Monthly Archives: augustus 2013

Nieuwsronde

Lijstjes en overzichten waar vrouwen nauwelijks op voorkomen! Iets waar je het over moet blijven hebben, want vrouwen verdienen beter, en horen niet uit de geschiedenis weggeschreven te worden. Bladen die zonder probleem een slappe penis op de voorpagina mogen zetten, maar vagina’s? Huuuu, nee, dan word je gecensureerd. Verkrachting in India blijft een probleem, internethaat jegens een fictief personage verschuift naar het echte leven. Dat en nog veeeeeeel meer in deze nieuwsronde. Cheers!

SF romances veroveren nieuwe markt

Science fiction grossiert relatief vaak in interplanetaire oorlogen, tijdreizen, ruimteschepen, buitenaardse wezens, enzovoorts. Voor een goeie romance is meestal weinig plek. Daar komt echter verandering in. Steeds meer auteurs van romantische boekjes gebruiken science fiction in hun verhalen. Ze creëren gaandeweg een nieuw genre, de sf romance. En boren zo een geheel nieuw lezerspubliek aan.

Webmagazine io9 besteedt aandacht aan de trend en is er verrukt over. Niet alleen geven romance auteurs meer ruimte aan hun personages, ze breiden ook het smaken-palet uit:

 I just beta read a lesbian space western. Hardbitten bounty hunter romances the daughter of a doctor on an old mining station. Can she tame her reckless ways and win the love of a good girl? Let me say it again: Lesbian. Space. Western. How cool is that?

Kom daar maar eens om in de gebruikelijke science fiction.

Natuurlijk staan mensen klaar met geslepen messen, om deze trend naar meer romantiek in science fiction verhalen te veroordelen. Onder andere auteur Stuart Sharp – niet toevallig een man – vindt het helemaal niks dat schrijvers  -nog erger: schrijfsters!!! – hun buitenaardse wezens vermengen met liefdesrelaties. De auteurs waar het om gaat, krijgen regelmatig te maken met agressie en discriminatie. Dat heeft gevolgen, ook persoonlijke, voor de positie van zulke schrijfsters binnen het wereldje, en hun motivatie om boeken te blijven schrijven:

I’m getting my girl cooties all over his SF. He implies I’m incapable of grasping sophisticated SF references due to my gender–that I don’t actually write SF because it has women, sex, and feelings in it. I’m so tired and disheartened right now. […] But I’m still here. I’m still writing. You cannot shut me up. I will NOT SIT DOWN. I will not stand quietly by anymore. I am a woman. I write SF. And it’s not acceptable to treat me as anything less than an equal. I won’t stand for it. And I won’t get your fucking coffee.

Gelukkig maar. Want zoals de Huffington Post uitlegt, zijn de vrouwen niet het probleem. Het is die vijandige houding van anderen, die wortelt in grote angst, minachting en seksisme, altijd een onsmakelijke combinatie. Bovendien vergeten de klagers dat klassieke sf schrijfsters, zoals Octavia Butler, Ursula LeGuin, Anne McCaffrey, Karen Lord en Lois McMaster Bujold van oudsher al een eigen route uitstippelden, temidden van het testosterongeweld rondom schaars geklede vrouwen die door de held uit handen van een groen marsmonster gered moeten worden.

Wat is het probleem als een nieuwe groep auteurs die trend oppakt en verder ontwikkelt? Vrouwen hebben recht op hun eigen pulp, stelt de Huffington Post. De heren die jammeren dat het sf-genre teloor gaat, kunnen daar maar beter aan wennen:

Science fiction is a sandbox, and for most of its history, men have been hogging it. Now that women are well and truly getting a turn, it’s like the boys are sitting on the sidelines, wailing at how we’re using their toys wrong and don’t know how to play their games, which of course we don’t, because they did everything possible to exclude us. Some of the games are even predicated on our absence – what else can we do but make up new ones? If Sharp really cares about the evolution of SF as a genre, he’d do better to hop in the sandbox and share his trucks than to run off crying about girl germs.

BONUS: lees ook dit geweldige artikel van auteur Jemisin over ‘de ziel’ van science fiction, dat het genre verandert, en dat de opmars van vrouwen en mannen en vrouwen met een getinte huidskleur onontkoombaar is.

Stelletjes die taken delen, functioneren beter

Stelletjes die de verantwoordelijkheden voor het huishouden en zorg voor kinderen rechtvaardig delen, voelen zich gelukkiger dan paren waarbij een van de partners, meestal de vrouw, constant in de rol van zeurende controlfreak belandt. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek.

Dit is het recept voor ongeluk.

Webmagazine Jezebel speelde hierop in door haarfijn in kaart te brengen wat er zoal gebeurt in de verdeling van betaald en onbetaald werk. De opsomming is bij vlagen hilarisch, als het niet zo treurig was. Gelukkig geven ze ook tips om het tij te keren.

Ook in Nederland kennen we stellen waarbij de taken oneerlijk verdeeld zijn. Als vrouw kom je thuis van je betaalde werk, waarna er thuis nog een tweede, maar nu onbetaalde baan blijkt te liggen. Baal je daarvan, dan barst de kritiek los. Ze zeurt. Ze geeft haar man geen kans. Hij wil wel, maar dan zegt zij dat hij het verkeerd doet, geen wonder dat hij dan afhaakt. Enzovoorts. Aafke Komter zette in een kwalitatief onderzoek alle machtsspelletjes op een rij.En ook nu nog kampen vrouwen met de verwachting dat zij het zogenaamde wife work stilzwijgend blijven doen.

Ondertussen kijkt manlief (uitgaande van een hetero relatie) een beetje schaapachtig om zich heen. Wat is het probleem? Hij heeft geen probleem. Ondertussen voelen vrouwen zich uitgeput, uitgebuit (,,mijn man denkt dat hij in een hotel woont”), en wanhopig. Veel mensen deinzen namelijk terug om een relatie op te zeggen vanwege ruzie over huishoudelijke taken. Maar ondertussen houden ze het niet meer uit, dus vandaar wanhoop. En woede.

Heel wat mensen hebben verklaringen gezocht voor het verbaasde ‘goh, hoe kom je in zo’n situatie terecht’. Webmagazine Jezebel vat de excuses voor het gedrag van -meestal – de man samen als:

  1. Hij is blind
  2. Het zal ‘m worst wezen
  3. Hij kan niet zoveel doen in verband met inflexibele werkroosters

Ondertussen blijken er wel degelijk paren te bestaan die betaalde en onbetaalde arbeid probleemloos combineren. De kernwoorden blijken te zijn:

The key in all this is that “spouses who appeared to have a clear and respectful understanding of one another’s roles and tasks, in contrast, did not spend as much time negotiating responsibilities; their daily lives seemed to flow more smoothly.”

Aha. Respect voor elkaar. Overleg. Dat zijn de kernwoorden. Als dat respect en begrip voor elkaar ontbreken, heb je misschien wel te maken met een dieper liggend probleem dan een smerige badkamer.

PvdA verliest vrouwelijke kamerleden

Ruim twee maanden na Désirée Bonis stapt nu ook Myrthe Hilkens op als kamerlid van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Traditionele media zoals de NOS deden het vertrek af met een kort zakelijk berichtje. Het valt te hopen dat de fractie binnenskamers goed gaat nadenken wat hier gebeurt. Want als vrouwen vertrekken, is dat soms een teken dat een organisatie haar idealen verkwanselt. Vrouwen protesteren in zo’n geval eerder dan mannen.

Myrthe Hilkens kan haar idealen niet meer kwijt bij de PvdA.

Vrouwen stappen eerder op dan mannen als hun ethische en morele waarden averij lopen, blijkt uit onderzoek. Het verschil wordt niet veroorzaakt door de aard of de natuur van de vrouw. Wél speelt de opvoeding een rol, meent onder andere psychologe Carol Gilligan. In landen zoals Nederland, met een strikte scheiding tussen roze en blauw, betekent de opvoeding dat meisjes soms andere normen en waarden meekrijgen dan hun broertjes. Met andere resultaten tot gevolg, zoals een grotere gevoeligheid voor ethische kwesties en idealen.

Daarnaast krijgen vrouwen simpelweg minder ruimte dan mannen. Samenlevingen oordelen bijvoorbeeld veel hardvochtiger over vrouwen die zich misdragen, dan over mannen. De sociale druk om je goed te gedragen, leidt tot een grotere alertheid voor ethiek en correct handelen.

De redenen die Bonis en Hilkens opgaven voor hun vertrek, lijken te sporen met die grotere gevoeligheid voor ethische kwesties en correct handelen. Bonis gaf aan dat ze vertrok uit onvrede met het buitenlandbeleid van de coalitie. In het NRC publiceerde ze kort geleden een opiniestuk waarin ze dit indirect nader uitlegde. De VVD bepaalde het buitenlandbeleid, en de PvdA liet dat toe, schrijft ze. Haar vertrek had, met andere woorden, te maken met morele overtuigingen. De PvdA sloot voor Bonis onacceptabele compromissen, en sloeg de verkeerde weg in.

Hilkens houdt het op het vagere ‘De manier waarop ik invulling wil geven aan mijn idealen strookt helaas niet met de wijze waarop ik politiek kan bedrijven’, en gebruikt het werkwoord kiezen om aan te geven dat ze daarom elders haar heil zoekt. Hoe diplomatiek geformuleerd ook, deze verklaring wijst opnieuw op morele oordelen. Op idealen, en de manier waarop ze die idealen bij de PvdA geen aanvaardbare vorm kan geven.

Twee vrouwen die zo kort na elkaar een partij verlaten geeft te denken. De PvdA doet er goed aan om over te gaan tot zelfonderzoek. Hoe verhouden wij ons tot de VVD? Op welke manier gaan we om met onze partijprincipes en idealen? Hoe behouden we onze identiteit? Als de PvdA tot een eerlijk zelfonderzoek in staat is, maakt de fractie nog een kans. Kunnen ze dit niet opbrengen, dan zouden ze bij de eerstvolgende verkiezingen wel eens in het stof kunnen bijten. De tijd zal het leren.

Groot Dictee kiest weer voor een man

Adriaan van Dis. Kees Fens. Gerrit Komrij. Han van Gessel (jaren achter elkaar). Martin Bril. Jan Wolkers. Het gaat maar door. Wat hebben ze gemeen?  Allemaal man en leverancier van de tekst van het Groot Dictee der Nederlandse taal. Kom, moet de organisatie gedacht hebben, laten we in 2013 eens wild doen. We kiezen… een blanke mannelijke auteur! Revolutionair! Spannend! Kees van Kooten. Moeten we met ons allen echt geloven dat behalve Kristien Hemmerechts (editie 2008) geen enkele vrouwelijke auteur goed genoeg is om het dictee te schrijven?

Kristien Hemmerechts, tot nu toe de enige vrouw die het Groot Dictee mocht schrijven. Wie volgt?

De jury had lange tijd een al even eenzijdig, mannelijke samenstelling. Tot en met 1995 bestond het clubje uit Hans van Mierlo, Maarten van den Toorn, Kees Fens en Guido Geerts. In 1996 ontstond er een balans, met twee mannen en twee vrouwen. Hella Haasse en Kristien Hemmerechts namen zitting in de jury, samen met Theo Janssen en Piet van Sterkenburg. Dit duurde slechts twee jaar, waarna het aandeel vrouwen weer jarenlang bleef steken op maximaal 25%, dus 1 persoon. Pas sinds 2011 zitten er opnieuw twee vrouwen in de jury.

Het patroon is duidelijk. Organisatoren van het Grote Dictee, doe er iets aan. Met om te beginnen een vrouwelijke auteur om het dictee van 2014 te schrijven. We hebben genoeg talent rondlopen in Nederland en Vlaanderen.

Handig overzicht traceert vrouwenhaat in bijbel

Dankzij programmeur Daniel Taylor kunnen belangstellenden nu alle gevallen van vrouwenhaat in de bijbel traceren. De helft van de wereldbevolking krijgt er het ergste van langs in Genesis, met 42 vijandige passages. Het boek Ezechiël staat op de tweede plaats, gevolgd door Numeri. Bijbellezeressen kunnen voor hun gemoedsrust beter te rade gaan bij de psalmen, met slechts drie negatieve opmerkingen die vrouwen in een kwaad daglicht stellen.

Behalve het overzicht van vrouwenhaat maakte Taylor ook overzichten van geweld algemeen, en haat jegens homoseksuelen en lesbiënnes. Al die diagrammetjes onder elkaar leveren nieuwe inzichten op. Zo wemelt het in de hoofdstukken met veel vrouwenhaat ook van het geweld in het algemeen. De boeken die het op homo’s voorzien hebben, volgen echter een eigen patroon.

Daarnaast valt het verschil in aantallen op. Het ergste boek voor homoseksuelen telt vijf gevallen van een hatelijke en/of negatieve bejegenen. Het meest gewelddadige boek, Ezechiël, telt 79 gevallen van agressie. Vrouwenhaat bevindt zich een beetje in het midden. De auteurs haten vrouwen blijkbaar meer dan homo’s en lesbiennes, maar vergeleken bij alle gewelddadigheden in het algemeen komt vrouwen marginaliseren pas op de tweede plaats.

De Amerikaan krijgt veel publiciteit met zijn overzichten, omdat kritisch over heilige teksten schrijven gevoelig ligt. Toch kunnen mensen zijn werk wel waarderen. Taylor verklaarde dat hij zelf geïnspireerd werd door zeer religieuze familieleden:

Some of my family is extremely religious, and after quite a few discussions with them and some friends I was inspired to look up the Reason Project’s contradictions poster again as a reference, but thought it might be nice to have something like that without the duplicated entries, with the ability to click individual links, and something that could be regenerated easily should errors be found.

Dat krijg je van al die bijbelvaste discussies 😉

Nieuwsronde: poezenkrant editie

De Zesde Clan wil haar verantwoordelijkheden als officiële Nederlandse ambassadeur van de Australian Cat Ladies serieus nemen. Vandaar een nieuwsronde, geheel gewijd aan katten, al dan niet in de context van kattenvrouwtjes en/of feministen – voor sommige mensen bestaat er geen onderscheid tussen die twee. Kortom, katten!

  • Morris, een zwart witte kater, kreeg 12.00 stemmen bij verkiezingen voor de nieuwe burgemeester van de Mexicaanse stad Xalapa. De kat bereikte de vierde plaats en haalde meer stemmen dan de (menselijke) kandidaat van de PRD, de grootste linkse partij van het land. Inwoners van Xalapa nomineerden Morris omdat hij de hele dag luiert, precies wat politici ook doen. Tegelijkertijd hoopten ze dat Morris hen kon bevrijden van de vele ratten die de stad telt.
  • Wetenschappers maakten in juni bekend dat ze eindelijk begrijpen hoe kattenziekte wordt veroorzaakt. Ze zijn er achter gekomen waar en op welke manier een op zich onschadelijk virus muteert in de veelal dodelijke FIPV-variant. Nu de moleculaire basis van het virus bekend is, lukt het hopelijk snel om een vaccin te ontwikkelen en de levens van vele kittens te redden.
  • Een milieuorganisatie en een producent van kattenvoer, Purina, werkten samen met een asiel in Toronto om in deze Canadese stad een kattentuin aan te leggen. Het asiel had weinig buitenruimte. Tegelijkertijd beschikte het gebouw over een stevig dak. Eén plus één is twee… Binnen de kortste keren was dit dak omgetoverd tot een mooie tuin met geschikte planten, speeltjes en volop ruimte om rond te banjeren en te spelen. Purina heeft nog budget over om meer van dit soort tuinen aan te leggen.
  • Nog meer Canadees katten nieuws: Alberta kreeg in juni te maken met overstromingen. Een gezin werd overvallen door het wassende water. Ze konden zichzelf alleen redden door te zwemmen door een woeste stroom. Ook de poes Momo. Een toevallig passerende fotograaf, Jordan Verlage, maakte foto’s van het waagstuk. De foto’s sloegen in als een bom bij de Canadezen. Momo en haar baasje werden een baken van hoop. De eigenaren denken dat het beestje iets van een Main Coon in zich heeft, en daarom niet terugdeinsde voor de nattigheid.

Momo zwemt als de beste.

  • Sowieso weten mensen de talenten van katten te waarderen. Ook als het om minder nobele zaken gaat. Zo leerden mensen een kat om spullen zoals telefoons in een Braziliaanse gevangenis te smokkelen. Later gebeurde hetzelfde, maar dan in Rusland. De kat liep tegen de lamp.
  • Een kat ontdekte een tweeduizend jaar oude catacombe in de Italiaanse stad Rome. Achteraf constateerden archeologen dat zware regenval zorgde voor een kleine aardverschuiving, waardoor de ingang naar de ondergrondse grafkamer bloot kwam te liggen. Een beetje nieuwsgierige kat gaat dan natuurlijk op onderzoek uit…
  • Niks te lezen in de zomervakantie? Nederland draagt katten een warm hart toe en bericht regelmatig over deze beestjes. De Poezenkrant geldt als een nationale grootheid. Maar neem ook eens een kijkje bij het Leidsch Katblad, en deze site waar je alle nieuwsberichten over katten in één oogopslag kunt zien.

Huwelijk voordeel voor geleerde mannen, nadeel voor geleerde vrouwen

Academici hebben baat bij het huwelijk als ze man zijn. Voor vrouwen vormt een huwelijk juist een remmende factor in haar loopbaan. Als ze al een baan aan een universiteit weten te behouden, blijven ze vaker halverwege steken of duurt het langer dan mannen voordat ze op het niveau van full professor komen. Dat blijkt uit onderzoek naar de loopbanen van ruim tweeduizend historici m/v aan faculteiten Geschiedenis van Amerikaanse universiteiten.

De Zesde Clan houdt van onderzoek als basis voor artikelen. Want als je de cijfers in kaart brengt komen onbewuste vooroordelen opeens pijnlijk duidelijk naar voren. Zo konden onderzoekers vijf jaar lang de loopbanen volgen van ruim 20.000 werknemers van een Canadees bedrijf. Het bleek dat alleen blanke mannen soepel doorstroomden naar de top. Mannen met een getinte huidskleur bleven massaal steken in de middenmoot, terwijl vrouwen met een getinte huidskleur nooit verder kwamen dan de laagste trede in de bedrijfshiërarchie. Blanke vrouwen hielden hen daar gezelschap, tenzij ze zo ontzettend briljant waren dat niemand meer om hun kwaliteiten heen kon. Dan maakte de handicap van hun verkeerde sekse niet meer uit en bereikten ook zij de top.

Het is ook duidelijk dat persoonlijke keuzes, zoals trouwen of niet trouwen, verschillende effecten hebben. Voor vrouwen betekent trouwen vaak meer werk in de huishoudelijke en sociale sfeer – we verwachten met ons allen dat vrouwen het huis op orde houden, denken aan verjaardagen en familiebezoekjes regelen. Ook versterkt een huwelijk traditionele patronen. In Nederland komen vrouwen dan massaal terecht in een bestaan van huisvrouw en moeder met klein parttime baantje, het zogenaamde anderhalf verdienersmodel. Dodelijk voor je loopbaan, en een model met grote financiële risico’s. Vrouwen kampen daarnaast met een erfenis van wenselijk gedrag: zorgzaam, bescheiden en sociaal zijn, en mannen veel ruimte geven, anders ben je ‘bedreigend’.

In die context komen de bevindingen over de loopbanen van historici niet als een verrassing. Mannelijke historici klommen gemiddeld in 6,4 jaar op naar de rang van volledige professor. Trouwden ze, dan lukte dat al in 5,9 jaar tijd. Voor vrouwen zag het er heel anders uit. Ongetrouwd, dan lukte het in 6,7 jaar, maar als ze trouwden pas in 7,8 jaar. Ook kwam het voor dat vrouwen zelf afzagen van een baan omdat hun man niet mee kon komen. Omgekeerd hielden mannen weinig rekening met hun partner.

Vanwege dit soort fenomenen was het maar de vraag of vrouwen überhaupt verbonden bleven aan een faculteit Geschiedenis, en deel uit konden maken van een loopbaanonderzoek onder historici. Veel vaker gebeurde er dit:

During office hours, when advisors described the paths of female colleagues, it sounds more like the summary of a horror film than a professional trajectory: few survived. […]  “The person who ends up getting the job,” Nummedal continued, “is a man who has a woman who is willing to follow him, or is single.” That was the case for Paul Cheney, an associate professor of history at the University of Chicago. He and his wife received concurrent doctorates in their respective fields, but he was offered a position first. “That meant the area she could look in shrank quite a bit,” he said, “and by then we had kids.” At the time, she was an adjunct professor without maternity leave, and so she stayed at home to raise their children. When she eventually returned to teaching, it was at the high school level.

In dit soort scenario’s komen allerlei complexe factoren samen. Rolpatronen, wel of niet getrouwd, wel of geen voorzieningen zoals ouderschapsverlof en kinderopvang, beschikbaarheid en locatie van vacatures, psychologische drempels bij vrouwen, die hen belemmeren om ruimte in te nemen, en natuurlijk seksisme in de wetenschap. Dat begint al bij de sollicitatie, als mannen hoger ingeschat worden en de baan sneller krijgen. En eindigt met een lager salaris voor en minder investeringen in vrouwen.

Altijd lastig om over seksisme te berichten, merkt de Scientific American op:

Whenever the subject of women in science comes up, there are people fiercely committed to the idea that sexism does not exist. They will point to everything and anything else to explain differences while becoming angry and condescending if you even suggest that discrimination could be a factor.

Onderzoek na onderzoek wijst echter op dezelfde patronen. Zolang daar weinig in verandert, blijven dit soort studies broodnodig, en zal de Zesde Clan erover schrijven.

De man als norm, deel 9980790229

De man als norm, het is een zeer hardnekkig fenomeen. En schadelijk ook nog. Zowel voor de wetenschap, als voor mensen. Als iets geen geslacht kan hebben, of als we geen idee hebben, vullen mensen automatisch ‘man’ in. En in de gezondheidszorg kost ‘de man als norm’ zelfs mensenlevens. Lees: vrouwenlevens. Een paar voorbeelden.

Als mannen de norm zijn, zijn vrouwen de lul.

Archeologische ontdekkingen over de Mayacultuur! In Guatemala groeven wetenschappers een bijzondere graftombe op. Verborgen aan het einde van een artikel over deze opgravingen staat dat het graf geen skelet meer bevatte. Zodoende is volstrekt onbekend of hier een man of een vrouw lag. Desondanks schreeuwt de kop dat het gaat om de tombe van een man, een koning.

Ook in de rest van het artikel doen de betrokkenen net alsof ze honderd procent zeker weten dat ze een koningsgraf gevonden hebben. Het artikel bewijst dat de erfenis van mannelijke dominantie nog steeds doorwerkt.  Als groep waren archeologen lange tijd voornamelijk mannen, en die bekeken de wereld vanuit een mannelijk perspectief. Het heette dat mannen de jagers en de leiders waren. Zij maakten grottekeningen en hielpen de beschaving vooruit, terwijl vrouwen hooguit wat bessen verzamelden en thuis op de kindjes pasten.

Vanuit dat wereldbeeld namen veelal mannelijke archeologen vaak klakkeloos aan dat vondsten op mannen duiden. Je vindt een Vikinggraf met een zwaard? Dan zal het wel het graf van een man zijn. (nee dus, in bijna de helft van de gevallen.) Graf gevonden van een sjamaan? Moet een man zijn (opnieuw: nee, vaak betrof het vrouwen). Illustraties bij een artikel? Je ziet meestal mannen op de plaatjes.

Pas zeer recent, bijvoorbeeld in het geval van de oude Peruaanse beschaving van de Moche, beginnen ze in te zien dat ze vrouwen over het hoofd zagen. Vrouwen namen veel uitgebreider deel aan het openbare leven dan ze op grond van de ‘man de jager en leider’ theorieën verwacht hadden. Vooroordelen en automatische aannames versluierden de blik van de wetenschappers. Het kost tijd om de oogkleppen af te doen en alert te worden op de positie van vrouwen. De ‘Maya koning’ waarvan we geen skelet hebben, duidt op een patroon waar we helaas nog steeds niet vanaf zijn.

De man als norm tref je ook op andere manieren aan. Zo schreef hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis een op zich zeer interessant boek over het onbewuste. Per definitie kan het onbewuste geen geslacht hebben. Het gaat hier om een abstract begrip, een onderdeel van de menselijke geest. Toch bots je op pagina 29 van Het Slimme Onbewuste, aan het begin van hoofdstuk twee, tegen de volgende tekst aan:

Nu het bewustzijn grondig is uitgekleed, kunnen we het onbewuste in het zonnetje zetten. Of laten we de beeldspraak van een uitgekleed bewustzijn doortrekken. We nemen het onbewuste mee naar de P.C. Hooftstraat waar we het in een strak pak  met sjieke stropdas gaan steken.

Waarom een pak en een stropdas? Waarom geen mantelpakje met sjieke parelketting? Waarom vult Dijksterhuis zijn beeldspraak met mannelijke voorbeelden, als niets daar aanleiding toe zou moeten geven? Als man neemt hij onbewust de man als norm, schat De Zesde Clan in.

Niet alleen belemmert die houding de wetenschap, omdat je mannelijke oogkleppen op hebt, maar het kost ook letterlijk mensenlevens. Bijvoorbeeld in de gezondheidszorg. Ook daar geldt de man als norm. Vrouwen ontvangen zodoende minder goede zorg. Ze hebben bijvoorbeeld vaker last van bijwerkingen, omdat bedrijven medicijnen alleen op mannen testen. Vrouwen sterven bovendien onnodig vaak, omdat artsen klachten bagatelliseren, symptomen over het hoofd zien, en te laat ingrijpen.

Women Inc is deze situatie zo zat dat de organisatie een bewustwordingscampagne begon. Onder het motto Wij Zijn de Lul pleiten ze voor maatwerk, zodat ook vrouwen fatsoenlijke medische zorg krijgen en onnodige sterfgevallen voorkomen kunnen worden. De organisatie sluit zich daarmee aan bij mensen als cardiologe Angela Maas, die al jaren vecht voor het recht van vrouwen op een even goede gezondheidszorg als mannen.

Kortom, de man als norm is niet onschuldig of onbelangrijk. Het heeft ingrijpende nadelige effecten, die op allerlei gebieden in de samenleving voelbaar en merkbaar zijn. De Zesde Clan juicht alle initiatieven toe die leiden tot meer evenwicht en maatwerk. En probeert zelf een steentje bij te dragen door, onder andere met dit soort artikelen, de bewustwording te bevorderen.

SGP vrouw stelt zich kandidaat

Ja, het landelijke partijbestuur moet haar kandidatuur nog goedkeuren. De leden moeten zich nog uitspreken. En uiteindelijk moeten inwoners natuurlijk wel op een SGP-vrouw stemmen, anders komt ze nog niet in de gemeentepolitiek. Desalniettemin breekt de revolutie uit bij de conservatieve christelijke partij. Nu het eenmaal kan, grijpt Lilian Janse haar kans om lijsttrekker te worden van de SGP-fractie in Vlissingen.

Lilian Janse wil lijsttrekker worden bij de SGP Vlissingen.

Opvallend hoe snel keuzes veranderen, zodra vrouwen ruimte krijgen. De eerste vrouwelijke kandidatuur volgt nog geen half jaar nadat de SGP, onder druk van juridische vonnissen, een aloude politiek van uitsluiting vaarwel moest zeggen. In de oude situatie mochten alleen mannen zich beschikbaar stellen voor politieke functies. Vrouwen konden alleen het stemrecht benutten. Rechter na rechter oordeelde dat deze discriminatie niet door de beugel kon. In januari 2013 haalden de mannenbroeders eindelijk bakzeil. De SGP veranderde de regels, zodat vrouwen ook op kieslijsten mogen komen.

De SGP haastte zich om te zeggen dat vrouwen niet daadwerkelijk gebruik zouden moeten maken van hun nieuwe mogelijkheden. Volgens de partijtop zijn vrouwen politiek ongeschikt. Het beginselprogramma bleef ook ongewijzigd.  In artikel tien van dat document heet het dat het “zitting nemen in politieke organen” in strijd is met de roeping van de vrouw. Je kunt dus geen SGP-vrouw zijn en je kandidaat willen stellen, want dan schendt je de partijbeginselen. Die zijn gebaseerd op het heilige boek, de Bijbel. Partijleider Van der Staaij benadrukte dan ook in het NRC: “Wij ervaren dit als inbreuk op onze ruimte en vrijheid om Gods woord in opvattingen te vertalen”.

Kortom, de SGP deed een klemmend beroep op de morele overtuigingen van vrouwen, en zette grof geschut in, zoals bijbelteksten en partijbeginselen. De partijtop heeft echter onderschat dat die morele basis wel eens wankel zou kunnen zijn. Janse wijst erop dat de partij zelf niet standvastig was in het naleven van de eigen principes:

De partij is volgens haar niet altijd zuiver in haar kijk op sekserollen. ‘De SGP heeft Nederlandse koninginnen altijd op handen gedragen. ‘Dat moet je anders zien’, wordt er dan gezegd’. Ik zou niet weten hoe.’

Zeker toen bleek dat de Vlissingse SGP eerst zes mannen benaderde, die allemaal bedankten voor het lijsttrekkerschap van de fractie, zag Janse geen enkele reden om niet in actie te komen:

Revolutionair wil Lilian niet zijn, zegt ze tegenover CIP.nl. “Vlissingen heeft zes mannen benaderd. Niemand wilde. En omdat ik wist dat vrouwen nu ook politiek actief mogen zijn, heb ik me kandidaat gesteld. De principes van de partij blijven hetzelfde. Waarom zou ik ze dan niet uitdragen als de mannen niet willen?”

Inderdaad. Iedereen die riep ‘De SGP hoeft niet te veranderen, want vrouwen willen zelf niet’, mag zich na deze ontwikkelingen wel eens achter de oren krabben.  Dat soort opmerkingen getuigen eerder van ongeloof en weerzin tegen verandering. Met de realiteit hebben zulke overtuigingen niks te maken. Janse gaat in ieder geval voor het lijsttrekkerschap:

80 procent van de SGP-leden heeft voor de wijziging gestemd, dus ik voel me wel gesteund. Als er bijvoorbeeld niet meer dan 52 procent voor was geweest, had ik gedacht: Die paar procent heeft vast knarsetandend voor gestemd. Dan zou ik veel meer tegenstand kunnen verwachten en had ik niet het lef gehad. Nu ligt het anders. Het is even nieuw, en er zijn mensen die altijd tegen zullen blijven, maar deze mogelijkheid is op een democratische manier tot stand gekomen.

Democratie. Ook voor vrouwen!

UPDATE: Vlissingen accepteerde de kandidatuur van Janse. Het landelijke SGP bestuur zwijgt en laat het over aan de lokale fractie om te doen wat ze willen. Janse kan zodoende aan de slag.

Nieuwsronde: positieve editie

De Zesde Clan doet echt haar uiterste best om temidden van ellende en onrecht de zonzijde te blijven zien. Daarom een nieuwsronde vol positieve berichten, over vrouwen met succes, vooruitgang, vergroting van de diversiteit en andere constructieve ontwikkelingen die de wereld een beter oord kunnen maken voor de helft van de bevolking. Komt-ie:

De ‘Gulabi Gang’, genoemd naar de roze sari’s van de leden, geeft Indiase vrouwen hoop in bange dagen.

  • De Belgische justitie gaat het bestrijden van internethaat prioriteit geven. Wie via Twitter vrouwen wil bedreigen met verkrachting, kan erop rekenen dat politie, OM en het ministerie van Justitie beter willen samenwerken, nauwlettender willen registreren wat er op internet gebeurt, regels verduidelijken en sneller toepassen. Op allerlei plekken komen “referentiemagistraten of “referentieambtenaren”, die zich speciaal richten op feiten van discriminatie en haatmisdrijven. Daders krijgen op die manier sneller een proces verbaal aan hun broek.
  • De EU geeft de Rijksuniversiteit Groningen 6,6 miljoen euro subsidie om de diversiteit te verbeteren. De universiteit deed eerder al een poging vrouwen binnen te halen door nieuwe leerstoelen te creeeren. In een omstreden besluit keurde de commissie gelijke behandeling dit beleid af. De universiteit heeft na deze uitspraak de regels aangepast. Maar omdat er nog steeds buitenproportioneel veel mannen aan de top bivakkeren, wil de RUG wél doorgaan met het stimuleren van en kansen creëren voor vrouwen. Dankzij de miljoenensubsidie kan dat. Gelukkig maar, want Nederland loopt hopeloos achter bij het erkennen van de kwaliteiten van vrouwen.
  • De immens populaire computergame Call of Duty laat mensen als soldate spelen. Het vorige besturingssysteem had volgens de producenten onvoldoende geheugen om de optie ‘vrouw’ aan te bieden. Dit terwijl andere populaire schietspelletjes, zoals Halo en Gears of War allang de mogelijkheid boden om te kiezen voor een vrouwelijk personage. Call of Duty Ghosts, verwacht in november, krijgt echter een volledig nieuw systeem met veel meer geheugen. Dus nu kan het wél. Eindelijk!
  • E.L. James verdiende van alle auteurs het meeste geld. Met haar Vijftig Tinten Grijs-trilogie haalde ze tussen juni 2012 en juni 2013 maar liefst 71 miljoen euro op. Volgens magazine Forbes is het succes mede te danken aan de opkomst van e-boeken. Daardoor valt minder op wat je nu precies leest, en durfden meer mensen een van haar romans aan te schaffen.
  • Zweedse vrouwen kwamen in actie om haat tegen moslima’s in te dammen. Onbekenden vielen in een voorstad van Stockholm een vrouw aan omdat ze een hoofddoek droeg. De verontwaardiging was groot. Andere vrouwen begonnen een campagne en zetten nu uit solidariteit foto’s van zichzelf, met hoofddoek om, op Facebook. Een enkele man sloot zich ook aan bij de protesten.
  • Quota’s voor vrouwen roepen kritiek op. Maar dat komt misschien wel voort uit angst. Want quota, bijvoorbeeld voor het percentage vrouwelijke politici, veroorzaken daadwerkelijk verandering. Daarom grepen een aantal auteurs het internationale boekenfestival van de Schotse stad Edinburgh aan om te pleiten voor een vrouwenquotum.
  • Flavorwire zette vijftig feministische klassiekers uit de populaire cultuur op een rijtje. Ze sloeg de meest voor de hand liggende opties over, dus een serie als Buffy the Vampire Slayer komt niet in de lijst voor. Wél daarentegen de speech van Clair Huxtable uit The Cosby Show, fotografe Francesca Woodman, vrouwelijke rappers, romans van Margaret Atwood en Mary McCarthy, enz enz, met waar mogelijk bijbehorende youtube filmpjes.
  • Temidden van alle ellende in India, waar vrouwen loslopend wild zijn en sterven als vliegen, juist als ze volwassen zijn, is de Roze Sari Gang een baken van hoop. Onder aanvoering van Sampat Pal bieden de circa 20.000 aangesloten vrouwen praktische hulp aan vrouwen en meisjes in nood, en strijden ze in deelstaat Uttar Pradesh voor een eerlijkere samenleving waarin vrouwen als volwaardige mensen meetellen. Zover is het nog niet, maar juist dat maakt hun werk zeer waardevol. Een Amerikaanse journaliste heeft inmiddels ook een boek geschreven over deze onverschrokken vrouwen: Pink Sari Revolution – A tale of women and power in the badlands of India.

Hollywood loonkloof groter dan ooit

De best verdienende mannelijke Hollywoodster verdient in z’n uppie tien miljoen dollar meer dan de vijf best verdienende actrices bij elkaar. En waar mannen sinds 2009 in totaal vijftien procent hoger uitkwamen, daalde het gezamenlijke salaris voor vrouwen met dertig procent. De loonkloof in Hollywood is groter dan ooit, signaleert het Amerikaanse blad Forbes.

Angelina Jolie was in 2012 de best verdienende actrice. Inmiddels regisseert ze ook films.

Angelina Jolie staat aan de top. Als best verdienende actrice wist ze 33 miljoen dollar bij elkaar te werken. Dat lijkt enorm veel, maar valt in het niet bij de best verdienende man. Die kon circa 75 miljoen dollar mee naar huis nemen. Bovendien verdiende de top tien bij de mannen gezamenlijk 465 miljoen dollar, terwijl de top tien bij de vrouwen collectief niet verder kwam dan 181 miljoen dollar.

Forbes wijt de enorme loonkloof tussen de seksen aan de slechte arbeidsmarkt voor actrices. Fatsoenlijke rollen voor vrouwen zijn schaars.  Het blad is niet de enige bij wie het opvalt hoe slecht de arbeidsmarkt voor actrices is:

Apparently, there are enough roles in Hollywood sci-fi for CGI chimpanzees. When it comes to women, though, I get the feeling we’ll be fighting every step of the way.

Actrices merken dat de rollen anno 2013 zelfs  schaarser zijn dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Neem dit zomerseizoen. In Elysium konden actrices kiezen tussen hulpeloos wicht en kille bitch. Star Trek reduceerde vrouwen tot lustobject en wormvormig aanhangsel van een man. The Hangover (deel 1, 2 of 3 maakt niet uit) negeert vrouwen domweg. Alles draait om ‘the wolfpack’ van drie mannen. Meer in het algemeen:  bestudeer op een willekeurig moment de filmladder en je zult merken dat je nauwelijks een film kunt zien waarin vrouwen centraal staan. Woon je in een grote stad, dan kun je misschien nog iets tegenkomen in filmhuizen, maar in kleinere plaatsen zijn vrouwen van het witte doek verdwenen.

Zelfs als je een dragende rol hebt, bots je aan tegen Hollywood’s angst dat een vrouw in de hoofdrol het publiek weg jaagt. In 2007 bleek dat de hoogste baas van Warner Bros daarom expliciet weigerde om nog films te maken met belangrijke rollen voor actrices. In zo’n guur klimaat is je onderhandelingspositie zwak en moet je blij zijn met iedere rol die je kunt krijgen. Je kunt bovendien geen hoge bedragen vragen voor een optreden van vijf minuten als het liefje van de mannelijke held.

Willen actrices fatsoenlijke teksten krijgen, dan moeten ze uitwijken naar de televisie. Hoewel daar ook genoeg series zijn die vrouwen op een seksistische manier afbeelden, of waar vrouwen schitteren door afwezigheid (ja, Breaking Bad, we kijken naar jou), geeft de televisie actrices tóch meer kansen. Topadvocates  in de serie Damages, huurmoordenares Nikita, drakenkoninging in Games of Thrones, onderzoekers in politieseries zoals NCIS of The Closer, moeder Gemma in Sons of Anarchy, de dames van The Good Wife, allemaal veelzijdige, complexe personages.

Daarnaast bieden onafhankelijk geproduceerde films kansen. Meestal ontbreekt het budget voor een vet salaris, dus vrouwen zullen in dat geval nooit doordringen tot de top tien van best verdienende actrices. Maar inhoudelijk krijgen ze dan wel rollen waar ze hun tanden in kunnen zetten. En net zoals bij de televisie biedt deze sector vrouwen met een gekleurde huidskleur eindelijk wat mogelijkheden. Zoals Mother of George met in de hoofdrol Danai Gurira, of The Patience Stone met Golshifteh Farahani. Want dat is iets waar Forbes met geen woord over rept. De top tien van meest verdienende actrices ziet er akelig blank uit. En ook dat is geen toeval.

Gesprekken over seksuele intimidatie

Voor bron en meer conversaties, zie hier. Voor een aan dit onderwerp gerelateerde post: zie hier. Leuke rolomkering!

Bij deze bedrijven moeten vrouwen oppassen

Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) doet regelmatig uitspraken in geschillen. De Zesde Clan besteedt aandacht aan die oordelen, omdat ze mooie praktische inkijkjes geven in de seksistische realiteit van alledag. Ze fungeren, waarschijnlijk onbedoeld, ook als waarschuwing. Dit zijn de bedrijven waar je als vrouw moet oppassen. Want ze ontslaan je als je zwanger bent en tolereren een seksistische bedrijfscultuur. Opvallend: soms is het ’t woord van de werkneemster tegen dat van de werkgever. In die situatie kan het CVRM moeilijk oordelen vellen. Terwijl je aan alle kanten wéét dat de zaak stinkt.

  • Latten Dienstverlening B.V. biedt een mooi voorbeeld van een bedrijf wat de dans ontspringt. De zaak heeft alle klassieke kenmerken van zwangerschapsdiscriminatie. Vrouw, tijdelijk contract, vrouw wordt zwanger en heeeeeej, opeens contract niet verlengd. De echtgenoot belde namens zijn vrouw en kreeg sterk de indruk dat Latten haar niet meer wil vanwege de zwangerschap. Het bedrijf ontkent. Het bedrijf beweert dat de vrouw niet goed functioneerde (nog zo’n bijzonder vaak voorkomende smoes), wat de werkneemster weer ontkent.  Geen oordeel want het is het woord van de een tegen het woord van de ander, dús is verder niet gebleken dat er opzet in het spel was. Tsja.
  • Protekta Plaagdierenbestrijding B.V. ontspringt de dans half. Een werkneemster kon niet overtuigend aantonen dat zij minder salaris ontving dan een mannelijke collega. Ze kon wél hard maken dat het bedrijf een man voortrok toen er een nieuw hoofd administratie moest komen. De vrouw had meerdere keren aangegeven dat ze in aanmerking wilde komen voor deze baan. Vervolgens stelde Protekta in het geniep een vacature open, en benoemde een man die de werkneemster nota bene zelf had ingewerkt. Verboden onderscheid op grond van geslacht, oordeelde het CVRM.
  • Eurofrigo B.V. geeft ranzige mannetjes alle kansen om aan hun trekken te komen. Een vrouw met een tijdelijk contract diende een klacht in over ongewenste intimiteiten. Ja, het bedrijf schorste deze man een paar weken, zonder doorbetaling van zijn loon. De dader ontving ook een schriftelijke waarschuwing. De vrouw vloog echter de laan uit, haar contract werd plotseling niet verlengd. Victimisatie, oordeelde het CVRM.
  • Stichting Kinderopvang Schoonhoven kreeg, in tegenstelling tot Latten Dienstverlening, wel een oordeel van verboden onderscheid aan haar broek. Ook hier betrof het een zwangere vrouw wiens tijdelijke contract ‘opeens’ niet werd verlengd. Waarom kon het CVRM in dit geval wél een oordeel uitspreken? De werkgever legde zelf, zwart op wit, een verband tussen de afwezigheid van de vrouw, die te maken had met haar zwangerschap, en het niet verlengen van haar contract. Schuldig! Opvallend: net als bij Latten wilde de stichting Kinderopvang ook doen alsof de vrouw niet functioneerde. Wat toevallig, al die niet functionerende vrouwen, net op het moment dat ze zwanger zijn geworden….

Kortom, heb je een tijdelijk contract? Wordt dan niet zwanger. Dien geen klacht in over seksuele intimidatie door een mannelijke collega. En als je wil aantonen dat je bedrijf een mannenbolwerk is waar vrouwen alleen getolereerd worden op het niveau van secretaresse, dan moet je van zeer, zeer goede huize komen om dat hard te maken. Al is het maar gedeeltelijk.

Pakistan lanceert eigen superheldin

Terwijl Hollywood geen fatsoenlijke Wonder Woman film van de grond kan tillen, lanceert Pakistan gewoon een eigen superheldin. Burka Avenger! Overdag een bevlogen docente, ’s nachts een krijger die strijdt tegen onrecht en vóór onderwijs, vooral aan meisjes. Haar wapens zijn boeken en pennen. Hier de trailer:

en als je denkt ja super, dat wil ik in z’n geheel zien: hier de eerste aflevering, met Engelse ondertiteling.

Burka Avenger is een project van de Pakistaanse popster Rashid Haroon. Hij betaalde het grootste deel van het benodigde budget. Sommige mensen bekritiseerden het uiterlijk van zijn superheldin. Burka’s zijn toch vrouwenonderdrukking? Volgens Haroon was de keuze van een burka echter logisch:

Rashid, who is certainly no radical Islamist, said he used a burka to give a local feel to the show, which is billed as the first animated series ever produced in Pakistan. “It’s not a sign of oppression. She is using the burka to hide her identity like other superheroes,” said Rashid. “Since she is a woman, we could have dressed her up like Catwoman or Wonder Woman, but that probably wouldn’t have worked in Pakistan.”

Bovendien gebruikte Rashid burka’s vroeger om Batman na te spelen. Tsja, kleding van vrouwen…. het blijft tobben… Maar in deze cartoon ziet het er in ieder geval gaaf uit. Zelfs een beetje Batman-achtig.

Nog meer mannen die vrouwen buiten sluiten

Niet alleen reclamemakers hameren erop dat allerlei aspecten van het leven, zoals buiten kamperen, sporten, bier drinken en beleggen, niet voor vrouwen zijn. Winkels, zoals buitensportzaken, diverse clubs, mensen uit de entertainment industrie, overal kom je signalen tegen dat vrouwen bij hen niets te zoeken hebben. Sommigen verwerken die boodschap zelfs in de naam van hun onderneming. Of poneren gewoon een stelling, zoals comics zijn voor mannen.

Als mannelijke superhelden worden afgebeeld zoals vrouwelijke stripfiguren zie je vanzelf hoe belachelijk die poses zijn.

Vrouwen dringen door tot alle terreinen van het leven. Zo beschikt Nederland op dit moment zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer over een vrouwelijke voorzitter, een primeur. In Engeland voert voor de allereerste keer in de geschiedenis een vrouw de lijst aan van mensen die in dat land het meeste geld verdienen. De Amerikaanse organisatie FBI plaatste voor het eerst een vrouw in de ‘most wanted’ lijst en voetbalbond FIFA koos voor het eerst vrouwen in het bestuur. In één klap drie tegelijkertijd, nooit eerder vertoond.

Kortom, heel langzaam veranderen de verhoudingen in de wereld. Sommige mensen kunnen daar echter niet aan wennen. Wat je dan krijgt is het spektakel van veelal blanke mannen, die op hun gebied invloedrijk zijn en een machtspositie verworven hebben, en die piketpaaltjes in de grond slaan. Dit terrein is voor mannen. Mannen!

Ze doen een beroep op de wet, de geschiedenis, de gewoonte, de natuur en godsdienst om vrouwen te weren. Daarbij houden ze er uiteraard geen rekening mee dat er cirkelredeneringen ontstaan.  Je kunt wel zeggen ‘de wet staat het niet toe’ en dan lijkt iets een heel redelijk argument. Maar als de wet vrouwen verbiedt om te stemmen, zeg je eigenlijk ‘vrouwen mogen het kiesrecht niet uitoefenen want ze mogen het kiesrecht niet uitoefenen’. Crimes against logic, anyone? Bovendien is het slap om je seksistische argument te onderbouwen met seksistische wetten, gewoonten, godsdiensten en als ‘natuurlijk’ bestempelde sociale praktijken.

Gewoonte en geschiedenis zijn onder andere de argumenten van golfclubs die vrouwen weren. Volgens een invloedrijke baas, Peter Dawson, heeft die praktijk niets te maken met racisme of andere nare dingen. Nee, het is een levensstijl, iets wat mensen nou eenmaal doen en waar vooral niets in moet veranderen. Zelfs mannen pikten deze redenering niet en namen stelling tegen zijn uitspraken. Anderen verwezen naar de Apartheid, om aan te geven dat de strikte scheiding tussen man en vrouw bij golf wel degelijk riekt naar problematische -ismen.

De wet en de religie zijn ook handige argumenten om vrouwen buiten te sluiten. Een Ayatollah was er onlangs als de kippen bij om duidelijk te maken dat Iraanse vrouwen zich niet verkiesbaar kunnen stellen voor het presidentschap. Een stuk of dertig vrouwen wilden zich kandidaat stellen voor de verkiezingen van afgelopen juni, maar volgens de geestelijke leider staat de wet dat niet toe. Inmiddels benoemde president Rohani een juriste, Elham Aminsadeh, tot videpresident. Wel blijft ze waarschijnlijk de enige vrouw in zijn kabinet.

Ook religie biedt een goede stok om vrouwen terug hun hok in te meppen. Zo namen orthodoxe Joodse mannen aanstoot tegen vrouwen die bij de Klaagmuur in Jeruzalem willen bidden. Alleen mannen mogen dat, mensen ze op basis van hun religieuze geschriften. Desnoods gebruiken ze intimidatie en agressie om vrouwen te weren. 

De politie moest in actie komen om ervoor te zorgen dat vrouwen het recht op bidden bij de Klaagmuur konden uitoefenen.

De meest recente aflevering van deze territoriumdrift vond plaats op het gebied van stripboeken. Vier grootheden op comicsgebied, te weten Michael Kantor, Todd McFarlane, Len Wein and Gerry Conway, spraken tijdens een bijeenkomst van de  Television Critics Association press tour over strips en superhelden. Ze riepen luidkeels en in koor dat het wel meevalt met seksisme in strips, en bovendien moeten vrouwen niet zeuren want stripboeken zijn voor mannen.

Webmagazine Jezebel vatte de door hen gehanteerde ‘logica‘ als volgt samen:

So, let’s review. Comics aren’t for women. And if women do like comics, they shouldn’t, because testosterone, and that’s not the right platform for them. But for those women who do read comics, it doesn’t matter how they’re portrayed. Because women don’t read them, you see, so it’s not necessary to write characters that will appeal to them. So if you’re a woman, and you’re reading comics, first of all, why are you reading them? Second of all, don’t expect anything that appeals to you. Because comics can’t change. It’s history. […] Verily, as men have always leapt buildings with a single bound, so shall they continue, and yea, they shall save the hot girl, as is their function and as is her function.

Het moge, gezien allerlei cirkelredeneringen en appels met peren vergelijkingen, duidelijk zijn dat het niet gaat om logica. Het gaat om gevoel. Angst. Ongemak. Dit is van ons! Wij zijn mannen onder elkaar en dat willen we zo houden, en we willen niet ter verantwoording worden geroepen. Bijvoorbeeld voor de manier waarop we in onze comics beladen onderwerpen zoals vrouwen verkrachten behandelen. Allemaal gezeur. We willen gewoon doen wat we altijd al deden. En daar mag niets in veranderen! Want het is altijd al zo geweest!! En dus moet het zo blijven!!! DUS!!!!

Het zijn dit soort mannen die de vooruitgang tegen houden en vrouwen het leven zuur maken. Maar zoals Jezebel schrijft:

We’ll keep calling you on your bullshit.

Net zolang totdat vrouwen volwaardig deel kunnen nemen aan het openbare leven.

Reclamemakers sluiten vrouwen buiten

Vrouwen hebben niets te zoeken in de financiële wereld. Bier drinken is niets voor hen. Ze haten het om buiten in de wildernis rond te struinen. Als hun mannelijke partner ’s avonds de woonkamer bezet houdt om met vrienden voetbal te kijken, hangt zij er bij, want zij houdt natuurlijk niet van voetbal. Dat en meer beweren reclamemakers op radio en televisie. Ze schetsen een wereld waar vrouwen niet bij horen.

Wat is dat voor verkoopstrategie? De helft van je potentiële consumenten buiten sluiten en van je vervreemden? Toch gebeurt het vandaag de dag nog steeds dat reclamebureau’s, op grond van een jaren vijftig mentaliteit en vooroordelen over mannen en vrouwen, belegen rollenpatronen presenteren.

Zo denkt beleggingsinstituut Binck dat vrouwen niet actief zijn op het gebied van financiën. Binck vertoont op dit moment reclames waar mannen geconcentreerd naar computerschermen staren, om in de gaten te houden hoe hun aandelen het doen. Vrouwen schitteren door afwezigheid. Ze komen, als de Zesde Clan het goed gezien heeft, alleen vluchtig op de achtergrond in beeld, als de reclame een kantoor van Binck toont. De marktanalist is een man, de belegger is een man, en het zijn mannen die in die blitse kantooromgevingen rondlopen alsof de wereld aan hun voeten ligt. Mocht een vrouw per ongeluk enige interesse voor aandelen tonen, dan mept deze reclame haar meteen terug in haar hok. Geld is voor mannen.

Bierbrouwerijen blijven ook hardnekkig volhouden dat vrouwen niet bestaan. Je kunt nog zo hard roepen dat bier geen mannenproduct is, brouwerijen trekken zich daar niets van aan. Ze brengen hun product alleen aan de man. Op dit moment douwt Jupiler die boodschap actief door onze strot met een nieuwe campagne, maar vele merken gingen hen al voor. Zelfs vrouwen die in de reclamewereld werken, durven het inmiddels aan zeer milde kritiek te uiten:

Ach, ik heb heimwee naar vroeger. Toen we nog met z’n allen heerlijk helder bier dronken op het strand.

Helaas heeft zij het niet voor het zeggen. Het zit er niet in, mevrouwtje. Bier is niet voor jou, jij hebt niets op dat strand te zoeken.

Tot slot ABN-Amro. Deze bank toont vrouwen die door een bos struikelen en er van balen dat ze moeten wildkamperen. Aan haar lijdensweg komt een einde dankzij een eland, die de tent opvreet. Daarna toont de bank haar tevreden met een kop thee op de bank. Dat wil ze het liefst. En gelukkig doet de bank er vast maanden over om die tent te vergoeden. Ze wil dat echter niet openlijk toegeven. Daarom trekt ze alleen een pijnlijk gezicht als haar dolenthousiaste buitensportheld haar mededeelt dat de bank NU het geld overmaakt, en ze weer fijn verder kunnen wildkamperen.

Worden we geacht dit grappig te vinden? Hier zien we een vrouw die niet eens openlijk wil zeggen wat ze wil, en dat na pak ‘m beet drie feministische golven. Volgens de reclamemakers komt ze niet verder dan schijnheilig huichelen. O wat erg dat we vanwege die kapotte tent deze fantastische trektocht stop moesten zetten. Waarna ze hypocriet glimlacht als een boer met kiespijn zodra blijkt dat ze er toch weer op uit kunnen trekken. Het geheel heeft bovendien een rare vijandige ondertoon. Wat doet die vrouw met zo’n man, als ze alles waar hij blij van wordt stiekem verafschuwt? Wat is dat voor relatie?

Op de radio kiest ABN Amro voor het scenario van een kapotte televisie. O gut wat jammer, beweert mevrouw, nu kan de voetbalavond van haar vriend niet doorgaan. Jammer! Maar niet heus. Ze valt helemaal stil als de meneer van de bank vrolijk kraait dat dat ze het geld meteen overmaken, zodat ze vandaag nog een nieuwe televisie kan kopen. Shit! Opnieuw huichelt ze en komt ze niet uit voor wat ze zelf zou willen.

Wat willen vrouwen dan eigenlijk? Het enige wat reclamemakers kunnen verzinnen vanuit hun wereldbeeld, is dat vrouwen liever thuis op de bank zitten met een kop thee, danwel een kuipje calorie-arme yoghurt. Verder schrobben vrouwen toiletten, in de nabijheid van een kwetsbare peuter, die vast en zeker meteen dood neervalt als er nog één bacterie op de wc-bril rondscharrelt. O, en op je lijn letten natuurlijk. Afvallen en je optutten, want je moet de buitenwereld plezieren.

Nogmaals, in wat voor wereld leven we? Laten we hopen dat de reclamejongens het NOOIT voor het zeggen krijgen in de échte wereld. Want als het aan hen ligt, draaien ze vijftig jaar sociale vrijheid en verworvenheden acuut terug. En moeten vrouwen thuis blijven en piekeren over hun buikje. Getverdemme.

Games: het hulpeloze wicht deel 3

Anita Sarkeesian publiceerde deel drie van haar reeks over het stereotype van het hulpeloze wicht in computerspelletjes! Na een eerste verkenning van dit teveel voorkomende cliché, besteedde ze in deel 2 aandacht aan de duistere uitwassen. Zoals sterven om de mannelijke held meer diepgang te geven. Of moet de held haar zelfs eigenhandig doden, omdat ze anders in een monster verandert of op een andere manier ondraaglijk moet lijden. Hoe loopt het af? Beleef het mee in deel 3, waarin we onder andere kennis maken met rolomkeringen (zeldzaam) en ironisch seksisme (volop aanwezig):

De video zorgde zoals altijd weer voor veel discussie. Zie onder andere de commentaren op deze site. Niet alle, maar wel veel van deze commentaren, geven blijk van een problematische houding. Teveel mensen vinden een feministische analyse onverteerbaar. Feminist Philosophers vatten de stand van zaken als volgt samen:

If I understand this argument correctly and charitably, it is something like this: Yes sexism exists, but if someone wasn’t explicitly trying to be sexist, they deserve a cookie and not condemnation. [suppressed premise: Because not f***ing up is hard. And public disapproval makes us feel negative. And sexism makes us feel negative. And aren’t we trying to get rid of things that make us feel negative?] (Okay maybe that wasn’t so charitable. But accurate, I think.) Takeaway ‘lesson’ from both of these stories:  Cookies and niceness–as opposed to actually doing the hard work of swallowing one’s pride and working to fix the problem–are the better ways to approach sexism.

De kritiek op seksisme blijft echter komen, omdat het seksisme aanhoudt. Langzaam aan beginnen door de aanhoudende druk hier en daar veranderingen op te treden. Zo veranderen seksisme-ontkenners soms van mening. Lees bijvoorbeeld dit interview met Jim Sterling, invloedrijk in de gamegemeenschap, en iemand die ironisch seksisme gebruikte totdat hij in ging zien dat computerspelletjes echt een vrouwenprobleem hebben, en dat hij daar aan meewerkte. Hij veranderde van houding en gedrag, en besteedt nu bijvoorbeeld aandacht aan de manier waarop producenten vrouwelijke hoofdpersonen elimineren. Complimenten.

Daarnaast zetten producenten zich in om vrouwelijke personages een volwaardige plek in computergames te geven. Zo maakt The Last of Us een goed begin met het aanpakken van seksisme in videospelletjes. En krijgt de nieuwste aflevering in de reeks Bioshock voor het eerst een speelbaar vrouwelijk personage. In Vancouver vond bovendien een evenement plaats om in twee dagen een geheel nieuw spel te ontwerpen, zonder te vervallen in stereotiepe rolpatronen. Zelfs zakenblad Forbes gaf inmiddels toe dat seksisme een serieuze discussie verdient. Vooruitgang….

Engelsen debatteren over problematische dreigtweets

Waarom zijn het steeds opnieuw bedreigingen met verkrachting? Welke typische reacties ontvangen vrouwen die aangeven dreigtweets niet zo leuk te vinden? Wat zegt dat over de algemene houding in de samenleving? Hoe zit het met de vrijheid van meningsuiting? Deze kwesties – en meer – komen allemaal aan bod nu in Engeland een breed debat ontstaat over de dreigementen die vrouwen ontvangen als ze in het openbaar hun opinie geven of succesvol bezig zijn.

Politici, een historica, journalisten en feministen, allemaal ontvingen ze de afgelopen tijd dreigementen met verkrachting, bomaanslagen, en nog meer verkrachting. Activiste Criado-Perez werd het eerste doelwit in de huidige haatcampagne, toevallig vlak nadat ze succes had met een actie om een vrouwengezicht op Engelse bankbiljetten te behouden. Nadat invloedrijke vrouwen hun steun uitspraken voor Criado-Perez, en de dreigementen veroordeelden, ontvingen zij op hun beurt ook dreigtweets. Opnieuw voerden aankondigingen van verkrachting de boventoon.

Waarom steeds verkrachting? Opinieblad The New Statesman stelde die vraag en speculeert over de antwoorden. Ten eerste omdat het makkelijk is. In plaats van argumenten te beantwoorden met argumenten, en je dus te richten op het intellect van een vrouw, is het volgens dit blad veel makkelijker om je te richten op het lijf. Hoe genuanceerd een vrouw ook spreekt, hoe sterk haar acties en redeneringen ook, het maakt niet uit. Ze heeft een vagina en dus kan een man haar penetreren, klaar.

Behalve makkelijk is het bovendien een zeer effectieve manier om vrouwen naar beneden te halen:

It’s a way of reminding people who thought they were campaigners or commentators or journalists or activists that actually, they’re just women. Their genitals mean that they’re actually receptacles getting ideas above their station.

Maar, vragen mensen zich af, hoe zit het met de vrijheid van meningsuiting? Iedereen mag toch twitteren wat hij of zij wil? Dat valt nog te bezien. Het gaat hier om dreigen met bomaanslagen en seksueel geweld. Zulke dreigementen zijn strafbaar in Engeland. Mensen die zulke berichten verzenden, overtreden de wet. Ze overtreden ook de huisregels van Twitter, die dreigen met geweld verbieden. Kortom, vrijheid van meningsuiting heeft hier niks meer mee te maken. Het gaat om vormen van crimineel gedrag.

Gezien de strafbaarheid van de dreigementen zou je collectieve actie verwachten. Dat gebeurt gelukkig. De politie arresteerde inmiddels enkele verdachten, en Twitter zelf nam maatregelen om het rapporteren van strafbaar gedrag makkelijker te maken. De hoogste baas van de Engelse afdeling van Twitter bood bovendien zijn excuses aan voor de haatcampagne via het platform van zijn organisatie.

Een feministe zoals Caitlin Moran merkt echter dat er daarnaast ook iets anders in de samenleving speelt. Ze hoort mensen verdacht vaak zeggen dat er nou eenmaal niks kan veranderen. Het internet is het internet. Je hebt nou eenmaal trollen. Vrouwen moeten zelf een individuele oplossing vinden om het voor henzelf leefbaar te houden. Dus,  ‘slachtoffer, zoek het zelf maar uit’. Wow.

Haar valt ook op wie zeggen dat er nou eenmaal niks aan te doen is:

It is a particular quirk of egotism/a lack of any sense of history or perspective to say, confidently and crushingly, “Things cannot change.” What someone who says “Things cannot change” means, more often that not, is “I do not want things to change.” There is a neat squaring of the circle when you notice that, on this issue, those who say “Things cannot change” are, in the overwhelming majority, men – and that the people they are trying to shut down who are saying, repeatedly, “Things must change,” are women.

Volgens Amanda Marcotte van de website Pandagon is er nog iets anders aan de hand. Dat zulke vrouwenhaat bestaat geeft mensen een slecht gevoel. Eén van de manieren om oogkleppen op te houden is om aan vrouwen te vragen asjeblieft niet teveel te protesteren, en te verdoezelen wat er aan de hand is:

I would argue that people who are dogmatic on the “ignore the trolls” front—who are far disproportionately men, in my experience—have ulterior motives a lot of the time. Not that they support misogyny! On the contrary, I think misogyny makes a lot of men uncomfortable, and so they try to fix their discomfort by pressuring women being attacked by trolls to conceal what’s happening. […] Every time a man condescendingly tells me, “You are giving them attention! Just ignore and block them!”, I hear, “Being exposed to the brutal misogyny you get aimed at you every day is uncomfortable. It would be so much better for me if I didn’t have to know this is what’s going on.”

De Volkskrant lijkt een beetje in deze ontkennende houding mee te gaan, door de mensen die zulke dreigberichten versturen, te omschrijven als ‘onbesuisd’. In de context van een gerichte haatcampagne is dat een totaal misplaatst woord.

UPDATE: Gelukkig beginnen steeds meer mensen dit in te zien. In Vrij Nederland van 10 augustus gaf columniste Elma Drayer ruiterlijk toe dat ze zich vergiste, toen ze de online haat af wilde doen als iets wat je maar moet accepteren. En in Engeland  roepen mannen hun seksegenoten op om stelling te nemen tegen die agressie:

In order to tackle misogyny, we must confront the ideas, discourses and norms that underpin it, and which legitimise and justify it in the eyes of its perpetrators. We have to put forward alternative discourses which illustrate that sexism and misogyny are never legitimate or justifiable. We have to demonstrate that different forms of masculinity are possible, and are not oppressive to either women or ourselves. I believe that our society’s idea of masculinity holds men back, inhibits and limits us from being the best we can be, leaving many of us alienated, disempowered and insecure. How can any perpetrator of misogynist abuse truly feel proud of their behaviour? All the loathing wrapped up in this abuse gives a poignant insight into where this society’s masculinity leaves so many men: hateful of women, and hateful of themselves.

Dat zijn positieve signalen dat er misschien op termijn iets zal veranderen.

‘Onbesuisde dreigtwitteraars’. Pardon? Het zijn geen kinderen, hoor!

Taal is één van de belangrijkste manieren waarop mensen de wereld vormgeven. Het is een lens waar we doorheen kijken. Te vaak echter laat die lens vrouwen buiten beschouwing, of marginaliseert taalgebruik de ervaring van vrouwen. De Volkskrant biedt wat dat betreft de laatste tijd zeer interessant leesvoer. Na een kop over een tweede revolutie in Egypte, terwijl voor vrouwen de eerste revolutie nog niet eens begon (vrouwen verdwijnen uit beeld), praat de krant nu van ‘onbesuisde’ dreigtwitteraars. Die woordkeuze bagatelliseert de ernst van wat er eigenlijk gebeurt.

Aan de ene kant moeten we blij zijn dat Nederlandse media eindelijk aandacht besteden aan de gebeurtenissen in Engeland. Verschillende Engelse politici, journalisten en feministen ontvingen via Twitter dreigementen met verkrachting, bomaanslagen en moord. Het heeft alle kenmerken van een gerichte campagne. Dat leidde tot veel discussie over online haat en de verantwoordelijkheid van het medium, in dit geval dus Twitter.

Jammer alleen van de kop die de Volkskrant gebruikte en die andere media overnamen. Maatregelen aangekondigd tegen onbesuisde dreigtwitteraars. Wat is dat voor term om in deze context te gebruiken?

De Van Dale zegt het volgende bij het woord ‘onbesuisd’: onbeheerst. Onstuimig. Onbesuisd wordt opvallend vaak in verband gebracht met kinderen. Het is ‘jeugdig onbesuisd elan’. Artsennet gebruikte het woord in een artikel over pubers, die onbesuisder zouden zijn naarmate ze als kind meer tijd in een kinderdagverblijf doorgebracht hadden. Meisjes als Laura zijn nu eenmaal onbesuisd, schreef NRC Next over de 13-jarige die alleen de wereld over wilde zeilen. Of deze vraag aan een coach, ‘mijn zoon van zes is vaak onbesuisd in zijn gedrag‘.

Het woord komt ook voor in artikelen over mensen die volwassen willen worden. Zo zei de voetballer Conboy in een interview dat hij niet meer zo onbesuisd kon zijn. Zijn gedrag op het veld leverde teveel rode kaarten op en hij moest zijn leven beteren. Ook dieren kunnen onbesuisd zijn: hond Lisa is zo onbesuisd naar andere honden, wat te doen?

In alle gevallen komt onbesuisd voor in de betekenis van roekeloos gedrag, in de context van kinderen, of volwassenen die zich onvoorzichtig gedragen. Die volwassenen gaan dan bijvoorbeeld de fout in door te grof te voetballen, of te snel het ijs op te gaan (onbesuisde schaatsers). Er hangt een sfeer omheen van ‘oeps’. Teveel emotie. Teveel willen. Niet goed kunnen inschatten wat de gevolgen van je daden zijn. Sorry, volgende keer beter!

In de context van dreigtwitteraars is dit taalgebruik volstrekt ongepast. ‘Onbesuisd’ versluiert de ernst van wat er gebeurt. Het trivialiseert de daden van internettrollen en doet afbreuk aan de ervaring van vrouwen. Het gaat ‘maar’ om onvoorzichtig, roekeloos gedrag, dus wat zou je moeilijk doen?

Nou, ten eerste: het gaat niet altijd, maar wel vaak, om volwassen mensen. Niet altijd, maar wel vaak, mannen. Uit alle lagen van de bevolking. Onder de Engelse dreigtwitteraars bevonden zich een 20-jarige universitaire student, een 25-jarige werkloze man, een loodgieter, en een legerinstructeur. Deze volwassen mannen schreven berichten zoals ‘ik ga je om acht uur verkrachten en zet de video op internet’.

Ten tweede: dit zijn geen toevallig gekozen berichtjes, van mensen die per ongeluk een beetje roekeloos doen en gedachteloos iets tikken zonder helemaal door te hebben wat de gevolgen zijn. Dit soort mensen heeft een agenda. Ze geven uiting aan een diepgevoelde haat jegens vrouwen. Desgevraagd geven ze dat ook toe:

“If you put your head above the parapet, like she has, then you deserve this type of abuse. It’s what you get when you are a woman shouting about something,” Peter told me, starting to get a little irate. […]  Gary, a deep-voiced menacing-sounding man, sat in an eerily quiet home, told me in no uncertain terms that “feminists like Caroline were undermining what it is to be a man” and needed “sorting out”. “Men are predators,” he explained calmly. “And this [rape threats] is what we do.”

Uit je als vrouw een mening op internet, dan ben je volgens dit type man vogelvrij. Hetzelfde geldt als je iets doet wat voorbehouden zou zijn aan mannen. Zo heet het dat mannen computerspelletjes spelen. Dé gamer is een man. Waag het niet je als vrouw te identificeren en dan online te gamen. Onderzoek onder 800 gamers wees uit dat vrouwen vier keer meer zooi over zich heen krijgen dan mannen.

De centrale boodschap is steeds: hou je kop, rot op, terug in je hok. Voor de ontvangende partij, in Nederland onder andere de uitgesproken feministische journalist Asha ten Broeke, is die boodschap volkomen duidelijk. Het gaat om vrouwenhaat, en dat is ontoelaatbaar:

Van collega’s en vrienden kreeg ik na het GeenStijl-bericht het advies om me voorlopig maar even gedeisd te houden. Reacties en e-mails als “Ik kom naar je huis en ik neuk je zo hard in al je gaten dat je niets meer kunt zeggen al zou je het willen jij oliedom moddervet wijf” moet ik me maar laten welgevallen, uit angst voor meer. Dat klinkt verstandig, ware het niet dat onze moeders natuurlijk niet die hele tweede feministische golf op poten hebben gezet zodat wij ons kunnen laten bangmaken door een stel misogynisten.

Misschien voldoet dit gedrag zelfs wel aan de definitie van terreur. Want de trollen kiezen gericht slachtoffers uit, die voldoen aan een bepaald profiel, en bestoken dit doelwit net zo lang totdat vrouwen bang worden, zich terugtrekken en zwijgen. Zelfs als je echter doet wat de trollen willen, wil dat niet zeggen dat er dús geen haat meer op je afgevuurd wordt. Integendeel, stilte lijkt juist het slechtste in mensen naar boven te brengen.

Het enige wat er voor vrouwen op zit is om enorme moed te tonen en te blijven zeggen wat ze vinden. Ook uiten steeds meer vrouwen openlijk kritiek op de algemene cultuur, die de voedingsbodem vormt voor seksistisch gedrag en (bedreigen met) verkrachting. En laten ze merken dat ze dreigtweets niet pikken.

De Volkskrant zou er goed aan doen beter te letten op vergoelijkend taalgebruik. Noem het beestje maar gewoon bij de naam. Haat. Terreur. Ondemocratisch gedrag waardoor je mensen monddood maakt, en zelfs als je op de grond ligt en om genade hebt geroepen, kun je er nog van langs krijgen. Daar is niks ‘onbesuisd’ aan.