Monthly Archives: december 2013

Aan alle lezeressen en lezers van De Zesde Clan

 

Veel vrede, vriendschap en vreugde in 2014!

 

De Gereedschapskist: de ontbrekende traptrede

Bij sociale interacties in groepen mensen zie je dit fenomeen vaak de kop opsteken: de missende traptrede. Deze metafoor duidt op iemand die dingen doet die niet deugen, maar iedereen doet net alsof dat de gewoonste zaak van de wereld is. Pietje is nu eenmaal agressief. Tsja, Marietje doet haar werk niet goed dus lopen wij allemaal wat harder. Jantje geeft nooit een fooi aan de bediening in een restaurant, maar wij wel, dus probleem opgelost.

Die ontbrekende traptrede brengt echter veel onrecht met zich mee. Ten eerste zorgt het ervoor dat andere mensen moeite moeten doen. Hij reageert agressief, dus moet je erg voorzichtig zijn om hem niet te provoceren. Zij loopt de kantjes er vanaf, dus moeten anderen harder werken.

Daarnaast leidt het tot situaties waarin slachtoffers de schuld krijgen. Je wist toch dat in die onverlichte hoek van het huis de derde traptrede van de gammele trap ontbreekt? Je moet daar niet op gaan staan. Als je pijnlijk ten val komt en je botten breekt, heb je dat aan jezelf te danken. De situatie is nu eenmaal zo, dus eigen schuld, dikke bult als je schade ondervindt vanwege het ontbreken van die traptrede.

Vooral voor vrouwen levert die denkwijze risico’s op. Laten we het voorbeeld nemen van seksueel geweld. Want de ontbrekende traptrede komt nogal eens voor in de vorm van de man die zijn handen niet thuis kan houden en grenzen van vrouwen niet respecteert. Vaak kunnen mensen precies de man aanwijzen die iedere vrouw een slecht gevoel bezorgt. Als iemand erover begint is de reactie niet ‘o wat erg, tolereren we een verkrachter in ons midden’ maar ‘o ja, je bedoelt Jan’. In het oorspronkelijke artikel over de ontbrekende traptrede:

People had gotten so used to working around this guy, to accommodating his “special requirements,” that they didn’t feel like there was an urgent problem in their community. […] The reaction wasn’t “there’s a rapist among us!?!” but “oh hey, I bet you’re talking about our local rapist.”

Op die manier komen daders ongestraft weg met seksuele intimidatie en geweld, en blijven slachtoffers geïsoleerd achter. Hadden ze maar op moeten letten. Hadden ze maar assertief moeten zijn en duidelijk ‘nee’ zeggen (wie bevriest, stemt toe!) Die sociale conventies maken dat zoveel mensen advies vragen hoe om te gaan met opdringerige klootzakken. Je staat er alleen voor, want de andere groepsleden zijn te druk met ontkennen en ontwijken.

Waarom lost een groep het probleem niet op? Waarom repareren ze de trap niet? De analyses variëren maar komen uiteindelijk neer op gemakzucht. De makkelijkste weg kiezen. Een dader aanpakken is confronterend en pijnlijk. Dat geldt voor de collega die op het werk de kantjes er vanaf loopt, maar als er dan nog seksuele aspecten bijkomen wordt het helemaal lastig. Niet veel mensen hebben daar trek in:

If you believe that your friend raped your other friend, and you say, “hey, you raped my friend,” then the old friendship is gone forever as soon as the words leave your mouth.  What remains is either enmity, or a relationship of holding someone accountable, just as tough and taxing as staying friends with a substance abuser who is trying to get clean and sober.  That’s not easy.  That’s a lot of work, and most people are not up for it. The option most people choose, because it gets them out of that, is to choose to not make up their minds about what happened.

De andere kant opkijken terwijl iemand slachtoffer wordt, kost minder energie. In ieder geval op de korte termijn. Voor het slachtoffer betekent het echter isolatie en wantrouwen. Weblog Yes Means Yes signaleert dat ze meestal twee reacties krijgen. Reactie 1 is: jij bent het slachtoffer, jij moet iets doen, want anders volgen er meer slachtoffers. Of, 2: tsja, weet je, het is jouw woord tegen het zijne, ik weet niet goed wat ik ermee moet. De Zesde Clan voegt daar nog reactie nummer 3 aan toe: wat deed je ook op die tijd, op die plek, met die kleding aan, waarom dronk je alcohol, kom, zo erg is het niet, je overdrijft, enzovoorts.

In alle gevallen legt de groep druk op het slachtoffer. Dat die iets onacceptabel vindt is het probleem. Dat die het slachtoffer werd is het probleem. De gemeenschap wentelt zich in stilte en onwetendheid, gaat door met het ontwijken van de ontbrekende traptrede, en geeft daders zo alle ruimte om ongestoord door te gaan met onacceptabel gedrag:

rapists absolutely need one thing to operate.  They need people to believe they are not rapists.  Stranger rapists do that by trying to hide that they are the person who committed the rape.  Acquaintance rapists do that by picking targets who won’t say anything about what happened, or by using tactics that, if the survivor does speak up, people will decide don’t really count as rape.

Op die manier blijft de illusie van een rechtvaardige wereld in stand, en hoeft niemand de onaangename confrontatie aan te gaan met ‘die vent’. De dader kan er vrij zeker van zijn dat als hij het gebruikelijke protocol volgt, hij weinig tot geen negatieve gevolgen ondervindt van zijn gedrag. Win-win, behalve voor het slachtoffer. Die bevindt zich in een onveilige ruimte, moet onacceptabele situaties incasseren, en staat voor een moeilijke opgave:

They are in a no-win situation: don’t fight back, and the abuse continues, fight back and risk being labeled as the problem.

Het is niet aan het slachtoffer om de situatie op te lossen. Het is aan de groep om de kapotte trap te repareren. Yes Means Yes adviseert mensen om te beginnen met slachtoffers op hun woord geloven als ze vertellen wat hen overkwam. Omstanders zouden expliciet moeten wijzen naar de ontbrekende traptrede: dit klopt niet, iemand doet hier iets verkeerds. De houding van zogenaamd neutrale mensen is cruciaal. Hun bewustwording begint met vragen van het type o jee, heb ik seksisme gedoogd? Alleen dat al kan een discussie op gang brengen die voor openheid zorgt.

De groep moet bovendien verhalen van verschillende individuen aan elkaar koppelen. De meeste daders, zeker als ze enige macht en status hebben, stoppen niet bij één keer grensoverschrijdend gedrag. Daarom melden zich vaak meer vrouwen, zodra de eerste in het openbaar een man aanklaagt. Mensen moeten hun ogen openen en anderen informeren dat Pietje problematisch gedrag vertoont, zodat diens wandaden breed bekend raken.

Misschien moet je als groep een handtastelijke vent uiteindelijk uit je groep gooien:

If a space is safe for one person, and unsafe for others, then the problem isn’t how the victims differ, the problem is that someone is making the space unsafe. And sometimes no matter how nice someone is, how well connected, you have the courage to be truly progressive. To put your politics aside, and focus on basic humanity long enough to protect someone….

Fijne feestdagen!

Dag lieve lezeressen en lezers van De Zesde Clan, fijne feestdagen gewenst! Met, om in de stemming te komen, een inspirerende video van een man in New York, die kerstmis viert met zijn twee katten, Theo en Thea.

Mocht je geen katten hebben, en/of je vervelen, dan kun je ook op de bank ploffen met één van deze 25 feministische boeken die je gelezen móet hebben, aanbevolen door Ms Magazine. Veel plezier!

Quest behandelt vrouw als buitenaards wezen

Quest doet zich graag voor als wetenschapsblad. Het decembernummer maakt echter duidelijk dat de redactie ‘wetenschap’ een vaag, breed begrip vindt. Het magazine bewijst dat onder andere met een special over vrouwen. Want vrouwen? Daar begrijpen mannen maar weinig van. Ze hebben een handleiding nodig. Met adviezen van het type als vrouwen zeuren moet je ze negeren.

De productie is om minstens twee redenen seksistisch. Met de handleiding voor vrouwen geeft de redactie vrouwen te kennen dat Quest niet voor hen bedoeld is. Het blad praat niet tegen hen, maar tegen mannen. Zij krijgen hulp om  die rare wezens begrijpelijker te maken.

Lees je de tips, dan blijkt de tekst bovendien te wemelen van het Mars en Venus denken. Waarbij seksistische stereotypen welig tieren en de beladen termen je om de oren vliegen. Quest bekrachtigt mannelijke privileges en zet vrouwen weg als onbegrijpelijk, vervelend en raar.

Zoals de beladen term zeuren, die de redactie gretig misbruikt. Vrouwen hebben geen begrijpelijke bezwaren of irritaties, nee, ze zeuren, en dat vervelende gedoe moet snel ophouden. Dus wat te doen als man? Niet luisteren, zegt Quest. Je hoeft als man geen moeite te doen om je in te leven in de ander, zodat je haar standpunt begrijpt. Nee, het is gezeur, en dat kun je gerust negeren. Dan houdt dat onaangename gedoe van die rare vrouw vanzelf op en kun jij als man lekker verder met je eigen dingen.

Op die manier herhaalt Quest de standaard hatelijke reactie die vrouwen monddood maakt en mannen privileges geeft. Zelfs het stellen van een vraag leidt in Nederland al tot het verwijt dat je zeurt. Betreurenswaardig dat Quest er voor kiest om die seksistische beschuldiging kritiekloos te herhalen.

Wie kritiek heeft op dit soort ‘reportages’, kan zelf ook rekenen op het verwijt van zeuren. En daarnaast op die andere standaard ontkenning. Die van humorloosheid. Kijk maar naar de cartoons bij het artikel. Quest wilde ironisch zijn, de handleiding is bedoeld als grappige productie met een knipoog. Natuurlijk zullen mannen de ‘adviezen’ niet klakkeloos opvolgen. Natuurlijk vindt de redactie vrouwen niet echt onbegrijpelijk. Het was maar een grapje. Grapje! Kun je niet tegen een grapje?

Tsja, Quest, mocht je hier mee aan willen komen, bedenk dan dat ironisch seksisme nog steeds seksisme is. Bedenk ook dat je reportage niet bestaat in een sociaal vacuüm. Nederland kent een hardnekkige achterstelling van vrouwen, en die discriminatie versterk je door vrouwen in je blad als rare wezens te behandelen. Hou daar mee op. Dan ben je pas hip en modern.

Oh, en Quest? Bladen hebben het moeilijk in de huidige markt. Het is heel erg dom om als redactie je potentiële lezers bij voorbaat te halveren. Je kunt vrouwen beter te vriend houden en je kolommen meer uitnodigend maken voor die andere helft van de Nederlandse bevolking.

Zonder titel

Laat je niet gek maken door het schoonheidsideaal, zo met de kerstdagen in het vooruitzicht. Het zit ‘m in Photoshop. Met echte mensen heeft dat niks meer te maken.

Voor meer informatie, zie hier en hier.

Nieuwsronde: glazen plafond editie

Duitsland krijgt voor het eerst een vrouwelijke minister van Defensie. Voor het eerst in 325 jaar komt er een vrouw aan het hoofd van verzekeraar Lloyds te staan. Mannen willen serieus genomen worden in het synchroonzwemmen. Dat gerinkel wat je hoorde? Het glazen plafond breekt steeds meer af.

Op zich positief, maar komop zeg. Blije opwinding omdat de gemeente Staphorst voor het eerst een vrouwelijke fractievoorzitter in de gemeenteraad kreeg. Dat vrouwen zodoende nog steeds de media halen als ‘de eerste vrouw die…’ geeft aan hoe ver we nog te gaan hebben:

we should remember that these firsts are a Catch-22: While we should celebrate women breaking new ground, the fact that there is still so much ground to be broken makes these victories bittersweet.

Maar toch. Gepaste blijdschap. Hier een overzichtje met de meest recente successen:

Engeland heft roze en blauwe ghetto’s op

Steeds meer Engelse speelgoedketens verlaten de strikte scheiding in roze en blauw. Met Marks&Spencers, die vanaf volgend jaar de tweedeling in jongens-en meisjesspeelgoed opheft, heeft inmiddels 60% van de ketens een genderneutraal aanbod. Dat winkels in Nederland nog steeds roze en blauwe ghetto’s promoten, is een keuze. Het kan ook anders, en onder andere Engeland toont dat aan.

Misschien helpt dit eenvoudige schema Nederlandse speelgoedwinkels bij de indeling van hun aanbod?

Grote ondernemingen zoals Boots en Hamley’s gingen Marks&Spencers voor. In persberichten gaven deze ketens aan dat zij reageerden op kritiek van consumenten. Want die kritiek bestaat en zwol aan. Onder andere ouders verenigden zich en kwamen collectief in actie om de stereotiepe behandeling van jongens en meisjes tegen te gaan. Ze zetten campagnes op zoals Pink Stinks en Let Toys be Toys.

Wie er ook campagne voeren, allemaal pleiten ze voor een genderneutraal aanbod, omdat stereotypen schade toebrengen. Kinderen kunnen niet meer vrij spelen en fantasiewerelden opbouwen. In plaats daarvan leren jongens dat ze met elkaar moeten vechten, dat ze op avontuur mogen gaan, hun hersenen gebruiken, anderen leiden en de wereld veroveren. Meisjes leren mooi zijn en mama helpen met kinderen verzorgen en schoonmaken.

Vooral meisjes worden sterk ingeperkt door dit soort boodschappen. Voor hen geen leiderschap of op avontuur gaan. Wetenschap is voor jongens, strijken jij! In plaats van zelfstandig besluiten nemen, krijgen ze roze prinsessenjurken voorgeschoteld. Veel mensen maken zich terecht zorgen over de manier waarop meisjes als individueel persoon verdwijnen in een niemandsland van roze tule. ‘Assepoester vrat mijn dochter op’, signaleren betrokkenen.

De beelden waar kinderen mee opgroeien hebben gevolgen voor later, als vrouwen ambities proberen te ontwikkelen. Veel vrouwen merken dat ze uiteindelijk stuk lopen op een combinatie van maatschappelijke structuren, seksisme en verinnerlijkte belemmeringen. Kort door de bocht gezegd: als je bent opgevoed in een samenleving, die je vanaf je babytijd al hult in roze rompertjes met het commando ‘lief’, wordt het later lastig om assertief op te treden en te onderhandelen over een hoger salaris. Dan vinden mensen je al snel bazig en bitcherig. En straffen je daarvoor.

Dat Engelse winkels tot inkeer komen, gebeurt onder druk van maatschappelijke verontwaardiging. Zou dat in Nederland ook kunnen? In ons land hoor je kritiek, maar het debat wordt gedomineerd door conservatieve Mars en Venusdenkers, die onzin verkopen over jongens- en meisjesbreinen en gescheiden onderwijs willen invoeren.

Vlak over de grens, in buurland België, gaan pedagogen en onderwijzers heel anders om met gender. Daar willen ze zich concentreren op de individuele kwaliteiten van kinderen, en willen ze seksestereotypen zo min mogelijk invloed geven. Het gaat hier dus niet om een natuurwet, maar om Nederlands conservatisme. Het gaat niet om biologie, maar om keuzes maken en prioriteiten stellen. België gaat anders om met sekse dan Nederland, omdat ze daar alerter zijn op sociale constructies en wat dat met kinderen doet.

Naast het pedagogische klimaat bevindt ook het Nederlandse marketingklimaat zich nog in het stenen tijdperk. We grossieren in bier voor hem, en caloriearm fruitwater voor haar. Unilever hamert er met de opvolgmelk al op dat het babymeisje hooguit ballerina kan worden. Wetenschap beoefenen en bergen beklimmen is voor de babyjongen, als hij later groot is. En een op zich serieuze uitgever brengt hier zonder enige kritiek een marketingboek vol ongefundeerde beweringen over vrouwen op de markt. Waarbij de auteurs vrouwelijke consumenten zonder met hun ogen te knipperen een prinsessenbrein aanmeten. Dat ziet er zo uit:

De hersenen van een vrouw zijn te vergelijken met een Amsterdamse loft aan de gracht. Het is niet groot, maar alles is aanwezig in een grote open ruimte. [..] Overal liggen werkspullen en fotoboeken vol herinneringen. Eigenlijk is het gewoon een ongeregeld zooitje.

Toe maar. En de meerderheid slikt dit voor zoete koek. Rare wezens, die vrouwen, hahahaha.

De weinige mensen in ons land die openlijk kritiek leveren, krijgen vijandige commentaren van het type

Met alle respect, maar heeft ze niets beters te doen? Wie is Hanna Bervoets eigenlijk?

Wat een tut madam om hier over te gaan zeuren. Jongens spelen met jongens speelgoed, meisjes met meisjes speelgoed, dat is zo en niemand kan dat ontkennen. Gender neutraal ? Gewoon je reinste onzin.

Jongetjes wordt het handtasje en het gejank over de gescheurde nagel en meisjes de tuinbroek en het pottenkapsel opgedrongen door de Geeperreetbrigades die ongemerkt onze gehele samenleving aan het overnemen zijn.

Zolang Nederland in de ban blijft van het Mars en Venusdenken, schiet het niet op en blijven we jongens en meisjes in een keurslijf persen. Bij ons domineert het taaie ‘moeder de vrouw’-denken van Calvinistische mannenbroeders. Ketens als Bart Smit voelen in die cultuur geen enkele noodzaak hun roze en blauwe afdelingen op te heffen.

Daarom helpt het om te weten dat steeds meer Engelse winkelketens hun beleid wel degelijk kunnen veranderen en kinderen vrij laten spelen met alles wat er is. We weten nu dat het kan. Als je maar wil. Dat biedt mogelijkheden!

UPDATE: Ook Zweden laat zien dat het anders kan. Toys R Us heft de tweedeling in speelgoed voor jongens en meisjes op. Onder andere de superstore in Stockholm gaat gewoon speelgoed voor kinderen verkopen. De grootste aanbieder van het land reageert hiermee op druk van buitenaf. Sinds 2008 protesteerden zelfs kinderen van dertien jaar al tegen de seksistische marketing van onder andere Toys R Us.

Goed nieuws uit Hollywood

Hollywood en vrouwen, dat leidt meestal tot kritische artikelen over seksisme en structurele discriminatie. En ja, de cijfers spreken nog steeds voor zich. Maar toch. Twee films met vrouwen in de hoofdrol haalden deze maand de eerste plaats op de box-office lijsten. Dat betekent dat studio’s bakken met geld binnenhalen. Wie weet zien ze nu eindelijk in dat actrices ook winst opleveren. Nog een goed teken:  vakblad Variety zette zowaar vijf vrouwen in een top elf van veelbelovende regisseurs die je in de gaten moet houden.

Wat succesvolle films betreft breken zowel Frozen van Walt Disney, als de nieuwste aflevering van The Hunger Games momenteel allerlei records. Zeker The Hunger Games is hard op weg om 410 miljoen dollar op de Amerikaanse markt op te leveren. Dat zou een mijlpaal opleveren:

If it is able to gross $410 million — which really is conceivable — the film would be the first film that stars a woman to be at the top of box office for the year. Taking a look back all the way to 1990, films starring a woman or women have never led the box office at the end of the year.  The only time it even came close was in 1997, with Titanic

Inkomsten en aandacht voor regisseuses, het moet niet gekker worden 😉 Women&Hollywood hoopt dat studio’s vrouwelijke personages meer ruimte geven nu Frozen en The Hunger Games: Catching Fire miljoenen opbrengen:

now is the time to build on these successes. Hopefully, this morning in Hollywood, executives are checking these box office grosses and are asking their staffs to find them the next great female role model believing full well that they can have the next box office success.

Bovendien gaat het hier niet om uitzonderingen. Gravity, met Sandra Bullock in de hoofdrol, haalde ook al uitstekende winstcijfers. Het leidde tot sardonische koppen zoals ‘Aarde aan Hollywood: mensen willen betalen om een heldin te zien’.

Wat daarbij helpt is een regisseuse aan het roer. Zodra een vrouw een filmproject leidt, levert dat meer kansen op voor vrouwen. Zowel voor de camera, als achter de schermen. In die zin  is het een goed teken dat Variety, een gerenommeerd blad, aandacht besteedt aan nieuwe regisseurs. Maar liefst vijf van de elf zijn vrouw. Het blad beveelt iedereen aan om Amma Asante, Clio Bernard, Maya Forbes, Gita Pullapilly en Glen Wells in de gaten te houden. Ze zijn veelbelovend en maken interessante films. Deze positieve p.r. helpt regisseuses vooruit. Indirect krijgen ook actrices en medewerksters achter de schermen meer kansen.

Naast erkenning van gevestigde magazines helpen investeringen. Zo richtten mensen het Chicken&Egg fonds op om documentairemaaksters te financieren. Dankzij dit fonds konden 23 regisseuses hun documentaire maken en in roulatie brengen. Meer documentaires betekent ook meer kans op prijzen. Maar liefst vijf vrouwen maken kans op een Oscar in deze categorie.

Kortom, zowaar goed nieuws uit Hollywood. Voeg dit bij het feit dat vrouwen de helft van de bioscoopkaartjes kopen, en de studio’s kunnen zo langzamerhand niet meer om de helft van de mensheid heen.

UPDATE: interessante cijfers over films met vrouwen in de hoofdrol. Met name de jaren vijftig en zestig waren veel progressiever dan gedacht. Volgens dit overzicht ging het pas mis in de jaren tachtig, toen de Indiana Jonesfilms de markt veroverden en vrouwen in de marge verdwenen. De Zesde Clan voegt eraan toe dat de jaren tachtig niet geheel toevallig de tijd van de backlash vormden – het feminisme van de jaren zeventig leidde tot een sterke ‘vrouwen, terug in je hok’-tegenreactie. Wie weet keert het tij langzaam maar zeker? In ieder geval:

The New York Times reported that 43% of the audience for “Frozen ” is male. Variety reported that 41% of the audience for “Catching Fire” is male. To the next studio marketing guru who parrots Hollywood’s conventional wisdom, “Women on the screen means no men in the audience,” understand that I will come back at you with these stats.

Vrouwen liggen onder vuur, mannen blijven in de luwte

Kamervoorzitter Van Miltenburg kreeg er, na eerder gemor, onlangs opnieuw van langs in de media. Deze keer echter van politici die alleen tegenover Volkskrantjournalisten wilden klagen als ze anoniem konden blijven. ‘Heel weinig chique’, en ‘ongepast’, vinden andere politici, die wel met naam en toenaam in de openbaarheid willen treden. Het geheel riekt naar het type fluistercampagne waar vrouwen in de politiek wel vaker mee lastig gevallen worden.

In de V.S. hebben de media inmiddels geleerd hier op te letten. Zo stelde de Washington Post de anonieme fluistercampagne tegen Janet Yellen aan de kaak. In Nederland lijken journalisten nog niet helemaal door te hebben dat er een seksistisch element meespeelt in dit soort situaties. De media behandelen het hier als een sappig incident, met smeuïge verhalen over fractievoorzitters die de messen geslepen hebben. De journalisten die met mensen spraken over Van Miltenburg, tekenden vrolijk op dat de anonieme klagers niet afgerekend wilden worden op hun kritiek. Zonder zichzelf de vraag te stellen waar ze eigenlijk aan meewerkten, door dat anonieme gezeur te openbaren.

Het is echter in Nederland niet de eerste keer dat een vrouw ondermijnd wordt in het klimaat van de mannenbroeders-politiek. Eerder zwol de kritiek op Ella Vogelaar zodanig aan dat ze af moest treden als minister. Daarna konden mensen Agnes Kant niet meer luchten of zien. Dit jaar waren militairen en andere ‘beste stuurlui staan aan wal’ types er als de kippen bij om de kersverse minister Hennis-Plasschaert af te serveren als zijnde incompetent. Steeds wordt gedaan alsof de vrouw in kwestie totaal ongeschikt is voor haar taak.

Veelzeggend is dat dit niet in diezelfde mate gebeurt met mannen. Ja, ook zij krijgen kritiek, maar niemand roept dat ze ongeschikt zijn voor het vak. Hoeveel fouten zou Stef Blok nog mogen maken voordat mensen hem afserveren, al dan niet anoniem? Eerst de huursector financieel leegtrekken, en als de gevolgen te erg worden zien we wel. Wat is dat voor onverantwoorde afbraakpolitiek?

En wat te denken van Opstelten en zijn dubieuze beleid, onder andere op het gebied van softdrugs en gegoochel met cijfers? Waar blijft de anonieme afzijk-campagne tegen Plasterk en Weekers, die er een zooitje van maken door veel te laat in te grijpen bij fraude met toeslagen? Dubbele moraal, anyone?

Inmiddels hebben de eerste anonieme klagers in de Van Miltenburg fluistercampagne zich alsnog gemeld. Geert Wilders gaf toe dat hij één van de anonieme criticasters was. O ja, Wilders. Die moeten we inderdaad zeer, zeer serieus nemen. Want die heeft zelden kritiek op iemand, dus áls hij gaat klagen moeten we opletten. (Hij noemt zijn optreden inmiddels ‘laf’.)

Ook GroenLinks fractievoorzitter Bram van Ojik biechtte op dat hij met de Volkskrant had gesproken over Van Miltenburg, terwijl hij tegelijkertijd toegaf ‘dat hij er niet van houdt als er anoniem kritiek wordt geleverd’. Beetje laat om die opmerking te maken, Bram.

Inmiddels lijkt het vuur weer geblust. Van Miltenburg liet weten niet via de media te willen reageren en Halbe Zijlstra maakte duidelijk dat de positie van de kamervoorzitter niet ter discussie staat. Nu enkele klagers openlijk het boetekleed aantrekken is de hype voorlopig weer voorbij. Voorlopig dan, want als een vrouw volgens derden middelmatig werk levert vinden ze haar al snel totaal ongeschikt, terwijl een man het voordeel van de twijfel krijgt. De media zijn er vaak als de kippen bij om die status quo te bekrachtigen. Dus ergens in 2014 zal er wel weer een nieuwe ruzie rondom het functioneren van Van Miltenburg uitbreken. Wordt vervolgd.

Huiselijk geweld ettert door

Veel mensen doen geen aangifte, dus hoe vaak huiselijk geweld echt voorkomt, weet de politie niet. De wél geregistreerde voorvallen van 2012 zijn echter al erg genoeg. In dat jaar noteerde de politie 95.000 gevallen van huiselijk geweld. In tien procent van de geregistreerde gevallen betrof het jongeren die geweld gebruikten tegen hun ouders. In ruim eenvijfde (22%) van de gevallen betreft het geweld tegen een ex. In ruim negentig procent van de gevallen is de dader een man.

Om de cijfers beter te begrijpen schreef de politie een rapport, Kijk, dan zie je het, met een analyse van de cijfers van 2010 tot 2012 over bedreiging, belaging of stalking en lichamelijk, psychisch en seksueel geweld in de huiselijke sfeer. Uit de berg cijfers komen al snel patronen naar voren:

  • 75,5%  van de slachtoffers is vrouw
  • 91,3 % van de daders is man. Eenvijfde deel van deze groep heeft meer dan tien incidenten op z’n naam staan en geldt als veelpleger.
  • mannen worden vooral slachtoffer van psychische agressie, zoals uitschelden en kleineren
  • vrouwen zijn vaker het slachtoffer van ernstige vormen van agressie, zoals fysiek en seksueel geweld
  • Bij kinderen als slachtoffer: meisjes zijn met 57,4%, vaker slachtoffer van huiselijk geweld dan jongens. Meisjes tussen de 12 en 18 jaar zijn in omvang (33,9%) zelfs de grootste slachtoffergroep
  • Bij 63 procent van de huiselijk geweld incidenten zijn er kinderen woonachtig op het adres. Als er kinderen aanwezig zijn, heeft 78 procent het huiselijk geweld gezien of gehoord.
  • Dierenmishandeling blijkt verder een sterke voorspeller te zijn voor huiselijk geweld

Kortom, bij huiselijk geweld is sprake van een genderprobleem. Het zijn vooral mannen, die slachtoffers maken onder vrouwen en kinderen. Vrouwen en meisjes krijgen structureel vaker te maken met ernstige vormen van geweld. Als mannen slachtoffer zijn, gaat het vooral om pijn doen met woorden. Of het gaat om vaders die, samen met de moeder, door de kinderen belaagd worden.

In 8% van de gevallen zou je de vrouw als mededader kunnen aanmerken. De politie spreekt in dit geval van ‘diffuus dader-slachtofferschap’, omdat het hierbij gaat om situaties waarin het slachtoffer van zich af begint te slaan. De Zesde Clan zou zeggen: noem dat dan zelfverdediging, want een vrouw moet wát in situaties waarin haar (ex)partner haar belaagt.

En de vervolging? In de loop der jaren nan het percentage slachtoffers, dat aangifte deed, af tot 27 procent in 2012. De politie wijt dit aan een toename van lichtere gevallen van huiselijk geweld. Door beter te registreren kreeg de politie meer gevallen van psychische agressie in beeld, maar dit zijn meestal niet de type zaken die aangiftes en vervolging opleveren. Bij de zwaardere zaken speelden problemen van het type ‘slachtoffer durft geen aangifte te doen’, of het was lastig om voldoende bewijs te krijgen. Het percentage aangehouden verdachten na een aangifte nam af, van 65 procent in 2006 naar 47 procent in 2010.

Kortom, huiselijk geweld ettert door. Vervolging ligt soms moeilijk, dieren krijgen er van langs, en Nederland krijgt er jaarlijks negenduizend kinderen bij die getuige waren van huiselijk geweld en daar psychische schade door oplopen. Om nog maar te zwijgen van de vrouwen en meisjes die in elkaar werden geslagen, danwel seksueel gemolesteerd. Ook zij zijn voor het leven getekend.

Enfin. Voor hulp en advies: neem een kijkje op de site van de Blijf van mijn Lijf groep. Bel het Steunpunt Huiselijk Geweld op nummer 0900 – 126 26 26. Via de site Veilig Samen kun je online hulp en advies krijgen over omgaan met spanningen en het verbeteren van je relatie. Je kunt hier ook online contact zoeken met een hulpverlener. Dat is soms makkelijker en veiliger dan ergens naartoe moeten voor advies. En vergeet de mishandelde dieren niet. Die kunnen zelf niet bellen of mailen, daar hebben ze mensen voor nodig. Sterkte!

Man vraagt om vrouwenquotum in de filosofie

Niks over gelezen in Nederlandstalige media.  Terwijl dit toch echt meer publiciteit verdient. Anthonie Meijers, een mannelijke prof in de filosofie, zocht een buitenlands medium op om aandacht te vragen voor de structurele genderproblemen binnen de Nederlandse filosofie. Het probleem ligt óók bij de mannen, stelt Meijers. Mannen moeten hun verantwoordelijkheid nemen.

Meijers vindt het hoog tijd voor maatregelen. Want zoals het er nu voor staat telt Nederland op 65 filosofieprofessors slechts vijf vrouwen, en dat is anno 2013 echt belachelijk weinig. Waarom geen vrouwenquotum ingesteld:

…what really helps is to move beyond awareness-raising with a few very simple institutional measures that can be implemented right away. Why not make it a rule that 30% of all invited speakers at conferences are women, or that 30% of the papers in special issues are by female philosophers? […] Similarly, we should stick to the rule, formally adopted by many universities, that selection committees should include at least two women.

Bovendien ondertekenden bijna alle Nederlandse universiteiten in 2008 het convenant Talent naar de Top. Daarmee beloofden ze concrete maatregelen te nemen om het speelveld voor vrouwen gelijk te maken. De meeste universiteiten doen echter bar weinig, constateert Meijers. Zo blijft het convenant een dode letter. Universiteiten moeten hun toezeggingen waar maken en meer doen om vrouwen binnenboord te houden en door te laten stromen naar hogere functies.

Meijers wil dat breed zien. Universiteiten moeten niet alleen zorgen voor divers samengestelde sollicitatiecommissies, maar moeten ook veel meer doen om de combinatie werk en gezin mogelijk te maken, en om vooroordelen aan te pakken. In combinatie met quota zou dit eindelijk kunnen leiden tot echte doorbraken:

The main problem concerns critical mass. There is a widely endorsed view (Moss Kanter 1977; Dee 2004; Carell, Page &West 2010) that if a minority-group consists of 30-35% of the total group, many of the negative effects following from implicit bias or stereotyping will significantly diminish. If that is true, it justifies temporary advantages for women until this critical mass has been attained.

Om die reden bestaat er in Engeland ook een dertig procent club, om te bevorderen dat vrouwen dertig procent of meer van de top in het bedrijfsleven uitmaken. Pas dan stoppen vrouwen met ‘de Ander’ zijn en kan de dominante groep hen niet meer marginaliseren. Pas dan maken vrouwen kans om de werkcultuur te veranderen en het proces van besluitvorming daadwerkelijk te beïnvloeden.

Kortom, geweldig! Een man die zelf vraagt om een vrouwenquotum, omdat een normaal denkend mens op geen enkele manier kan verantwoorden waarom de top in universiteiten in 2013 nog steeds overwegend mannelijk is. (En blank, voegt de Zesde Clan daar graag aan toe.) Een man, die dit ook uitdraagt in bijdragen aan studiemiddagen en lezingen over ‘de vrouwenkwestie’ in de academische filosofie.

Hopelijk geven faculteiten filosofie gehoor aan deze oproepen en gaan ze vrouwelijk talent beter koesteren.

Jaaroverzichten, ook voor feministen

Ja, ja, volop misstanden in de wereld etc., maar mensen konden in 2013 ook plezier beleven met inspirerende feministische hoogtepunten. PolicyMic zocht 28 momenten uit waar je een echt YES!!!!-gevoel van krijgt. Gevoelens van kracht, vreugde, herkenning, erkenning, en hoop.

Opzij riep Edith Schippers uit tot machtigste vrouw van 2013.

Het jaaroverzicht van 2013 kent een hoog sterrengehalte. Deze vrouwen hebben, vanwege hun roem, een platform, en gebruiken dat. Beyoncé die trots verkondigde ‘ja, ik ben een feministe’. Jennifer Lawrence die de laatdunkende houding jegens vrouwenlichamen bekritiseerde, en vrouwen aanmoedigde zichzelf fysiek goed te voelen. Bollywoodactrice Mallika Sherawat die korte metten maakte met een seksistische journalist, en hardop uitsprak dat vrouwen in India er beroerd vanaf komen, dat dit onrecht is en dat er verandering moet komen. Goed zo!

Naast uitspraken besteedt de lijst ook aandacht aan concrete acties. Seksueel geweld en aanvallen op het principe baas in eigen buik zorgden voor de meeste solidariteit. Massale verontwaardiging over een dodelijke verkrachting in India, waarna de overheid eindelijk wetgeving aan nam om vrouwen beter te beschermen tegen seksueel geweld. Een speciale televisie uitzending om geld in te zamelen voor de gezondheidszorg aan vrouwen in Texas, die op dit moment hevig lijden onder de gevolgen van de sluiting van klinieken. Acties waardoor Facebook zich eindelijk gedwongen zag de vele uitingen van vrouwenhaat in te perken.

Wat zullen we in Nederland een feministisch hoogtepunt noemen? Op zich staat het er niet zo goed voor, constateerde Ascha ten Broeke eerder dit jaar tot haar spijt. De Sinterklaasfolders toonden tenenkrommende stereotypen, feministisch maandblad Opzij staat in de etalage en kan mogelijk doorstarten bij de Groene Amsterdammer, en allerlei vrouwen roepen in de media om het hardst dat ze juist géén feministe willen zijn, of feministen agressief vinden en liever aanschurken tegen een echte man. Kortom, diepe, diepe zucht.

Maar toch, een voorzet. Het artikel van twee intelligente studentes die oproepen al dat conservatieve denken over ‘echte mannen’ en ‘echte vrouwen’ los te laten. Want die bestaan niet. Waarna het duo in een landelijke krant het begrip gender nog eens goed uitlegt en besluit met de opmerking:

Het zou moeten gaan over hoe de maatschappij bijdraagt aan de constructie van mannelijkheid of vrouwelijkheid in plaats van hoe men denkt dat de biologie dat doet. Dat laatste slaat de discussie namelijk dood: zo is het en het kan niet anders. Dus laten we de discussie rondom gender open houden, zodat iedereen zijn eigen invulling kan geven aan zijn of haar eigen vorm van man of vrouw zijn.

Hoogtepunt! Ook Sunny Bergman maakte weer veel indruk, deze keer met haar documentaire over seksualiteit en de dubbele moraal. Van Dale nam het door haar gelanceerde begrip ‘sletvrees’ op in de nominaties voor het woord van het jaar. Hoogleraar Angela Maas die ervoor wil zorgen dat de medische wereld alerter wordt op de manieren waarop aandoeningen zoals hartklachten zich uiten bij vrouwen. Daar redt ze levens mee, want vrouwen zijn in de gezondheidszorg nog steeds slechter af dan mannen. Auteur Joke van Leeuwen die de AKO-prijs won en eens te meer liet zien dat vrouwen geweldig kunnen schrijven.

Ook vierden we in 2013 invloedrijke vrouwen. Tijdschrift Opzij maakte een overzicht en riep minister Edith Schippers uit tot machtigste vrouw – een ietwat omstreden benoeming trouwens, maar goed. Management Scope beperkte zich tot de wereld van bestuurders en benoemde commissaris Margot Scheltema als invloedrijkste vrouw van 2013. Het blad hoopt op een positief effect van nieuwe wetgeving rondom vrouwen in besturen:

…als organisaties eenmaal een vrouw binnen hebben, houden ze die kennelijk zo lang mogelijk vast. Om in 2016 aan het quotum te kunnen voldoen van minstens dertig procent vrouwen in de ondernemingstop, zullen er echter nog heel wat meer bij moeten komen. Allereerst zal de Wet bestuur en toezicht wellicht een ruilverkaveling op gang brengen tussen de have too much en de have not enough op de lijst, maar hopelijk manifesteert zich naast de arrivées ook een nieuwe generatie.

Wie weet. Ondanks sombere berichten broeit en bruist het in Nederland, en gebeuren er ook bij ons mooie dingen. Inspirerende voorbeelden te over.

Tweede Sekse ontwikkelt computerspel over feminisme

Hoe definieer je ‘winnen’? Dat en meer kom je tegen bij het ontwikkelen van een computerspel over het feminisme. Eén van de blogsters van De Tweede Sekse gaat de uitdaging aan en wil serieus aan de slag. Mensen zijn welkom om ideeën te opperen, zich aan te melden als proefspeler om de game uit te testen, of het spel te helpen programmeren. Feminisme, never a dull moment 😉

Cate Archer in No One Lives Forever, een van de weinige computergames waarin feministische thema’s expliciet aan bod komen.

De blogster, Tikara, schrijft dat ze al tijden, sinds ze in een ver verleden een informaticadiploma behaalde, een onvervuld verlangen had om een feministisch computerspel te ontwerpen. Dat is voor haar niet nieuw. Eerder ontwikkelde ze Just Another Day, waarin je de rol van een gefrustreerde werknemer krijgt die op een gegeven moment knapt. Zo kan het niet langer!

Net als bij andere shooters mag je ieder wapen pakken en gebruiken om te ontsnappen uit het kantoor. Zoals de flessen drank die collega’s stiekem in hun la verstoppen. Daar kun je goeie molotovcocktails van maken. En wie heeft nou niet het verlangen (gehad) om eindelijk op de muren te kalken wat je echt vindt van je baas? Gewone kantoorspullen zullen nooit meer hetzelfde zijn na Just Another Day.

Vanuit een werknemersopstand naar een feministische revolutie is slechts een kleine stap. Toch brengt dit thema nieuwe uitdagingen met zich mee. Zoals winnen. Wanneer is het spel uit en kun je als speler concluderen dat je won of verloor? Hoe ga je om met de diverse stromingen binnen het feminisme? Op welke manier kun je obstakels in het spel verwerken, zoals de media die het feminisme regelmatig zwart maken, of verinnerlijkt seksisme waardoor vrouwen soms hun ergste vijand worden? Hoe maak je de game spannend en meeslepend?

Het idee kent voorlopers. Cate Archer uit No One Lives Forever geldt als één van de weinige feministische games:

while on its surface, No One Lives Forever may be about Cold War spy games and larger-than-life James Bond gunplay, underneath its action-packed exterior is a story about workplace sexism and the women’s liberation movement of the 1960s. No, really!

Kortom, het kán. Belangrijker nog, het kan een leuk en spannend spel opleveren. Alle hulp is daarbij welkom. Je kunt je met ideeën en aanbiedingen als proefspeler melden bij tweedesekse@gmail.com

Minder kinderen krijgen kinderen

Nederland zag vorig jaar opnieuw minder abortussen. Nog belangrijker: de daling zette ook door bij tieners onder de vijftien jaar. Dat minder kinderen een kind krijgen, is geweldig nieuws en een compliment aan de Nederlandse regering, die het meisjes en vrouwen mogelijk maakt om ongewenste zwangerschappen af te breken. Nederland geeft ook internationaal het goede voorbeeld, en steunt de reproductieve rechten van vrouwen in ontwikkelingslanden effectief. Hard nodig, want niet iedereen is zo wijs als Mandela.

Volgens de Inspectie voor de Gezondheidszorg lieten vorig jaar 30.577 vrouwen in Nederland hun zwangerschap afbreken. Dat zijn er 1130 minder dan in 2011. Volgens de IGZ begon die dalende trend in 2007 en zet dit dus nog steeds door. Bij de cijfers moeten mensen overigens ook rekening houden met de tien procent vrouwen die uit het buitenland komt. Zij oefenen in Nederland hun recht op baas in eigen buik uit.

Ook elders in de wereld geeft Nederland het goede voorbeeld. Uit een evaluatie van de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking (IBO) blijkt dat Nederland een gunstige invloed uitoefent, onder andere via de Verenigde Naties, om gevoelige onderwerpen zoals abortus bespreekbaar te maken. Daarnaast financieert de regering projecten op het bredere gebied van reproductieve gezondheidszorg.

IBO concludeert dat die steun effect heeft. In Bangladesh steeg het aantal bevallingen onder leiding van een geschoolde vroedvrouw bijvoorbeeld van 16 procent in 2004 tot 32 procent in 2011, dankzij geld uit Nederland. In Bangladesh steeg het gebruik van voorbehoedsmiddelen van 40 procent in het jaar 2000 tot 57 procent in 2011. In Ghana steeg hetzelfde gebruik van 24 procent in 2008 naar 34 procent in 2012.

Mali liep daarbij wat achter. In dat land is tussen de 70 en 90 procent van de vrouwen op de hoogte van het bestaan van voorbehoedsmiddelen, maar het feitelijk gebruik blijft laag. Factoren die volgens IOB een betere gezinsplanning in de weg staan zijn onvoldoende aanvoer van voorbehoedsmiddelen, de angst voor bijeffecten en culturele factoren.

Dat laatste, die culturele factoren, blijft roet in het eten gooien. In Nederland ijveren conservatieve, veelal christelijke partijen, nog steeds voor het inperken van het recht op abortus. Terwijl artsen juist pleiten voor een meer flexibele uitleg van de regels. Dit is met name van belang bij gewenste zwangerschappen, waarbij de 20 weken echo enorme problemen aan het licht brengt. Ook internationaal oefenenen geloven een negatieve invloed uit op vrouwen en hun reproductieve rechten. Thea Fierens, voormalig directielid van de United Nations Population Fund, vroeg daar een tijdje geleden nog aandacht voor.

Jammer dat religieuze mensen niet wat beter luisteren naar wijze mensen zoals Mandela. Mensen herdenken hem massaal vanwege zijn rol in de strijd tegen apartheid en zijn tijd als president. Wat ze meestal niet vermelden is dat Mandela reproductieve rechten van vrouwen opnam in de grondwet. In één moeite door maakte hij vrouwen baas in eigen buik. Dat deed hij zo’n beetje als eerste, net nadat hij aan de macht was gekomen:

Mandela’s intimate experience with poverty and oppression showed him that reproductive freedom was intrinsically tied to economic security. Thus, this Nobel Peace Prize winner known worldwide for his pursuit of human equality chose as one of his first acts of elected leadership to cement that fundamental cornerstone of women’s equality into law.

Dat wereldwijd meer mensen zijn voorbeeld moge volgen…

Cordelia Fine hekelt neuroseksisten

Een nieuwe dag, een nieuwe studie die zou bewijzen dat de hersenen van mannen en vrouwen radicaal van elkaar verschillen. Daarom kan hij goed kaart lezen, en is zij goed in communicatie. Gaaaaaap…. Tijd voor Cordelia Fine om opnieuw aandacht te vragen voor het neuroseksisme in de wetenschap.

Fine zou graag zien dat de media genuanceerder schrijven over dit soort studies. Wie de methode en de inhoud van deze (en andere) studie(s) over sekseverschillen onder de loep neemt, komt er namelijk vrij snel achter dat de wetenschappers allerlei vragen negeren en hun eigen vooroordelen inbouwen in de opzet van het onderzoek. Dat begint al bij de drang om verschillen te vinden. Zoeken naar overeenkomsten klinkt blijkbaar niet sexy genoeg.

Het maffe is dat er genoeg kritiek bestaat op studies die de bedrading van de hersenen benutten om allerlei fenomenen te verklaren. Een kritische houding hoort er tegenwoordig bij. Met één uitzondering, signaleert magazine Salon: sekseverschillen. Als het gaat om hersenen en gender slikken veel mensen de meest vergaande beweringen voor zoete koek:

Even if we’re growing skeptical of neuroscience, we as a society seem to love the idea that the difference between the genders is “hard-wired.” […] It’s easy to see this play out in real time, as gender traditionalists crow over each new study like the PNAS one, holding up supposedly scientific evidence that, for instance, women can’t do math.

Cordelia Fine maakt deel uit van een groep wetenschappers die niet meedoen aan de stereotypering van mannen en vrouwen, en fatsoenlijk onderzoek willen zien. Daarom vraagt Fine aandacht voor deze meest recente studie. De auteurs gebruikten in dit geval een set gegevens waaruit geen of slechts minieme sekseverschillen bleken. Vervolgens beperkten ze zich tot enkele onderdelen uit die totale database, lieten er een aantal berekeningen op los, en kwamen opeens tot ingrijpende conclusies over de seksen. Daarbij deden ze uitspraken over aspecten die buiten het onderzoek vielen:

As for map-reading and remembering conversations, these weren’t measured at all. Yet the authors describe these differences as “pronounced” and as reflecting “behavioral complementarity”—scientific jargon-speak for “men are from Mars, women are from Venus.”

Knap van die wetenschappers. De Zesde Clan dacht altijd ‘meten is weten’, maar zonder te meten weten dit soort wetenschappers blijkbaar toch hoe het zit. Zouden ze helderziend zijn? Of toegang hebben tot informatie waar gewone stervelingen niet over beschikken? Vreemd, heel vreemd.

De auteurs negeren bovendien belangrijke aspecten in hun onderzoek. Zo gaan ze niet in op de relatie tussen de omvang van het brein, en de fysieke structuur ervan. Deze wetenschappers negeren ook het feit dat hersenen reageren op hun omgeving. Ervaringen in het dagelijks leven oefenen invloed uit op de structuur van de hersenen. Bepaalde gebieden kunnen in dichtheid of omvang toenemen, of juist kleiner worden. Met een duur woord heet dat experience-dependent brain plasticity.

Door dit aanpassingsvermogen van de menselijke hersenen te negeren, ontstaan fouten in de logica:

by failing to look at gendered social influences, the authors guarantee that no data will be produced that challenge the notion of “hardwired” male/female neural signatures.

Opnieuw vreemd, want op andere terreinen accepteren mensen tegenwoordig dat het brein zich kan aanpassen aan de omgeving. Alleen in geval van de seksen vergeten mensen dit opeens. Plotseling heet het dat vrouwenhersenen nou eenmaal anders zijn. Dus kan zij beter het eten maken, terwijl hij de plannen maakt, want ‘zo is het nou eenmaal’. Op die manier gebruiken mensen een wetenschappelijk sausje om de status quo te handhaven. Een situatie waarin vrouwen zich heel toevallig vooral moeten beperken tot zorgen en dienen. Kind en keuken. Goh….

Douglas legt terreur van de feestdagen bloot

Wil je gepast de feestdagen in, dan kost je dat volgens winkelketen Douglas minstens 723,90 euro (exclusief kapper en feestkleding). Bovendien moet je drie weken van tevoren al beginnen met honger lijden. Geen probleem, want je had toch geen geld meer over voor boodschappen. Alleen dan ben je in 21 dagen party proof. De cosmeticaketen legt het allemaal uit in de meest recente uitgave van ‘Fabulous’, die deze week bij aangesloten klanten op de mat viel.

Het begint met je gezicht strak in de lak zetten. Als je de feestelijke uitstraling van het bloedmooie model op de cover van Fabulous wil, heb je twee soorten oogpotlood nodig, een lippenstift, een foundation en oogschaduw. Deze make-up kost alles bij elkaar 166,50 euro. Douglas geeft keurig de individuele prijzen – de lippenstift kost bijvoorbeeld 25 euro – maar zet dit totaalbedrag er niet bij. Je zou eens kunnen uitrekenen hoeveel weken boodschappen je kunt betalen van die 166,50 euro, en dan besluiten er vanaf te zien. Da’s natuurlijk niet de bedoeling.

Dan het 21 dagen programma om jezelf klaar te stomen voor kerst en nieuwjaar. Het programma ziet er uitputtend uit. Wil je gasten mogen ontvangen tijdens de feestdagen, dan moeten vrouwen van Douglas:

  • op dieet, en vooral suiker vermijden
  • exfoliëren
  • haarmaskers en haarkuur nemen
  • huid scrubben en hydrateren
  • ontharen
  • zelfbruiners smeren
  • nagels lakken, geurtje opdoen,
  • 7 uur van tevoren lippen verzorgen
  • 6 uur van tevoren partyprep
  • 2 uur van tevoren make-up
  • 1 uur van tevoren puntjes op de i
  • 5 minuten van tevoren: fixeren

Dat de winkelketen zeven uur van tevoren je lippen verzorgen als apart punt noemt, is omdat dit een hele operatie inhoudt. Je gaat als vrouw je gasten zoenen! Dat kan zomaar niet. Dat betekent in de zeven uur voorafgaand aan je feestje ieder uur je lippen scrubben en een laagje lipbalsem aanbrengen. Dan moet je je lippen vetvrij maken, en dan pas kun je eindelijk je lippen stiften. Vlak voordat de gasten arriveren. Nou maar hopen dat ze op tijd zijn, want als ze te laat komen valt ‘vijf minuten van tevoren fixeren’ in het water, met huiveringwekkende gevolgen (glimmende huid!!!!)

Bedenk dat vrouwen ook nog eens in de meeste gevallen opdraaien voor het koken van het kerstdiner, en je krijgt een absurd scenario: terwijl je in de stress zit om alles op tijd op tafel te krijgen, moet je er ook nog aan denken om het uur de dampende pannen in je keuken te verlaten en lippenbalsem te smeren. Anders gaat het helemaal fout en bega je een beautyblunder, om in het jargon van Douglas te blijven.

Stress verzekert als je zo moet opereren. En de kosten? Als je bij iedere dag het door Douglas aanbevolen product zou gebruiken, kom je uit op de lieve som van  557,41 euro.  De financiële dijkdoorbraak begint op dag 1 met antioxidanten voor je huid, geleverd door Origins A Perfect World Antioxidant Moisturizer with White Tea (48 euro en sorry, De Zesde Clan heeft deze naam niet verzonnen) en eindigt drie weken later op Lippenstiftdag, met de CK One Color + Liptreat lip kit van 38 euro.

Let wel, dan ben je nog niet naar de kapper geweest, heb je geen kleding of parfum gekocht, heb je ook nog niet het advies opgevolgd om een dagje naar de hammam te gaan, en laten we de kosten van de laatste 6 uur voor het feest even buiten beschouwing.

Zo ziet de schoonheidsideologie er uit, mensen… Inclusief make-up ruim zevenhonderd euro uitgeven in drie weken tijd, een strak leefregime volgen, en tijdens je sociale contacten constant alert zijn op glimmende huidjes, uitgelopen mascara, lippenstiftvlekken en andere beautyblunders. Douglas diende hier als voorbeeld, maar zij zijn absoluut niet de enigen die zulke schoonheidsidealen uitdragen. Vrouwen worden gebombardeerd met oproepen om een bijna onbereikbaar ideaal na te streven. Je zou bijna gaan geloven dat dit alles echt moet.

De boodschap van de cosmetica industrie staat echter in schril contrast met de verzuchtingen van terminaal zieke mensen. Een verpleegkundige, Bronnie Ware, luisterde naar hun verhalen, en schreef op wat mensen achteraf gezien anders hadden willen doen, of gewenst hadden. Daaruit destilleerde ze een kort lijstje levenslessen, met als vijf belangrijkste punten:

  1. de moed hebben om het leven te leiden wat je zelf wilde, niet zoals andere mensen dat wilden
  2. niet zo hard werken – vooral mannen hebben achteraf spijt dat ze niet meer tijd besteedden aan hun partner en kinderen
  3. vaker gevoelens uiten
  4. meer contact houden met vrienden
  5. jezelf gelukkiger laten zijn – Volgens Bronnie Ware zijn mensen bang voor veranderingen en bedriegen ze zichzelf door te denken dat ze gelukkig zijn, maar diep in hun hart weten ze dat het niet waar is. Luister naar dat stemmetje in je binnenste.

Merk op dat hier niets staat over perfecte lippen en beautyblunders. Het gaat om tijd maken voor echtheid en sociale contacten. Je hebt zo’n drie-weken-plan en 166 euro aan make-up helemaal niet nodig. Laat je niet gek maken, doe wat je zelf wilt, bij voorkeur met mensen waar je je prettig bij voelt, en ga stressvrij de feestdagen tegemoet! En als je dan toch als overwerkte, gestresste vrouw geld uit wil geven, doe dan wat filosofe Susan Sontag deed. Boek een luxe kamer in een goed hotel, nestel je comfortabel in bed met een interessant boek, en laat roomservice aanrukken.

Vrouwen behoren dienstbaar te zijn, dus we hoeven ze niet te bedanken

Vrouwen behoren dienstbaar te zijn. Dus als een vrouw op het werk iets extra’s doet, of je een dienst bewijst, geldt dat niet als een bijzondere gunst waar de ‘voor wat, hoort wat’ regels gelden. Vanwege die vanzelfsprekende service vallen vrouwen buiten de boot als ze om een gunst van een ander willen vragen, blijkt uit onderzoek  van de Columbia Business School. Daardoor lopen ze kansen en promoties mis.

Onder andere The Guardian vat het onderzoek enigszins cynisch samen onder de noemer ‘het maakt niet uit welk beroep een vrouw heeft, ze zit in de dienstensector‘. In de Verenigde Staten vatten ze de situatie samen als Girl Scout belasting. Je kunt ‘m optellen bij de moederschapsbelasting, oftewel de vermindering in de salarissen van vrouwen zodra ze een kind baren.

Je hebt als vrouw maar te leveren, en niemand die met z’n ogen knippert. Als een man daarentegen iets extra’s doet, heet het werk en valt het op. Dat is de dubbele moraal die de Columbia Business School blootlegde. Bewijst een man de ander een dienst, dan weet deze persoon dat er iets bijzonders gebeurde. Hij of zij kreeg een gunst. Wil die gunsten verlenende man daarna iets, dan verleent de ander ook een gunst en is de balans hersteld.

Vrouwen kampen echter met een ‘gunstenschaarste’, omdat mensen wat zij doen niet zien als werk of als een gunst. Ze zijn tijd en energie kwijt en krijgen er niets voor terug. Natuurlijk kun je je (terecht) bekocht voelen en acuut ophouden met extra service verlenen. Die handelswijze kent echter risico’s, analyseert de Engelse krant The Guardian:

Some suggest not doing as many favors, which, while it might reduce the problem of unappreciative recipients, won’t actually solve it. Some suggest being a little more insistent on credit when doing a favor, which might work though it sounds exhausting; a favor is not a rug in a Moroccan souk where haggling is appropriate. Some suggest just getting used to being taken for granted, but women have had thousands of years to acclimate to that state of affairs, and it hasn’t been terribly successful.

Verandering begint bij het expliciet maken van ongeschreven regels, en bewustwording. Wat vinden we hiervan, en wordt het niet eens tijd voor een einde aan de dubbele moraal? De Zesde Clan schaart zich aan de kant van de veranderaars. En jij?

Machtigen in Nederland komen uit dezelfde hoek

Wil je in Nederland macht krijgen, dan helpt het als je man bent, blank, en iets doet met economie en politiek. Connecties bij de SER en Shell helpen ook. Dat blijkt uit de top 200 van invloedrijkste Nederlanders, gepubliceerd door de Volkskrant. Mensen met een gekleurde huid schitteren door afwezigheid, en de top 20 telt slechts drie vrouwen.

Uit de toelichting van de Volkskrant blijkt duidelijk dat we hier te maken hebben met een gevestigde orde, met een hoog achterkamertjesgehalte:

De lijst brengt zo de gevestigde orde in beeld, de schaduwmacht van notabelen die, zoals een ingewijde het eens uitdrukte, invloed zouden verliezen als ze minister werden. Want dat is een kenmerk van de bestuurlijke elite: haar leden zijn in het algemeen niet democratisch gekozen en worden niet altijd democratisch gecontroleerd.

Eerdere artikelen over de top 200 van de Volkskrant waren nog explicieter:

De top 200 is tot stand gekomen door middel van een netwerkanalyse. Wat dus in kaart is gebracht, is het old boys network. A ziet B bij ING, en B zit weer met C in de Raad van Toezicht van het Concertgebouw, waar ze D ontmoeten, die toevallig net op zoek is naar een geschikte commissaris. De leden van deze netwerken zijn tamelijk conventioneel denkende mensen. Mannen of vrouwen met sterk afwijkende opvattingen vind je er niet onder, want die worden niet gevraagd.

In zo’n schaduwwereld verval je al tot het type ongrijpbare benoemingspraktijken, waarover onder andere Marieke van den Brink een genadeloos licht liet schijnen. Mensen uit de gevestigde orde rekruteren andere leden uit de gevestigde orde, en het eindproduct is blanke eenheidsworst, in alle betekenissen van het woord.

Deze informele netwerkpraktijk leidt lang niet altijd tot de benoeming van ‘de beste kandidaat’. Jeroen Smit gaf daar een mooi voorbeeld van in zijn boek De Prooi, over de val van ABN Amro. Die casus begint met de manier waarop Groenink, ondanks kritiek en bezwaren, alsnog de baas mag worden. Waarna hij en de andere mannen een instituut naar de afgrond leidden.

Consequenties? De heren kregen een zak geld mee en begonnen elders gewoon opnieuw. Sommigen bleven actief binnen de resten van dé bank (Jan Peter Schmittmann, de huidige directievoorzitter van ABN Amro Nederland), of stapten over naar de Royal Bank of Scotland (Ron Teerlink, chief executive Group Manufacturing bij  de Royal Bank of Scotland in Edinburgh).

Zijn vrouwen dan totaal uitgeschakeld en afwezig? Nee. ManagementScope zette de vijftig machtigste vrouwelijke bestuurders van 2013 op een rijtje. In die top vijftig staat Louise Fresco op de vijfde plaats. In de top 200 van de Volkskrant belandt ze op de twintigste plek – lager, omdat ze allerlei blanke mannen voor zich moet dulden, maar nog steeds behoorlijk hoog. Het netwerkmodel van de Volkskrant maakt echter duidelijk dat Margot Scheltema ietwat aan de zijlijn staat. ManagementScope zet deze bestuurder op 1, maar bij de Volkskrant komt ze niet verder dan de 105de plek. Wat dat betreft zit Fresco met haar connecties dichter bij het vuur.

Dat vrouwen en gekleurde mensen ontbreken, komt niet doordat zij ‘het’ niet kunnen, of ‘het’ niet willen, of geen talent zouden hebben of wat dan ook. Ze worden binnen het old boys network domweg over het hoofd gezien. Dat maakt deze top 200 weer eens pijnlijk duidelijk. Je kunt wel zeggen ‘bedrijven corrigeren zichzelf’, maar onder andere de ontwikkelingen bij banken en de pogingen om topsalarissen te reguleren, maken duidelijk dat zelfregulatie niet werkt.

Wat wel zou helpen is wetgeving. Daarom verzetten blanke mannen, die profiteren van een mannenquotum van circa negentig procent, zich zo luidruchtig als overheden een vrouwenquotum voorstellen. Maar misschien gaat dat nog niet ver genoeg. Misschien moet je, behalve een vrouwenquotum, ook een ‘kleurlingenquotum’ invoeren. Want je maakt mij niet wijs dat van alle mensen die opleidingen krijgen en aan het werk gaan, alleen de lelieblanke mannen machtsposities kunnen veroveren, en dat daar dan géén vorm van seksisme of racisme aan ten grondslag ligt.