Monthly Archives: april 2015

Nieuwsronde

Het kan: boekomslagen ontwerpen die de vrouwelijke personages in hun waarde laten. Taalkundigen ontcijferden de mysterieuze tekens op klassieke Griekse vazen met afbeeldingen van Amazones. En het zou helpen als we als samenleving vrouwen serieus nemen. Hun ervaring afdoen als overdrijving kost letterlijk levens. Zowel medisch als sociaal. Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Goed doen doet goed volgen: Lauren Panepinto is artistiek directeur bij de boeken-tak van uitgeverij Orbit. Ze ziet erop toe dat de ontwerpen van de kaft de vrouwelijke personages in hun waarde laten. De illustraties op de kaften zijn nu een stuk progressiever dan vroeger.
  • Het wegwuiven van vrouwen zorgt ervoor dat vrouwen in de categorie tot 55 jaar een dubbel zo groot risico lopen om te overlijden aan hartklachten. Onder andere omdat artsen de symptomen onvoldoende herkennen en serieus nemen: ,,One cardiologist put it more bluntly: “In training, we were taught to be on the lookout for hysterical females who come to the emergency room.”
  • IS oordeelt dat vrouwen niet naar een mannelijke tandarts mogen. Omdat er nauwelijks vrouwelijke tandartsen zijn, betekent dit de facto dat vrouwen geen professionele verzorging van hun gebit meer kunnen krijgen. Kiespijn? Rotte tanden? Ontstekingen? Pech, vrouwen moeten maar pijn lijden.
  • Vrouwen verdwijnen steeds meer uit het Nederlandse nieuws. Kwamen vrouwen in 2009 nog in dertig procent van de gevallen aan bod, nu daalde dat naar een schamele 21 procent. Mediaplatform VIDM.nl en de School voor Journalistiek in Utrecht voerden de analyse uit. Hun resultaten maken deel uit van een breder onderzoek naar vrouwen in de media, van het Global Media Monitoring Project.
  • En de Pulitzer prijs gaat naar… een serie achtergrondartikelen van een kleine krant, de Post and Courier, over dubieuze sterfgevallen van vrouwen met een gewelddadige partner in de staat South Carolina. Rode draad in de reportages: de politie deed niet of nauwelijks onderzoek, zodat de overheid geen misdaad constateerde en mannen wegkwamen met hun agressieve daden.
  • Wat maakt dat in de V.S. voorstanders van het homohuwelijk winnen, of in ieder geval op sympathie mogen rekenen, terwijl de reproductieve rechten van vrouwen steeds meer ingeperkt worden? Feministisch journaliste Katha Pollitt signaleert dat Amerikanen beide kwesties onder dezelfde noemer (”cultuuroorlog”) scharen, maar dat het om twee totaal verschillende situaties gaat.
  • Een kwart van de activiteiten van het College voor de Rechten van de Mens betreft ‘geslacht’. Oftewel oordelen in zaken waarbij iemand’s sekse leidde tot discriminatie. Dat blijkt uit het jaarverslag van de organisatie. In bijna de helft van de gevallen gaat het om werkneemsters die een zwangerschap melden en dan ‘opeens’ geen verlenging van een tijdelijk contract krijgen.
  • Ophef! Een kunstenares plaatse foto’s waarbij een drup menstruatiebloed zichtbaar was. Prompt leidde dat tot censuur van een platform zoals Instagram. Want vrouwenlijven die niet voldoen aan de standaard? Ieieieieieieiek: ‘‘Only pictures of women who men want to fuck, please’‘, vat feministe Yessica Valenti de situatie olijk samen.
  • De Amerikaanse staat Indiana gaat El Salvador achterna en heeft nu voor de tweede keer een vrouw veroordeeld wegens een miskraam. Ze kreeg 20 jaar celstraf voor moord danwel kindermishandeling. De vorige strafzaak betrof een depressieve vrouw die zelfmoord wilde plegen terwijl ze zwanger was. Toen zijzelf het wel overleefde maar de foetus niet, vervolgde Indiana haar ook. Met een beetje pech is dit pas het begin van de criminalisering van zwangere vrouwen, signaleren juristen.
  • Als archeologen Griekse vazen opgraven met afbeeldingen van Amazones erop, zien ze vaak mysterieuze tekens naast de vrouwenfiguren staan. Taalkundigen hebben nu ontdekt dat deze tekens de fonetische weergave in het Grieks zijn, van oorspronkelijk anderstalige woorden. Die geven de namen van de afgebeelde Amazone, of leveren een commentaar. Zo staat bij een vaas met twee Amazones die op jacht zijn met een hond, de Griekse transliteratie van de Abchazische zin ‘laat de hond los’.
Advertenties

Amerikanen denken zeer genuanceerd over abortus

Je zou het bijna vergeten in de herrie van felle pro-abortus en contra-abortus mensen in de V.S., maar de gemiddelde Amerikaan denkt behoorlijk genuanceerd over abortus. Dat blijkt uit kwalitatief onderzoek onder een groep van ruim duizend ‘gewone burgers’.

De onderzoekers gebruikten deze kwalitatieve studie ook om duidelijk te krijgen welke invloed de woordkeuze en zinsopbouw hebben. Vragen die grammaticaal gezien subtiel duidelijk maken dat vrouwen betrokken zijn bij keuzes over al dan niet een veilige abortus, leveren 9% meer steun op voor een veilige en toegankelijke procedure. Vrouwen zijn namelijk geen dieren of dingen die baby’s moeten produceren, goedschiks of kwaadschiks, maar mensen. In tegenstelling tot veel politici en de mythes die zij en andere conservatieven verspreiden, wéten Amerikanen dat. Gelukkig maar! Nu de politiek nog:

These aren’t the voices that set abortion policy; they don’t vote on laws or run lobbying campaigns. But they do live under those laws — and even though they come from different backgrounds and live in different states and hold different views, they have way more in common with one another than most of us realize.

Zapatistas emanciperen razendsnel

Ja, vrouwenemancipatie verloopt traag als stroop, maar iedere regel kent een uitzondering. De Zapatistabeweging in Mexico is daar een van. In de arme regio Chiapas veranderden vrouwen hun levens in twintig jaar tijd ingrijpend. Hilary Klein onderzocht de situatie en schreef een boek over haar bevindingen: Compañeras, Zapatista Women’s Stories. 

De wereld hoorde voor het eerst van de Zapatistas in 1994. ‘‘Opeens” brak er een opstand uit in de Mexicaanse staat Chiapas. Gemaskerde woordvoerders introduceerden het Zapatista Nationale Bevrijdings Leger (EZLN). Het EZLN wilde vrijhandelsakkoord NAFTA tegengaan, de Maya’s een betere positie geven, een einde maken aan armoede en de almacht van grootgrondbezitters, en politieke hervormingen doorvoeren.

Vrouwen speelden een cruciale rol bij dit alles:

Gedurende de jaren negentig en in het eerste decennium van de nieuwe eeuw organiseerde het EZLN opmerkelijke demonstraties van inheemse vrouwen die, gekleed in hun traditionele jurken, de soldaten letterlijk hun dorpen uit duwden.

Het bleef niet bij een opstand. Het EZLN organiseerde een volksraadpleging en richtte vervolgens een eigen overheid op, het Nationale Inheemse Congres. Dat had grote gevolgen voor vrouwen. Toen Klein aan haar boek begon,  verbaasde ze zich over de snelheid van de Zapatista vrouwenemancipatie. Tot voor kort hadden vrouwen in hun eigen gemeenschappen namelijk niets te vertellen. Ze konden niet zelf beslissen over het kindertal en hadden toestemming van hun man nodig om hun huis te verlaten. Geweld tegen vrouwen was schering en inslag.

Totdat de Zapatista-opstand alles veranderde. Processen waar normaal gesproken decennia overheen gaan, vonden nu ‘opeens’ in een paar jaar tijd plaats – vreedzaam. Vrouwen namen belangrijke posten in, zowel bij de protestbeweging als in de nieuw gevormde lokale regering, bezetten land, spraken zich in het openbaar uit tegen huiselijk geweld, en vormden hun eigen lokale economie, onder andere in de vorm van coöperaties.

Volgens Klein speelden twee cruciale factoren een rol bij die omwenteling.  Net als bij de strijd van de Koerden gaf gewapend verzet vrouwen de kans om stappen te zetten. De Zapatistas maakten vanaf het begin een punt van de volwaardige deelname van vrouwen. Eén van de leiders, Comandante Ramona, schreef meteen in 1994 een wet over vrouwen om hun rechten vast te leggen. Geen geweld, gelijk loon voor gelijk werk, baas in eigen buik, recht op onderwijs, gelijke politieke participatie, alles stond erin.

Dat sloot mooi aan bij een eigen, interne ontwikkelingen bij de Maya vrouwen. Die hadden schoon genoeg van het onrecht en de onderdrukking, en grepen de kansen die zich voordeden met beide handen aan. Iets wat mensen nogal eens over het hoofd zien:

I contend that social movement researchers and organizers would do well to seek out the views of women like Antonia and Mónica who have been organizing informally in their local communities to meet concrete needs in ways that are culturally meaningful to them, long before the Zapatistas came on the scene.

Die twee factoren leidden tot een revolutie binnen de revolutie. Die vrouwenrevolutie is nog steeds gaande. Het blijft lastig om eeuwenoude patronen te doorbreken. En het EZLN legde de rechten van vrouwen vast in een wet, maar papier is geduldig. In de praktijk komt huiselijk geweld nog steeds voor, en denken mannen nog te vaak dat ze ‘hun’ echtgenote of dochter iets kunnen verbieden.

Maar de bewustwording kwam tot stand en die kentering heeft blijvende effecten. Want als je het eenmaal ziet, kun je het niet meer niet-zien:

a sophisticated analysis appears, one which some psychologists call the “internalization of oppression.” It expresses itself when we ourselves become convinced of our own lack of value as we appropriate and reproduce the values of the dominant order that reduces and exploits us. […] Today they recognize that this internalization/appropriation of the dominant values continues to be present in the minds of their cultural environment, in males, fathers, brothers, sons, and even within themselves because it “contaminates” the mind.

Kortom, het kan, snelle vrouwenemancipatie. Als je maar wilt.

Paus stopt vervolging Amerikaanse nonnen

Ja, ik ben zeer kritisch over Franciscus, de Paus van de R.K. Kerk, maar als ik iets goed kan melden, doe ik dat ook. Bij deze: hij stopt het strafonderzoek naar Amerikaanse nonnen, die volgens conservatieve bisschoppen in de greep waren geraakt van het radicaal feminisme. De inquisitie begon drie jaar geleden en leidde tot veel verzet bij nonnen en leken.

Franciscus sluit vrede met afgevaardigden van nonnenorganisaties.

In een Van de Redactiestuk prijst de New York Times de strategische terugtrekkingsmanoeuvre die Francis op op dit moment uitvoert. De krant omschrijft de start van het onderzoek naar de geloofspraktijk van de nonnen als het resultaat van chauvinisme van de mannelijke leiding in de Vaticaanse bureaucratie. Bovendien kwam het raar over dat de kerkhiërarchie zijn pijlen op nonnen richtte, terwijl het wemelde van de schandalen rond priesters die kinderen bepotelden.

Franciscus lijkt die mening ook toegedaan te zijn, en stopt de pogingen om grip te krijgen op de leiding van diverse nonnenordes. Hij besloot de formele procedure vorig jaar al met een nietszeggend rapport vol frases in de trant van ‘niks aan de hand, we gaan gewoon door met samenwerking’. Een paar dagen geleden werd de vrede officieel getekend en liet de Paus zich uitgebreid fotograferen terwijl hij de vrouwen van de Leadership Conference of Women Religious bezocht. Als symbolisch signaal dat hij echt vrede kwam sluiten.

Volgens de New York Times bewijst de hele geschiedenis vooral dat de vorige Paus de kracht onderschatte van de nonnenordes en de mensen die zien welke goede werken deze vrouwen verrichten. Vanaf het moment dat het Vaticaan het onderzoek naar de nonnen instelde, braken protesten uit. Burgers hielden wakes, theologen riepen in een open brief op tot respect voor de nonnen, en de nonnen zelf reisden naar Rome en hielden in de V.S. een toernee om het belang van hun liefdadigheidswerk te onderstrepen. Hun Nuns on the Bus actie kon rekenen op juichende menigtes.

Deze aanhoudende druk speelt zeker mee in het besluit van Franciscus om het onderzoek af te sluiten. Daarnaast past het werk van de nonnen goed bij de koers die Franciscus wil aanhouden. Kortom, hij zag het licht…..

Elias neemt ontslag als decaan na uitlatingen in verkrachtingszaak

Willem Elias, de in opspraak geraakte decaan van de Vrije Universiteit Brussel, nam ontslag. Hij stapte op nadat hij in een bericht op Facebook een slachtoffer van verkrachting verantwoordelijk stelde voor de zelfmoord van de verdachte, politicus Steve Stevaert. In een verklaring meldt de VUB dat Elias oordeelde dat hij niet langer de onbesprokenheid heeft om de functie van decaan te vervullen.

Elias bood zijn excuses aan tegenover alle slachtoffers van seksueel geweld,  de universitaire gemeenschap en de studenten in het bijzonder. Volgens het VUB bericht wil Elias benadrukken

dat verkrachting banaliseren het laatste is wat hij wou doen. Hij blijft geweldpleging, in welke vorm dan ook, de grootste misdaad vinden.

Da’s mooi gezegd, maar in een openbare brief aan studenten zegt Elias ook nog dit:

Sinds 2 april ben ik virtueel berucht. Ik heb in een emotioneel moment na de dood van Steve Stevaert een domme Facebookpost geplaatst. Dat erken ik ten volle. […] De wijze waarop ik op social media verguisd ben, is een mooi studieobject. Voor psychologen om te bestuderen hoe iemand zich voelt na met alle zonden van de wereld beladen te zijn, maar vooral voor communicatiewetenschappers. Het wordt zeker een schoolvoorbeeld hoe het gebruik van sociale media verkeerd kan uitdraaien.

Met als afsluiting ”Succes met de studies. Willem Elias, Ex Decaan P&E”.

‘Verkeerd kan uitdraaien’ – ja, voor hemzelf. Elias, de Ex Decaan, de arme zondebok, die na een dom bericht ‘verguisd’ en ‘virtueel berucht’ werd. Geen woord over het feit dat het twee weken duurde voordat hij de verantwoordelijkheid nam voor zijn uitlatingen. En dan nog alleen onder druk. Geen woord over het feit dat al snel andere minachtende uitlatingen van hem opdoken – zijn uitlatingen betroffen geen incident, maar een trend.

Tsja. Als ik als psycholoog dit schoolvoorbeeld zou onderzoeken, zou ik denken: deze man onderschatte zijn maatschappelijke en wetenschappelijke status, en hield, verblindt door zijn machtspositie als decaan en blank mannelijk lid van de gevestigde orde, geen rekening met het sociale klimaat. Vervolgens biedt hij nederig excuses aan, maar ondertussen heeft hij vooral medelijden met zichzelf. Waarna de arrogantie volgt: hij ziet in de hele affaire een mooi studieobject. Met hemzelf als middelpunt, zo van ‘ik maakte een fout, maar kijk eens wat een fijn onderzoek het oplevert, wat een leerzaam schoolvoorbeeld’.

Deze passage riekt naar Diederik Stapel, die betrapt werd op systematische fraude en daar na een schikking 120 uur taakstraf voor kreeg. Ook Stapel bood excuses aan, maar bleef met smoezen komen – de druk werd hem teveel, en echt, hij had het niet kwaad bedoeld:

“Ik heb de fout gemaakt dat ik de waarheid naar mijn hand heb willen zetten en de wereld net iets mooier wilde maken dan hij is.”

Aaaaaah, de lieverd…. Je zou bijna vergeten dat hij de loopbanen van allerlei studenten de nek omdraaide en de sociale psychologie een zeer slechte naam gaf. Nee hoor, 120 uur werkstraf, waarna Stapel weer zijn eigen goddelijke gang kon gaan, inclusief publicatie van een boek en plannen voor een theatertour.

Als die wetenschappelijke studie naar De Epische Verguizing van Elias, Het Schoolvoorbeeld er niet komt, kan de Ex Decaan misschien net als Stapel een boek schrijven. Want ondertussen heeft De Redactie de sociale media analyse al gedaan, met als conclusie:

krampachtige analyses als zouden sociale media ‘de moderne schandpaal’ of ‘de open riool’ zijn, bewijzen vooral hoe moeilijk de gevestigde orde omgaat met verlies van het monopolie op massacommunicatie.

Dansen op de revolutie

Emma Goldman zei: ‘als ik niet kan dansen, wil ik geen deel uitmaken van jouw revolutie’. Dus sluit ik de Week tegen Straatintimidatie af met de briljante Twitter hashtag  #DudesGreetingDudes, voor de humor, en deze vette rap:

Shanthony Exum, oftewel Miss Eaves, schreef dit nummer omdat ze het geroep, gefluit en gedoe van mannen volledig zat was. Het ging haar niet alleen om het ‘heej meisje, glimlach eens, heej, lekker kontje, heej’ gedoe (de mildste vorm van straatintimidatie), maar ook om het feit dat veel mannen wilden voorschrijven hoe ze moest reageren. Met een bedankje voor het ‘compliment’ bijvoorbeeld.

In de bij het nummer horende video koos ze bewust voor een rolomkering. Net zoals Hollaback Amsterdam en het campagneteam rond de petitie tegen straatintimidatie deze week deden in Den Haag. Daarmee wilde ze een punt maken: het gaat niet om complimentjes, het is niet onschuldig. Ieder mens, ook mannen, krijgen het op een gegeven moment benauwd als ze constant lastig gevallen worden met claims om aandacht en meer:

One of the defenses of street harassment I hear from men is,“I would love if women were doing it to me.” I wanted to portray in this video that no human regardless of gender would enjoy objectification, unwanted sexualization and harassment.

Dus, mannen, als je de neiging voelt opborrelen om in het openbaar iets te roepen naar meisjes en vrouwen die je niet kent, volg vooral het advies op van Miss Eaves:

Even if they feel like commenting on a stranger’s physical appearance or demeanor, it is best to do something else instead. Maybe eat a waffle? They’re delicious.

Hmmmm….. wafels…..

 

Katten strijden tegen straatintimidatie

‘ t Is de internationale Week tegen Straatintimidatie en twee Amerikaanse organisaties besloten tot een ludieke actie. Vrouwen naroepen op straat? Dan sabelen katten je neer met laserstralen die uit hun ogen schieten. Jawel! En die kat? Een taalgrap, want in het Engels kun je straatintimidatie onder andere vertalen als catcalling – letterlijk: katten naroepen, maar de cat in kwestie is meestal een vrouw. Als ze tenminste geen chick/kuiken is.

De borden zijn neergezet door Feminist Apparel en Pussy Division in New York en Philadelphia. Daarnaast plakten leden van deze organisaties in het centrum van beide steden honderden stickers met dezelfde boodschap. Helaas zijn die vormen van actievoeren nog steeds nodig:

In addition to slandering cats, it should be pretty common sense that women (and unamused people of all unamused genders) aren’t into being yelled at from cars. Yethere we areneeding togive “how to be a person lessons” and remind slimy dudes out there that nope, sorry, street harassment still isn’t cool.

Vandaar. Wil je in Nederland in actie komen? Deze week gaat Hollaback Amsterdam live. Je kunt ook nog steeds de petitie op www.straatintimidatie.nl ondertekenen. Bij 40.000 steunbetuigingen kan het campagneteam maatregelen tegen catcalling aan de orde stellen in de Tweede Kamer.

VIDA telling toont lichte vooruitgang

Vrouwen kopen en lezen meer romans, maar als het gaat om recensies schrijven en bepalen welk boek hét boek is, hebben mannen het nog steeds voor het zeggen. Dat blijkt uit de meest recente telling van VIDA, een organisatie die de genderverhoudingen bijhoudt in Engelstalige literaire bladen en krantensupplementen. Wel ziet VIDA lichte vooruitgang.

Soortgelijk onderzoek van Opzij toonde in Nederland dezelfde oververtegenwoordiging van mannen aan. Evenals een steekproef van dit weblog. Boeken van vrouwelijke auteurs delven nog steeds het publicitaire onderspit. Wie weet krijgen ook wij vooruitgang te zien, nu na VEERTIEN JAAR eindelijk een schrijfster het boekenweekgeschenk mag leveren. Esther Gerritsen is de gelukkige.

Terug naar de Engelstalige wereld. VIDA nam 2014 door en kan gelukkig melden dat verschillende bladen moeite deden om de verhouding tussen de seksen meer in evenwicht te brengen. Zo lukte het The New Republic om het vrouwelijke aandeel te laten stijgen van 7% in 2013 naar 29% in 2014. Harper’s zat in 2013 al op 29% en wist dat vorig jaar op 40% te brengen.

Daar tegenover staat dat onder andere de London Review of Books vrouwen juist minder ruimte gaf dan in voorgaande jaren. En bij The Times Literary Supplement stagneert het al jaren. Vrouwelijke recensenten komen daar niet verder dan rond de 28%. Ook The Nation blijft al jaren hangen op circa 20 procent.

Webmagazine Slate benadrukt bij dit alles dat het niet alleen gaat om de cijfers. Die geven structurele achterliggende problemen aan:

The cultural default is to treat men as voices of authority and wisdom while relegating women to the role of mere consumers whose opinions are given little weight. That problem is not easily reducible to numbers.

Het gaat om een mentaliteit, en dan gaan veranderingen langzaam. Toch is er wel wat veranderd. In 1978 vroegen feministen voor het eerst aandacht voor seksistische literaire kritiek. Op enkele uitzonderingen na doen recensenten tegenwoordig hun best om mannelijke en vrouwelijke auteurs op dezelfde manier te bespreken. Vooruitgang.

Daarnaast krijgen auteurs die een neerbuigende houding jegens vrouwen vertonen, steeds vaker tegenwicht. Ook dat is een verbetering ten opzichte van vroeger, toen handelsonbekwame vrouwen het meestal niet in hun hoofd haalden om mannen  publiekelijk tegen te spreken.

Zo besloot Kristien Hemmerechts haar pen op te nemen tegen machoschrijvers, die tot in de details opschrijven hoe op leeftijd geraakte mannelijke hoofdpersonen minderjarige meisjes al dan niet met geweld penetreren. En toen een mannelijke auteur de vrouwtjes opriep gewoon betere boeken te tikken, dan volgen de prestigieuze literaire prijzen vanzelf (ha!), fileerden vrouwen zijn drogredenen en blinde vlekken genadeloos.

Zelfs mannen beginnen zich ongemakkelijk te voelen bij de dominantie van hun sekse: ,,Het hele waardensysteem van de literatuur is in Nederland opgehangen rondom mannen van middelbare leeftijd, van recensenten tot uitgevers,” signaleerde auteur Phillip Huff. Ook dertien blanke mannelijke boekenweekgeschenk-schrijvers op een rij stuitte op steeds meer kritiek. Dat zijn goede tekenen….

Gender blijft probleem voor Clinton

Clinton stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen van de V.S. Volgens Amerikaanse media heeft ze geleerd van haar poging in 2008. Destijds probeerde haar campagne gender buiten de deur te houden. Die strategie leidde ertoe dat Clinton te mannelijk overkwam, terwijl het niet zorgde voor een vermindering van seksistische aanvallen. Deze keer gaat Clinton gender niet uit de weg. Integendeel, haar sekse en genderkwesties in het algemeen vormen de basis van haar campagne. Maar of het nu wel goed zal gaan….?

Sommige Amerikaanse media kondigen zelfs aan dat Clinton als een feministe campagne zal voeren. Wetende dat Republikeinen alle negatieve stereotypen over mannenhatende feministen van stal zullen halen, wil Clinton haar status als grootmoeder benutten:

by channeling them through her newest role: Grandma. “My granddaughter has just as much God-given potential as a boy who was born in that hospital on the same day,” she told a convention of female real estate executives in October.

Daarnaast verwachten insiders dat Clinton een punt gaat maken van het historische karakter van haar campagne. Vrouwen traden zelden op als hoofdkandidaat van hun eigen presidentscampagne. In 1872 probeerde Victoria Woodhull het bijvoorbeeld, maar ze kreeg nauwelijks stemmen. Wel veel hoon. In 1972 deed Shirley Chisholm een poging, maar ook die campagne faalde. Kortom, vrouwelijke kandidaten schitteren vooral door afwezigheid.

Obama lukte het om als eerste zwarte man president te worden. Zou Clinton als eerste blanke vrouw president kunnen worden? Goeie vraag. Misschien schrikt Clinton met haar genderfocus mannen af. Maar het gaat dieper. Veel Amerikanen zeggen dat ze voor gelijke rechten etc. zijn, maar vinden vrouwen eigenlijk inferieur. Kiezers en de media nemen vrouwelijke kandidaten ook veel kritischer de maat dan mannelijke kandidaten.

Daarbij komen vrouwen regelmatig terecht in scenario’s waarbij je niet kúnt winnen. Als je vriendelijk bent vinden mensen je een slappe leider, treed je assertief op dan ben je prompt een bitch. Zulke onmogelijke spagaten leiden tot overtuigingen dat vrouwelijke kandidaten tot mislukken gedoemd zijn. Seksistische verslaggeving doet daar nog een schepje bovenop, en klaar is uw doemscenario.

Clinton’s campagne leidde in 2008 tot talloze staaltjes walgelijk seksisme.

In Nederland besteden bladen als Intermediair aandacht aan dit soort ‘double bind’ situaties die de emancipatie van vrouwen in de weg staan. Het blad noemt de in Amerikaanse onderzoeken geschetste situaties herkenbaar. Zeker in de politiek zou ik daar aan toevoegen. Ons land heeft tot nu toe geen enkele vrouwelijke premier gehad. Mannelijke partijleiders vergeten hun vrouwelijke nummer twee bij formatiebesprekingen, en wie daar vragen over stelt krijgt te horen dat hij/zij zeurt.

Met het huidige politieke klimaat in Nederland ziet het er niet naar uit dat hier snel verandering in komt. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen. Ik laat graag ervaringsdeskundige Pauline van Viegen aan het woord:

Zolang kandidaatstellingscommissies zich beklagen over het beperkte aantal (geschikte) vrouwen dat zich meldt en vervolgens enkel de moeite nemen om “uit de groslijst enkele acceptabele vrouwspersonen op te diepen”, om vervolgens een lijst te presenteren waar voornamelijk mannen op staan, moeten we vooral niet verbaasd zijn wanneer er zich een volgende keer wederom nauwelijks vrouwen melden. Men wekt immers de indruk dat politiek een mannenaangelegenheid is, waar voor vrouwen weinig ruimte is.

Zal het in de V.S. anno 2015 en 2016 beter gaan dan in Nederland? We zullen ’t zien…

Actievoerders leggen decaan vuur aan de schenen

Willem Elias, decaan bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB), dacht in de verkrachtingszaak rond politicus Steve Stevaert ongestoord het slachtoffer de schuld te kunnen geven. Alleen liep het deze keer radicaal anders. Mensen lopen massaal te hoop en de roep om zijn ontslag zwelt aan. Het is de nieuwste ophef in buurland België, waar vrouwen en mannen steeds duidelijker laten merken dat ze de onverschilligheid rondom seksueel geweld tegen vrouwen meer dan zat zijn.

Willem Elias schatte de tijdgeest verkeerd in.

Wat gebeurde er? Politicus Steve Stevaert pleegde zelfmoord nadat uitlekte dat justitie hem wilde vervolgen in verband met een beschuldiging van verkrachting. Aan de ene kant erg triest. Zelfmoord kent alleen verliezers. Opgemerkt zij echter dat de zaak een klassiek patroon volgde: eerst ontkende Stevaert, daarna gaf hij toe dat er seksueel contact plaats had gevonden. Tot slot beweerde hij in één moeite door dat de vrouw zelf wilde.

Justitie geloofde dat laatste niet. De kwestie dreigde uit te monden in een strafzaak. Stevaert wachtte dat niet af. Daarop deed Willem Elias de volgende uitspraak:

We zullen je missen, Steve. Je was een fijne man en bijzonder intelligent. De vrouwen… een zwakheid die we begrijpen. Aan de dame die deze beslissing op haar geweten heeft, toch graag dit: voor een verkrachting ga je onmiddellijk naar de politie, of desnoods de dag nadien. Niet drie jaar later.

Tsja, zou je zeggen. Een mening. Maar van wie? Van professor Willem Elias. Decaan van de faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel. Tevens voorzitter van het Hoger Instituut voor Schone Kunsten. En voorzitter van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschap en Kunsten. Een man uit de intellectuele en culturele elite. Iemand met een grote maatschappelijke invloed.

Die gezaghebbende status maakt het problematisch dat Elias van ‘we’ spreekt. Met dat ‘we’ vereenzelvigt Elias zich met zij die vinden dat mannen hun vrijheid mogen hebben en  dat anderen daar niet zo moeilijk over moeten doen. Vrouwen bepotelen? Niets meer dan een zwakheid, iets wat mannen zoals Elias best begrijpen. Want vrouwen? Ach:

De decaan noemde “de vrouwen” een zwakheid, als een pint of een blik kaviaar, een voorwerp dat je in een onbewaakt moment overdadig gebruikt zonder op haar acht te slaan. Die uitspraak vervaagt ook de lijn tussen don Juanschap en seksuele agressie; de zedenklacht ging over het laatste.

Daarnaast versterkt Elias verkrachtingsmythes, waarbij wantrouwen jegens het slachtoffer centraal staat. Zo geldt ‘niet meteen aangifte doen’ in dat vrouwvijandige stelsel van overtuigingen als verdacht. Terwijl iedereen met een beetje kennis van psychologie weet dat vrouwen heel verschillend kunnen reageren op seksueel geweld, en soms pas na een tijd in staat zijn om in actie te komen. Sterker nog, hét probleem is dat zoveel meisjes en vrouwen zwijgen en nooit aangifte doen: negen op de tien blijft stil.

Daarbij schatten vrouwen correct in dat ruchtbaarheid geven aan seksueel geweld als een boemerang bij henzelf terug kan komen, in de vorm van verwijten, hoon, beschuldigingen en andere narigheid. Precies dat wat professor Elias met zijn verwijten en beschuldigingen aan het adres van de betrokken vrouw opnieuw bewijst. Erger nog: hij stelt haar direct verantwoordelijk voor de beslissing die Stevaert nam. Zij heeft volgens Elias zijn zelfmoord op haar geweten. Grof geschut.

Elias had wellicht niet door dat het klimaat begint te veranderen. Hij kwam met zijn vergoelijkende opmerkingen in een tijd waarin vrouwen steeds vaker aangeven dat ze de onverschilligheid en respectloosheid zat zijn. België zat nog midden in de #wijoverdrijvenniet campagne, bijvoorbeeld.

In dat strijdbare klimaat viel Elias’ reactie verkeerd. Zijn reactie op de kritiek op zijn bericht viel ook verkeerd. Na de ophef liet Elias via sociale media namelijk weten:

Steve was gewoon een zeer goede vriend, die in het water zien springen vind ik niet leuk. Meer moet men achter deze bekentenis onder vrienden niet zien. Wie daar niet kan mee leven moet zich maar ontvrienden.

Dit toondove standpunt gooide olie op het vuur. Zoals gezegd roepen mensen inmiddels door middel van open brieven en petities op tot het ontslag van Elias. Een video van Ashley Vandekerckhove, zelf overlever van verkrachting, ging prompt viraal. Ook zij eist maatregelen tegen Elias. Feministische weblogs roepen mensen op om de VUB te mailen, Facebook te gebruiken voor protestacties, en brieven te sturen.

Inmiddels heeft de Paul de Knop, rector van de VUB, laten weten de reactie van Elias volstrekt ongepast te vinden. Het Faceboekbericht van de decaan ”engageert de  universiteit niet en is geen uiting van ons gedachtegoed”, zei hij. Daarmee distantieert de universiteit zich van de uitlatingen van Elias. Of dat genoeg is om de protestacties wind uit de zeilen te nemen valt nog te bezien.

UPDATE: Elias blijkt in het verleden herhaaldelijk kwetsende uitspraken over vrouwen en slachtoffers van seksueel geweld te hebben gemaakt. Ook werd bekend dat de Vrije Universiteit de decaan officieel gaat berispen en een onderzoek naar hem instelt.

Doe mee aan de week tegen straatintimidatie

Noteer ‘m in je agenda: 12 tot en met 18 april 2015 vindt de week tegen straatintimidatie plaats. Ook Nederland doet mee: op 14 april gaat de site van Hollaback Amsterdam live. (Je kunt nu al op Facebook terecht voor de bijbehorende actiepagina). Een dag later, op 15 april, houden de initiatiefnemers van www.straatintimidatie.nl een actie in Den Haag. Mensen kunnen de rollen omdraaien en op een ludieke manier mannen lastig vallen.

De campagnegroep, die wetgeving tegen staatintimidatie op de agenda van de Tweede Kamer wil zetten, schrijft in haar eerste nieuwsbrief:

We hebben weer publieke acties gepland staan voor de lente! Bij deze actie draaien we de rollen om en gaan we mannen seksueel intimideerden op straat. Daarna bieden we excuses aan en vragen hen hoe ze dat ervaarden. Dit doen wij samen met iHollaback Amsterdam tijdens de internationale week tegen straatintimidatie. De actie staat gepland voor 15 april, in Den Haag. Doe je mee?

Wie erbij wil zijn met de actie op 15 april kan voor meer informatie mailen naar contact@straatintimidatie.nl .

Los van dit type actie kun je op allerlei andere manieren meedoen aan de week tegen straatintimidatie. Door menselijk fatsoen te vertonen en assertief te zijn. Mogelijkheden:

  • Voel je de neiging opkomen om een vrouw na te roepen op straat en/of ongevraagd commentaar te leveren op haar borsten, billen, benen of andere lichaamsdelen? Zie er vanaf, doe het niet.
  • Maken vrienden flauwe grappen waarin vrouwen gereduceerd worden tot seksobject? Zeg hardop en expliciet dat je dit niet grappig vindt.
  • Sta je erbij als vrienden op straat vrouwen naroepen, of erger? Vraag je vrienden of ze ook zo zouden praten en handelen als het ging om hun zus, een goede vriendin, of hun moeder. Vraag hen op te houden. Verlaat indien nodig de groep.
  • Zie je dat iemand een meisje of vrouw lastig valt in de openbare ruimte? Volg deze tips. Regel 1 is jezelf niet in gevaar brengen, maar onderneem als dat mogelijk is acties zoals deze: mobiliseer omstanders, bel het alarmnummer 1-1-2, onthoud de kenmerken van de dader, laat het slachtoffer niet alleen.
  • Je gsm is een machtig wapen. Maak, als dat veilig is voor jezelf, een opname en upload het incident naar een site zoals Hollaback.

Maar het aller, allerbelangrijkste is: neem de ervaringen van vrouwen serieus. Vertel ons niet hoe we ons zouden moeten voelen, hoe we volgens jou zouden moeten reageren, of wat dan ook. Wij overdrijven niet. Wij vertellen wat we meemaken. Luister naar ons, meisjes en vrouwen, als wij iets vertellen over straatintimidatie. En doe wat je kunt om de straat voor iedereen toegankelijk en veilig te houden.

Fijne Paasdagen!

Aan alle lezeressen en lezers van dit weblog: fijne Paasdagen!

Enneh, omdat dit een feministisch weblog is: er is niets waar je niet een seksueel geobjectificeerde vrouw tegenaan kunt gooien. Zelfs de wens om vrolijke Paasdagen te hebben, ontsnapt daar niet aan. Zoekend naar een leuk plaatje voor een paasgroet aan mijn lezeressen en lezers, kwam ik namelijk ook dit soort Paaswensen tegen. Voor de borstenman:

Of, voor de man die liever een paar sexy billen ziet:

Lijkt me een goeie toevoeging aan de collectie van het museum voor huis- tuin en keuken seksisme…