Monthly Archives: januari 2016

Schiet mannen neer… met confetti

Jahaaa, goed idee! Een ‘vrouwveilige zone’ in Keulen instellen tijdens het Carnavalsfeest. In de rest van de stad zijn ze dan vogelvrij??? Grote kans ook dat een of andere macho man gaat bewijzen dat hij mans genoeg is om zo’n veilige zone te doorbreken. Komen er ook manveilige zones? Kortom, ellende. Wat te doen als je als vrouw in zo’n wereld moet functioneren en niet gek wil worden? Nou, mannen neerschieten natuurlijk. Met confetti. En punkmuziek. Zoals deze Mexicaanse Hijas de Violencia, oftewel Dochters van het Geweld:

De gehele popsong over straatintimidatie kun je vinden via deze link. En als je vrouwen in Nederland wil steunen, teken dan de petitie om straatintimidatie strafbaar te stellen (met boetes enz.).

Seksisme alarm: historicus Van Baar weet wel hoe feministen denken

Historicus Dirk-Jan van Baar weet precies hoe feministen denken. En codeert het begrip ”intellectueel” als op en top mannelijk. Dubbel seksisme alarm dus. Vindplaats: zijn bespreking van een roman van de filosoof en schrijver Michel Houellebecq in De Volkskrant, onder de noemer ‘De moderne westerse intellectueel is een lul van een vent’.

behold a man has come

Houellebecq publiceerde onlangs de roman Soumission (Onderworpen). Hij snijdt daarin thema’s aan als de opkomst van het rechts-extremisme in Frankrijk, het jihadisme, de positie van moslims en de manier waarop een blanke intellectuele man op de ontwikkelingen in de samenleving reageert. Die reactie bestaat vooral uit wegrennen en met alle winden meewaaien. Van Baar vindt de roman profetisch en schrijft aan het slot van zijn overpeinzingen:

De moderne westerse intellectueel is volgens Houellebecq een lul van een vent, een lamzak voor wie alleen nog z’n natje en z’n droogje telt. Daarmee krijgen niet alleen de jihadisten gelijk, maar ook de feministen. Ze minachten allemaal hetzelfde soort man, een slappeling die overal voor wijkt. Toen dat tot me doordrong, begon het in Keulen nog veel harder te donderen.

Met het beeld van de moderne westerse intellectueel als lul van een vent herhaalt Van Baar kritiekloos een zienswijze, die al eeuwenlang gebruikt wordt om vrouwen buiten te sluiten. Je codeert iets als op en top mannelijk, vervolgens vormen vrouwen een probleem want ze passen niet in dat beeld. Daarna kun je vrouwen buitensluiten: ze voldoen niet aan de eisen, ze leveren niet de gewenste kwaliteit.

Van Baart zou dit mechanisme moeten kennen. Het gebeurde immers in zijn eigen vakgebied. In Strijd tegen de Stilte documenteert Maria Grever hoe mannen, bij de opkomst van geschiedenis als academisch vak, de historicus definieerden als dappere intellectuele man. Vervolgens sloten ze met die beeldvorming de deur voor vrouwen. De paar vrouwen die afstudeerden als historica kwamen niet verder dan hoofd van een archief. De vette banen op universiteiten gingen naar de mannelijke evenbeelden van ‘de’ historicus. Zij stelden ook de geschiedkundige canon samen – waarbij evenbeelden van henzelf domineerden.

Van Baar had vraagtekens bij het mannelijke beeld van ‘de’ westerse intellectueel kunnen plaatsen, maar doet dat niet. Zodoende maakt hij zichzelf tot een onderdeel van dit probleem.

Dan zijn zienswijze over jihadisten en feministen. Ze minachten volgens Van Baart beiden ”hetzelfde soort man, een slappeling die overal voor wijkt”. Wow. Wauwiewauw. Van Baart zou zo de petitie kunnen ondertekenen, waarmee mensen het feminisme willen uitroepen to een terroristische stroming. Jihad, feminisme, een pot nat als het gaat om mannenhaat…

terrorist feminist

Van Baart geeft hiermee blijk van een enorm gebrek aan inzicht in de doelen en aspecten van het feminisme. De twee kunnen juist niet verder van elkaar af staan. Jihadisten geven blijk van een grote weerzin tegen de democratie en de scheiding tussen kerk en staat. Ze ijveren in de regel voor een religieuze heilstaat, en gebruiken hun eigen interpretatie van de Koran om zaken zoals het houden van seksslavinnen goed te praten.

Het feminisme daarentegen is een politieke beweging met een grote diversiteit. De meeste feministen ijveren voor een volwaardige deelname van vrouwen aan de samenleving en een einde aan keurslijven en machtsverhoudingen die zowel mannen als vrouwen schaden. Ze willen minder geweld en meer democratie. Zie onder andere de taaie strijd voor het vrouwenkiesrecht, het bewerkstelligen van een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek en de vele analyses en opiniestukken waaruit dit streven blijkt. Iedereen doet dit op haar eigen manier: ”het” feminisme bestaat niet. Feministen hebben geen Heilig Boek of ondergrondse bunker met een Grote Leidster die alles bepaalt.

Als je al van terreur wilt spreken, zijn het juist feministen die het doelwit zijn. Moderne feministen strijden met opiniestukken, rechtszaken, analyses, onderzoeken, toespraken en Twittercampagnes, en krijgen daarop te maken met massale doodsbedreigingen en terreuracties om hen het zwijgen op te leggen. Sociale media bieden wat dat betreft een ideaal platform om massaal ten strijde te trekken tegen iedere vrouw die een feministisch geluid durft te uiten. Soms duiken feministen zelfs onder, omdat hun veiligheid teveel in gevaar komt. Of stoppen met hun werk, omdat de structurele haat hen teveel wordt:

In her epochal book “Backlash,” Susan Faludi described the anti-feminist cultural messages of the 1980s as a “relentless whittling-down process” that “served to stir women’s private anxieties and break their political wills.” Today’s online backlash may be even more draining. It saps morale and leads to burnout. “You can’t get called a c— day in, day out for 10 years and not have that make a really serious impact on your psyche,” says Valenti

Van Baart’s vergelijking met jihadisten riekt ook naar de ‘feministen zijn mannenhaters’ clichés. Met als enige verschil dat Van Baart ‘man’ iets scherper omschrijft. Feministen haten nu blijkbaar alleen de slappe mannen. Vooruitgang!  Wat spreekt hier een onbegrip uit, zeg. Als feministische vrouwen iets op dit vlak haten, gaat het meestal om veroordelingen van structureel seksisme en het gedrag wat daar mee gepaard gaat. Feministen benoemen ook feiten, zoals het feit dat mannen de hoofdleverancier zijn van daders van seksueel geweld.

Als een man dat wil veranderen in een persoonlijke aanval op hemzelf, zegt dat vanalles over de man, en niet over de vrouw die seksisme aan de kaak stelt. Van Baar lijkt dit fundamentele punt niet in te zien. Hij zal ons wel even vertellen hoe feministen denken en dat ‘het’ feminisme slappe mannen haat. Die houding getuigt van een enorme arrogantie.

De alinea die Van Baar in de Volkskrant schreef lijkt onbelangrijk. Maar het venijn zit ‘m juist in de terloopsheid waarmee zoiets als dit als vanzelfsprekend in een landelijke krant verschijnt. Dagelijks kom je tientallen van dit soort momenten van onder de radar vliegend seksisme tegen. Stuk voor stuk stelt het niet zoveel voor, maar juist al die incidentjes samen krijgen een grote kracht. Waar we ons nauwelijks van bewust zijn, omdat het zo automatisch en onnadenkend gebeurt. Daarom pik ik er af en toe zo’n voorbeeld uit. Het is niet onschuldig wat hier gebeurt – het is een onderdeel van de dood-door-duizend-sneden, met zeer nadelige gevolgen voor vrouwen en het feminisme.

Oscars: media lijken slechts een -isme per keer te herkennen

Louter blanken genomineerd voor een Oscar! Een groot schandaal en media zijn er snel bij om deze vorm van racisme aan de kaak te stellen. Het lijkt er echter op alsof ze slechts plek hebben om één -isme te herkennen. Bijna niemand staat er bij stil dat het lijstje ‘zwarte acteurs die een nominatie verdiend hebben’ louter mannen telt. En dat de situatie ook van structureel seksisme getuigt.

Oscar statuettes sit in a display case in Hollywood

Artikelen over de blanke Oscars tonen stelselmatig foto’s van zwarte acteurs zoals Idris Elba, Will Smith en de heren van Straight Outta Compton als ze het hebben over gekleurde acteurs die óók een nominatie verdienden. En staan daar niet bij stil. De auteurs van dit soort artikelen maken er ook geen punt van dat deze zwarte mannen in films speelden die vooral mannelijke milieus weergeven. Michael B. Jordan als bokser in Creed. Idris Elba als sadistische krijgsheer in Beasts of No Nation. Samuel L. Jackson in de Hateful Eight, een soort Western. Boksen, oorlog, de western, allemaal activiteiten en genres die in sociaal opzicht als ‘mannelijk” gecodeerd zijn en waar nauwelijks plek is voor vrouwen.

Niet alleen dat, maar de artikelen zwijgen ook over de schaarse vrouwenrollen in de producties – 1 vrouwelijke ‘hoofdrol’ in de Hateful Eight, bijvoorbeeld –  of het ronduit seksistische karakter van een film als Straight Outta Compton. Het lijkt erop alsof journalisten slechts één probleem per keer aan kunnen. Je praat óf over huidkleur en geeft vervolgens automatisch voorbeelden over zwarte mannelijke acteurs. Of je spreekt over seksisme, waarna het racisme van de situatie wegvalt.

Het punt is dat er meerdere vormen van uitsluiting naast elkaar bestaan en samen komen in personen die in meer dan één categorie vallen. Als zwarte acteur heb je nadeel van je huidkleur, maar voordeel van je mannelijke sekse. Als zwarte actrice heb je dubbel pech: zwarte en vrouw. Dat heet intersectionaliteit of, in het Nederlands, ”kruispuntdenken”. De dubbele discriminatie maakt dat zwarte actrices vooral stereotiepe bijrollen krijgen.

Zelfs als je prijzen wint en Oscarnominaties krijgt, volgen er daarna voor jou als zwarte vrouw nauwelijks extra kansen. Viola Davis kan daar over meepraten. Na haar Oscarnominatie bleven telefoon en mail stil. Er kwamen geen mooie aanbiedingen voor hoofdrollen waar ze als getalenteerde actrice haar tanden in kon zetten. Uiteindelijk week ze uit naar televisieseries. Voor wat betreft de harde cijfers: de infographics van het Women’s Media Center laten overduidelijk zien hoe voornamelijk blanke mannen het geheel domineren. Al decennia lang.

Het wordt hoog tijd dat we de situatie in een breder verband bekijken en naast huidkleur ook sekse meenemen in kritieken. Of omgekeerd. Deze twee -ismen gaan hand in hand en versterken elkaar. Neem je dat niet mee, dan loopt je analyse van de problematiek bij voorbaat spaak.

Gratis advies voor Dirk Kuyt

Topvoetballer Dirk Kuyt wil dat spelers minder verwend worden. Voor de duidelijkheid: het gaat dan om ”zijn soort spelers”, namelijk mannelijke voetballers. Met lege ogen ziet Kuyt aan hoe voetballende jongens en mannen uitgroeien tot gepamperde prinsjes, die nauwelijks nog eigen initiatief vertonen:

De ex-speler van Liverpool, Fenerbahçe en het Nederlands elftal hoopt met zijn levenservaring zijn ploeggenoten te harden. In de voetbalwereld heb je nu eenmaal af en toe een schild nodig of juist een knuppel om van je af te slaan.  […] Na negen jaar in het buitenland te hebben vertoefd, ziet Kuyt nu dat spelers in Nederland soms te veel worden verwend.„Als ik zie wat er allemaal voor ze wordt geregeld, denk ik wel eens: misschien is het beter om ze zelf dingen te laten ondernemen. Zelf meer verantwoordelijkheid te nemen. Daar word je mentaal sterker van. Als mens en dus ook als voetballer.”

Gratis tip voor Kuyt: ga eens te rade bij vrouwelijke collega’s. Als die sporters op het hoogste niveau van het vrouwenvoetbal hem horen, schieten ze vast van verbazing in de lach. Kritiek kunnen incasseren? Gezien alle hoon en minachting voor het vrouwenvoetbal moeten ze hier wel experts in worden, anders redden ze het niet. Alles voor ze geregeld? Was dat maar zo. De vrouwen moeten het doen met een minimum aan media aandacht en minieme middelen. Het was groot nieuws toen enkele teams berichtten dat ze de vrouwen een salaris uit gingen betalen, waar een mannelijke prof zijn bed niet eens voor uit zou komen. Normaal gesproken moeten vrouwelijke toppers bijbanen nemen om rond te komen.

Dit alles in een klimaat van dreigende ondergang, want zodra een club het lastig heeft lijken ze er het vrouwenvoetbal als eerste uit te gooien. Daar word je vanzelf initiatiefrijk van, met een grote mate van eigen verantwoordelijkheid en een enorme mentale kracht, die hen succes liet boeken in het EK en hen voor de allereerste keer naar een WK Vrouwenvoetbal bracht.

Kortom, de prof-vrouwenvoetballers hebben vast en zeker tientallen tips voor de verwende spelers van Kuyt. Misschien willen die spelers vervolgens na alle adviezen iets terugdoen voor hun vrouwelijke collega’s. Mannelijke voetballers die het vrouwenvoetbal promoten. Die een deel van hun rijkelijke salaris afstaan, zodat vrouwenteams een eigen verzorger kunnen betalen. Meedoen met protesten van de vrouwen, om te voorkomen dat vrouwenteams of individuele speelsters in tweederangs condities moeten voetballen. Keuze te over. De confrontatie met de situatie bij de vrouwen maakt deze jongens en mannen hopelijk minder egoïstisch en meer bewust van de enorme privileges waar ze van kunnen genieten. Kuyt, bel je de profvoetbalsters even?

Keulen biedt inzicht in vastgeroeste patronen

De massale berovingen-met aanranding in Keulen maken nog steeds veel los. Ik schreef er op dit weblog niet zoveel over. (Alleen een oproep om vooral wél Carnaval te vieren.) Dit omdat ik met dit blog de actualiteit niet in mijn eentje over wil doen. Ik concentreer me liever op moeilijker bereikbaar nieuws, of op achtergronden bij het nieuws. Keulen maakt echter zoveel los dat er interessante patronen aan het licht komen.

vrouwen Keulen protest

Als je de verschillende nieuwsberichten en opiniestukken bekijkt, zie je patronen opduiken die veelvuldig zichtbaar worden, zodra er iets speelt rondom vrouwen. Met als bonus beladen onderwerpen zoals seksualiteit en agressie:

Deze verhalen dienen allerlei handige doelen. Ze komen goed van pas 1. om de onveilige situatie van vrouwen en seksisme in de samenleving te verdonkeremanen, 2. te vergeten dat de ‘eigen’  mannen net zo goed ongevraagd en ongewenst met hun tengels aan vrouwen zitten (meestal is de dader iemand die de vrouw kent. Een buurman, een collega op het werk, een vriend of ex-vriend, een familielid) en 3. om feministen terug in hun hok te slaan.

Verschillende mensen zetten zich in om die andere kant van het verhaal onder de aandacht te houden. Waar waren de huidige verontwaardiging en bereidheid tot actie de afgelopen decennia, vraagt Amelie Mangelschots van initiatief #wijoverdrijvenniet zich af:

 Elke miserabele zeikerd die mij ooit zei dat vrouwen misschien ook niet alleen op straat moeten wandelen en misschien moeten nadenken voor ze uitdagend gekleed op straat gaan, heb ik evenzeer horen roepen dat moslimmannen moeten leren dat dit een vrij land is en ‘onze’ vrouwen mogen doen en laten wat ze willen en ze hen daarvoor niet mogen lastig vallen. Gij, gij blanke, Vlaamse hypocriet.

En hallo, al eeuwen protesteren vrouwen tegen seksuele agressie. Ze werden en worden weggehoond. ”Seksueel geweld is geen probleem, wat zeur je, overgevoelige hysterische mannenhater, vrouwen in Afrika, die hebben het pas slecht”. Iedere feminist kent dat rijtje drogredenen van buiten. Maar nu seksuele agressie van bepaalde mannen past in een racistisch verhaal is het opeens het belangrijkste thema van de eeuw? Getverdemme… Feministen ijveren er nu opnieuw voor, om bij het onderwerp te blijven: structureel seksueel geweld tegen vrouwen, veelal gepleegd door mannen die ongestraft blijven.

Hartverwarmend in dit verband: mannen gingen in Nederland de straat op en protesteerden in Amsterdam, in minirok, tegen seksuele agressie tegen vrouwen. Ze wilden daarmee duidelijk maken dat het niet aangaat om vrouwen verantwoordelijk te stellen voor hun eigen seksuele geweld (de beroemde ‘wat had je aan’ verwijten enz.). Je moet als man gewoon met je handen van vrouwen afblijven, punt.

Ook jij kunt wat doen: teken de petitie om straatintimidatie in Nederland strafbaar te stellen. De politie kan nu pas ingrijpen als naroepen uitloopt op situaties die wél strafbaar zijn, zoals aanranding. Maar dan ben je rijkelijk te laat…De teller staat inmiddels op ruim 24.000 handtekeningen. Nog 16.000 erbij en dan kunnen de initiatiefnemers naar de Tweede Kamer om in ieder geval een boete mogelijk te maken. Komt er misschien toch nog iets goeds uit Keulen voort.

Bernie Ecclestone weet waar de vrouwen zijn

Waar zijn de vrouwen? Die vraag duikt regelmatig op in artikelen over de afwezigheid van vrouwen op allerlei gebieden en in allerlei sectoren van de maatschappij. Als feministen beginnen over structureel seksisme, gaan mensen meestal met hun ogen rollen. Maar misschien moeten we er gewoon een man bij halen. Daar luisteren mensen meestal wél naar. In dit geval Bernie Ecclestone, een grote man in de race-wereld. Hij weet precies waarom vrouwen geen voet aan de grond krijgen:

In an interview on the Canadian network TSN, when asked if he anticipated the return of a female driver to the grid, Ecclestone said: “I doubt it. If there was somebody that was capable they wouldn’t be taken seriously anyway, so they would never have a car that is capable of competing.

ALS een vrouw al capabel zou zijn, zegt Eccleston – en dat ”als” drukt al grote twijfel uit, waarschijnlijk kunnen en willen vrouwen gewoon niet – neemt niemand haar serieus. En omdat mensen er niet in geloven, krijgt ze ook niet de middelen tot haar beschikking die haar tot een serieuze speler zouden maken.

Wow. Laat dat even tot je doordringen. En bedenk dan dat het patroon wat hij benoemd bij een arena zoals de Formule 1, hoogstwaarschijnlijk ook geldt voor allerlei andere terreinen waar heel toevallig (niet dus) vooral blanke mannen domineren…..Waar zijn de vrouwen toch? In de marge, omdat jij haar niet ziet staan.

 

Je kon er op wachten: de Rey-haat begint

StarWars….Jaaaaaa, daar zijn we weer…. Kleine SPOILERS dus als je de film nog niet hebt gezien, kun je beter even wachten.

Dus. Rey. Dé vrouwelijke hoofdpersoon van de zevende editie van de Star Wars saga. Een vrouw die niet geseksualiseerd wordt, zelfstandig handelt, zichzelf verdedigt, een ruimteschip vliegt zonder dat ze daar veel ervaring mee heeft, en die de film draagt, samen met een zwarte acteur. Hulde voor diversiteit en vrouwelijke personages als integraal onderdeel van de gebeurtenissen in de filmwereld. Maar natuuuuuurlijk kon dat niet zo blijven. Wil je zo’n sterke heldin kunnen accepteren, dan moet er zowel in je binnenste als in de buitenwereld een omwenteling komen.

Wat betreft het innerlijk: vrouwen moeten in hun hok blijven, ook als ze een fictief personage zijn. Tasha Robinson van website The Verge signaleert dan ook dat er een tegenreactie ontstaat: Rey is te perfect. En daardoor ongeloofwaardig. Irritant zelfs. Iemand die zonder training Jedi trucjes ontdekt en succesvol toepast? Kom nou. Iemand die als enige het échte recht heeft op de lightsaber van Luke Skywalker? En dan ook nog een steengoede techneut en een natuurtalent in het vliegen met ruimteschepen? Tenenkrommend. Weg met haar!

Waarom is dit opeens een probleem nu het om Rey gaat, vraagt Robinson zich af. Ze gaat te rade bij Caitlin Moran’s boek Vrouw zijn, hoe doe je dat. Moran gebruikt bij twijfel een supersnelle test, die neerkomt op: zeggen we dit ook over mannen? Maken mannen zich er zorgen over of moeten die iets doen of laten? Nee? Het treft alleen vrouwen? Dan speelt er waarschijnlijk iets seksistisch.

Zo ook hier, concludeert Robinson:

We wouldn’t be worrying about Rey’s excessive coolness if she were Ray, standard-issue white male hero with all the skills and all the luck. So maybe the most radical, feminist, subversive thing the cultural community can do is accept and enjoy her, instead of interrogating her right to be perfect — and our right to feel represented by her.

Naast deze omwenteling in gevoel, hebben we ook duidelijk een omwenteling nodig in de buitenwereld. In de film mag Rey dan een sterke hoofdpersoon zijn, maar als je daarbuiten verder wil als fan, bots je al snel tegen vreemde lacunes aan. Zo ontbrak onze heldin in een StarWars-versie van Monopolie. Pas na furieuze protesten bond fabrikant Hasbro in. Rey komt er alsnog bij, in de volgende editie van het spel. Rey ontbreekt ook bij de series actiefiguurtjes en Millennium Falcon speelsets.

Uit armoede bouwen fans op dit moment Bratz-poppen om tot Rey-figuren. Want als de heersende machten het niet doen, moet je zelf voor je eigen speelgoed zorgen. Die vreemde afwezigheid treft meer heldinnen, zoals Black Widow en Gamora. Bovendien ging Hasbro al eerder de mist in met andere StarWars heldinnen, zoals Leia en de vrouwelijke personages uit de Rebel-serie.

Dit patroon roept steeds meer weerstand op. Met petities, Twittercampagnes (standaard format: #wheresX, invullen welk vrouwelijk personage nu weer ontbreekt), protestbrieven, youtube satires, noem maar op, dwingen fans verandering af. Uiteindelijk komt er beweging in de zaak, en da’s mooi. Maar dat je zoveel moeite moet doen geeft wel aan dat de inclusie van heldinnen niet vanzelf gaat.

Het enige wat helpt is MEER. Meer heldinnen, meer vrouwelijke personages die het verhaal dragen, meer merchandising waarbij de vrouwelijke figuren net zo goed meedoen als de mannelijke. Dan wennen we hopelijk aan het idee van een capabele heldin. Kun je overal mokken, t-shirts, actiefiguren en maskers van zo’n personage vinden. Zonder dat we daar nog raar van opkijken.

Vrouwen betalen meer, of het nou gaat om handtassen of autoreparaties

Amerikaanse onderzoekers gingen op pad om prijzen van spullen te vergelijken, en wat blijkt: vrouwen betalen in 42% van de gevallen meer dan mannen. In slechts 18% van de situaties zijn vrouwen goedkoper uit. Gemiddeld betalen vrouwen 7% meer voor speelgoed, 4% meer voor kinderkleding, 8% meer voor volwassenenkleding, 13% meer voor verzorgingsproducten en 8% meer voor medische producten. Grote kans dat dit in Nederland net zo is.

Onderzoek naar de situatie in ons eigen land is schaars. Z24 meldt het Amerikaanse onderzoeksresultaat en deed zelf een steekproef bij scheermesjes. Gelijksoortige modellen bleken bijna tien procent duurder als ze een roze kleurtje hadden. Ook de Telegraaf ging zelf op onderzoek uit. De krant constateerde dat een blauwe step in de speelgoedwinkel 59,98 euro kost. Hetzelfde model maar dan in roze? Tien euro duurder.

Vorig jaar zijn dezelfde slechte deals voor vrouwen ook al in Frankrijk aangetoond. En in Engeland. Daar bleek uit onderzoek dat vrouwen bij garages 8 tot 16% meer dan mannen betalen voor dezelfde reparaties aan dezelfde soort auto. Het prijsbeleid rond handtassen leverde hetzelfde beeld op. Dezelfde materialen, zelfde soort model, en de mannenversie is vaak groter, maar toch kost de vrouwenversie tientallen euro’s meer.

Zelfs meisjes van twaalf valt op hoe vaak vrouw-zijn gelijk staat aan meer kosten maken: de Amerikaanse Madeline Messer merkte dat videogames een gratis bespeelbaar mannelijk personage bieden. Wil je een vrouwelijk poppetje, dan moet je betalen of eerst uren spelen voordat je haar personage ontsluit. Ze stapte naar de media om te protesteren tegen dit soort discriminatie:

These biases affect young girls like me. The lack of girl characters implies that girls are not equal to boys and they don’t deserve characters that look like them. I am a girl; I prefer being a girl in these games. I do not want to pay to be a girl.

Wat te doen? Opvallend veel ‘oplossingen’ doen een beroep op vrouwen om te veranderen, of perken hun vrijheden in. Je kunt bijvoorbeeld roepen dat vrouwen voortaan mannenspullen moeten kopen. Lekker makkelijk geredeneerd. Een jasje moet wel passen. Als de pasvorm geen rekening houdt met het feit dat vrouwen borsten hebben, zit het raar, slecht en/of ongemakkelijk. Dan heb je het prijsverschil maar te slikken. Fabrikanten en modemerken weten dat. Kassa!

In het geval van de autoreparaties gaat Autoweek klakkeloos uit van een heteroseksueel koppel, waarbij hij het voor het zeggen heeft: het blad ”grapt” dat mannen hun vrouwen niet naar de garage moeten sturen. Hahaha, ja, heeeeeeel lollig. Laten we bovenop prijsdiscriminatie nog een andere vorm van inperking gooien, dat lost het probleem vast op.

In beide gevallen geen woord over de veroorzaker van het seksistische prijzenstelsel: de autogarages die vrouwen hogere rekeningen sturen, de modemerken die vrouwen meer laten betalen voor kleinere handtassen, de fabrikanten die de meisjesstep tien euro duurder maken. Maar daar begint het. Bij meten (is weten) en vervolgens de daders aanpakken.

In Frankrijk leidde het nieuws tot hogere prijzen voor vrouwen tot protesten en een petitie. Daarna besloot de regering officieel onderzoek te doen naar de verdachte prijsverschillen. De Amerikaanse staat Californië is al veel verder: nadat onderzoek inderdaad structureel hogere prijzen voor vrouwen bewees, verbood de staat dit soort seksespecifieke prijzen. Mag niet meer.

Dat lijkt me voor Nederland ook hoog nodig. Want tot slot: die prijsverschillen in het nadeel van vrouwen komen bovenop de loonkloof. Je weet wel, minder salaris voor vrouwen. Dat begint al bij stages, waarbij mannen gemiddeld een 7,3% hogere stagevergoeding krijgen dan vrouwen. En gaat door tot aan de top, waarbij mannelijke managers 18,2 % meer loon krijgen dan hun vrouwelijke collega’s.

Op een werkend leven kan dat drie ton salaris schelen, berekende Women Inc. Kun je leuke dingen voor doen. Maar helaas. Geen penis, geen drie ton. Wel duurdere uitgaven voor hetzelfde soort spullen. Aanpakken die handel!

Kracht vrouwenbeweging bepaalt of een land abortus legaliseert, of niet

Wat bepaalt of een land abortus legaliseert, of niet? Onder andere de kracht van de vrouwenbeweging in het land, aldus de  onderzoeksresultaten van de Duitse wetenschappers Kerstin Nebel and Steffen Hurka. Op basis van hun bevindingen oppert magazine The Atlantic dat Ierland wellicht het volgende land kan zijn waar vrouwen (eindelijk!) meer zeggenschap over hun eigen lijf krijgen.

ireland-abortion-b-4-7-2013

De Duitse studie die de invloed van de vrouwenbeweging aantoonde, staat niet op zichzelf. Eerder toonde onderzoek al een duidelijk verband aan  tussen de kracht van vrouwenorganisaties en het al dan niet aanpakken van huiselijk geweld. Hoe sterker de vrouwenorganisaties, hoe meer een land deed om geweld tegen vrouwen te verminderen.

Zulke resultaten tonen het belang aan van goed georganiseerde organisaties die het feministische gedachtegoed uitdragen. Vaak begint dat met bewustwording, inclusief het bijbehorende taalgebruik. Zo slaagden diverse conservatieve staten in de V.S. erin, om een vaginale echo verplicht te stellen voordat een vrouw een abortus mocht krijgen. Pas toen feministen er de definitie van verkrachting bijhaalden, en deze medisch overbodige handeling aanmerkte als verkrachting door de staat, zagen mensen in hoe fout dit soort wetsvoorstellen waren en zijn:

Interestingly, an amendment banning men from having vasectomies failed to pass – making it clear this isn’t so much about the ethics of preserving unborn life as it is protecting a man’s right to literally do whatever the fuck he wants to a woman.

Opeens werden dit soort wetsvoorstellen problematisch. Mensen begonnen te protesteren. Toen overheden in staten als Virginia vaginale echo’s wilden opnemen als obstakel op weg naar een abortus, moesten ze bakzeil halen.

Ook op andere manieren spelen de daden van vrouwen een rol. Baas in eigen buik raakt aan fundamentele thema’s zoals lichamelijke autonomie, de vrijheid om je leven naar eigen wens in te richten, wel of geen verantwoordelijkheid voor een kind op je willen nemen. Vrouwen die ongewenst zwanger zijn, maar geen abortus kunnen krijgen, stemmen zodoende vaak met hun voeten. Ierse vrouwen reizen bijvoorbeeld massaal naar Engeland voor een abortus. Wie dat niet kan, belandt vaak in dramatische, soms dodelijke situaties. Die tonen de ernst van verbodsbepalingen aan.

Dit activeert gerechtshoven, die iets moeten doen met het juridische probleem wat door die exodus en de schandalen ontstaat. Vervolgens moet de politiek er iets mee, want als er doden vallen en zoveel vrouwen de wet ontduiken, deugt er iets niet aan dit soort wetgeving. Onder andere vrouwenorganisaties kunnen vervolgens precies vertellen wat er mis gaat – en actie voeren. In Nederland beschikte Dolle Mina bijvoorbeeld over een aparte werkgroep om legalisering te bewerkstelligen, met als onsterfelijke slogan Baas in Eigen Buik.

Wat volgens onderzoekster Vicky Randall tot nu toe in Ierland speelt, is dat de maatschappelijke druk weliswaar voelbaar is, maar dat de politiek wat anders in elkaar zit dan in andere landen. Vaak steunden linkse politieke partijen de legalisering van abortus. In Ierland bekleden die progressieve partijen echter traditioneel gezien een zwakke positie, signaleert zij. Ook steunden artsen in de meeste landen de roep om abortus – in Nederland was dat bijvoorbeeld het geval. In Ierland staan teveel artsen achter de voorstanders van de baarplicht. Daarnaast kende de feministische beweging in Ierland een relatief late start.

Dit alles begint echter de veranderen. Het Ierse feminisme maakt een duidelijke opleving door, juristen en politici zitten steeds meer in hun maag met de schandalige situaties die het gevolg zijn van de huidige, vrouwvijandige abortuswet, en de Katholieke Kerk is verzwakt door pedopriesters en de ontkerkelijking. Wie weet krijgt The Atlantic gelijk en wordt 2016 onderdaad het jaar van de doorbraak. Duimen maar…. Ook Ierse vrouwen zouden baas in eigen buik moeten kunnen zijn.

Carnaval kan zegen zijn voor Keulen

Keulen vreest de komst van Carnaval, want dan gaat het misschien net zo mis als met het oud en nieuw ‘feest’. Naar nu blijkt isoleerden groepjes mannen bij die gelegenheid vrouwen, randden hen aan en bestalen hen. Dat gebeurde op kleinere schaal ook in andere steden, zoals Hamburg. De meeste mannen hadden een getinte huidkleur, verklaren slachtoffers en getuigen. Dus nu heb je de poppen helemaal aan het dansen. Ik zou zeggen: vrees niet! Carnaval kan een zegen zijn voor Keulen en voor de situatie in het algemeen.

carnaval optocht

Carnaval staat bij sommigen te boek als een hersenloos zuipfeest. Ingewijden en zuiderlingen weten echter dat de drank weliswaar rijkelijk vloeit, maar dat het daarnaast vooral gaat om de volkscultuur. Die optochten, verkleedpartijen, rituelen en gewoonten zijn bij uitstek geschikt om het gezag belachelijk te maken, de draak te steken met hypes, rare toestanden aan de kaak te stellen, en angsten recht in de ogen te kijken, om er vervolgens hard om te lachen.

Rare toestanden, omgekeerde werelden en beladen gedoe in overvloed:

  • massaal geweld van mannen tegen vrouwen (Nee! Niet alle mannen! Er zijn ook goede mannen! We mogen mannen niet demoniseren! De meeste mannen hadden er niks mee te maken!)
  • daders met een getinte huidkleur en een Noord Afrikaans uiterlijk (voer voor racistische verhalen over verkrachtende asielzoekers! Ga terug naar je eigen land!)
  • Falend overheidsgezag, afwezige politie, zwijgende media, een totale onderschatting van de omvang en ernst van de problematiek, zonder dat hier snelle oplossingen voor bestaan
  • of het moet zijn: slachtoffers de schuld geven. Vrouwen moeten mannen op een armlengte afstand houden, luidt het advies van de Keulse burgemeester

Drie hete aardappels en een gevalletje omgekeerde wereld, omgeven door een zee van verwarring en hulpeloosheid. Dit alles sméékt gewoon om een goeie Carnavalsbehandeling. Buutredenaars en tonpraters kunnen hun lol op met de explosieve onderwerpen die Keulen oplevert.

Ik zie ook de Carnavalsoptocht al voor me: wagens vol karikaturaal geklede Islamitische wilden, die vrouwen bij hun haren een grot inslepen – waarmee je heersende vijandbeelden zo ontzettend overdrijft dat het de werking krijgt van een wake up call. Of Monty Python achtige toestanden met oude dametjes die met hun handtasjes zinloos geweld plegen op onschuldige jongemannen.

En polonaise lopen? Prima, maar dan wel met tussen iedere persoon een stok met de lengte van een arm, geheel in lijn met het advies van de burgemeester. Kom vooral ook op met de fantastische outfits vol prikkeldraad, uitstekende punten en verbodsborden. Accessoires: alarmfluitjes, megafoons, toeters, bellen. Bonuspunten als mannen zich als vrouw verkleden en in zo’n kostuum hullen – lekker de seksen door elkaar husselen, dan wordt de verwarring nog groter.

Carnaval biedt daarnaast een ideaal excuus om uit te delen, nog zo’n mooie traditie. Iedereen a la Zweden aan het lezen met Feminisme is voor iedereen van schrijfster Chimamanda Ngozi Addictie. De hele stad volplamuren met posters over tips aan mannen om verkrachting te voorkomen. Met adviezen zoals ‘als je een vrouw op straat tegenkomt, laat haar dan met rust’. Ondertussen kunnen vrouwen op hen gerichte tips ten uitvoer brengen. Plas mannen onder! Gooi chilipoeder in hun gezicht! Ga alleen om met absolute losers, zodat je hun toekomst niet verpest als ze je verkrachten en je aangifte moet doen. Neem #safetytipsforladies door voor meer briljante voorbeelden.

Wat politie en overheid betreft: misschien kunnen ze in Keulen tijdens de Carnavalsdagen een avondklok voor mannen instellen. Of mannen alleen op straat toestaan als een vrouw of verkrachting-preventiebuddy hen begeleidt. Niet meer dan twee biertjes voor mannen, anders worden ze dronken en dan gelooft niemand ze meer als ze aangifte willen doen van aanranding. Alle mannen in hetzelfde berenpak – nou vooruit, ze mogen zelf een kleurtje uitkiezen. Dan zijn ze herkenbaar en kunnen vrouwen makkelijker op armlengte afstand blijven.

Zo kan ik nog uren doorgaan. Dus, Keulen, Hamburg, ga ervoor. Steek de draak, keer situaties om, zaai verwarring, en maak scherpe grappen die de machtigen belachelijk maken. Echt, dat lucht op! Kunnen we vervolgens misschien met wat meer rust en helderheid een goed debat voeren over seksueel geweld van mannen tegen vrouwen, en effectieve acties plannen.

BONUS De Zesde Clan wijst je graag op dit handige hulpmiddel:

armlengte afstand

Feministische actiefilms: voor Fury Road was er Dredd

Wat hebben Dredd en Mad Max Fury Road met elkaar gemeen? Beide actiefilms spelen zich af in een apocalyptische toekomst, draaien om de vrouwelijke personages en geven blijk van een feministische mentaliteit. Maar er zijn verschillen: Dredd ging drie jaar eerder in premiere. En terwijl recensenten het feminisme van Fury Road herkenden, misten de meeste (Nederlandse) recensenten de revolutionaire gender-aspecten van Dredd indertijd totaal. Tijd om deze film een tweede kans te geven.

Wat is een feministische actiefilm? Lastig te definiëren, (zie ook dit stuk over feministische filmtheorie). Het helpt als het verhaal de Bechdeltest doorstaat en vrouwen meer te doen geeft dan het geijkte slachtoffer/sexy liefje/zeurende echtgenote van de held. Oh, en als je uitgaat van hatelijke stereotypen over het feminisme leidt dat tot teleurstelling:

I kept waiting for the castrations, the misandry, the “I HATE ALL MEN” shrieks, the long didactic lectures about the superiority of women, and the goddess worship, and it didn’t deliver. Instead, we got a lively action movie with non-stop pacing, and an ensemble of men and women working together as equals, and being equally human…..Oh. Hang on a sec.

Dredd is gebaseerd op de gelijknamige strip, die tot in het absurde (en bijna illegale) aan de haal ging met fascistische law-and-order ideeën. Net als Fury Road speelt Dredd zich af in een apocalyptische toekomst. Een kernoorlog vergiftigde grote delen van de wereld. Mensen leven opeengepakt in mega-steden. De enigen die nog enigszins de orde handhaven zijn de zogenaamde Rechters: gemilitariseerde politieagenten die op zware motoren rondrijden en ter plekke vonnissen uitspreken én uitvoeren. Dredd is de meest gevreesde van hen. Bij hem krijgt de nuance geen kans en luidt het vonnis meestal ‘sterf’.

Het verhaal komt op gang als Dredd’s baas hem opdracht geeft een rekruut te evalueren. Die baas, de Opperrechter, is een competente zwarte vrouw en niemand heeft het daarover. Mensen volgen haar bevelen op, punt. De rekruut, Anderson, is ook een vrouw. Dredd geeft haar de keuze met welke misdaad ze aan de slag wil – hem maakt het niet uit. Ze kiest een drievoudige moord in een wolkenkrabber met de idyllische naam Peach Trees. Die keuze leidt tot een confrontatie met Ma-ma, een gewetenloze bendeleidster die de macht overnam in het gebouw.

dredd-2012

Op die manier geven vrouwen de aanzet tot de ontwikkelingen, net zoals Furiosa de aanzet gaf tot de actie van Fury Road. Niet alleen dat, maar de vrouwelijke hoofdpersoon bij Dredd draagt de film. Anderson verandert, leert en ankert het verhaal emotioneel. Ze heeft een gelijkwaardig aandeel in de gebeurtenissen. Dredd en Anderson bieden gevaarlijke situaties allebei op een professionele manier het hoofd. Er ontstaat vertrouwen en respect tussen hen, net zoals dat gebeurde tussen Max en Furiosa.

Wat de mannelijke angst voor castratie betreft: de mannenrechtenactivisten die Fury Road wilden boycotten als zijnde feministische propaganda, hadden beter Dredd als mikpunt kunnen uitkiezen. Ma-ma zou volgens de geruchten haar pooier gecastreerd hebben voordat ze de macht overnam. Of het waar is? Dat laat het scenario in het midden, maar Anderson maakt tijdens het politieonderzoek gretig gebruik van deze angstaanjagende mythe, om een mannelijke schurk te breken en te laten bekennen.

Ma-ma

Tot slot: de vrouwelijke personages worden niet geseksualiseerd. Net als in Fury Road zie je in Dredd blote huid, en is er sprake van (de dreiging met) seksueel geweld. Het scenario maakt echter overduidelijk dat seksueel geweld problematisch is. De vrouwelijke personages laten zich niet intimideren en de film reduceert hen op geen enkele manier tot een seksobject.

Op die manier ging Dredd Fury Road in 2012 voor in het slaan van nieuwe piketpaaltjes als het gaat om gender en actiefilms. Dat beide verhalen zich afspelen in de toekomst is misschien geen toeval. Blijkbaar kunnen we ons een als vanzelfsprekend gelijkwaardige verhouding tussen de seksen alleen voorstellen in ver van ons af gelegen situaties, in tijden waarin de status quo overduidelijk niet meer werkt. Maakt niet uit. Zolang dat producties oplevert zoals Dredd en Fury Road, hoor je mij en andere vrouwelijke kijkers niet klagen 😉

Het jaar in feminisme, editie 2015

Leve oud en nieuw! Allerlei media kijken terug op het afgelopen jaar, en verschillende kranten, websites en magazines doen dat met een feministische blik. Voor uw leesplezier zet ik graag een paar interessante, inspirerende en nieuwswaardige overzichten op een rijtje.

ik-ben-er-even-niet

Nederland kende in 2015 een aantal goede feministische acties. Opzij zette hoogtepunten op een rij, waaronder sporters die bleven scoren, de komst van website Athena’s Angels, en acties tegen seksueel geweld (zie hieronder). Organisaties zoals Women Inc. voerden campagnes over onderwerpen zoals de onbetaalde zorgarbeid die vrouwen in de maag gesplitst krijgen en meisjesdromen die nog te vaak stranden op structurele discriminatie.

Ook individuen droegen bij aan bewustwording. Zoals Hasna el Maroudi. Of het nou gaat om het algemene belang van feminisme, óók in Nederland, of de lelieblanke Opzij top honderd van machtige vrouwen, onverdroten blijft ze pleiten voor feminisme, tolerantie en emancipatie. Of Anke Laterveer, die besloot aandacht te vragen voor seksueel geweld tegen vrouwen. Ze gaf mede de aanzet tot Twittercampagne #zeghet. Na levendige discussies en een oproep van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel om zedenmisdrijven vaker te onderzoeken, besloot de Nationale Politie eindelijk om de twee weken bedenktijd los te laten en aangifte doen toegankelijker te maken.

Ook internationaal deden vrouwen van zich spreken. Buzzfeed richtte zich op vrouwen die in 2015 wel wat meer aandacht hadden mogen krijgen. Zoals Niloofar Rahmani, de eerste gevechtspilote van Afghanistan. De 57 Nigeriaanse schoolmeisjes, die ontsnapten uit handen van Boko Haram, een barre tocht terug naar huis maakten, en weer naar school gingen. Kubra Kademi, die in bepantsering door de straten van Kabul liep uit protest tegen de straatintimidatie die vrouwen dagelijks ervaren. De Black Mambas, het eerste team vrouwengangers ooit. De vrouwen patrouilleren in Zuid-Afrikaanse reservaten om wild te beschermen. En bij de inheemse bevolking van Noord Amerika timmerden diverse sterke vrouwen aan de weg – zoals Winona LaDuke, Pura Fé, Shoni Schimmel en Suzan Shown Harjo. Ja, ook daar is feminisme hard nodig…

Cultureel: Amerikaanse producties domineren Nederlandse televisie-en bioscoopschermen, en dat heeft invloed op beeldvorming en gedachtengangen over (de positie van) vrouwen. Vandaar dat ik bijhoud wat in die sector gebeurt. Dit jaar kwam de discussie over vrouwendiscriminatie in een stroomversnelling terecht. Women&Hollywood analyseerde de meest epische feministische momenten van 2015. Ook stelde de site een lijst op van de meest feministische televisieseries van 2015. Jessica Jones, How to Het Away With Murder, UnREAL, Orange is the New Black, Catastrophe….. Plus: 2015 was het jaar waarin het sf/fantasy/superheldengenre eindelijk experimenteerde met vrouwen in de hoofdrol. Dat leidde onder andere tot Furiosa en Rey. Hoera!

Verder in cultuur: e-readers bieden schrijfsters een massaal publiek. De top tien van best verkochte  digitale boeken zijn allemaal van de hand van een vrouw. Vijftig Tinten Grijs scoorde hoog, maar ook een perfecte thriller zoals Het Meisje in de Trein. Vrij Nederland kroonde deze roman van Paula Hawkins tot thriller van het jaar. Verder won Astrid Roemer de P.C. Hooftprijs – haar romans krijgen nu herdrukken, dus ze zijn weer te koop… Annelies Verbeke won daarnaast de F. Bordewijkprijs voor haar roman Dertig Dagen. BONUS: de beste longreads, oftewel lange stukken, van vrouwen in 2015, uitgekozen door Autostraddle.

Mentaliteit: Literair gezien zijn er nog steeds veelgeprezen boeken die vrouwen reduceren tot dingen, en als je daar kritiek op hebt krijg je de wind van voren. Onder andere Rebecca Solnit moet daar niets van hebben en slaat terug. Dat gebeurt gelukkig steeds vaker. De Engelse krant The Guardian concludeert dat de tolerantie voor seksistische uitspraken vermindert. Mede onder invloed van de feministische beweging:

Sexist garbage like that uttered by Gasic was once a privilege of male social entitlement all over the world, and passed wholly unremarked. But a global feminist movement that can now see its own vastness through access to social media has mobilised impressive denouncements of those still grasping for the privilege of old inequalities.

Tot slot: mannen en feminisme. Een beladen combinatie. Neem actrice Emma Watson, die een positieve toon gebruikte, het belang van een mannelijke deelname benadrukte, en op alle mogelijke manieren haar hand uitnodigend uitstak met haar He for She campagne. Maar nee. Hoon en dreigementen werden haar deel. Voor de zoveelste keer in de geschiedenis.

Gelukkig komen er steeds meer verstandige, respectvolle mannen die de boodschap van feministen wél versterken. In de V.S. zorgde Stephen Colbert voor geweldige analyses en rake uitspraken, en ondersteunt Josh Whedon Planned Parenthood. In Nederland gaven diverse mannen openlijk blijk van de bereidheid hun houding te veranderen naar aanleiding van de actie #zeghet. Ook fictie hielp: het verhaal van Mad Max Fury Road gaf mannen de kans om voor zichzelf te definiëren hoe ze bij kunnen dragen aan het feminisme:

They choose to become actively involved in the women’s struggle, and to do so by offering assistance. They do not take charge. They do not shout orders. They do not demean their allies. They offer assistance. They provide advice. They support their friends. […] Feminism isn’t about men. It’s not our story. It’s not about us. That doesn’t mean we don’t have an important role to play. Fury Road is a reminder that the best thing we can do is extend our hands and ask “How can I help?”

Hopelijk gaan we zulke helpende mannen vaak zien in 2016!