Tag Archives: zwaarden

Vrouwen worden zichtbaar als je goed kijkt

Women Inc lanceerde onlangs de campagne ‘Beperkt Zicht’. Kern van het verhaal: als je uitgaat van stereotiepe beelden over mannen en vrouwen, sla je vaak de plank mis. Je ziet niet wat er is. Voorbeelden te over. Zo classificeerden archeologen een Vikinggraf bij de Zweedse plaats Birka als de laatste rustplaats van een mannelijke krijger, gezien de zwaarden, paarden en andere ”mannelijke” grafgiften. Onderzoek wijst nu echter uit dat die stoere Vikingman een stoere Vikingvrouw is.

Het graf bij Birka was al bekend sinds 1880. De mensen die destijds betrokken waren bij de vondst, concludeerden dat de aanwezigheid van een zwaard duidde op een man. Niet zomaar een man, maar een groot militair leider. Het graf bevatte namelijk ook andere rijke giften, en de skeletten van twee paarden.

De botten van het lichaam verdwenen in een archief en niemand keek er meer naar. Totdat moderne wetenschappers de ontdekking opnieuw onderzochten en iets vreemds opmerkten aan de botten. Ze waren iets te verfijnd en te dun om toe te behoren aan een man. Na verder onderzoek bleek de belangrijke militaire leider inderdaad het vrouwelijke geslacht te hebben.

Deze her-identificatie past in een breder patroon. Er lopen al langer onderzoeken naar de resten van lichamen in Vikinggraven. In 2014 werd bijvoorbeeld bekend dat het bij graven, waarvan wetenschappers eerst zeiden ‘allemaal mannen’, in de helft van de gevallen ging om een vrouw. Ook in deze gevallen zorgden grafgiften voor verkeerde identificaties. Zwaard = man, luidde de regel. Alleen begroeven de Vikingen vrouwen ook met hun zwaarden.

Zelfs als echter duidelijk is of het graf een vrouw of een man bevat, kan het mis gaan. Zo vonden archeologen twee graven met een identieke opzet. De ene, in Gokstad (Noorwegen) bestond uit een schip met daarin allerlei grafgiften en het lichaam van een man. Dat moest een Vikingleider van ongekende statuur zijn, nam men aan. Twintig jaar later vonden mensen in Osburg een ander scheepsgraf, met daarin de lichamen van twee vrouwen. Nu spraken wetenschappers echter niet van een groot leider. Nee, het zou gaan om een koningin die haar status dankte aan haar huwelijk, en die waarschijnlijk met een slavin begraven was.

Oeps, wetenschap, your bias is showing….

Mooi dat wetenschappers vaker terug naar de tekentafel gaan. Botten opnieuw onderzoeken, feiten achterhalen, en minder snel een aanname doen. Want die schoten uit de heup raken meestal kant noch wal.

Advertenties

Invasie van de Vikingvrouwen

Vrouwen maakten zeer waarschijnlijk een veel groter aandeel uit van de groepen Vikingen die Groot-Brittanië koloniseerden dan wetenschappers eerst dachten. Nadere bestudering van veertien graven uit die tijd wijst uit dat bijna de helft het skelet van een vrouw bevatte. Wetenschapper Shane Macleod meldt in vakblad Early Medieval Europe dat vrouwen er vanaf het begin bij waren, tijdens de eerste invasiegolf van 865.

Macleod durft nog geen algemene uitspraken over de gehele Vikingperiode in Engeland te doen. Veertien graven is namelijk niet meer dan een begin. Maar hij durft wel de stelling aan dat vrouwen waarschijnlijk veel talrijker waren dan archeologen eerst dachten.

Want wat gebeurde er? De archeologen troffen grafgiften zoals zwaarden en strijdbijlen aan, en schreven het graf dús toe aan een man. Dat klopt niet. Ook vrouwen kregen namelijk zwaarden mee in hun graf. Hun sekse kwam pas aan het licht toen wetenschappers de skeletten van veertien mannengraven onderzochten en merkten dat het in zes van de gevallen om vrouwen ging. Eén skelet was te beschadigd om uit te maken of het een man of een vrouw was. Het is gezien dit mechanisme heel goed mogelijk dat archeologen meer vrouwen over het hoofd zagen, omdat de grafgiften niet aan de verwachtingen voldeden en dús toegeschreven werden aan een man.

Het kost tijd en geld om de skeletten van alle bekende graven uit de Vikingtijd te onderzoeken, maar nu is al duidelijk dat de interpretatie over het Vikingverleden van Engeland aan een herziening toe is. Veel mensen staarden zich tot nu toe blind op het beeld van de stoere Vikingkrijger, maar die krijger had waarschijnlijk een vrouw naast zich die net als hij verre tochten naar nieuwe landen ondernam en na haar dood een zwaard in haar graf meekreeg…