Tag Archives: vrouwenhaat

Baudet valt zelfstandige vrouwen aan en dat is volstrekt voorspelbaar

Heerlijk, het boek Down Girl van Kate Manne. In dit werk analyseert de filosofe het verwrongen normen- en waardenstelsel van patriarchale samenlevingen. Na het lezen van haar werk kun je door alle ruis heenprikken, als een man weer eens van leer trekt tegen vrouwen die hun plek niet kennen. Zoals Thierry Baudet met zijn artikel in het conservatieve American Affairs Journal, heel toevallig net gepubliceerd voor zijn debat met Rutte en de Europese verkiezingen. Zijn standpunten in dat stuk zijn helemaal niet verwarrend, zoals de Telegraaf beweert. Integendeel, ze bestaan uit volstrekt voorspelbare aanvallen op vrouwen die niet willen geven, met als verergerende factor overtredingen uit categorie 3.

Thierry Baudet maakt al langer duidelijk dat hij vrouwen niet hoog acht. Zo kwam hij in 2017 nog uitgebreid in het nieuws met zijn meningen, waarin duidelijk wordt hoe hij ons ziet:

‘De realiteit is dat vrouwen niet alleen maar met omzichtig “respect” behandeld willen worden door hun sexpartner; dat ze helemaal niet willen dat je hun ‘nee’, hun weerstand respecteert: de realiteit is dat vrouwen overrompeld, overheerst, ja: overmand willen worden.’

Dat heet verkrachting en dat is een misdrijf, Baudet.

Later volgde opnieuw ophef toen Baudet seksistische uitspraken deed over vrouwen, die meer geïnteresseerd zouden zijn in vrouwendingetjes:

‘Ik weet wel dat vrouwen over het algemeen minder excelleren in een heleboel beroepen en minder ambitie hebben. Vaak ook meer interesse hebben in gewoon meer familieachtige dingen enzo.’

En nu dan zijn stuk in het American Affairs Journal. De redactie geeft hem ruimte voor een bespreking van de meest recente roman van Michel Houellebecq, en Baudet neemt in het stuk de ruimte om voor eigen rekening door te mijmeren over de diepere betekenis die deze roman zou hebben. Met dat als excuus propageert hij vervolgens zijn eigen ideeën hoe het zou moeten met ‘de beschaving’, de ‘mensheid’, en de plek van mannen en vrouwen in die beschaving. Daarbij richt hij zijn pijlen vooral op het feminisme en vrouwen die daardoor op een verkeerd spoor zijn beland.

Met zijn betoog valt Baudet vrouwen aan op een manier die Kate Manne beschrijft in haar analyse van misogynie. In een patriarchale samenleving zoals we die hebben, ja, ook in Nederland, verwachten mensen dat vrouwen geven, stelt Manne. Mensen, in het bijzonder mannen, hebben recht op als vrouwelijk gecodeerde diensten en voorzieningen, zoals een schoon huis, aandacht, kinderen, steun zoals onbetaalde emotionele zorg, alles zodat hij zich lekker in zijn vel blijft voelen. Dat laatste is belangrijk want mannen mogen zich niet kwetsbaar tonen. Hun eigen vrouw moet opdraaien voor zijn emotionele arbeid, signaleert filosofe Briana Toole in een bespreking van Kate Manne’s model:

men are motivated to enforce the patriarchal social order because the norms that govern male behavior are so repressive that they cannot get “feminine-coded goods” except from women. This in turn motivates them to engage in misogynistic behavior, so as to ensure they can access these goods.

Vrouwen moeten dus geven en mannen hebben er baat bij dat zij de gewenste diensten en zorg van vrouwen blijven ontvangen. Op hun beurt mogen vrouwen in dit wereldbeeld geen aanspraak maken op als mannelijk gecodeerde verworvenheden, signaleert Manne. Mannen zijn degenen die recht hebben op een publiekelijk podium, status, geld, bijvoorbeeld in de vorm van een betaalde baan, zeggenschap over lijf en leven.

Torn je aan dit verwrongen normen- en waardenstelsel, dan breekt de hel los op manieren die Kate Manne nauwkeurig in kaart bracht en die in dit voorval rond Baudet de voorspellende waarde van haar model bewijzen. Vrouwen die deze als vrouwelijk gecodeerde diensten en voorzieningen niet willen geven, of alleen op hun eigen voorwaarden, overtreden het basisprincipe van geven. Ze krijgen vervolgens aanvallen te verduren van het type kil, onvrouwelijk, gemeen. Vrouwen die willen claimen wat van mannen is (in dit patriarchale stelsel van normen en waarden) zijn nog erger. Zij overtreden categorie 3 en verworden tot monsters, robotachtige, onechte wezens, enge bitches die goedschiks of kwaadschiks terug hun hok in moeten, anders volgt de Apocalypse.

Baudet beschrijft die totale ondergang van alles bijzonder beeldend, en verpakt zijn mening zelfs nog in het weeïge cadeaupapiertje van ‘domme gansjes, het is ook in jullie eigen belang dat we terugkeren naar de oude situatie’. Lees en huiver:

Today women, from an early age, are encouraged to pursue a career and be financially independent. They are expected to reject the traditional role of supporting a husband and strive instead for an “equal” relationship in which “gender roles” are interchangeable. But how has this really been working out for them? What hap­pens when they hit thirty? If they continue to work full hours, building a family becomes extremely difficult, if not impossible. This is why women in the Western world increasingly tend to have fewer children—if they even have them at all. Work and children then often limit the time available for the maintenance of a committed relationship, and rare are the lovers that both work full hours, rear children, and invest sufficiently in each other for the marriage to remain healthy over time. An inevitable result of all this is the demographic decline of Europe. Another outcome is constant con­flict, constant competition—and in the end, fighting, divorce, and social isolation—and a new generation of boys and girls growing up in such disfigured settings.

Om die ellende te stoppen moeten we volgens Baudet terugkeren naar aloude tradities. Concreet: dat vrouwen stoppen met carrières nastreven (= op een nare manier de concurrentie aangaan met de mannen voor wie betaalde banen eigenlijk bedoeld zijn). Vrouwen moeten weer dienen en zorgen. En, zoals hij elders in het stuk en eerder in publieke fora al liet merken, verplicht kinderen baren.

Mannen hangen er in deze voorstelling van zaken maar wat bij. De schijnwerpers zijn niet op hen gericht. Ze kunnen in deze opvatting buiten schot blijven en ongestoord doorgaan met wat ze altijd al deden of niet deden. Mannen zijn onproblematisch, doorgeschoten individualisme en feminisme zijn niet hun probleem, mannen hebben weinig te maken met het onderhouden van sociale relaties en het bieden van warmte en het opvoeden van kinderen, zij hebben geen schuld aan de ondergang van de westerse beschaving. Ja ja.

Het is volstrekt voorspelbaar dat Baudet een eigen inkomen van vrouwen en baas in eigen buik reserveert voor zijn felste kritiek. Beide, eigen geld en zeggenschap over je eigen lijf, zijn enkele van de fundamentele voorwaarden om te kunnen bepalen of je wil geven, en zo ja waarom, aan wie, hoe. Erger, je kunt weigeren het ondersteunen van mannen als je levenstaak te zien en (deels) ontsnappen aan sociale druk om terug je hok in te sluipen. Geen wonder dat het hebben van carrières en ongewenste zwangerschappen kunnen afbreken, Baudet zo zenuwachtig maken. Hij dreigt zijn grip op de vrouwtjes te verliezen en dat is heel, heel eng.

Iedereen, lees snel het boek Down Girl van Kate Manne. Besef waar dit vandaan komt en leer de boodschap verstaan, ook als het komt met de schaamlap van een literaire recensie en onder het mom van doormijmeren over het werk van een Franse auteur.

Verder lezen? De lente-nieuwsbrief van de American Philosophical Association is grotendeels gewijd aan besprekingen van, recensies over en uitbreidingen op Down Girl van Kate Manne. Manne reageert op de stukken en dat leidt tot allerlei mooie discussies die meer inzicht geven. Heel interessant en van harte aanbevolen.

Culturele prestigeproducties laten vrouwen vallen

Als Avenger’s Endgame en Game of Thrones één ding duidelijk maken, dan is het wel dat vrouwen er in deze verhalen zeer, zeer bekaaid vanaf komen. Ze gaan dood, om de ontwikkeling van mannen meer diepgang te geven of om mannendromen in vervulling te laten gaan. Of ze flippen zodra ze macht krijgen. De boodschap is steeds dezelfde: mannen gaan voor, vrouwen zijn eng en/of overtollig. Endgame draait al een tijdje dus dat zou ok moeten gaan, maar LET OP: SPOILER WARNING voor Game of Thrones.

Laten we beginnen met Endgame. Deze film-kolos domineert Nederlandse bioscopen en vormt het sluitstuk van een hele reeks Marvel films. Die hele serie – de verschillende Thor films, films rond Iron Man, Ant Man, de voorgaande Avengers ensemble titels, enz., allemaal zijn deze producties zwaar gedomineerd door mannen, zowel voor als achter de schermen:

Though the phrase “cinematic universe” implies showing viewers a vast, well, universe, it’s clear simply by examining the basic facts that we’ve been presented largely with a world featuring white men.

Als je gaat turven blijkt al snel dat vrouwen bijna geheel ontbreken bij het schrijven en regisseren van de verhalen. De enige (één, 1) vrouw die tot nu toe op dat vlak iets mocht doen, was Nicole Perlman. Ze was co-auteur van het scenario van Guardians of the Galaxy. Pas met het recent uitgekomen Captain Marvel komen er wat vrouwen bij: Anna Boden is mede scenarioschrijver en mede-regisseur van die film. Alle andere ruim 20 producties zijn maaksels van veelal witte mannen. En dat is zeer problematisch:

It’s not just about who is at the table, but what those people bring to the table and the work that comes from it—what we see onscreen and then how we process the world because of that.

Als je gaat turven wordt meteen pijnlijk duidelijk dat die witte mannen in bijna alle standalone films, op Black Panther en Captain Marvel na, kozen voor een witte man als hoofdpersoon. En verhalen vervolgens op zodanige wijze vertellen, dat vrouwen eindigen als het zichzelf opofferende hulpje van zo’n wit mannelijk personage, of de love-interest van een witte mannelijke hoofdpersoon, of degene die sterft. Bedenk bijvoorbeeld dat zowel Gamora als Black Widow de enige vrouw in verder geheel uit mannen en als mannelijk voorgestelde dieren bestaande ensembles zijn. En voilà, beide vrouwen sterven uiteindelijk.

De enige vrouw in de groep, en hup, dood. Wat een toeval (not). Bovendien krijgt hun dood veel minder aandacht – en dus ook minder gewicht, minder status – dan de dood van een enkele man. Black Widow komt in Avengers Endgame bijvoorbeeld nauwelijks meer ter sprake na haar dood, terwijl Iron Man geëerd wordt met tragische muziek en trage beelden van rouwende mensen en zijn uitvaart.

De dominantie van witte mannen leidt duidelijk tot blinde vlekken, vertekeningen in de beeldvorming, en een belabberde behandeling van vrouwelijke personages. Het leidt tot koppen zoals DC versus Marvel, welk filmuniversum is seksistischer?

Dan Game of Thrones. Ook dit betreft een cultureel prestigeproduct. De serie kluisterde acht seizoenen lang miljoenen mensen aan de buis en wordt wel gezien als het laatste televisie evenement waarbij iedereen verenigd naar hetzelfde kijkt. Ook in dit geval ontstaan de verhalen in de context van een enorme dominantie van witte mannen.

Ook hier kun je gewoon turven: het bronmateriaal zijn boeken van een witte man. Witte mannen David Benioff en D.B. Weiss waren de drijvende krachten achter de serie. Zet alle seizoenen en alle afleveringen op een rij, en al snel blijkt dat er slechts één (1) vrouwelijke regisseuse was, Michelle MacLaren, en drie vrouwelijke scriptschrijvers, te weten Jane Espenson, Vanessa Taylor en Gursimran Sandhu. Espenson and Taylor schreven bovendien voor het laatst iets voor episodes uit 2013 en kwamen daarna niet meer aan bod. Dat is het. Dat is alles. Voor de hele serie. Bij seizoen 8 ontbraken de vrouwen geheel.

De dominantie van mannen, mannen en nog meer mannen is helaas slecht nieuws voor de vrouwelijke personages. Net zoals in het Marvel filmuniversum zie je dat de mannen achter Game of Thrones zeer bedenkelijke keuzes maken rond hun vrouwelijke personages. Ze lijken deze personages wat autonomie en macht te geven, om ze daarna aan het einde compleet te verraden en/of voor gek te verklaren. The Daily Beast noemt dat de meest nare erfenis van de serie, deze manier waarop de makers vrouwelijke personages afbreken. Effe op een rijtje:

  • Sansa die in de aflevering The Last of the Starks beweert dat al het seksuele geweld haar tot een sterkere vrouw maakte. Bedankt, vrouwenmishandelaars en verkrachters, jullie deden goed werk!
  • Cersei als waanzinnige koningin, wreed en niet voor rede vatbaar, verblindt door het verlies van haar kinderen (iets wat de vader, Jaime, totaal niet lijkt te deren, hij blijft wel ”gewoon” functioneren – dubbele moraal)
  • De stoere Brienne eindigt in een soort huisgewaad terwijl ze haar man smeekt om haar niet te verlaten want ze is zo verliefd op hem en hij is zo geweldig en… en…. VERLAAT MIJ NIET, boehoehoe! Van haar functie aan het nieuwe hof ziet de kijker alleen dat ze de herinnering aan haar geliefde Jaime zo gunstig mogelijk voorstelt in de kronieken
  • Jaime wenste aan de zijde van zijn zus en geliefde te mogen sterven, en voilà, de mannelijke scenarioschrijvers en regisseurs geven hem dat. Niemand vraagt wat Cersei vindt, haar laatste scenes bestonden vooral uit wijn drinken terwijl ze passief uit het raam staart, en haar dood komt als een anticlimax.
  • Missandei, zo’n beetje de enige vrouw met een gekleurde huid die een rol van betekenis had, wordt onthoofd. Haar dood dient vervolgens vooral om het verhaal van een witte vrouw, Daenerys, te stutten
  • Daenerys – alle haar omringende mannen twijfelen of ze wel kan leiden en oorlog voeren, vanwege haar afkomst. Diezelfde mannen weten dat Jon Snow dezelfde afkomst heeft, maar zien dat bij hem vooral als bewijs dat hij een goede leider zal zijn. Dubbele moraal. Daarna tonen de mannelijke regisseur en scenarioschrijvers een aflevering later dat die wijven inderdaad, zoals verwacht, gek worden zodra ze daadwerkelijk een troon in zicht krijgen

Wat die laatste ontwikkeling betreft signaleert Business Insider dat de mannelijke makers in de personage van Cersei en Daenerys alle seksistische clichés rond vrouwelijke leiders tot walgelijke bloei brengen. Hun personages zijn te emotioneel instabiel om te leiden, en beiden eindigen in een Mad Queen versus Mad Queen catfight:

Though “Thrones” would never explicitly endorse the idea that women are unfit to rule by design, these moments implicitly add fuel to that bias. They strengthen the convictions of people who already hold that worldview.

Daarnaast signaleert onder andere feministe en auteur Sad Doyle dat deze verhalen uit de koker van mannen blijk geven van een diepe angst voor vrouwen die macht krijgen:

Men fear powerful women, because they know that women have always had cause to fear powerful men. Men fear that women’s power will be violent, because they use their power to rape, assault, and beat us. Men fear that women’s power will be temperamental and despotic — that they will be forced to fear our every mood swing and obey our every irrational whim — because men have been raised to believe that their women should tend to them, cater to their whims, hang on the thread of their good graces. Men don’t fear “female power,” in the abstract. They fear being treated like women; they’re afraid that, when we win, they die.

In dit wereldbeeld, signaleert Doyle, zien mannelijke makers liever dat een vrouw overgeleverd is aan de mannen om haar heen en allerlei (seksueel) geweld over zich heen krijgt. Ze mag dan een slachtoffer zijn, maar als mens is ze in ieder geval nog ”goed”, moreel deugt ze:

….when Daenerys goes nuts, and becomes a wicked genocidal dictator who must be deposed, I am remembering her rape scene. Basic story logic: That was the beginning of her arc, this is the end, and we are being asked to see what has changed. It was a journey from powerlessness to power, but now we know this makes it a journey from good to evil, too. What you are telling me, when you make Daenerys a power-mad despot, is that it was better for her to be powerless. It was better for her to be on her knees, with a stranger’s dick forced inside her, than it was for her to be a queen. Power turns Dany bad, and her badness hurts everyone, so it was better for the whole world for that little girl to get raped, over and over and over, than it was for her to find her power.

In dat verwrongen wereldbeeld ben je als vrouw altijd de klos. Je staat bloot aan eindeloze agressie. Maar zodra je als vrouw wat zeggenschap krijgt over wat er met je gebeurt, zijn de rapen helemaal gaar. In die situatie lijkt het voor de mannelijke makers de enige normale keuze om een man in de buurt te hebben, die zo’n waanzinnige vrouw vermoordt zodra ze te gevaarlijk wordt. Dat overkomt Daenarys uiteindelijk. Het is zo’n dom, seksistisch einde voor een van de meest fascinerende figuren uit de serie, dat zelfs actrice Emilia Clarke in het openbaar kritiek uitte op deze gang van zaken:

…after just one pep talk from Tyrion about how someone really ought to stop that crazy lady, Jon is able to walk up to an inexplicably unguarded Daenerys and stab her? The Mother of Dragons left not with a bang, but with a whimper. […] Emilia Clarke admitted to struggling with it, saying in a recent interview that she still “stands by” Daenerys. “If I were to put myself in [Jon Snow’s] shoes,” she said. “I’m not sure what else he could have done aside from … oh, I dunno, maybe having a discussion with me about it?Ask my opinion? Warn me?

Maar in een wereld vol bange mannen is dit niet aan de orde. De heks moet dood. DOOD!!! Zie ook Kate Manne’s nu al klassieke werk Down Girl – the logic of misogyny. De serie, die vanaf het begin al kon rekenen op ladingen kritiek vanwege de vele seksistische elementen in het verhaal, komt aan het slot uit op een plat ‘bitches are crazy’ en redding moet van witte mannen komen. Meer zit er niet in bij de heren schrijvers en regisseurs.

De voorspellende waarde van Kate Manne’s model

Kate Manne schreef een boek over vrouwenhaat, Down Girl, en formuleerde daarin een model. Ze doet dat volgens de strikte discipline van de filosofie, met heldere afbakeningen, duidelijkheid over wat een term precies inhoudt, en logische stappen die je zelf kunt volgen. Op die manier ontwikkelt ze een model met een voorspellende waarde. Als randvoorwaarden A, B en C aanwezig zijn, volgt automatisch uitkomst D. Dat betekent dat je redelijk goed kunt voorspellen welke vrouwen in welke situaties in de problemen komen, omdat wij als samenleving op een bepaalde manier denken over en reageren op vrouwen.

Het belangrijkste inzicht van Down Girl is dat het bij misogynie niet zomaar gaat om openlijke haat. Samenlevingen zien vrouwen in principe als mensen maar, meer specifiek, als menselijke gevers. Pas als vrouwen niet geven, doemt agressie op. Andere feministen en wetenschappers zoals Claudia Card, gingen haar voor. Card omschreef misogynie bijvoorbeeld al eerder als

“the term feminists apply to the most deeply hostile environments of and attitudes toward women and girls and to the cruelest wrongs to them/us, regardless of whether perpetrators harbor feelings of hatred… evils perpetrated with aggressive (often armed) use of force and violence against women.”

Maar Manne brengt het geheel samen en voorziet het van een rijke context, met normen en regels. Zoals het onderscheid met seksisme. In de woorden van Kate Manne praat seksisme het geverschap van vrouwen goed met een beroep op de ratio. Godsdienst, de wetenschap en Mars en Venus theorieën ‘bewijzen’ dat vrouwen van nature of vanuit een door een godheid opgelegde wet automatisch en vanzelfsprekend geschikt zijn voor die rol, en die rol dus ook moeten vervullen. Misogynie is wat er gebeurt als seksisme faalt. Seksisme is het theorieboek met de regels, misogynie de heksenjacht en de brandstapel, zoals Manne dat beeldend uitlegt.

In een patriarchaal wereldbeeld ontstaat zodoende, gesteund door seksisme en gehandhaafd door misogynie, een specifiek patroon van geven en nemen:

  • Zij moet vrouwelijk gecodeerde goederen en diensten geven, zoals: aandacht, bewondering, sympathie, genegenheid, seks, kinderen, huishoudelijke arbeid, emotionele arbeid, en diversen, zoals het bieden van een veilige haven aan mannen, troost, comfort, voeding (zowel letterlijk als spiritueel, geestelijke voeding, inspiratie, oppeppers)
  • Hij heeft het recht om als mannelijk gecodeerde goederen en diensten op te eisen, zoals macht, prestige, publieke erkenning, respect, geld, weelde, hiërarchische status, opwaartse mobiliteit (de glazen lift, zeg maar), en de status die je verkrijgt als je een vrouw aan je zijde hebt die je helpt, steunt, die van je houdt en dat ook openlijk toont. Mannen hebben ook recht op hempathie. Als mannen in de problemen komen, verdienen ze het voordeel van de twijfel, plus steun en troost in hun moeilijke situatie.

Dit gendergerelateerde geven en nemen leidt tot een aantal nader uitgewerkte plichten voor vrouwen. In het model van Kate Manne zijn vrouwen verplicht om te geven aan iemand, bij voorkeur een specifieke man die sociaal gezien haar gelijke of haar superieur is. Deze mannelijke ontvanger stelt onbewust hoge eisen aan dat geven. Het moet welgemeend zijn, uit liefde. Is het niet uit liefde, dan wordt het geven al snel dubieus. De vrouwelijke gever moet bovendien eerlijk en oprecht zijn. Een man kan bijvoorbeeld geen veilige haven ervaren, als de vrouwelijke aanbieder van die veilige haven innerlijk al is afgehaakt en nadenkt over het aanvragen van een scheiding.

Om de kans te vergroten dat vrouwen zich schikken in hun geverschap aan hem, zullen mannen vaak een bepaalde mate van macht over hun vrouwelijke gever willen hebben. Het is bijvoorbeeld fijn als hij meer verdient dan zij, want dan is de drempel hoger voor de vrouw om weg te gaan. Alles wat haar ruimte geeft om nee te kunnen zeggen, is bovendien verdacht. Een eigen inkomen, bezit, reproductieve rechten, allemaal heeeeeel eng, gezien door de ogen van een man die gebruik wil blijven maken van haar diensten. Zoals Mineke Schipper een Nederlands gezegde citeert: ”Een vrouw is het beste meubelstuk in huis: je kunt haar in alle kamers gebruiken’’. En dat wil je als man graag zo houden.

Manne doet op basis van dit uitgangspunt een aantal voorspellingen, die je daarna aan de hand van allerlei gebeurtenissen, voorbeelden en incidenten kunt toetsen. De belangrijkste luiden als volgt:

  1. Als hij zonder pardon pakt wat zij eigenlijk ‘vrijwillig’ zou geven, hebben we als samenleving de neiging zijn gedrag te vergoelijken. Hij had het zwaar, hij bedoelde het niet zo, hem straffen zou hem buitenproportioneel schaden. Laten we vergeven en vergeten. Boys will be boys. Zij moet niet zo zeuren (en blijven geven).
  2. Als zij vraagt om als vrouwelijk gecodeerde diensten en goederen, kent ze haar plaats niet. Als zij zorg, troost, maatschappelijke erkenning of een veilige haven wil, zit ze per definitie fout – dat zijn dingen die zíj aan mannen moet geven, niet iets waar ze zelf om kan vragen.
  3. Als ze iets vraagt of opeist wat alleen aan hem is om te nemen, zit ze per definitie fout. Het is niet aan haar om dat te doen. Ze kent haar plek niet. Ze kaapt of steelt iets wat aan mannen toebehoort. Ze is corrupt, egoïstisch, onecht, een kille robot op een plek waar ze niet thuishoort, ze pikt de plek in van iemand anders (een man), schande!

Met die normen en de uitwerking daarvan in het achterhoofd, kun je allerlei uitkomsten voorspellen. In verkrachtingszaken – regel 1, hij “pakt” de seks die zij zou moeten geven- heeft de patriarchale cultuur er baat bij om de man te stutten en te steunen, zodat hij niet valt of in ieder geval niet te diep valt. Dat betekent dat de vrouw in kwestie geconfronteerd wordt met een gat in overtuigingskracht. Zij zal wel liegen, zij claimt onterecht de status van slachtoffer, ze heeft oneerlijke motieven, ze is onbetrouwbaar. Als het gaat om zijn woord tegen het hare, wint hij meestal, tenzij het bewijs overweldigend duidelijk is.

Gaat het om seksuele intimidatie, dan zijn er gemiddeld vier a vijf aanklachten van vrouwen nodig, voordat het gedrag van een man überhaupt bespreekbaar wordt. Dat hangt samen met situatie 2: Hij heeft recht op zorg en veiligheid, of erkenning voor zijn status, zij niet. Als vrouwen om zorg en veiligheid vragen, gebeurt er meestal niks. Veel vrouwen krijgen nooit hun recht, en zoals hierboven geschetst gunnen we mannen hun tweede, derde, vierde en vijfde kansen. Er moet heel veel gebeuren, voordat een man echt in de problemen komt. Zoals filmbaas Harvey Weinstein: jarenlange geruchten, tientallen vrouwen die uiteindelijk in de openbaarheid treden, eerdere aanklachten van verkrachting die in de doofpot verdwenen, uiteindelijk een rechtszaak, en dan nog is het twijfelachtig of de zaak stand kan houden. Machtige mannen genieten allerlei vormen van bescherming.

Gaat het om roem en eer, dan snap je meteen waarom internethordes briesend ten strijde trokken nadat wetenschapster Katie Bouman niets verkeerds deed. Ze waagde het alleen om vreugde te tonen vanwege een doorbraak: de eerste foto ooit van een zwart gat. Mensen vonden het Eureka moment en haar oprechte vreugde zo leuk, dat ze een foto van een blije Bouman deelden. Vervolgens ontstond onmiddellijk een backlash: Bouman zou nauwelijks een aandeel gehad hebben in het wetenschappelijke succes, een man zou al het werk gedaan hebben, vuile feministen zaten fout toen ze Bouman ten onrechte op wilden voeren als een voorbeeld voor vrouwen in de wetenschap. Leugen na leugen na aanval na aanval.

In dit voorbeeld overtraden mensen bewust of onbewust duidelijk regel drie. In deze context: mannen zijn wetenschappers. Mannen zijn de eenzame genieën. Roem en eer zijn voorbehouden aan mannen. Bouman is in die optiek een fraudeur die terug naar de keuken moet. En zoals feministe Jil Filipovic terecht stelt: de internettrollen die Bouman belaagden, zijn alleen maar de meest expliciete, agressieve woordvoerders van standpunten die talloze mensen innemen, alleen dan implicieter,  of overtrokken met een vernislaagje beleefde minachting. Regel drie was ook de reden waarom Manne het verlies van Hillary Clinton kon voorspellen, voordat de verkiezingen van 2016 plaats vonden, en er niet raar van opkijkt dat 2019 dezelfde soort vrouwvijandige dynamieken vertoont. Je kunt het voorspellen: het presidentschap is aan mannen om te nemen. Vrouwen moeten wegblijven.

Enfin, bestudeer de regels, en lees daarna de krant/internet. Gegarandeerd dat je opeens gaat zien waarom een PVV politica die abortus wil verbieden, en in ieder geval moeilijker wil maken, nauwelijks een onvertogen woord hoort, terwijl iemand als Bouman de volle laag krijgt vanwege blijdschap om wetenschappelijk succes. En wees alert als je omgeving druk uitoefent om met de komst van je eerste kindje stappen terug te doen op het gebied van je inkomen. Hoe minder financiële ruimte je hebt, hoe groter de macht van een man om op te blijven eisen wat je later tijdens de rit misschien niet meer wil geven.

Haatzaaiende mannen gaan weloverwogen te werk

De tragische moordpartij in Nieuw Zeeland maakt steeds duidelijker dat daders van rechts extremistisch geweld planmatig te werk gaan. Het zijn geen eenlingen met een psychisch probleem, maar witte terroristen. Ze laten boodschappen achter op sociale media, publiceren pamfletten, en bereiden hun actie grondig voor, om de beste momenten en locaties te kiezen voor maximaal leed. Het denkkader van dit soort daders toont een giftige cocktail van seksisme, racisme en macho opvattingen over mannelijkheid, dat in extreme gevallen tot extreem geweld kan leiden.

Het rijtje loopt op. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid schudt de Europese voorbeelden zo uit zijn mouw: Anders Breivik in Noorwegen in 2011, de moordenreeks van de Nationalsozialistischer Untergrund (NSU) in de periode van 2000-2007 in Duitsland, de moord op de Britse Labour-parlementariër Jo Cox (2016). Allemaal voorbeelden van rechts-terroristische aanslagen in Europa, schrijft de NCTV.

Ook in de V.S. is het niet pluis. Onder president Trump’s bewind zijn misdaden uit haat tegen minderheden, zoals uitschelden, racistische graffiti spuiten en iemand een klap geven, met 17% gestegen. De favoriete doelwitten waren afro-amerikanen, joden en homoseksuelen. De meeste ‘echte’ terreur komt inmiddels van rechts extremisten – links en moslimgeweld nam af of lag al op een relatief laag peil.

Dat geweld gaat steeds meer internationaal. Eén van de vermoedelijke daders van de Nieuw Zeelandse moskeemoorden, de Australiër Brenton Tarrant (28), liet geschriften na waarin hij verwijst naar Breivik. Die inspireerde hem tot zijn aanslag. Uit zijn manifest, beelden en berichten op sociale media – (waar ik niet direct naar doorlink in dit artikel, geen zorgen) – kunnen we ook lezen en horen dat hij vlak voor hij begon te moorden, luisterde naar een lied van extremistische Bosnische Serviërs, en dat hij naast Breivik ook inspiratie vond bij president Trump (”a symbol of renewed white identity and common purpose”).

Naast een steeds internationaler karakter, waarbij daders verwijzen naar voorgangers, verspreid over de wereld, geven deze terroristen ook blijk van een giftige cocktail. Het gaat én om racisme, én om vrouwenhaat, én om pogingen de positie van het blanke ras veilig te stellen. In zijn manifest laat Tarrant er geen twijfel over bestaan dat hij terreur wilde zaaien om groepen die hij als indringers ziet, weg te meppen en ruimte op te eisen voor een volgens hem bedreigd blank ras. Volgens The Guardian praat hij dat goed door zichzelf te omschrijven als een normale familieman, die zijn groep/ras wilde beschermen:

In the document, called “The great replacement”, Tarrant describes himself as a “regular white man from a regular family” who “decided to take a stand to ensure a future for my people”. He said he wanted his attack on the mosques to send a message that “nowhere in the world is safe”.

Daarbij besteedt hij veel aandacht aan geboortecijfers. Die zijn te hoog voor de indringers, de enge bruine en zwarte buitenstaanders, en te laag voor het juiste, want witte, ras. Willen ‘zijn mensen’ overleven, dan moeten de juiste vrouwen (de witte) kinderen baren. Met nadruk op moeten.

Uit onderzoek blijkt dat aanhangers van een rechts populistisch of extremistisch gedachtengoed langs dat soort wegen haat tegen ”vreemdelingen” combineren met haat tegen vrouwen of, explicieter, het feminisme. Ze voelen nostalgie naar een tijd waarin alles nog goed was. De man was thuis en in de samenleving de baas, en vrouwen en mensen met een gekleurde huid m/v/x/ kenden hun plek. Die stelden zich nederig op en gaven de witte mannelijke macho’s alle ruimte om ongestoord te doen wat ze wilden.

Dat dit privilege onder druk staat, leidt tot angst, woede en haat – en in sommige gevallen leidt dat ertoe dat zulke zich bedreigd voelende mannen de wapens oppakken en beginnen te moorden. Internet en sociale media spelen een belangrijke rol bij de radicalisering van bange witte mannen. Online gemeenschappen en fora gebruiken seksistische aannames over mannelijkheid en de status van vrouwen bijvoorbeeld om mannen in het kamp van rechts extreme haters te krijgen:

one foundational aspect of the alt-right’s various belief systems has been significantly downplayed following the election — even though it may be the key to understanding the movement’s racist, white nationalist agenda. While it’s true that the movement is most frequently described in terms of the self-stated, explicit white supremacy that defines many of its corners, for many of its members, the gateway drug that led them to join the alt-right in the first place wasn’t racist rhetoric but rather sexism: extreme misogyny evolving from male bonding gone haywire.

Als je die seksistische laag begrijpt, snap je ook beter waarom iemand als Tarrant verwijst naar zijn status als witte man met een gezin, die ‘zijn’ mensen een toekomst wil geven met hogere geboortecijfers en geweld. Waar dit naar verwijst is het aloude beeld van Man de Vader, die lelieblanke echtgenotes en fragiele dochtertjes met geweld beschermt tegen bedreigingen van een monsterlijke Ander. Hij is de enige die staat tussen het kwetsbare blanke gezin en de griezels met een donkere huidskleur, een enge godsdienst, vreemde gebruiken, een oprukkende macht die, als je niks doet, de ‘blanke westerse beschaving’ vernietigt. Tarrant klinkt wat dat betreft inderdaad net als Breivik.

Niet iedereen slaat aan het moorden, maar ook zonder geweren veroorzaken aanhangers van dit gedachtengoed schade. Zo waarschuwden 30 vrouwelijke leiders onlangs in een open brief voor de opkomst van rechts-populistische leiders van het type Trump, Putin, Bolsonaro en andere ‘sterke mannen’. Deze politieke machthebbers sluiten vaak akkoorden met andere conservatieve krachten, zoals multinationals en het Vaticaan, en voeren een politiek uit waarbij de rechten van vrouwen en minderheden afgebroken worden.

Eén van Bolsonaro’s eerste acties als kersverse president van Brazilië was bijvoorbeeld om het ministerie voor mensenrechten af te schaffen. In plaats daarvan benoemde hij een conservatieve evangelische geestelijke om op basis van ‘gezinswaarden’ een nieuw ministerie voor vrouwen, het gezin en de inheemse bevolking te leiden. Dag reproductieve rechten voor vrouwen, om maar iets te noemen. Hallo racisme, seksisme en inheemse mensen die hun bek moeten houden terwijl multinationals het Amazonewoud kappen.

Je ziet de schade ook bij Trump. De Amerikaanse president is sinds zijn aantreden druk bezig om een golf jonge, oerconservatieve rechters te benoemen, zodat die de komende decennia de witte mannenmacht kunnen beschermen. Een belangrijk doelwit vormen vrouwen: die mogen geen baas in eigen buik zijn, en kunnen fluiten naar gelijk loon voor gelijk werk. Trump liet een wet tegen geweld tegen vrouwen verlopen, zodat vrouwen minder mogelijkheden hebben te ontsnappen aan een onveilige situatie thuis. Hetzelfde gebeurde in Rusland: onder Putin is huiselijk geweld vrijwel niet meer strafbaar. Pas als je man je het ziekenhuis in slaat, kun je misschien nog terecht bij de politie voor een geldboete.

Het wordt hoog tijd dat rechts extremistisch gedachtengoed meer aandacht krijgt. Dat er meer gedaan wordt om de online radicalisering van witte mannen te bestrijden, en dat we in gaan zien dat in hun gedachtengoed racisme en seksisme hand in hand gaan. Daarom moeten we ook meer doen om de positie van vrouwen en ‘minderheden’ te versterken. En in antwoord op zulk geweld hebben we niet minder feminisme nodig, maar meer. Voor feministen is mannelijke agressie vanaf het begin een onderwerp van studie geweest. Inmiddels weten we hoe dat werkt, en kunnen we samen met mannen optrekken om het tij van angstige macho’s met fragiele ego’s te keren. Die angstige boze mannen richten teveel schade aan om weg te kijken.

Groepen mannen jagen vrouwen op

Er komt meer en meer aandacht voor een oud fenomeen: mannen verenigen zich in groepen en gaan op vrouwen jagen. Hun doelwitten zijn onder andere schrijfsters en journalistes, maar ook fictieve personages en de actrices die hen uitbeelden. Steeds opnieuw betreft het mannen die kwaad zijn omdat een vrouw bestaat, en/of omdat ze iets doet of zegt waar de heren het niet mee eens zijn. Meest recente voorbeelden: de structurele pesterijen van mannelijke journalisten in Frankrijk tegen hun vrouwelijke collega’s, Hallie Rubenhold (die een boek schreef over de vijf vrouwen die Jack the Ripper waarschijnlijk vermoordde) en de hetze tegen Captain Marvel (actrice Brie Larson).

Nee, niet alle mannen slaan om zich heen zodra ze vinden dat fictieve of echte vrouwen teveel ruimte innemen. Maar alle vrouwen hebben er wel een keer mee te maken gehad. Voordat je het weet ontstaat er groepsgedrag. Mannen geven dat zelf ook expliciet aan, door een naam voor hun kudde te verzinnen. Zoals Incels, Ripperologen, Sad Puppies, Wolvenroedel, of Ligue du Lol. Het eindresultaat blijft hetzelfde: een heksenjacht op meisjes en vrouwen, besmette boeken en films, leed alom.

Laten we de voorbeelden wat nader bekijken. Hallie Rubenhold was het zat dat Engelse historici verlekkerd schreven over Jack the Ripper, inclusief uitgebreide beschrijvingen van wat hij allemaal deed met de prostituees die hij tot slachtoffer maakte. Ze besloot de levens van de vijf gedode vrouwen onder de loep te nemen. Waren dat inderdaad prostituees, zoals ook Nederlandse geschiedenissites klakkeloos blijven beweren? Hoe kwamen ze eigenlijk op straat terecht? Hoe zag hun jeugd eruit, waar woonden ze, wat gebeurde er met hen?

Deze vragen waren niet eerder zo indringend gesteld. Haar zoektocht leidde tot een fascinerend boek, The Five, met de levensverhalen van Mary Ann “Polly” Nicholls, Annie Chapman, Catherine Eddowes, Elizabeth Stride en Mary Jane Kelly. Het feit dat ze dit deed kwam haar prompt op hoon en haat van mannen te staan:

She’s been receiving criticism from Ripperologists for the last eight months; one forum thread dedicated to pulling apart her book in advance of its publication extends to more than 100 pages of comments. “It is tantamount to a witchhunt,” she says. “A woman is saying things they don’t like. They think, ‘You can’t write about this or be an authority on this unless you come through us, or talk about our work, you can’t be accepted.’ They’re disparaging me as a person and a book they haven’t read. It is extraordinary.”

Ik maakte ‘a book they haven’t read” even vetgedrukt, omdat dit vaker gebeurt. Niemand uit het gewone publiek heeft bijvoorbeeld Captain Marvel nog gezien. De film kwam pas uit op 8 maart 2019. Toch togen honderden mannen weken daarvoor al naar recensiesites zoals Rotten Tomatoes om de film bij voorbaat de grond in te boren. Hetzelfde gebeurde een paar jaar geleden ook al met de Ghost Busters film uit 2016, waar vrouwen de hoofdrollen vervulden. En met Star Wars, The Last Jedi, omdat Rey de hoofdpersoon was en een bepaalt type man daar niet tegen kon.

De felle groepsreacties maken dat boeken, films of personen een negatieve lading krijgen. StarWars, The Last Jedi geldt als de minst succesvolle film uit de reeks – een controversiële film waar je als criticus niet meer over moet schrijven, want dat leidt maar tot gezanik. Onbegrijpelijk als je kijkt naar de positieve recensies van ”officiële” filmjournalisten, en de omzet van ruim een miljard dollar. Ander voorbeeld: er komt een nieuwe remake van de Ghostbusters. De regisseur verklaarde in het openbaar dat zijn film de 2016 versie zal negeren en dat hij de Ghostbusters ‘terug wil geven aan de fans‘. Fans die geen vrouwelijke wetenschappers willen zien, die om zich heen slaan zodra ze hun zin niet krijgen. Lekker dan!

De haat heeft ook ernstige gevolgen voor de doelwitten. Zo bleken Franse journalisten jarenlang vrouwelijke collega’s aangevallen te hebben. Ze verenigden zich expliciet in een Liga – de ‘Ligue du LOL’, en pestten vrouwen niet alleen online, maar ook in het ‘echte’ leven. Bijvoorbeeld door nep sollicitaties op te zetten en de beelden van een vernederend gesprek daarna te verspreiden. Vrouwen zegden daarop de journalistiek vaarwel, of misten kansen omdat de daders invloed hadden in de mediawereld, en ervoor zorgden dat hun mannenmaten de baan kregen.

Een andere groep mannen besloot zichzelf de Wolvenroedel te noemen – in het Spaans: La Manada de Lobos. De leden, José Ángel Prenda, Jesús Cabezuelo, Jesús Escudero, Ángel Boza en ene A.M.H. vielen als groep een 18-jarig meisje aan om haar te verkrachten. Ze gebruikten WhatsApp om berichten en video’s van de verkrachting te delen.

Of neem de Sad Puppies. Mannelijke auteurs en conservatieve fans verenigden zich onder die noemer uit protest tegen de toenemende aanwezigheid van vrouwen en etnische minderheden in science fiction en fantasy. Ze vielen mensen uit die doelgroepen aan en nomineerden ‘hun’ werken voor de Hugo Awards – romans en verhalen uit de koker van blanke mannen.

Hier en daar proberen mensen deze grimmige dynamiek te stoppen. Zo greep Rotten Tomatoes in om valse recensies te weren. Mensen kunnen vanaf nu pas kritieken uploaden als een film daadwerkelijk in de bioscopen draait, niet eerder. De Franse journalisten die door de mand vielen met hun seksistische pesterijen, kregen hun ontslag of werden op non-actief gesteld. Daaronder zogenaamd progressieve mannen, zoals Vincent Glad, die schrijft voor de krant Libération, en drie journalisten van de Huffington Post. En de Hugo Award organisatoren weigerden prijzen uit te reiken aan door de Sad Puppies voorgedragen werken van uitgeverijen zoals Patriarchy Press. (Ja echt).

De aanvallen leggen ook seksisme bloot, waarna je er stelling tegen kunt nemen. Zo gebruikte actrice Brie Larson haar bekendheid als wapen tegen mensen die vonden dat ze niet genoeg glimlachte in de eerste trailer van Captain Marvel. Ze Photoshopte daarop geforceerde grijnsmonden op mannelijke Marvelfiguren. Want die glimlachen ook niet vaak in hun trailers of op posters, maar daar klaagt niemand over. Het resultaat is voorspelbaar raar en vervreemdend:

Zo krijgen de hatelijke groepen van het type Incel, LOL of Sad Puppy grenzen opgelegd, ondervinden ze negatieve effecten van hun agressie en worden meer mensen zich bewust van de voortwoekerende vrouwenhaat. Hopelijk gebeurt dat steeds vaker, en krijgen groepen mannen die vrouwen haten steeds minder ruimte.

Jamie Li is gewoon erg slim

Ophef over vlogster Jamie Li. Haar ultieme tip in sexy, but tired, but sexy, een life style boek voor jonge vrouwen: mannen moeten hun zaad kwijt, dus vrouwen, maak zin in seks, ook als je eigenlijk niet wil, anders loopt hij bij je weg. Haar boodschap lijkt uit de middeleeuwen te stammen dus die ophef begrijp ik volkomen. Maar de bredere context is belangrijk. Li is gewoon erg slim. De jonge ZZP-er zag de cultuur waarin ze moet overleven en geld verdienen, en sloot bewust of onbewust een patriarchale deal. Ze is het symptoom, niet het probleem.

Trouwe lezers van dit blog kennen waarschijnlijk wel de rubriek De Gereedschapskist, waarin ik steeds een term uit de feministische wetenschap behandel. Woorden zijn namelijk van levensbelang: ze maken iets zichtbaar. Pas als het zichtbaar is, kun je het misschien aanpakken. Zo bestonden er eeuwenlang geen termen voor de situatie in een huwelijk, waarbij een vrouw geen zin had in seks en een man toch haar lijf opeiste. Desnoods met geweld. Pas in de jaren zestig en zeventig kwamen feministen met een woord voor dit type gedrag: verkrachting binnen het huwelijk. Ze problematiseerden deze gang van zaken. Inmiddels is het strafbaar (sinds 1991).

In dit geval heeft de hele situatie rond Jamie Li alle kenmerken van een ander fenomeen, waar we sinds een paar jaar een term voor hebben. Te weten de patriarchale deal. Website Sociological Images omschrijft deze strategie als volgt: een patriarchale deal is een beslissing om rolpatronen die vrouwen benadelen, te accepteren, in ruil voor ieder beetje macht wat een individu los kan peuteren uit het systeem. Het is een individuele strategie, bedoeld om het systeem ten eigen bate te manipuleren, terwijl het systeem zelf intact blijft.

De vrouwen die zo’n deal sluiten, doen dit meestal omdat ze iets in hun mars hebben. Neem Jamie Li. Ze richtte Quarter Magazine op. Ze werkte een tijdje bij Sanoma Media, als beauty & lifestyle editor, en beschikte daardoor al snel over een sterk netwerk onder Bekende Nederlanders (zoals Katja Schuurman). Toen ze sociale media op zocht en haar eigen merk werd, boekte ze al snel succes. Kortom, duidelijk een leuke, goed uitziende vrouw met ambitie. Ze keek waar ze succes kon boeken, en ging in die richting aan de slag.

Heel toevallig zijn de dingen waar je succes mee kunt boeken, dingen die we als Nederlandse cultuur van vrouwen accepteren. Vrouw maakt Youtube filmpjes over make-up? Goed! Duizenden volgers! Vrouw zoekt kapitaal om haar onderneming uit te breiden: fout! Alleen mannen zijn serieuze ondernemers waar je serieus in investeert! Vrouw roept vrouwen op hun partner op afroep te pijpen, in de hoop dat hij dan misschien bij haar blijft? Goed, bestseller! Vrouw roept vrouwen op dat ze eigen wensen en behoeften hebben, nee mogen zeggen en dat mannen dat moeten accepteren? Eng, zure feministe, zeur!

Deze deal brengt Li als individu maximale winst: aandacht, volgers, inkomsten, een bestseller, een spannend leven waarbij je bijvoorbeeld een dagje op stap kunt met Ronnie Flex – bijna 470.000 keer bekeken toen ik keek.  In ruil daarvoor spuwt Li dit soort teksten uit: 

Mannen zitten altijd in kamp konijn. Als je [als vrouw] écht geen zin hebt, doordat je niet lekker in je vel zit of lichamelijke klachten hebt, dan heb ik geen praktische tips voor je […] Maar als dat niet het geval is, dan moet je zin maken. Want mannen moeten hun zaad kwijt.” […] „is de zak eenmaal geleegd, dan heb je de man terug waar je voor hebt getekend. Dan is-ie weer leuk en gezellig.”

Dit is dezelfde soort kul die SGP-ers, mannenrechtenactivisten en andere oerconservatieve fans van traditionele rolpatronen ook spuwen. Sterker nog, toen onvrijwillig celibataire mannen, Incels, besloten dat hun seksloze leven de schuld was van vrouwen en in het rond begonnen te schieten, stonden er meteen opiniemakers als Ross Douthat op met het voorstel om een soort seks-distributiesysteem in te stellen. Geef dat soort mannnen een vrouw die wél seks met ze heeft, dan stopt dat soort geweld vanzelf. Incels waren super enthousiast. Boeien, dat vrouwen mensen zijn met gevoel en verstand – verdelen die handel. Vergeleken bij dit soort gasten valt Li eigenlijk nog mee.

Laten we dit soort vrouwenhaat vooral blijven bestrijden waar we het tegenkomen. Ja, Li heeft het recht een boek te publiceren, waarin ze mannen reduceert tot hersenloze konijnen en vrouwen tot consumptiegoederen zonder een eigen wil. Anderen hebben het recht kritiek te uiten en te wijzen op het hoge gehalte seksisme van haar schrijfsels. Maar laten we breder kijken naar de cultuur die vrouwen als Li produceert. Alleen dan kunnen we meer doen dan symptoombestrijding.

Het citaat: middeleeuwen en nu

”Maar het zien van dit boek […] had mij toch op een nieuwe gedachte gebracht, die gevoelens van grote verbazing bij me opwekte, als ik me afvroeg wat toch de oorzaak kon zijn, dat zoveel verschillende mannen, geleerde klerken en anderen, zozeer geneigd waren en het nóg zijn, om in woord en geschrift zoveel duivelse dingen over vrouwen te zeggen en uiting te geven aan hun afkeuring voor de vrouw en het vrouw-zijn. En niet een of twee […] maar in het algemeen bijna in alle verhandelingen van filosofen en dichters en van alle redenaars – het opsommen van hun namen zou een lange lijst vormen – lijkt het of allen met dezelfde mond spreken en of ze allemaal tot dezelfde conclusie komen, namelijk dat de vrouwelijke zeden vol ondeugd zijn en de vrouw tot ondeugd is geneigd.”

Christine de Pisan, Het Boek van de Stad der Vrouwen, circa 1405/1410

“What matters is not which guys said it: What matters is that, when you put their statements side-by-side, they all sound like the exact same guy.  And when you look at what they’re saying, how similar these slurs and insults and threats we get actually are, they always sound like they’re speaking to the exact same woman. When men are using the same insults and sentiments to shut down women and “feminine” people, across the board, then we know what’s going on. And we know that it’s not about us; it’s about gender.

Sady Doyle, The #MenCallMeThings Round-Up, november 2011

Trump versterkt belangstelling voor feministische analyse

Sinds de Amerikaanse president Trump Twitter gebruikte om op te scheppen over de omvang van zijn nucleaire knop, herleeft de belangstelling voor een bijna twintig jaar oud artikel. In 1987 publiceerde wetenschapster Carol Cohn een analyse van het taalgebruik en de manier van denken van de bijna geheel mannelijke groep nucleaire specialisten. Haar analyse deed mij denken aan een analyse die nog verder teruggaat, namelijk naar de manier van spreken en denken van de Oude Grieken. Ga mee op tijdreis, en huiver.

Eerst Trump. Die twitterde in de Nederlandse vertaling:

Kan iemand van zijn uitgeputte en verhongerde regime tegen hem zeggen dat ook ik zo’n nucleaire knop heb. Maar die van mij is veel groter en veroorzaakt veel meer schade, en bovendien werkt mijn knop wel!

Critici waren er (terecht) snel bij om te wijzen op het belachelijke, macho gehalte van deze uitspraak, een variant op ‘de mijne is groter’ en ‘ik kan verder plassen dan jij’.

Carol Cohn ontdekte dit soort macho taal en de bijbehorende manier van denken ook al in 1987, toen ze een jaar lang mee liep met de exclusief mannelijke specialisten die het nucleaire arsenaal van de V.S. beheerden.  In haar fascinerende verslag – serieus, lees haar volledige artikel in feministisch magazine Signs – vertelt ze hoe ze struikelde over dit soort taalgebruik, waarbij landen hard worden, de ene raket nog dieper kan penetreren dan de andere en je met het nieuwste wapen orgastische explosies kunt bereiken.

Maar ze gaat een stapje verder. Achter die eerste laag van macho taalgebruik ontdekte ze een tweede laag. Ze ontdekte dat de betrokken mannen ook beelden van huiselijkheid en vaderschap gebruiken. Raketten liggen onder een kerstboom, je kunt ze aaien alsof het onschuldige huisdiertjes zijn, in plaats van dodelijke wapens die miljoenen mensen kunnen doden. Daarnaast krijgen bommen van hun trotse pappies namen zoals Little Boy, die met hun explosie een nieuwe wereld inluiden.

Wat Cohn ontdekte was dat de wetenschappers en specialisten het scheppen van nieuw leven en het creëren van een nieuwe wereld met zulk taalgebruik symbolisch van vrouwen afpakten en zich toe eigenden. De mannen verwekken jongetjes zoals Little Boy en samen gebruiken ze agressie en vernietigingsmacht om over een als vrouwelijk geldende natuur te heersen – zo gaven de bij de kernproeven rond het atol Bikini betrokkenen mannen iedere krater een vrouwennaam, signaleert Cohn.

Op dat niveau van vaderschap en het domineren van de natuur ontstond een derde laag. Er sluipen religieuze beelden in het taalgebruik, merkte Cohn. De eerste kernproef kreeg bijvoorbeeld de naam van de Drie Eenheid, de mannelijke scheppende trits van God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest (NB mensen doen moeite om de heilige geest vrouwelijk te maken, maar de katholieke dogma’s moeten hier niets van hebben. Het is allemaal God en God is mannelijk dus de heilige geest is ook mannelijk.) Daarnaast spraken de mannen over zichzelf als priesters, The Priesthood. Zo krijgt de mannelijke kracht om te baren en die gevaarlijke vrouwen en Moeder Aarde te bedwingen religieuze ondersteuning.

Deze manier van denken – dat mannen mannelijk nageslacht voortbrengen en over het inferieure vrouwelijke heersen, desnoods met geweld – kent een zeer lange geschiedenis. Precies diezelfde gedachtengang en die manier van denken vind je bijvoorbeeld terug bij de Oude Grieken, ontdekte wetenschapster Vigdis Songe-Møller in haar klassieker Filosofie Zonder Vrouwen.

Dat boek verscheen in 1999, dus Cohn kon hier onmogelijk aan refereren toen ze haar wetenschappelijke artikel publiceerde. Maar toen ik haar originele artikel las, moest ik meteen aan de bevindingen van Songe-Møller denken.

Zij analyseerde gedichten en verhandelingen van Griekse denkers zoals Plato, Parmenides, Hesiod en Socrates, en ontdekte twee scholen die een tijdje naast elkaar bestonden. De ene betreft de hier boven beschreven macho gedachtengang. Maar er bleek ook een andere denkrichting, Eentje die er van uit gaat dat je tegengestelden hebt. Dag en nacht, nat en droog, mannelijk en vrouwelijk. Het ene is niet beter dan het andere, beiden zijn nodig en moeten in balans blijven.

Die manier van denken verdween echter uit het zicht toen mensen zoals Plato dominant werden. Plato en zijn medestanders onderschreven een ideaal wereldbeeld waarin vrouwen gemankeerde mannen zijn, mannen creatief en leven-gevend zijn en de geestelijk vader worden van allerlei zonen, die het goede werk van de mannen voortzetten en heersen over de chaotische natuur en al die passieve, enge vrouwen.

Deze denkers grepen daarbij terug op botanische metaforen. Ze zagen mannen als perfecte mensen die, net als planten, een scheut vormen. Die plantenscheut groeit uit tot een nieuwe man, een evenbeeld, uniform, heel, perfect. De ene perfecte man brengt de andere voort zonder dat er een vrouw aan te pas komt die de boel kan verzieken met haar lekkende, inferieure, dood-brengende lijf.

Die gedachtengang tref je later ook aan bij de auteurs van de Bijbel, waar God de Vader is en Sem Arpaksad verwekte, en Arpaksad verwekte Selach, en Selach verwekte Eber, man na man die mannen verwekt zonder dat er een vrouw in beeld komt. De oude kerkvaders gingen met hun hand op de Bijbel vrolijk door met het claimen van leven scheppende vermogens voor superieure mannen en het neersabelen van vrouwen.

Anno nu hebben we de nucleaire specialisten en kerngeleerden, die alles wat macho mannelijk is de hemel inprijzen en Little Boys verwekken. In dit wereldbeeld handelen en scheppen de macho mannen met goddelijke goedkeuring. Ze kunnen penetreren en de grootste hebben en andere, zwakkere mensen of landen hun wil opleggen met hun machtige fallus..eh.. raketten. Ze kunnen, zoals Trump, opscheppen dat zij de grootste (knop) hebben, eentje die wél werkt, lekker puh.

Zo’n Tweet van Trump lijkt onschuldig, maar is bij nader inzien het topje van een smerige ijsberg. En los even van die hele vrouwenhatende geschiedenis gaat het bij dit incident met Trump niet om twee jongetjes en een wedstrijdje ver-plassen, maar om mannen met macht, een president die een andere heerser wil  tonen hoe macho mannelijk hij wel niet is. Eentje die daarbij de optie heeft om de wereld in de as te leggen en miljarden mensen de dood in te jagen, op basis van zijn seksisme en zijn ‘ik als stoere macho man kan alles maken’ wereldbeeld. Laat dat even op je inwerken.

Geen Stijl botst tegen grenzen aan

Wat een heerlijke discussie in de Nederlandse media, de afgelopen week. Website Geen Stijl biedt al jaren een podium voor iedere vrouwenhater die vrijuit met bedreigingen met verkrachting wil strooien. Bijna honderd vrouwelijke journalistes pikken dit seksisme niet meer en benaderden adverteerders met de vraag of ze hun product aan deze site willen koppelen. Hun oproep tot nadenken over normen en waarden heeft effect (zich terugtrekkende adverteerders) en zorgt voor rumoer. Censuur! Feministen willen een medium doodknuppelen! Alarm!

Bij veel commentaren over deze kwestie blijft de discussie enigszins steken in een stand van zaken verhaal en daarna een standpunt voor of tegen een boycot van Geen Stijl. Ik plaats deze kwestie graag in een bredere context: de precieze oproep die de vrouwen deden, de historische context, de aard van journalistiek en de genderdynamiek in deze kwestie.

De precieze oproep: honderd bekende media-vrouwen (journalisten, redacteuren, mediapersoonlijkheden) vragen of bedrijven, en organisaties zoals de Belastingdienst en Defensie, zich bewust zijn van de digitale locaties waar hun advertenties opduiken. Nuttig, want organisaties besteden de plaatsing van advertenties vaak uitaan gespecialiseerde bureau’s en internetveilingen. Ze weten niet precies waar hun banners staan.

Dat betekent dat je als adverterende organisatie met je product of dienst verschijnt naast oproepen tot verkrachting en aanzetten tot haat jegens vrouwen. Dat kan een dubieus effect krijgen – als Defensie roepen dat je seksuele intimidatie in het leger aan wil pakken terwijl je tegelijkertijd adverteert op Geen Stijl. Vervolgens concluderen de vrouwen:

U betaalt mee aan een site waar vrouwenvernedering en racisme de norm is, niet de uitzondering. Donderdag besloot Defensie om zich voorlopig terug te trekken als adverteerder. Wij hopen dat meer bedrijven kritisch gaan nadenken over de vraag of hun advertentiebeleid overeenkomt met de waarden van hun onderneming.

Het was dus geen directe oproep tot boycotten – al kan nadenken over normen en waarden bij adverteerders natuurlijk wel het gevolg zijn van deze oproep tot nadenken, zeker als ze slechte pr krijgen vanwege hun aanwezigheid op Geen Stijl.

Dan de historische context. Een probleem aanpakken via de portemonnee kent een lange geschiedenis. In Nederland boycotten mensen in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw Chileense producten, om te protesteren tegen de dictatuur van Pinochet. Hedendaagse consumenten mijden soms de kiloknallers in de supermarkt. Zo maken ze duidelijk dat ze geen geld willen steken in een diervijandige bio-industrie. Rusland besloot Europese groentes en fruit te boycotten. NS-communicatiemanager Joost Ravoo riep adverteerders in 2006 op tot een boycot van Geen Stijl, omdat de site hem stelselmatig vergeleek met nazi-iconen Goebbels en Mussert. GeenStijl deed zelf een poging om de HEMA te boycotten en riep in 2010 op tot een boycot van NRC Handelsblad.

Maar, zult u zeggen, een platform zoals Geen Stijl kan toch niet vergeleken worden met een land, een bedrijf, dictator of een problematische landbouwsector? Het gaat om de journalistiek en de persvrijheid!

Dat valt te bezien. De intimidatie leidt tot zelfcensuur onder journalistes en andere opiniemaaksters, blijkt uit onderzoek. Vooral vrouwen worden buitensporig vaak het doelwit van seksistische trollen. Sommigen moesten zelfs onderduiken of lezingen afzeggen. ‘Laat ik uitkijken wat ik schrijf, anders krijg ik de volle laag van seksistische internettrollen’ is een logisch gevolg van zulke terreur. In die zin is het Geen Stijl zelf, die de vrijheid van meningsuiting aantast.

Sommige meningen zijn bovendien juridisch strafbaar. Zo mag je het Koningshuis niet beledigen en niet aanzetten tot haat. De oproep van de honderd mediavrouwen komt nadat Geen Stijl journaliste Loes Reijmer op de korrel nam en mensen opriep aan te geven of ze de Volkskrant-columniste zouden ‘doen’. Vervolgens benutten talloze anonieme trollen de site om openlijk te fantaseren over de verkrachting en mishandeling van Reijmers – een soort digitale aanranding. Zoals:

‘Met haar armen op haar rug gebonden en een stevig stuk grijze tape over haar mond geplakt zou ik haar zeker doen!’ Of deze: ‘Ik zou zaad in haar gezicht spuiten. Eventueel anaal erin raggen.’ Sorry, nog eentje: ‘Ik zou mijn harde klaargekomen lul weleens aan haar neus willen afkloppen.’

Dat is mogelijk strafbaar, volgens advocaat Christiaan Alberdingk Thijm. De oproep van Geen Stijl is volgens hem ”overduidelijk een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van Reijmer. Haar goede naam en eer worden moedwillig door het slijk gehaald en dat is strafbaar.”

Wat voor vrouwen geldt, geldt ook voor andere minderheden. Bestuurskundige Nourdine Tighadouini riep bijvoorbeeld in 2014 op om Geen Stijl onder de loep van Justitie te leggen vanwege de racistische inhoud van de site. Als Geert Wilders strafbaar is omdat hij minder Marokkanen wil, loopt Geen Stijl ook risico’s als de site Marokkanen en andere medelanders stelselmatig wegzet als tuig wat naar het eigen land terug moet.

Volgens Damian Trilling, van de Universiteit van Amsterdam, is het aardige aan de kwestie GeenStijl bovendien, dat de site eindelijk expliciet positie moet bepalen als het gaat om het bedrijven van journalistiek:

De lijfspreuk van GeenStijl is ‘tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend’. Dat staat allemaal haaks op wat journalistiek is. Van de andere kant miepen ze als ze worden aangepakt. Dan is opeens de persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in het geding. Laat GeenStijl eens kiezen. Willen ze journalistiek zijn, dan horen daar spelregels bij.

Spelregels van de journalistiek betreffen onder andere de plicht tot hoor en wederhoor, alleen anonieme bronnen in uitzonderlijke gevallen en voor de rest alles met naam en toenaam, je feiten goed op een rij hebben, niet aanzetten tot haat, en een duidelijke scheiding aanbrengen tussen enerzijds zo objectief mogelijk gebracht nieuws, en anderzijds opiniestukken, analyses en columns waarbij de lezer weet dat hij of zij een mening krijgt te horen. Geen Stijl doet dit alles niet.

Waarmee we komen op de gender aspecten van deze kwestie. Ravoo’s oproep tot een adverteerdersboycot leidde destijds niet tot enorme drama’s rondom censuur en vrijheid van meningsuiting. Nu vrouwen adverteerders oproepen tot nadenken, met wellicht een boycot tot gevolg, ontstaat echter ophef. Specialistische uitgaven zoals Adformatie noemden de oproep ‘belachelijk en gevaarlijk’, zonder verder te komen dan ‘aaaargh censuur, kan niet!” Feministen doen weer eens alles fout en zouden met de Geen Stijl zaak de klok dertig jaar terugzetten. Metro publiceerde een column met de boodschap dat de boycot typisch wijvengedrag is. Vrouwen moeten de modderstroom van Geen Stijl accepteren en klaar.

Het zijn allemaal varianten van ‘niet zeuren’, ‘hou je kop’ en ‘don’t feed the trolls‘, stellingen waar feministen al jarenlang tegen ageren, omdat vriendelijke bescheidenheid, zwijgen en incasseren de vrouwenhaat in de media niet doen stoppen. Bovendien leidt het tot een dubbele moraal. Geen Stijl mag openlijk vrouwenhaat etaleren, maar als vrouw moet je vervolgens zwijgen? Geen Stijl wil het NRC boycotten, maar anderen mogen op hun beurt niet Geen Stijl aanpakken? Wie heeft dat bedacht?

Wie zich kwetsend en aanvallend opstelt, dat stoer noemt en haat wil verkopen onder het mom van verzet tegen politiek correct gedoe (zie hier), moet daarna al even stoer kritiek kunnen incasseren. Dat hoort bij persvrijheid, bij journalistiek, bij vrijheid van meningsuiting. Hoor en wederhoor op bredere schaal. Nu zijn het vrouwen die iets terug zeggen. Dat is schrikken voor Geen Stijl. De neukpoppen blijken opeens mensen met een mening en een platform om die mening kracht bij te zetten.

Vrouwen die succesvol actie voeren via de portemonnee, inderdaad, reuze bedreigend. Maar het is wel de realiteit:

Gisteren zag ik René van Leeuwen (zou u hem doen?) met overslaande stem roepen dat het ze allemaal om de lol gaat en niet om de centen. Nou schattepoppeke, dat komt dan toch prima uit? Dan ga je toch fijn door? Lekker geinen, vrij je mening uiten. Grolschje erbij… oh wacht. Niemand die je tegenhoudt, alleen niet iedereen wil het bekostigen. Marktwerking, lieverdjes. Vrouwen hebben helaas eindelijk ook de knopjes van het internet gevonden. Of je het nou wel of niet met ze eens bent, ze zijn er en ze hebben geen zin om mee te betalen aan het digitale ducttape om ze de mond te snoeren.

Wen er maar aan, Geen Stijl.

Moordenaars beginnen vaak thuis

Massa moordenaars beginnen hun terreur-regime vaak thuis. Met die kop vestigt onder andere de Huffington Post er de aandacht op dat plegers van een aanslag meestal mannen zijn. En dat opvallend veel van hen beginnen als vrouwenmishandelaar. Zo ook de man die onlangs in Londen mensen dood reed, een agent neerstak en het Engelse parlementsgebouw binnen probeerde te dringen.

Nu de details over het leven van de aanvaller in Londen duidelijk worden, blijkt dat hij een geschiedenis had van agressie. Waaronder huiselijk geweld. Deze man belandt daardoor in de lange rij mannen die in het openbaar in het rondschieten, of mensen doodrijden, waarna in circa drie dagen duidelijk wordt dat hij daarvoor vrouwen mishandelde en terroriseerde. Vaak vermoordt de dader eerst een of meerdere vrouwen voordat hij de straat opgaat en vreemden vermoordt. Ze houden hun generale repetitie in de vorm van geweld tegen vrouwen, voordat ze de volgende stap zetten.

Feministen signaleren keer op keer dat mensen deze link tussen huiselijk geweld en het plegen van aanslagen/massa-moord verdonkeremanen. Onder andere Hadley Freeman van de Engelse krant The Guardian denkt dat autoriteiten hierover zwijgen omdat er geen politieke winst te behalen valt aan het benoemen van vrouwenhaat. Ook zouden bepaalde regeringen (*kuch – Trump -*kuch) teveel sleutelfiguren verliezen als je een punt maakt van huiselijk geweld. Het is veel veiliger andere oorzaken aan te wijzen. Zoals radicale islam, psychische ziekten of ‘er was geen reden’.

Daardoor verliezen onder andere politici uit het oog wat dit soort geweld aanjaagt. Namelijk gefrustreerde, neurotische mannelijkheid:

Domestic violence is frequently a way for male abusers to try to impose so-called traditional gender roles on their female partner – beating them when the laundry isn’t done, telling them what to wear – using violence to validate their own feelings of insecurity. So it is almost inevitable that these men would then be attracted to belief systems – whether it’s Isis, evangelical Christianity or the fundamentalist version of pretty much any major religion – that advocate wildly restrictive attitudes towards gender and endorse patriarchal systems which encourage men to punish women for their own failings.

Wat niet helpt is dat we het als samenleving sowieso al lastig vinden om te praten over huiselijk geweld, laat staan huiselijk geweld door moordenaars. We noemen huiselijk geweld vaak een vrouwenprobleem. Vrouwen moeten niet zeuren. Vrouwen lokken zelf uit dat mannen agressief worden, dus ze moeten zich schamen en hun kop houden. Vrouwen zijn sterk en hoog opgeleid dus ze kunnen geen prooi worden van een mannelijke mishandelaar – zeggen rechters. Als je de politie lastig valt met je gezeur over een vervelend vriendje, kun je zelfs een boete krijgen omdat je de tijd van agenten verspilde.

Die taboes, de stilte, de schaamte, de minachtende houding die we als samenleving hebben als het gaat om ”vrouwenzaken”, maakt dat deze factor vaak uit beeld verdwijnt. Daardoor missen we oplossingen. En daardoor verliezen we agressieve mannen uit het oog die gevaar opleveren, niet alleen voor een individuele vrouw, maar voor de samenleving.

Blanken, ook blanke vrouwen, hielpen Trump aan de macht

De V.S. krijgen geen vrouwelijke president en de analyses over het hoe en waarom blijven binnen stromen. Allerlei journalisten kunnen er bijvoorbeeld niet over uit dat blank en mannelijk zijn blijkbaar meer gewicht in de schaal legde dan intelligentie en integriteit, zoals webmagazine Salon samenvatte onder de kop ‘de misogynie-apocalypse‘. In haar slot-toespraak riep Clinton jonge vrouwen op de moed niet te verliezen, maar da’s lastig als een pussygrabber je president wordt, terwijl Clinton in absolute getallen de meeste kiezers achter zich kreeg.

Het waren blanke mannen (63%) en, in iets mindere mate, blanke vrouwen (52 a 53%), die Trump het Witte Huis in loodsten. Veel van hen kwamen uit de zogenaamde Rustbelt staten, waar de auto-industrie instortte en de blanke middenklasse zware klappen kreeg. Deze mensen voelen zich verraden door Het Systeem en waren gevoelig voor Trump’s beloften over nieuwe banen en het wegjagen van niet-blanken (want: minder concurrentie op de arbeidsmarkt).

Mannen (80%) en vrouwen (93%) met een gekleurde huid stemden massaal op Clinton, maar zij vormden met 31% van het totaal de minderheid van de kiezers. Republikeinen droegen bij aan de dominantie van blanke kiezers, door de afgelopen jaren de drempel om jezelf als kiezer te registreren, zodanig te verhogen dat vooral mensen met een gekleurde huid buitengesloten werden. Pas in juli en augustus dit jaar merkten rechters dit type wetgeving aan als racistisch, maar dat was te laat.

De uitslag betekent dat de blanke cultuur domineert en in die cultuur is slechts plaats voor één soort vrouw. Zoals wetenschapster Patricia Williams het analyseerde in een paneldiscussie van The Guardian:

Trump has consistently appeared with a backdrop of attentive women, blonde women, beautiful women who smile and wave and whom he symbolically shelters from rapists and terrorists and the “very bad people” from “certain neighbourhoods”. Like many of us Nasty Women of a certain age and weight, Clinton is not sheltered by such cowboy chivalry.

Williams komt hier tot dezelfde conclusie als eerder auteur Susan Faludi. In haar boek Backlash constateert ze dat de dominante cultuur in de V.S. in tijden van angst en onzekerheid, zoals na de aanslagen van 11 september, terugschiet naar een soort cowboymodel.  In dat model beschermen blanke mannelijke mannenmannen tere blanke vrouwtjes tegen ‘de vijand’, een monsterlijke Ander, zoals enge moslims, gevaarlijke negers of verkrachtende Mexicanen.

De tere blanke vrouwtjes mogen slachtoffer zijn, zwijgen, mooi wezen en hun man steunen. Ze mogen zich, onder de bescherming van een welwillende potentaat, wijden aan hun kerntaken, te weten keuken en kinderen. Het is in dit culturele klimaat niet de bedoeling dat vrouwen handelen als zelfstandige mensen. Laat staan dat ze assertief rechten opeisen en vol zelfvertrouwen ambitie tonen.

Haal je je als vrouw tóch vanalles in je hoofd, dan is de straf snel en onverbiddelijk, ongeacht politieke kleur. Zoals feministisch auteur Robin Morgan in dezelfde paneldiscussie aangaf, met Clinton als voorbeeld:

She [Clinton – red.] could not have committed enough crimes, short of genocide, to warrant the 30 years of attacks she’s weathered – starting in Arkansas for simply wanting to keep her own name and law career. This year’s sexist vitriol came from the left (Bernie bros chanting, “Bern the witch”), the right (need I list these?), with, for the hell of it, accused rapist Julian Assange, Fox News’s alleged sexual harasser Roger Ailes and the FBI piling on.

Bij dit alles moet je niet verbaasd opkijken als een deel van de blanke vrouwen dezelfde standpunten innemen als blanke mannen, stelt feministe Amanda Marcotte:

a substantial portion of that vote was sheer racism. Make no mistake, there are women in this country who don’t care if Trump eschews the Bible and instead is sworn in with his hand on the pussy of an unwilling woman, so long as he does so while threatening to screw over Mexicans and Muslims. As the essays aboutbenevolent sexism have warned, women can be just as vile and hateful as men. […]

Die bereidheid tot aanpassing neemt toe als er slechts één man staat tussen jou en armoede, en als niet meedoen aantoonbaar bakken vrouwenhaat oplevert. Wie wil er nou gebrandmerkt worden als heks en leugenachtige castrerende bitch, zoals Clinton overkwam? Veel vrouwen willen die openlijke haat ontlopen (en neem ze dat eens kwalijk). Marcotte:

It’s even tempting, in many cases, to believe that if you join in with the misogyny, you’ll be spared. Call other women sluts, and you’ll look pure. Call them bitches and shrews, and you look more pleasant by comparison. Agree that there’s just something wrong with Clinton’s voice, and your voice will be judged more sonorous.[…] …it’s actually simpler for women to accede not just their outward behavior, but their hearts, to this sexist system.

Je kunt die 52 tot 53% van de blanke vrouwelijke Trumpkiezers ervan beschuldigen dat zij hun sekse verraden hebben, zoals L.V. Anderson deed in magazine Slate. Maar zoals Marcotte al aangaf kan die keuze de uitkomst zijn van racisme, of navigeren tussen twee kwaden – Trump of sociale straf van mannen waar je afhankelijk van bent? Ook kan zelfhaat een rol spelen, signaleert Anderson. Dat is een bekend probleem bij onderdrukte groepen: je verinnerlijkt de haat van de dominante groep en geeft je eigen belangen op in je drang om ‘een van de jongens’ te worden en een veiligere positie te verkrijgen.

De dynamiek rondom blanken die zich genaaid voelen door Het Systeem en van daaruit vijandbeelden creëren, geldt ook voor Nederland. Mannen tonen zich bijvoorbeeld buitengewoon pissig omdat ze alimentatie moeten betalen na een scheiding, iets wat sowieso het resultaat is van een traditioneel rollenpatroon. De discussie daarover leverde bakken vrouwenhaat op: mannen creëerden een vijandbeeld van luie, liegende uitbuiters die arme onschuldige vaders weg houden van hun bloedjes van kinderen en dan nog geld willen ook. Nou mooi niet, bitch!

De toekomst voorspelt weinig goeds. Blanke mannen zoals Geert Wilders roepen al jaren om minder Marokkanen. Jan Roos van VNL was al overgegaan tot expliciet  oproepen om de discriminatie van blanke mannen te stoppen en maatregelen rond positieve discriminatie van vrouwen en niet-blanken af te schaffen. Roos vergeet even dat mannen al eeuwen positieve discriminatie genieten en gebruik maken van een mannenquotum aan de top, maar wat is logica en historisch besef als je lekker kwaad kunt aanschoppen tegen de Ander.

UPDATE: zie hierover ook deze analyse in magazine Salon. De woede is echt, maar mensen, vooral mannen, voelen die woede omdat ze privileges kwijt raken die ze om te beginnen al onterecht kregen en waarvan ze konden profiteren, puur en alleen op basis van hun sekse en huidkleur.

Ook in Nederland is de kans groot dat een grote groep blanke vrouwen meestemt met deze boze blanke mannen. Ruim 60% van de volwassen vrouwen in Nederland is financieel afhankelijk, vaak van een man. Ook blanke vrouwen kunnen racisme tonen en samen met blanke mannen schreeuwen om minder Marokkanen. Ook Nederlandse vrouwen kunnen de minachting verinnerlijken en uit zelfhaat en/of angst meestemmen met de dominante mannengroep, want anders dan. Ook Nederlandse vrouwen zijn gevoelig voor de sirenenzang van de patriarchale deal.

Is er hoop? De circa 50% blanke Amerikaanse vrouwen die NIET op Trump stemde. Het feit dat vrouwen, ondanks alles, blijven proberen. De vrouwen die zich keer op keer in het harnas hijsen om gevoelige onderwerpen te bespreken, vooruit te komen en de situatie van vrouwen te verbeteren. Daar moeten we het van hebben. Jezelf herpakken en het stappenplan van Michael Moore volgen. Oh, en hoop houden. Dat helpt ook. Net zoals de vrouwen die stierven zonder ooit het stemrecht voor vrouwen mee te maken, maar die daar toch voor streden omdat ze verder keken dan hun eigen leven lang was.

De winst van Trump bekeken door een genderbril

Wow, de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is binnen, en het is zoals ik gevreesd had. President Trump. Sorry, ik moet er even aan wennen, maar om eerlijk te zijn had ik dit artikel in de kern al klaar staan sinds eergisteren. Dit vanwege een analyse van filmmaker Michael Moore uit juli 2016. Hij legde destijds haarfijn uit waarom Trump zou winnen, en alles wat hij toen schreef, gebeurde in de nacht van 8 op 9 november. Hieronder meer, maar eerst even een plaatje van een schattige kitten. Want hoe de situatie ook is, met een schattig katje erbij wordt alles per definitie beter. Kijk!

Ze kreeg uiteindelijk de meerderheid van de kiezers achter zich, maar verloor vanwege het Amerikaanse systeem tóch hele staten, waardoor de kiesmannen naar Trump gingen. Moore beschrijft precies de reden waarom ik zijn correcte analyse over deze uitkomst destijds even liet voor wat het was, en misschien tegen beter weten in hoopte dat Clinton het glazen plafond zou doorbreken:

you listen to Hillary and you behold our very first female president, someone the world respects, someone who is whip-smart and cares about kids, who will continue the Obama legacy because that is what the American people clearly want! Yes! Four more years of this! You need to exit that bubble right now. You need to stop living in denial and face the truth which you know deep down is very, very real. Trying to soothe yourself with the facts – “77% of the electorate are women, people of color, young adults under 35 and Trump cant win a majority of any of them!” – or logic –“people aren’t going to vote for a buffoon or against their own best interests!” – is your brain’s way of trying to protect you from trauma. Like when you hear a loud noise on the street and you think, “oh, a tire just blew out,” or, “wow, who’s playing with firecrackers?” because you don’t want to think you just heard someone being shot with a gun.

Maar het is gebeurd, ze verloor, en de gevolgen zijn te erg voor vrouwen. Republikeinen hebben nu de president, met een tweede man die zo mogelijk nog erger is dan Trump. Republikeinen domineren de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Ze traineerden de benoeming van een nieuwe rechter in het hoogste Gerechtshof en hebben nu alle kans om daar conservatieve rechters te benoemen. Daarna is het een kwestie van tijd voordat onder andere de reproductieve rechten van vrouwen zodanig teruggedraaid worden dat er geen verschil meer is tussen ons en koeien of kippen.

Moore beschreef in juli precies waarom het toch zo zou lopen:

  1. Trump had genoeg aan het traditionele Republikeinse gebied plus de zogenaamde Rustbelt staten Michigan, Ohio, Pennsylvania en Wisconsin. Staten waar de blanke middenklasse ernstig leed onder het verlies van werkgelegenheid, en waar Trump handig op inspeelde. ”Dat zal in november gebeuren”, schreef Moore, en dat gebeurde.
  2. Blanke mannen en hun frustraties en woede over het verlies van privileges
  3. Clinton die geen enthousiasme op weet te roepen, mede vanwege seksisme en weerzin tegen ambitieuze vrouwen (zie punt 2), dus het wordt een kwestie van ‘de kandidaat met de meest fanatieke aanhang wint’. Combineer dit met wetgeving die niet-blanke kiezers weghield van het stemhokje, en voilà, winst voor de Republikeinen
  4. Depressieve Bernie aanhangers, die óf niet gaan stemmen of zich wel naar het stemhokje slepen, maar niemand enthousiast meeslepen om óók te stemmen. Zie verder punt 3
  5. De privacy van het stemhokje. In Moore’s woorden: ”There are no rules. And because of that, and the anger that so many have toward a broken political system, millions are going to vote for Trump not because they agree with him, not because they like his bigotry or ego, but just because they can. Just because it will upset the apple cart and make mommy and daddy mad”.

Hoe lang moeten we wachten voordat een vrouw opnieuw kans maakt op de hoogste machtspositie in het land? Het seksisme is zo structureel dat het slechts af en toe iemand van de verkeerde sekse lukt om ergens te geraken waar ze een gooi naar het presidentschap kan doen. Met Clinton was er een kans:

“There’s a saying, the first into battle needs to wear the most armor,” said Adrienne Kimmell, executive director of the Barbara Lee Family Foundation, which studies women running for executive office. She continued: “Because women have higher and harder barriers to clear the path to executive office, the women that win need to exceed expectations – so by comparison they tend to be more qualified than their opponents.”

Kwalificaties, veel ervaring, moed en een ijzeren wil wegen echter duidelijk niet op tegen een giftige cocktail van angst voor je inkomen, racisme en vrouwenhaat. Moore vatte dat als volgt samen:

There is a sense that the power has slipped out of their hands, that their way of doing things is no longer how things are done. This monster, the “Feminazi,”the thing that as Trump says, “bleeds through her eyes or wherever she bleeds,” has conquered us — and now, after having had to endure eight years of a black man telling us what to do, we’re supposed to just sit back and take eight years of a woman bossing us around? After that it’ll be eight years of the gays in the White House! Then the transgenders! You can see where this is going. By then animals will have been granted human rights and a fuckin’ hamster is going to be running the country. This has to stop!

En zo geschiedde. Je moet de kracht van het patriarchaat, het effect van op leugens gebaseerde campagnes (Brexit en de Superbrexit in de V.S.)  en de rol van basale emoties zoals angst nooit onderschatten.

Progressieve vrouwen, zoals de leden van dit panel, hebben het nakijken. Die (veelal vrouwelijke?) kiezers leverden allerlei ontroerende anekdotes op. Zo lieten mensen bloemen en briefjes met ‘ik stemde’ achter bij de graven van vrouwen die streden voor het kiesrecht. Dit gebeurde onder andere bij de grafsteen van Susan B. Anthony. Ook trokken veel vrouwen witte kleding aan als ze stemden. Dit deden ze ter herinnering aan diezelfde voormoeders, die tijdens demonstraties en campagnes voor het vrouwenkiesrecht bij voorkeur wit droegen. En wat te denken van een vrouw van negentig, die vroeg haar stem uitbracht op Clinton en daarna in vrede stierf, voordat de officiële verkiezingsdag aanbrak.

Wat fijn voor haar dat ze de uitslag niet meer mee hoefde te maken.

Zichtbare vrouwenhaat neemt toe aan vooravond verkiezingen

De zichtbare vrouwenhaat neemt toe, nu Amerikanen over een paar dagen naar de stembus kunnen. Met Clinton als kop van jut krijgen in haar kielzog alle vrouwen er van langs. Zelfs een conservatief tijdschrift zoals The Economist moet toegeven dat seksisme een rol speelt bij de diepe haat jegens Clinton in het bijzonder, en (ambitieuze) vrouwen in het algemeen. Met alle gevolgen van dien: verdeeldheid onder vrouwen, politici die de Republikeinse partij verlaten, en geheime Facebook pagina’s van Clinton-fans. UPDATE: een scherp essay van schrijfster Barbara Kingsolver. Warm aanbevolen om te lezen.

De Trump campagne richt zich deze laatste verkiezingsdagen steeds openlijker op Clinton. Ze moet de gevangenis in. Ze kan niet regeren omdat ze getrouwd is met een man zoals Trump. Ze moet weg omdat ze een lesbische moordenares is. Ze wil mannen vermoorden en hun banen aan vrouwen geven. Ze doodt kittens om haar vijanden te intimideren. Ze moet dood. Door ophanging, of met kogels – ze wil immers het wapenbezit inperken. Daar weten wapenbezitters wel raad mee, aldus Trump. Als ze tóch levend  het presidentschap haalt, nou, dan moet ze alsnog vermoord worden, roepen anderen.

Deze openlijke haat tegen Clinton gaat gepaard met een kandidaat die vrouwen al net zo openlijk minacht en reduceert tot seksobjecten. Dat leidt tot verdeeldheid tussen mannen en vrouwen, en vrouwen onderling.

Dames gaan voor, dus wat betreft hun situatie: uit cijfers van website FiveThirtyEight blijkt dat mannen deze verkiezingen als normaal beschouwen en in gelijke mate zoals voorgaande keren stemmen voor de Republikeinen of Democraten. Voor vrouwen betekenen deze verkiezingen echter iets bijzonders. Ze zijn tot op het bot verdeeld.

Deze verdeeldheid speelt onder andere bij evangelische Christenen. Die haten Clinton met heel hun hart en hun heilige boek erbij. Maar hoe zit dat als je een evangelische vrouw bent? Kun je je ogen sluiten voor de vrouwenhaat van Trump en consorten, en samen met je man/het hoofd van het gezin gewoon de Republikeinen steunen? Voor een deel is het antwoord op die vraag ja, blijkt uit onderzoek:

women like Moore can denounce Trump’s deplorable statements, while remaining committed to a conservative faith and rejecting an alignment with a progressive movement. In other words, they can talk about politics, without talking about Politics.

Maar niet iedereen lukt dit. Een deel van de evangelische vrouwen kan of wil niet om de politiek met hoofdletter P heen. Zij verheffen steeds vaker hun stem en winnen terrein, signaleert de New York Times.

Wat betreft de kloof tussen mannen als groep en vrouwen als groep, geldt deze hele verkiezing als een strijd tussen de seksen en de rol van mannen en vrouwen. Mogen vrouwen baas in eigen buik zijn, of niet? Zijn vrouwen zelfstandige mensen of dochters, echtgenotes en weduwen van? Kunnen mannen blindelings uit blijven gaan van ouderwetse privileges? Of wordt het tijd dat ze eerlijk leren delen?

De strijdt begint zichtbare effecten te krijgen. Sinds Trump met zijn campagne begon, verlaten steeds meer vrouwelijke politici zijn kamp, met de conservatieve staat Texas voorop. Eén van hen, een Texaanse rechter, maakte zelfs een video om haar officiële vertrek uit de Republikeinse partij breed bekend te maken. Dat leidt ertoe dat de Republikeinse partij nóg meer een mannenbolwerk wordt. Misschien was deze ontwikkeling al een tijdje gaande, maar Trump werkt duidelijk als een katalysator.

Deze kloof tussen de seksen leidt daarnaast tot spanningen in gezinnen. In voorgaande verkiezingen zagen peilingen een verschil tussen het stemgedrag van mannen en vrouwen, maar omdat getrouwde vrouwen vaker hetzelfde stemden als hun echtgenoot, bleef het verschil beperkt. Deze verkiezingen tonen echter een verandering. Getrouwde vrouwen kunnen Trump niet velen, zeker niet na zijn ‘grijp ze in hun vagina’ uitspraken, en volgen hun man niet langer. Onder andere The Atlantic meldt dat mannen hun echtgenotes onder druk zetten om net als hem op Trump te stemmen.

Vanwege de Clintonhaat houden haar medestanders zich in het openbaar stil. Ondertussen vinden ze andere manieren om zich politiek te uiten. Zo blijkt dat vrouwen zich op beveiligde Facebook pagina’s verenigen om in het geheim over Clinton te praten (en op haar te stemmen). De aantallen medestanders die je dan vindt, kan snel oplopen: tijdschrift Cosmopolitan interviewde een vrouw die zo’n afgeschermde Facebookpagina opende en binnen de kortste keren met 6000 vrouwen in gesprek was. Een andere pagina, getiteld Pantsuit Nation, telt een miljoen volgsters.

Wordt het Clinton of Trump? Eén ding is zeker. Na 8 november 2016 hebben mannen en vrouwen in de V.S. een berg reparatiewerk te doen.

Seksisme alarm: Quote en mannen op een missie

Vergelijk de volgende situaties en uitspraken. Vrouw pleit voor de komst van asielzoekers in haar gemeente en krijgt van een spreekkoor van boze mannen te horen: ”daar moet een piemel in”. Vrouw levert sportcommentaar: ”die teef heeft gewoon een piemel nodig”. Willekeurig wie schrijft een feministisch opiniestuk: allerlei varianten van ‘die bitch heeft een goeie beurt nodig‘. Mensen nemen aanstoot aan een artikel wat mannen oproept een bewusteloze vrouw te penetreren: ”haatseks met de haatheks [is] het enige dat haar tot bedaren kan brengen”.

Quote vindt de kritiek niet eerlijk!

Quote besloot tot schelden omdat er kritiek kwam op een artikel waarin redacteuren van Esquire mannen uitleggen hoe ze kunnen uitvinden welk type vrouw ze moeten hebben. Door te doen, in alle omstandigheden. Ook als de vrouw in kwestie, bijnaam ‘dronken Dolly’, bewusteloos raakte van de alcohol:

“Ze stelde zich voor, maar je kon haar naam niet goed verstaan. Jullie liepen naar huis, maar ze struikelde over de stoeprand. Je hielp haar de trap op. Het lukte niet om haar broek soepel uit te doen. Ze viel halverwege in slaap. De katerlucht zal niet te harden zijn. Maar vanavond telt dat allemaal niet – je bent op een missie.”

Onder andere deze passage leidde tot kritiek, omdat het aanzet tot een misdrijf. Er staat geen expliciete oproep tot verkrachting, maar dat hoeft ook niet. De situatie is duidelijk. De vrouw kán geen toestemming geven voor seks. Maar je doet het toch, omdat je op een missie bent. Als mannelijke lezer weet je dan genoeg. Hint hint, nudge nudge, pak dat wijf.

Dat is geweld. Seksueel geweld. Verkrachting. In een context waarbij vrouwen veel vaker dan mannen het slachtoffer zijn van precies die misdaad, maar daar vaak geen aangifte van durven te doen omdat dan de hel losbarst en je het er bovendien wel zelf naar gemaakt zult hebben.

Esquire haalde het gewraakte artikel offline en de hoofdredacteur betuigde spijt. Zo niet Quote. Die publiceerde het stuk met een verklaring dat er niks mis mee is, en wie toch kritiek heeft is een haatheks. Haatheks was voor mij een nieuwe term. Google geeft niet veel ‘hits’ voor dit woord. Ik vond een kop van Geenstijl.nl: ‘Lilian Ploumen is een asociale haarheks‘. Waarom is niet helemaal helder, maar Geenstijl vindt haar ”van binnen totaal verrot”, dus daar.

Ik vond ook een weblog waarbij columniste Elma Drayer met ‘haatheks’ aangeduid wordt, omdat ze blijk zou geven van ”maniertjes in haar teksten, die suggestie van verwondering als het om verzuring gaat, dat misplaatste sarcasme – mijn haren gaan altijd recht overeind staan.” Dan is daar nog website Krapuul, waar PVV-er Laurence Stassen het moet ontgelden. Ze zou een haatheks zijn omdat ze een nazi zou zijn en ‘hysterisch over moskeeën krijst’

Wat dit kleine rondje duidelijk maakt is dat het woord haatheks gericht gebruikt wordt tegen vrouwen die irritatie opwekken, vanwege hun schrijfstijl, hun innerlijke verrotheid, hun hysterisch gekrijs.

Quote heeft uiteraard allerlei redenen om heel stoer tegen de schenen van die politiek correcte haatheksen te trappen en het onschuldige stukje lekker puh tóch online te houden. Het zijn drogredenen die feministen zo vaak horen dat er inmiddels hulpmiddelen zijn om lezers te verwijzen naar de uitleg waarom het een kulargument is. Scheelt lappen tekst. Het was maar een geintje? Zie hier. Het is een kwestie van smaak (dus doe niet zo op je teentjes getrapt)? Zie hier. Vrouwen zijn zelf seksistisch dus waar praten we over? Zie hier. Vrouwen zoeken expres naar seksisme om boos te worden? Zie hier. Je hebt kritiek, wij kunnen daar niet tegen en nu moet er een haatpiemel in? Zie hier.

Ik vind het stuitend dat de redactie van Quote het nodig vindt om dezelfde taal uit te slaan als internettrollen. Ik vind het stuitend dat de redactie net doet alsof woorden geen betekenis hebben en machtsverschillen niet bestaan. Ik vind het stuitend dat de redactie zich verschuilt achter dezelfde smoezen waar feministen al sinds de middeleeuwen doorheen prikken. Seksisme alarm!

Derde debat Clinton-Trump door een genderbril

Hillary Clinton won het derde debat tussen haar en Donald Trump. Behalve Trump’s gedraaikont rond de vraag hij de uitkomst van de Amerikaanse verkiezingen zou respecteren ja of nee, speelde zich opnieuw een genderstrijd af op het podium. Met een man die Clinton een nare vrouw (‘nasty woman‘) noemde, abortus beschreef in apocalyptische termen (doelde hij misschien op een keizersnede?), onder het uitroepen van ‘ik ga abortus verbieden’ en ‘ik respecteer vrouwen’. Tuuuuurlijk joh.

Tja. Trump. Het publiek lachte bij zijn bewering dat niemand vrouwen zo respecteert als hij.

Hoe moet je een man worden met Trump als voorbeeld, vraagt een transgender-redacteur van magazine Slate zich af. Het enige positieve is dat Trump zo’n duidelijk schoolvoorbeeld van giftige mannelijkheid geeft, dat er zowaar een serieuze discussie over mannen en mannelijkheid op gang komt in de V.S. Inclusief een verhoogde aandacht voor de schadelijke effecten van Trump’s soort mannelijkheid. Oproepen dat mannen iets moeten met de angst en onzekerheid die onder machogedrag a la Trump schuil gaan. De verkrachtingscultuur en de mythe van ‘goede’ en ‘slechte’ mannen. En moeders en vaders die hun zonen publiekelijk wijzen op andere vormen van man-zijn.

Enfin. Wat Trump in het derde debat ook deed, Clinton bleef opnieuw kalm, onverstoorbaar, en haarscherp. Zelf draaide ze op haar beurt nergens omheen wat genderkwesties betreft. Bijvoorbeeld toen het ging om abortus. Ga eens luisteren naar de vrouwen waar ik mee heb gesproken, riep ze Trump op. Om daarna het recht van baas in eigen buik te verdedigen, met de stelling dat de overheid zich niet moet bemoeien met vrouwen die zo’n moeilijke keuze moeten maken.

Cosmopolitan signaleert dat Clinton, bij onderwerpen zoals reproductieve rechten en seksueel geweld, over vrouwen sprak zoals geen enkele mannelijke kandidaat ooit voor elkaar kreeg. Omdat ze het woord ‘wij’ kon gebruiken. Wij vrouwen. Wij weten hoe het voelt als mannen je behandelen als een willoos seksobject. Wij vrouwen willen gelijk loon voor gelijk werk. Wij vrouwen weten hoe het is als je een ongewenste of gevaarlijke zwangerschap af moet breken. En hoe vernederend, eng en gevaarlijk het is als je geen baas in eigen buik kan zijn.

Magazine Slate constateert dat landen alleen al om deze reden meer vrouwen op politiek machtige posities nodig hebben:

When men discuss abortion among themselves, as they do in far too many policy discussions, it takes on a detached air of philosophical principles. When Clinton’s on the stage, it becomes about flesh and blood: women’s bodies and their most private, sacred rights to determine the courses of their own lives. Of all the reasons it benefits the nation to have more women in politics, this may be the biggest—the shift of women’s lives from the realm of hypotheses into the real world.

UPDATE: Vrouwen een naar wijf /nasty woman noemen, of erger, heeft een lange geschiedenis. Zulke beledigingen zijn namelijk erg handig voor mannen die vrouwen klein willen houden en die onbehagen rond vrouwen met macht willen versterken, analyseert de New York Times. Inmiddels verkopen verkiezingen-shirts met slogans als ‘nasty women vote’ erop als een dolle.

UPDATE 2: Beide kandidaten moesten een soort stand up comedian routine doen tijdens een diner met allerlei Belangrijke Mensen. Trump verruilde grappen voor gescheld op Clinton en oogstte boe geroep. Clinton hield een speech die én grappig was, én ontroerend, en van politiek belang omdat ze sprak over de normen en waarden waarmee ze een presidentschap in wil gaan als ze het wordt. Trump, wegwezen…

Abortus: Poolse machthebbers leggen hun wil op aan vrouwen

Last minute demonstraties mochten niet baten: het Poolse parlement stemt hoogstwaarschijnlijk in met een zeer strikte anti-abortuswet. Poolse vrouwen konden tot voor kort een zwangerschap nog afbreken in geval van verkrachting of ernstige misvormingen van de foetus. Een nieuwe wet bepaalt dat abortus alleen nog mag als het leven van de vrouw in gevaar is. Artsen riskeren vijf jaar celstraf als ze die bepaling verkeerd interpreteren. In landen als Ierland en El Salvador weten vrouwen wat dat betekent: ze sterven of belanden op allerlei manieren in de ellende door zulke wrede wetgeving. UPDATE: Poolse vrouwen plannen een landelijke staking op 3 oktober.

‘Let’s save women’

Voorstanders van baas in eigen buik hebben voor 1 oktober 2016 nieuwe protesten gepland, maar dat is waarschijnlijk mosterd na de maaltijd. Het plan, uit de koker van de rechts-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), heeft het namelijk op papier al gehaald. Mocht je zwanger raken, pech gehad. Dan moet je baren, ondanks het feit dat de langdurige negatieve effecten van zo’n baarplicht lang en breed bekend zijn.

Deze voor vrouwen dramatische wet is een rechtstreeks gevolg van de verkiezingswinst van PiS, vorig jaar. Mannen domineren in deze partij. Ze sloten al snel een informele coalitie met de Katholieke kerk in Polen, ook al zo’n mannenbolwerk. Toen bekend werd dat de kerk en PiS elkaar steunen om abortus te verbieden, stormden vrouwen de kerk uit en de straten op om te demonstreren.

Vele campagnes, demonstraties, solidariteit van andere vrouwen en een petitie onder de slogan Redt de Vrouwen, liepen echter stuk op de politieke werkelijkheid. Die werkelijkheid is dat PiS-partijleider Kaczyński een absolute meerderheid in het parlement heeft. Dat betekent dat hij en zijn partij vrij zijn om hun macht en overwicht te gebruiken om vrouwen hun wil op te leggen, broederlijk vergezeld van de kerk en anti-abortus activisten. Die maken gretig gebruik van tactieken die fanaten in de V.S. ontwikkelden om angst te zaaien en leugens te verspreiden, zoals ‘van abortus krijg je kanker’ (nee dus).

Polen staat nu op één lijn met Ierland. Ook hier hebben protesten, demonstraties en krachtige filmbeelden op basis van een gedicht van Sarah Maria Griffin tot nu toe niets uitgehaald. Ook hier is abortus alleen toelaatbaar als het leven van de moeder in gevaar is, maar dat is in theorie. Medisch gezien tref je slechts zelden honderd procent zekere zwart-wit situaties aan. Daarom stellen artsen zich in de praktijk terughoudend op en sterven vrouwen.

Dat is een van de vele redenen waarom Amnesty International de ontwikkeling in Polen een gevaarlijke stap terug noemt voor meisjes en vrouwen. Hun gezondheid en welzijn zijn in gevaar en de wet schendt hun mensenrechten. Want weet je, vrouwen zijn ook mensen…. In Polen, in Ierland, overal.

Engelse politie experimenteert met aanpak van vrouwenhaat

We erkennen antisemitisme als haat tegen Joden en Islamofobie als haat tegen moslims. Haatzaaiende acties tegen die groepen zijn strafbaar. Waarom zou je vrouwenhaat dan niet ook aanpakken? Dat was de gedachtengang bij de politie in Engeland en Wales. Ze hielden een experiment in Nottingham. Binnen een maand moest de politie twintig keer in actie komen. Ze onderzochten situaties waarbij mannen vrouwen ongewenst betastten, in auto’s probeerden te duwen en probeerden aan te randen.

De politie ging niet over één nacht ijs. Ze lieten onderzoek doen naar de kwestie door het Nottingham Women’s Centre. Deze organisatie bracht in 2014 een rapport uit, getiteld ‘Geen plek voor haat’, met daarin allerlei inzichten en adviezen waar de politie haar voordeel mee kon doen. Uiteindelijk stond die studie aan de basis van het experiment waar de politie in augustus mee begon. Ironisch feit: twee bij dit onderzoek betrokken vrouwen, Melanie Jeffs and Lydia Rye, krijgen sinds de inwerkingtreding van de aanpak tegen vrouwenhaat bakken haat over zich heen.

Enfin, zoals gezegd leidde de aanpak meteen in de eerste maand al tot twintig onderzoeken. Woordvoerders van de politie lieten de Engelse krant The Guardian weten dat dit aantal ongeveer overeen komt met het maandelijkse aantal incidenten rondom joden- en moslimhaat. Wel verwachten de agenten dat het aantal zal stijgen. Als vrouwen doorkrijgen dat ze wangedrag van mannen niet zwijgend over hun kant hoeven te laten gaan, zullen ze sneller aangifte doen.

Bovendien ligt er een berg tot nu toe verborgen gebleven wantoestanden op de politie te wachten. Op basis van het onderzoek schat het Nottinghamse vrouwencentrum dat er zo’n 2.800 gevallen van vrouwenhaat plaats vonden waar niemand tot nu toe aangifte van deed of op een andere manier melding van maakte bij de autoriteiten. Wil je achterhalen wat vrouwen meemaken, dan kun je tot nu toe alleen terecht bij de veelal anonieme meldingen via kanalen zoals het Everyday Sexism Project en Hollaback.

De politie geeft onder andere bekendheid aan het experiment door vanaf september, als de universiteit van Nottingham aan een nieuw studiejaar begint, een film te vertonen. Daarin getuigen vrouwen over diverse vormen van straatintimidatie waar ze mee te maken kregen. Dat moet de bewustwording bevorderen. Zoals een manager van het Nottingham Women’s Centre zegt:

“We know it’s a big issue that happens on a daily basis – it’s part of the everyday wallpaper of women’s lives. This is about raising awareness, making women feel that they don’t have to put up with it – and that’s very empowering. Already women are ringing through to the police saying: ‘I want this to be recorded as a misogynistic hate crime’.”

Engeland en Wales zijn niet de eersten die hatelijke acties tegen vrouwen strafbaar maken. Eerder nam België als eerste land ter wereld een wet tegen seksisme aan. Tegenstanders wilden de wet nietig verklaren, maar het Grondwettelijk Hof oordeelde in mei 2016 dat de Belgische wet niet tegen de vrijheid van meningsuiting in gaat en stand mag houden:

“De door de wetgever [met de Seksismewet] nagestreefde doelstelling bestaat overigens niet alleen erin de rechten van de slachtoffers van seksistische gebaren of handelingen te beschermen, maar ook de gelijkheid van vrouwen en mannen te waarborgen, hetgeen een fundamentele waarde van de samenleving is, waarvan de verwezenlijking ten goede komt aan alle leden ervan en niet alleen aan de mogelijke slachtoffers van seksisme”, motiveert het Grondwettelijk Hof zijn arrest.

En Nederland? Bij ons blijft het stil. Het enige teken van vooruitgang is dat een lobby van onder andere straatintimidatie.org bereikte dat deze vorm van agressie op de agenda’s kwam van Amsterdam en Den Haag. In beide steden wil de gemeenteraad het naroepen, belagen en vastpakken van vrouwen in de openbare ruimte strafbaar maken. Dan heeft de politie eindelijk een mogelijkheid om op te treden als mensen vrouwen in het nauw brengen.

Jezebel lust Donald Trump rauw

Webmagazine Jezebel heeft een feministische inslag. Mede daarom hebben de redactrices, die net als veel andere Amerikaanse vrouwen een seksist herkennen als ze er eentje zien, een grondige hekel aan Donald Trump. Steeds als ze over deze vrouwenhater berichten, weten ze de meest prachtige omschrijvingen voor hem te verzinnen. Ter ere van Trump’s verjaardag zette website The Slot hun zeventig meest creatieve vondsten op een rijtje. Inmiddels bestaat er ook een Chrome extensie die het woord ‘Trump’ vervangt door een van Jezebel’s beschrijvingen. En Jezebel zelf? Die gaat vrolijk doorDonald Trump—a golden goose so loved by God he was transformed into a human man, only the Lord got tired midway through and paused for rest, never to resume….

Abortuspil alleen omstreden omdat conservatieven vrouwen niet vertrouwen

Zet je schrap, Nederland. Minister Schippers wil huisartsen het recht geven een overtijdsbehandeling te starten. Nu moeten vrouwen daarvoor nog naar een speciale arts of kliniek. Christelijke partijen wisten deze zet ruim een jaar uit te stellen. Nu het voorstel eindelijk naar de kamer gaat, kunnen we opnieuw gekrakeel van conservatieven verwachten. Ze maken een natuurlijk, veel voorkomend onderdeel van de medische zorg aan vrouwen omstreden. En tonen daar bovenop een enorme minachting voor vrouwen.

Artsen juichen Schipper’s plan toe. Ze wil vrouwen de mogelijkheid geven met hun eigen vertrouwde huisarts de voor hen beste keuze maken. De huisarts krijgt daarvoor een vergunning, zodat hij of zij niet in de juridische problemen komt. Wel zo fijn voor een medische professional. Daarnaast mogen vrouwen nog steeds naar klinieken of aparte abortusartsen gaan, als ze dat liever willen.

Helaas zien conservatieven in iedere versoepeling van de regels het begin van de apocalypse. In hun strijd tegen iedere toename van de toegankelijkheid van abortus gaan ze tot het uiterste. Met onder andere de volgende methoden.

  1. Vrouwen afschilderen als onverantwoordelijke idioten, die massaal aan de abortuspil gaan alsof het niets is.

Zo was dit vorig jaar een serieus argument tegen Schipper’s plannen om een abortuspil makkelijker toegankelijk te maken:

Volgens Marcel Zuiderland (filosoof) en Willem Beekhuizen (abortusarts, niet praktiserend) kon abortus het karakter krijgen van ‘een receptje uitschrijven’ als een huisarts bevoegd werd. “Dit reduceert de morele status van ongeboren leven tot een kwaaltje. Maar afscheid nemen van ongeboren leven is niet hetzelfde als het halen van een zalfje tegen eczeem.”

Alsof wij vrouwen het verschil niet kennen tussen een middeltje tegen eczeem of een middel om een ongewenste zwangerschap te beëindigen.

2. Wees ook voorbereid op misleidende foto’s bij berichtgeving over de abortuspil. Conservatieven houden ervan om daar beelden bij te plaatsen van enorme bolle buiken of, nog beter, van bijna volmaakte minimensjes die glimlachend op hun duim zuigen in een vage omgeving, alsof de foetus in het niets zweeft. In het echt gaat het in deze situaties om een zeer prille zwangerschap, van maximaal zes weken en twee dagen. Dit is wat je dan ziet IN het lichaam van een vrouw:

3. In het komende debat ontstaat ook weer ruimte voor mensen die dezelfde leugenachtige tactieken gebruiken als de fanaten uit de V.S. Zo geeft het Reformatorisch Dagblad alle ruimte aan Kees van Helden. Hij noemt zich ”voorlichter” van de Stichting Schreeuw om Leven en grossiert in de leugens. Zo beweert hij glashard dat vrouwen veelal niet geholpen zouden zijn met een abortus. Onwaar. En dat de klinieken louter winst willen maken. Daarom zouden ze onbetrouwbaar zijn. Ze willen immers geld verdienen en zouden daarom vooral veel abortussen willen plegen, want dat verdient lekker. Een cirkelredenering, onwaar, plus beledigend voor de professionals die dit werk doen in deze klinieken.

4. Tot slot doen met name Christelijke partijen er alles aan om de boel te vertragen en vrouwen zo min mogelijk rechten te geven. Ze doen dat door eindeloos vragen te stellen, alles in twijfel te trekken, extra onderzoeken en garanties te eisen en als het ook maar even kan stappen terug te draaien. Zo had de abortuspil in 2015 al bij de huisarts kunnen liggen. Maar nee:

De abortuspil zou vorig jaar al op voorschrift van een huisarts bij een apotheek te verkrijgen zijn, maar christelijke partijen vertraagden dat proces. Eerst werden de uitkomsten van een juridisch en medisch onderzoek afgewacht.

Onder andere de ChristenUnie houdt vol dat meisjes en vrouwen beter naar een organisatie zoals Siriz moeten. Dat je het even weet: deze organisatie komt voort uit de Vereniging Ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK). De nieuwe organisatie heeft dezelfde Raad van Bestuur als de VBOK en geniet actieve steun van de ChristenUnie. Zo was een CU-lid in 2013 voorzitter van Siriz.

De organisatie heeft nog steeds als doel meisjes en vrouwen met morele chantage te bewegen tot het doorzetten van de zwangerschap. Alleen verpakken die voorstanders van de baarplicht hun drol nu in een mooier papiertje, zoals woordvoerders van Siriz ook zelf toegeven:

Dus niet allereerst: abortus mag niet, maar: abortus hoeft niet. Want we gaan met jou op weg en willen graag de nood die je ervaart op een andere manier oplossen. Niet met een waarschuwende vinger (want dan komen vrouwen en meiden niet eens), maar met open armen.

Brrrrrrrrr. De eigen vertrouwde huisarts of een werkelijk neutrale professional lijken me veel betere gesprekspartners voor meisjes en vrouwen, dan deze zalvende mannenbroeders van Siriz.

En Schippers? Ze weet dat ze op verzet zal stuiten, maar gaat door. En wie weet. Als het aan Women on Waves en het Clara Wichmann fonds ligt, gaat de overtijdsbehandeling helemaal uit het strafrecht. Dan zijn er geen speciale vergunningen nodig, en kunnen vrouwen de abortuspil gewoon bij de drogist halen:

Jullie bedachten ooit de leus ‘de vrouw beslist, abortuspil bij de drogist’. Maar wordt misbruik dan niet te gemakkelijk? 
Gomperts: ‘Uit onderzoek is keer op keer gebleken dat beperkingen in toegang tot abortus niet leiden tot minder abortussen, maar tot ongelijkheid en onveiligheid. Andersom leidt vergemakkelijking nooit tot meer abortussen, alleen maar tot meer veiligheid. De WHO is daar heel duidelijk over.’

Moge het gezonde verstand, medische feiten en een goede zorg voor meisjes en vrouwen zegevieren.

BONUS NIEUWS: in de V.S. heeft het gezonde verstand inmiddels ook gezegevierd. Het allerhoogste gerechtshof maakte gehakt van Texaanse conservatieven die de toegang tot abortus bijna onmogelijk wilden maken. Onder het mom van ‘goede gezondheidszorg aan vrouwen’ en ‘het recht van vrouwen om goede informatie te krijgen’ stelden ze onmogelijke eisen aan klinieken, zodat die hun deuren moesten sluiten. Mag niet, stellen de rechters. Je schendt op die manier het grondwettelijke recht van vrouwen om baas in eigen buik te blijven. En dat geldt niet alleen voor Texas, maar landelijk.

Giftige mannelijkheid en vrouwenhaat, de vergeten kant van massamoord

Makkelijk verkrijgbare wapens, psychologische problemen, religieuze motieven, dat alles kan een rol spelen bij massale schietpartijen in de V.S. Maar er is opvallend weinig aandacht voor een ander structureel gegeven. Op een paar na gaat het bij de meeste van 216 schietpartijen met meerdere slachtoffers sinds 1966 om mannelijke daders. Daarnaast mishandelen of vermoorden deze mannelijke daders voor hun openbare moordpartij opvallend vaak vrouwen, al dan niet in de context van huiselijk geweld. Deskundigen zien hierin symptomen van giftige mannelijkheid (toxic masculinity).

Bij giftige mannelijkheid gaat het om een specifieke kijk op hoe mannen moeten zijn en welke rechten en plichten ze moeten hebben. Angst ligt vaak ten grondslag aan die ideeën. Angst voor het verlies van privileges waar mannen uit vorige generaties nog als vanzelfsprekend aanspraak op konden maken. Angst om te verweken en ‘te vrouwelijk’ te worden. Angst om de controle te verliezen. Hij moet de baas zijn en blijven, van jongetjes een man maken en vrouwen eronder houden.

Dit alles leidt tot een fragiel ego, wat bij het minste of geringste ernstig bedreigd wordt. Vrouwen die te veel praatjes krijgen, zwartjes die je baan inpikken, homo’s die met hun verwijfde gedoe deze stoere mannelijkheid ondermijnen, de lijst met vijandbeelden is lang. En iedere aantasting van de opgeëiste dominantie kan agressie tot gevolg hebben.

Maar vooral vrouwen moeten het ontgelden. Daders van openbare schietpartijen plegen, voordat ze dit punt bereiken, vaak eerst misdaden gericht op vrouwen. Seksueel geweld, huiselijk geweld, je moeder of je ex doden en dan bewapend door naar een bepaalde locatie. Tussen 2009 en 2012 beging maar liefst veertig procent van de daders geweld tegen vrouwen. Ze schieten ook opvallend vaak rond in winkelcentra of op scholen, waarbij de vrouwelijke slachtoffers in de meerderheid zijn.

Ook de dader van Orlando mishandelde eerst zijn vrouw. Zoals Rolling Stone opmerkt: volgens de overheid had de dader geen dossier over eerdere ”hate crimes” oftewel misdaden gepleegd uit haat, maar dat ligt er aan hoe je dat definieert. Feministen zien huiselijk geweld tegen vrouwen wel degelijk als een hate crime. Maar zoals gewoonlijk, aldus Rolling Stone, negeerde de overheid die alarmbel echter. Vrouwen slaan, tja, doen we allemaal wel eens, ze zal het er wel naar gemaakt hebben. Hatecrime? Nah. Extra in de gaten houden? Nah, dan kun je alle mannen wel in de gaten gaan houden. En bij geweld tegen vrouwen weten we: NIET ALLE MANNEN!!!!!

Dit leidt tot de volgende blinde vlek. Niet alleen negeren we de sekse van de daders bij openbare schietpartijen en hun geweld tegen vrouwen, we missen ook de schietpartijen met meerdere doden die thuis achter de voordeur plaats vinden. Als je kijkt naar de feiten, gaat het om mensen zoals David Conley. Die schoot zijn ex, haar partner en zes kinderen dood. Acht doden. Dat valt ruim binnen de gangbare definitie dat er vier of meer doden ”moeten”vallen om mee te tellen in de lijstjes. En hij is niet de enige.

Enfin, zoals Rolling Stone concludeert:

If Mateen’s choosing Pulse as a target isn’t an indication of aggrieved entitlement and fragile masculinity, I don’t know what is. Pledging allegiance to ISIS, as he is reported to have done in the midst of the shooting, while related in many dimensions to this problem, seems more like a symptom, not a cause.

Hoog tijd dat de V.S. dit feit erkennen. Wapenbezit aan banden leggen is niet voldoende. Het bijsturen van denkbeelden over giftige mannelijkheid moet veel meer prioriteit krijgen.