen enkele moeite had met vrouwen in leiderschapsposities. Kom daar maar eens om bij veel fantasy en sf. Zijn dood betekent dat we nooit meer kunnen genieten van nieuwe verhalen over de Culture. Een hoog ontwikkelde, zeer beschaafde maatschappij, waarin materiële ongelijkheden verdwenen zijn, democratie voorop staat, mensen alle tijd hebben om te doen waar ze zelf zin in hebben, en de seksen niet beperkt worden door hun biologie.

Als je erop gaat letten, merk je pas hoe vaak het in romans voorkomt. Een vrouw treedt zelfstandig handelend op, heeft autoriteit, en prompt volgen er bijvoeglijk naamwoorden die duidelijk maken dat ze kil is, hard, afstandelijk, eng, onbetrouwbaar. Veel mensen hebben moeite met een vrouwelijke leider. Zo niet Banks. Hij gaf vrouwen in zijn sf verhalen alle ruimte.

LET OP: in onderstaand stuk bespreken we belangrijke wendingen in een aantal verhalen. Mocht je de romans niet gelezen hebben, dan wil je die onthullingen misschien niet weten. Je bent gewaarschuwd…

Lees je door? Ok.

Dat begon meteen met zijn eerste sf roman, Consider Phlebas. Eén van de hoofdrolspelers in dat boek is Balveda, een geheim agente van de Culture, die jacht maakt op een man die van gedaante kan verwisselen. Met inzet van al haar intelligentie, kracht en moed slaagt ze uiteindelijk in die missie. Of neem Use of Weapons, waarin Diziet Sma optreedt als contactpersoon voor een man die als spion, huurmoordenaar en oorlogsleider werkt voor The Culture. Ze recruteert hem, neemt beslissingen over zijn missies, bemoeit zich met oorlogen en de manieren waarop andere beschavingen zich kunnen ontwikkelen, en heeft fijne seks met mannen zonder dat de auteur daarna de behoefte voelt het vrouwelijke personage te straffen voor die ‘losbandigheid’.

Banks leek er af en toe zelfs een genoegen in te scheppen om lezers indirect met hun eigen vooroordelen te confronteren. Zo associëren veel mensen vrouwen met het moederschap. Vrouwen geven om hun kinderen, offeren zichzelf op. Zo niet in Against a Dark Background. Deze roman draait volledig om Sharrow, een vrouw uit een adellijk geslacht. Ze wekt de woede op van religieuze fanatici en moet alles uit de kast halen om te overleven. Aan het einde van het boek blijkt ze een kind te hebben. Haar dilemma is: vernietig ik een wereld, waar mijn kind zich bevindt, om zelf te overleven, ja of nee. Ze kiest voor haar eigen overleven, wetende dat vanwege die beslissing haar kind zal sterven. Niks geen zelfopofferende moeder hier.

Meer recente romans haalden niet meer de kwaliteit van zijn werk uit de jaren negentig. Ook de vrouwelijke personages leden daaronder. The Hydrogen Sonata heeft als vrouwelijke hoofdpersoon bijvoorbeeld Vyr Cossont, reservist en muzikante, maar zij blijft gedurende het verhaal behoorlijk passief. Haar overkomt vanalles en ze heeft constant hulp nodig van ruimteschepen en hun technologie. Echt zelfstandig handelen zit er niet in.

Toch bleef Banks een vriend van vrouwen. In interviews zei hij daarover onder andere:

‘I can recall when “Women’s Lib” was in the news – before it became “Feminism”… It made a big impact at the time I was being brought up. Then, the media portrayal of women was very clear cut and gender roles were set out for you. ‘When I was a child, I remember noticing that women in films couldn’t run unless the male hero placed his hand in the small of their backs and kinda pushed them along, as if this was what made them go. And if the plot demanded that the villains caught them, then it was the woman who fell over or sprained an ankle and the man had to stay in order to protect her. So you thought you had it all worked out and the difference between men and women was very clear cut… Then you realised that perhaps it wasn’t true – in fact it was all nonsense. So it is something that fascinates me, to this day, and I am aware of it. It is a theme that runs through my writing, intentionally…

Het is heel, heel jammer dat we nu nooit meer een nieuwe roman van Banks onder ogen zullen krijgen. Rust zacht, Iain, en moed en kracht voor zijn nabestaanden om hun verlies te verwerken.

Albert Heijn reduceert man tot vleesetende vrouwengek

Albert Heijn verkoopt blauwe jongens- en roze meisjespasta. De grootgrutter grijpt ook voetbalwedstrijden aan om mannen tegen vrouwen op te zetten. In die zin verbaast het de Zesde Clan dan ook niet, dat de supermarkt kwistig met cliché’s strooit in het meest recente nummer van Allerhande. Het reclameblad is deze keer gericht op ‘de’ man in de keuken. En die man is, volgens Albert Heijn, een vleesetende vrouwengek die hulp nodig heeft om een eitje te bakken. Gelukkig was Talk to Aletta er snel bij om de samenstellers van het blad de oren te wassen.

Mannen opgelet: dit nummer is speciaal voor jullie, verkondigt Allerhande meteen op de voorpagina. Dat zullen we weten ook. De man wil volgens diezelfde voorpagina een centrefold – wat een teleurstelling moet dat zijn, als je in plaats van een geil wijf stukken kaas onder ogen krijgt. De maaltijden draaien om vlees, vlees en nog eens vlees, al dan niet voorzien van bijvoeglijke naamwoorden als pittig, stoer en stevig, en worden gemaakt om indruk te maken. En salades zijn eigenlijk voor de vrouwtjes, maar als je ‘m goed gevuld maakt, met veel vlees, mag je je er als man ook aan wagen. Tsjongejonge. Alsof de tijd stil stond.

Talk to Aletta moet niks van dat stereotiepe gedoe hebben:

Natuurlijk ben ik me ervan bewust dat de Allerhande een reclameblaadje is voor de Albert Heijn, en dat ik er niet mijn meest inspirerende kookrecepten uit haal, laat staan wat levenslessen. Maar het seksisme, de generalisaties en stereotyperingen spatten van de pagina’s. Van “Omelet, je kunt nog geen ei bakken? Moet jij eens opletten, in een paar simpele stappen maak je een perfecte omelet” tot kiprecepten met als kop “5x lekkere CHICK (EN)”. […] HET MANNENNUMMER VAN ALLERHANDE: SLIM, LEUK EN EASY. GERECHTEN DIE INDRUK MAKEN. Nou, ik weet wel welke indruk Albert Heijn hier mee maakt. De toon die de Allerhande voor deze maand heeft gekozen is seksistisch en geeft me een misselijk gevoel. Je zou bijna de maaltijd overslaan.

Inderdaad. Wat vinden mannen daar nou van? Twitter geeft een indruk:

@hersenprofessor Wat dacht je van de laatste #allerhande met als titel Man in de keuken. Alsof ik alleen maar kan bbq-en.

Let ook op de ruwhouten tafels en gróte planken waarop gesneden wordt. Mannen zijn namelijk motorisch niet zo sterk. #allerhande

Nog een mazzel dat voor ‘Man in de keuken’ geen HELP! staat… #Allerhande

Seksistische reclame is beledigend voor beide seksen. Het reduceert mannen en vrouwen tot eenzijdige cliché’s, maakt samenwerking en diversiteit onzichtbaar, en beledigt de intelligentie van mensen. Hou er asjeblieft eens mee op, commerciële types, want we worden er kotsmisselijk van.

Groningen krijgt feministische groep – meld je aan

Feministe, woonachtig in de regio Groningen (of elders), en klaar met seksisme? Meld je dan aan bij Christine via schilderes@echriri.nl. Christine is betrokken bij een initiatief van drie mensen, om in de regio Groningen een feministische groep te vormen. De drie willen samen met anderen in actie komen tegen de seksuele objectificatie en structurele achterstelling van vrouwen.

De groep is op dit moment bezig met het ontwikkelen van concrete acties. Een eerste doelwit hebben ze al gekozen: seksistische reclames. Daarnaast wil de groep zich verdiepen in feministische theorie, omdat dit helpt bij de gedachtevorming en het effectief aanpakken van seksisme. Zoals het werk van Bell Hooks en andere denkers. Christine:

Flavia’s uitspraak “my feminism will be intersectional or it will be bullshit” is iets waar ik honderd procent achter sta. Ik ben niet van plan om de wereld alleen te verbeteren voor blanke, gezonde, hetero, cis, etc. vrouwen. Voor mij betekent feminisme de wereld verbeteren voor iedereen, overal. Dus ook voor transgenders en niet-binaire gegenderde mensen. Want als we sommige mensen niet belangrijk genoeg zouden vinden, lopen we altijd de kans dat iemand vaststelt dat wij niet belangrijk genoeg zijn.

De praktijk leert dat mensen beter worden van het feminisme. Omdat dit gedachtengoed uitgaat van de mens als mens, en instrumenten biedt om situaties op een volwassen manier te bespreken:

feminism doesn’t make me see problems that aren’t there, but provides the tools which allow me to analyze and prescribe solutions based on a context larger than my immediate experience. And existent outside the narrowly-drawn borders of constrictive stereotyping.

Binnenkort dus ook in Groningen. Grijp je kans, meld je aan. En heb plezier.

Stereotypen in computergames: het hulpeloze wicht moet dood, doooooooood!!

Snel, mannelijke held, redt het meisje! In haar serie over stereotypen in computerspelletjes behandelde Anita Sarkeesian als eerste dit cliché, de vrouw als hulpeloos wicht. De vrouw verliest in dit stereotiepe verhaal alle macht en invloed en moet haar redding passief afwachten. Tegenwoordig is dat echter niet meer genoeg. Om overeind te blijven temidden van felle concurrentie, zoeken producenten steeds vaker de grenzen op. Hulpeloos gered moeten worden ontaardt dan vaak in de gruwelijke dood van de vrouw, om de man meer diepgang te geven.

Op die manier valt het stereotype van het ‘hulpeloos wicht’ naadloos samen met andere manieren om vrouwen machteloos te maken. Zoals het cliché van de vrouw in de ijskast, legt Sarkeesian uit in haar analyse:

It’s no coincidence that the fridged plot device and the damsel plot device work in much the same way, both involve female characters who have been reduced to states of complete powerlessness by the narrative. One via kidnapping and the other via murder. The two plot devices used together then allow developers to exploit both the revenge motivation and the good old fashioned “save the girl” motivation. Believe it or not there is another more insidious version of this particular trope-hybrid, which I call the Damsel in the Refrigerator. […] The Damsel in the Refrigerator occurs when the hero’s sweetheart is brutally murdered and her soul is then trapped or abducted by the villain. This ‘oh so dark and edgy twist’ provides players with a double dose of female disempowerment and allows developers to again exploit both the revenge motivation and the saving the damsel motivation but this time with the same woman at the same time.

O ja, mocht je het eerste deel van dit drieluik over hulpeloze vrouwen in computerspelletjes gemist hebben, dan hier alsnog:

Vrouwenvoetbal komt op televisie

Mannenvoetbal komt op televisie! Dat is geen nieuws. Want fans kunnen de heren zo’n beetje iedere dag wel ergens op een zender zien voetballen. Hoe anders ligt dat bij de dames. Daarom is het wél groot nieuws als de NOS aankondigt deze zomer alle EK-wedstrijden van het vrouwenelftal uit te zenden. Het is voor het eerst dat de omroep zo uitgebreid aandacht besteedt aan het vrouwenvoetbal.

Het team van 2013.

In de Volkskrant reageert aanvoerster Daphne Koster dan ook verheugd:

 ‘Voor het vrouwenvoetbal is dit een prachtige ontwikkeling. Niet alleen getuigt het van respect voor onze prestaties, maar ook wordt het voor de mensen thuis nog laagdrempeliger om ons te zien spelen.’

Ook voor de omroep getuigt het van een cultuuromslag. Tot voor kort waren sportjournalisten namelijk niet blij als ze vrouwenvoetbal moesten verslaan, liet voetbalcommentator Derksen weten:

RTL heeft het een jaar uitgezonden. Daar waren bijna vechtpartijen op de redactie, wie naar damesvoetbal moest. Want als je daar naartoe gestuurd werd, dan wist je van tevoren: een week later zou er een ontslagbrief volgen, want dan was je helemaal onderaan de ladder, hè… Je scoort er niet mee.

Daardoor ontstond een kip-ei situatie. De media laten vrouwenvoetbal links liggen, door dat gebrek aan aandacht blijven sponsorgelden en andere inkomsten achter, daardoor kunnen vrouwenelftallen zich minder goed ontwikkelen, waardoor de sport mogelijk minder aantrekkelijk wordt, waardoor de media helemaal niks meer willen weten van vrouwenvoetbal, enzovoorts.

Met het EK op komst wil de NOS die discriminerende praktijken doorbreken. Niet zo gek, want ondanks bovengenoemde negatieve spiraal leek het bij het EK van 2009 de goede kant op te gaan. De Nederlandse leeuwinnen maakten destijds een succesvol debuut. Ze haalden de halve finale en trokken met die wedstrijd, tegen Engeland, bijna 800.000 kijkers. Nu, in 2013, krijgt het elftal nieuwe kansen. De KNVB maakte het programma bekend. Op 11 juli speelt Nederland de eerste wedstrijd tegen Duitsland.