Tag Archives: ziekenhuis

Dood vrouw in Iers ziekenhuis was ongelukje

De dood van een zwangere vrouw in een Iers ziekenhuis was een ongelukje. Wel had de medische zorg beter gekund. Tot die conclusie komt een commissie van juristen, die de zaak van Savita Halappanavar onderzocht. De vrouw kreeg vorig jaar ernstige problemen rondom haar zwangerschap, maar artsen weigerde een abortus zolang de foetus nog tekenen van leven vertoonde. Ierland is immers een katholiek land, en abortus mag om die cultuur-religieuze reden niet. De 31-jarige vrouw stierf uiteindelijk aan een bloedvergiftiging die samen hing met haar miskraam.

De onnodige dood van de 31-jarige vrouw leidde tot protesten en stille marsen.

Dat is dus een ongelukje. De jury oordeelde wel dat Halappanavar slechte medische zorg ontving. Daarom komt de commissie met aanbevelingen. Die komen vooral neer op betere communicatie en registratie: medisch personeel moet meer informatie met elkaar delen, en ziekenhuizen moeten beter vastleggen wat er gebeurt rondom (gegevens over) bloedvergiftigingen. De commissie wil ook dat er een protocol komt met duidelijke richtlijnen voor het afbreken van een zwangerschap als het leven van de vrouw in gevaar is. Artsen hoeven dan minder bang te zijn voor strafzaken achteraf.

De weduwnaar van Halappanavar laat het er niet bij zitten:

Outside the courtroom, Mr. Halappanavar said legal action would continue to try to hold particular staff members responsible for his wife’s death. He said the hospital’s inaction for several days while his wife’s health deteriorated during a drawn-out, painful miscarriage meant she might as well have stayed at home. “They could have intervened right from Day 1 because they knew the fetus was inviable, so why wait?” he said, adding that the testimony had pinned down systemwide failures but no personal responsibility.

Andere commentatoren wijzen erop dat dit individuele geval niet op zichzelf staat. Keer op keer merk je dat er schrijnende wantoestanden ontstaan als vrouwen geen baas in eigen buik kunnen zijn. Zo speelt op dit moment een soortgelijke situatie in Ecuador. Ook hier geldt een totaal verbod op abortus. Een 22-jarige vrouw heeft zelf medische aandoeningen, en is zwanger van een niet levensvatbare foetus. Als zij deze zwangerschap uit moet zitten bestaat er een groot risico dat ze zal sterven aan complicaties bij de bevalling, maar ze krijgt geen hulp zolang een gerechtshof geen uitspraak doet of een medisch noodzakelijke abortus doorgang kan vinden. Artsen staan op dit moment werkloos toe te kijken hoe haar conditie achteruit gaat.

Als een land een vorm van zwangerschapsafbreking al toestaat, springen er meteen fanatiekelingen op om dat recht acuut weer in te perken. Die mensen opereren niet in een isolement. Onder andere Engeland merkt dat radicale organisaties uit de V.S. hun agressieve anti-abortusmethoden naar andere landen exporteren, met alle gevolgen van dien:

The anti-abortion lobby hate adult women, I think; give them their way, and they will have more dead women, more thwarted women in poverty and trapped. Forced motherhood is a kind of slavery, because motherhood and autonomy can never coexist. Restrictions on abortion killed Savita Halappanavar; they almost certainly killed Karnamaya Mongar too. We should remember it.

Libische verpleegkundigen vechten voor gelijkheid

Kom daar nog eens om bij Nederlandse kranten: een uitgebreide reportage over Libië, vanuit het oogpunt van gender. The Guardian publiceerde een artikel over verpleegkundigen, werkzaam in bij de spoedeisende hulp van een groot ziekenhuis in de Libische stad Misrata. De vrouwen zijn erop gebrand om te laten zien dat ze dit zware werk aankunnen. Ze willen niet dat hun mannelijke collega’s op hen neerkijken en hen weer naar huis sturen. Regel één daarbij: niet huilen, wat er ook gebeurt. Zie ook de indrukwekkende fotoreportage behorende bij het artikel.

Verpleegkundigen in Misrata, Libië. Foto: The Guardian.

De verpleegkundigen bevinden zich in de frontlinie en krijgen dagelijks patiënten binnen met de meest zware verwondingen. Voorheen waren zusters buitenlandse verpleegkundigen. Toen de oorlog uitbrak, vluchtten die net als andere buitenlanders weg uit Libië. De regering maakte het mogelijk dat vrouwen uit eigen land de opengevallen plekken opvulden en als verpleegkundige aan het werk konden.

In die zin vergelijkt The Guardian de situatie met Engeland tijdens en na de tweede wereldoorlog. Ook toen was er een tekort aan arbeidskrachten en konden vrouwen functies vervullen die voorheen aan mannen voorbehouden waren. Na de oorlog wilden de Engelsen het veroverde terrein niet zomaar opgeven. Ze hadden laten zien dat ze het werk aankonden, en wilden door. Het leverde een sociale mini revolutie op.

Deze ontwikkeling zien de verslaggevers van The Guardian dus ook in Libië. Dat vrouwen nieuwe dingen doen, zorgt ook hier voor sociale veranderingen:

The result has been a mini-revolution. Normally, female medical students are not allowed near a patient for the first three years of study, unlike their male counterparts. All that has now changed. “When I came here I didn’t know anything, not the names of the instruments, nothing,” said Hannin Mohammed, 21. “Now I know so much. I am working with the patients.” War has brought other benefits. “Before the war we could not go to a café. Big trouble,” explains 21-year-old student Faten Abd. “If you went to a café there would be too many eyes looking at you. They would be talking bad things. Now we can do it, nobody minds.”

Bovendien verandert de houding van de mannen door de nieuwe rol die vrouwen op zich nemen:

This dedication has rubbed off on male staff. “The attitude to the women has changed,” says Dr Terek Bensmail, a Misratan doctor who works in Coventry but has returned since the fighting began. “Without them there would be a disaster. The way they have done things it’s put them in front in the equality issue.”

Verloskundige krijgt schuld van babysterfte

Uh oh, de verloskundige heeft het gedaan. Wie thuis bevalt loopt twee keer zoveel kans op een dode baby dan wanneer je naar het ziekenhuis gaat, zou uit onderzoek van het UMC Utrecht blijken. Alleen de Volkskrant heeft het over hogere babysterfte door een falend systeem. Andere kranten, zoals het Parool, Trouw en Nu.nl schrijven het ANP over en wijzen een schuldige aan: ‘hoge babysterfte mogelijk door verloskundige. ‘

Fijn dat de krantenkoppen het woord ‘mogelijk’ bevatten, want dan hou je nog wat ruimte over voor als het opeens niet klopt. Maar wie minder aandachtig leest ziet alleen dat de verloskundige het probleem is. Dat is opvallend, want in 2008 was dat niet zo. Na Frankrijk en Letland scoort Nederland het slechtste als het gaat om baby’s in leven houden in de periode vlak voor, tijdens en na de bevalling. Het NRC was in 2008 erg duidelijk over de oorzaken, en verloskundigen hadden daar weinig mee te maken:

Nederlandse moeders zijn gemiddeld ouder, er zijn meer fertiliteitsbehandelingen en er worden meer meerlingen geboren, wat een hogere kans op complicaties en sterfte geeft. Ook heeft Nederland mogelijk veel allochtone zwangeren, een groep die een hoge perinatale sterfte kent. Uit recent, nog niet gepubliceerd onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat de thuisbevalling geen rol speelt bij de te hoge babysterfte: vrouwen bij wie de kans op complicaties klein is, kunnen even goed thuis bevallen als in het ziekenhuis

Pas in juli 2010 berichtte de Volkskrant over onderzoek van de Erasmus Universiteit. Daaruit bleek dat de schotten tussen verloskundigen en gyneacologen het grootste probleem vormden. Omdat vroedvrouwen en artsen niet goed overleggen, bleven risicovolle bevallingen buiten beeld en werden moeders die thuis wilden bevallen opeens overvallen door allerlei drama’s. Met hogere babysterfte tot gevolg. Dus niet de verloskundige was de mogelijke oorzaak van babysterfte, maar het gebrek aan communicatie tussen vroedvrouwen en artsen. Een gezamenlijke verantwoordelijkheid dus.

Ondanks de koppen in andere kranten is het Volkskrantartikel van 3 november nog steeds in lijn met deze eerdere onderzoeken. De oorzaak is een falend systeem. Het gebrek aan communicatie tussen vroedvrouwen en artsen komt opnieuw naar voren als het grootste probleem. Alleen de oplossing is nieuw: iedereen bij het eerste kind op naar ziekenhuis of geboortecentrum, als het aan de onderzoekers van het UMC Utrecht ligt.

Hoogleraar verloskunde Simone Buitendijk zag de bui al hangen en liet eind september weten dat ‘iedereen op naar het ziekenhuis’ niet de oplossing is voor de babysterfte. Zo staat volgens Buitendijk Frankrijk op nummer 1 als het gaat om babysterfte, terwijlzo’n beetje iedere vrouw daar bevalt in het ziekenhuis.  

De hoogleraar kent de onderzoeken van de afgelopen jaren, maar vindt dat die te weinig de diepte in gaan of goochelen met cijfers. Zo tellen late abortussen mee in de babysterfte, en melden de onderzoeken niet dat 85% van alle sterfte voortvloeit uit medische problemen zoals ernstige aangeboren afwijkingen of vroeggeboorten. Echt grondig uitzoeken wat er gebeurt blijft tot nu toe achterwege, stelt Buitendijk:

Ik wil samen met een beperkt aantal West-Europese landen meer de diepte in wat betreft die sterfte, maar daar is helaas tot nu toe geen budget voor. Het is altijd strijden om één pot geld. Zwangerschap en moederzorg zijn ondergeschoven kindjes tegenover kanker, hart- en vaatziekten en genetica.

Zolang de feiten niet diepgaand onderzocht worden, blijft het maar al te gemakkelijk om met het vingertje naar de verloskundige te wijzen. Dan hoef je niet na te denken over het systeem, de rol van artsen, of samenwerking tussen groepen die elkaar niet zo goed kunnen vinden. Laat staan dat je het hebt over wat vrouwen zelf willen.