Tag Archives: vrouwendiscriminatie

Wilt u een kopje koffie bij het seksisme?

Een goede vriend van De Zesde Clan stuurde een nieuwsbrief door van barista en koffiebrander Matt Perger. Zijn meest recente editie van Barista Hustle is helemaal gewijd aan gelijkheid en gelijkwaardigheid. Hoognodig, want ook de wereld van koffiespecialiteiten, baristas en de perfecte espresso lijdt aan een genderprobleem. Steeds meer koffieprofessionals zien dat gelukkig in en willen er iets aan doen. Want koffie is van en voor iedereen, niet alleen van mannen…..

Perger’s nieuwsbrief bevat onder andere links naar sites waar vrouwelijke professionals en andere koffiefans seksisme in kaart brengen. Bijvoorbeeld door ervaringen te delen via The Bag of Dicks en door ‘alleen voor mannen’ reservaten aan de kaak te stellen in Douchey Dude Baristas. De koffiebar-recensies op deze site bevatten veelbetekenende observaties, zoals:

Here we have it again folks. Another “top cafe” in Melbourne with a clear gender divide between the men and women.  […] This place is a boys club, it’s thick with testosterone and the girls know their roles, which excludes them from coffee making […] Our waitress was knowledgable, interesting and worked the room with grace. Service from the men was, as usual, non-existent.

Net als in andere beroepen lijdt de koffiebranche onder het aloude vooroordeel (koffie)professional = man. Van daaruit kom je al snel terecht bij vooroordelen tegen en uitsluiting van vrouwen, met zichtbare resultaten zoals alleen mannen achter de koffiemachines, en weinig vrouwelijke deelnemers aan barista-wedstrijden. Zie hierover onder andere een goed gedocumenteerd artikel van een Nederlandse professional, Cerianne Bury. Of dit interview met haar, in koffie-vakblad Sprudge.

Als vrouw heb je in zo’n mannelijke mannencultuur weinig opties als je vooruit wil komen in het beroep. Of  je gebruikt je ‘vrouwelijke attributen’  om zodanig attractief te zijn dat mannen je leuk vinden en je mee laten spelen, óf je moet ”een van de jongens” worden. Dat betekent je vrouwelijkheid opgeven en daarmee een deel van je persoonlijkheid buitensluiten. Wil je geen van beide wegen bewandelen, dan negeert iedereen je en kun je het sowieso schudden.

Daar bovenop komen de bekende vormen van vrouwendiscriminatie, waaronder:

  • vrouwen moeten bedienen terwijl mannen een training krijgen om als barista met de koffiemachines te werken, danwel het management in te rollen
  • mannen die promoties krijgen terwijl veel beter gekwalificeerde vrouwen, met veel meer ervaring, gepasseerd worden
  • mannen die het niet accepteren als een vrouwelijke manager haar werk als manager doet – in plaats daarvan noemen ze haar een bitch en een te emotionele vrouw
  • koffie evenementen, zoals congressen, waar vrouwen te maken krijgen met seksuele intimidatie, mannen die hun beroemdheid misbruiken om jonge baristas in bed te krijgen

Ditzelfde rijtje kun  je moeiteloos opstellen voor andere bedrijfstakken.

De bewustwording neemt echter toe in koffieland. Sites als Dude Baristas en Bag of Dicks vergroten de bewustwording. Er vindt onderzoek plaats naar vrouwendiscriminatie in de sector, met aanbevelingen om verbetering te bewerkstelligen.  Vrouwen kunnen daarnaast terecht op speciale evenementen zoals The Coffeewoman in de V.S. of festival Barista Connect in Londen.

Dat zijn mooie gelegenheden om andere vrouwelijke professionals te ontmoeten, te netwerken en inspiratie op te doen. Zodat je er weer even tegenaan kunt als je dit soort café’s in loopt:

Seven Seeds, talk about a Douchey Dude Barista problem! Not only do you appear to have an all dude coffee policy, your bros are living in some alternate universe unreachable by us mere mortals. They’re switched off, intentionally so, and it’s the women who are picking up the slack.

Nieuw boek: Seksisme, nee, we overdrijven niet

De feministische beweging in België is divers én actief. Die activiteit uit zich, naast allerlei campagnes en protesten, ook in de publicatie van boeken. De meest recente toevoeging: ”Seksisme – nee, we overdrijven niet‘, van journaliste Cathérine Ongenae.

9789463100373-810x1200

 

Ongenae werkt onder andere voor Knack. Dat blad schrijft: ”Het boek is deels een reactie op De Morgen-columnist Marc Didden, die in een blog had geschreven dat vrouwen die op straat seksueel worden geïntimideerd overdrijven en dat ze de reacties in veel gevallen zelf uitlokken”.

Een gouwe ouwe, die mensen vaak van stal halen om bestaande situaties voort te laten bestaan en lastige discussies te vermijden. Lekker makkelijk. Er is geen probleem, dat zogenaamde probleem bestaat alleen tussen de oortjes van zeurpieten die zelf schuldig zijn aan de situatie. Dan kan iedereen daarna de schouders ophalen en vrouwen aan de kant schuiven als ze weer eens aan komen zetten met vervelende feiten en irritante ervaringen.

Keer op keer blijkt echter dat vrouwen pijnlijk aanbotsen tegen diep in de samenleving verankerde seksistische structuren. Het gaat dan niet meer zozeer om ge- en verboden van het type vrouwen mogen dit en dat niet. Nee, seksisme doet z’n afbrekende werk tegenwoordig vaak via de weg van de dood door duizend kleine sneetjes. Onbewuste patronen met de status van automatische vanzelfsprekendheid, gevoed door ondergronds voortwoekerende vooroordelen tegen vrouwen en voorkeuren voor mannen. Van speelgoedfolder tot zwangerschapsdiscriminatie, het maakt allemaal deel uit van een wereldbeeld waarin vrouwen gereduceerd worden tot wat wij van deze sekse verwachten.

”Seksisme – nee, we overdrijven niet” behandelt de effecten van zo’n marginaliserend beeld van vrouwen onder andere aan de hand van de situatie bij universiteiten. Website Athena’s Angels documenteert de Nederlandse situatie, waar je veel ervaringen tegen komt die ook zo uit de Belgische praktijk kunnen komen. Door mannen gedomineerde bolwerken sloegen daar, net als in Nederland, een hele generatie vrouwen over bij benoemingen, omdat de selectiecommissies mannen nou eenmaal beter vonden. Vandaar dat het boek een urgente toon heeft. Nu, op dit moment, zetten wij vrouwen aan de kant. En daar worden we met ons allen niet beter van.

National Geographic versterkt kritiekloos de mannelijke canon

Wie wordt de grootste ontdekker van de Lage Landen? National Geographic laat lezers kiezen uit een welgestelde blanke man, een welgestelde blanke man, een welgestelde blanke man, goh, nog een welgestelde blanke man…. De selectie komt uit de koker van een commissie bestaande uit een geleerde blanke man, een geleerde blanke man, een geleerde blanke man, goh, nog een geleerde blanke man… Zonder een woord van kritiek reproduceert en bekrachtigt het wetenschapsblad de mannelijke canon. NG toont zich blind voor de totstandkoming van deze weergave van wetenschap, en de rol van gender daarbij.

De plek van de vrouw in het lijstje van grootste uitvinders van de Lage Landen.

Het enige wat een kritische lezer kan vinden is een korte toelichting op de website (de tekst in het papieren magazine is ongeveer van gelijke strekking):

Een door National Geographic opgestelde longlist met meer dan 25 namen is in samenspraak met een commissie van hoogleraren, onder wie een Nobelprijswinnaar, teruggebracht tot een shortlist van tien ontdekkers.

Iets over de precieze inhoud van de selectiecriteria vermeldt National Geograpphic niet, althans niet op een makkelijk vindbare plek. Hoeft ook niet. Het is een en al hoogleraren. Nobelprijs! Longlist en shortlist! Klinkt allemaal absoluut neutraal, onpartijdig, puur wetenschappelijk, ‘het enige wat telt is kwaliteit’, enzovoorts.

Sorry, National Geographic, maar we leven in 2014. Anno 2014 zul je toch echt moeten toelichten waarom de Lage Landen eeuwenlang een bevolking kan hebben die sowieso voor de helft uit vrouwen bestond en bestaat, en waar eeuwenlang talloze mensen met een niet-blanke huid leefden. Hoe kan het dat alleen een select groepje blanke mannen in de canon van tien grootste ontdekkers terecht kan komen? Welke mechanismen spelen daarbij een rol? Wie zie je staan, en wie zie je niet staan?

Het wetenschapsblad toont zich blind voor de effecten van een (academische) geschiedenis waarbij ‘wetenschap’ eeuwenlang gelijk stond aan ‘man’, en vrouwen impliciet en expliciet uitgesloten werden van het verwerven van kennis – een voorwaarde om een grote ontdekker te worden. National Geographic vergeet bovendien de periode waarin de wetenschap professionaliseerde, zo tussen 1850 en 1910, en hoe mannelijke geleerden destijds opnieuw hun uiterste best deden om universiteiten en wetenschap mannelijk te houden. (Voor de ontwikkeling van het vak geschiedenis in Nederland biedt Maria Grever bijvoorbeeld mooie inkijkjes in en voorbeelden van deze territoriumdrift.)

National Geographic presenteert volstrekt kritiekloos zogenaamde neutrale, algemene wetenschap, terwijl het in werkelijkheid gaat om een feestje van, voor en door blanke mannen uit welgestelde milieus, op basis van hun maatstaven en op basis van hun geschiedenis. Voor een wetenschapsblad toont National Geographic zich behoorlijk blind voor de totstandkoming van zulke wetenschap, inclusief de bijbehorende canons. Terwijl het gaat om bekende patronen. Precies hetzelfde gebeurt bijvoorbeeld in de literatuur.

Waarom is het herhalen en daarmee bevestigen van die patronen zo schadelijk? Omdat het seksisten en racisten in staat stelt te kraaien: ‘zie je wel, roetmoppen en zeikwijven zijn waardeloos, ze presteren niks, ze kunnen het niet, ze zijn dom’. Ten tweede  is breed bekend dat vrouwen geen gelijke kansen kregen en krijgen in de wetenschap, vroeger en nu. Vaak spelen onbewuste vooroordelen een grote rol. Vanwege die vooroordelen krijgen vrouwen lagere cijfers, minder mentoring, minder kansen op promoties, uitnodigingen om te spreken op congressen, opgenomen te worden in overzichtswerken, enzovoorts.

Met andere woorden: vrouwen lopen een hoog riciso om uit de canon te vallen. Zolang gezaghebbende bladen als NG daarover zwijgen en klakkeloos de gevestigde normen reproduceren, werken ze mee aan die systematische achterstelling. Sorry, NG, anno nu kun je dat echt niet meer maken. De Zesde Clan weet dat je het beter kunt!

De Gereedschapskist: micro-ongelijkheden

Zo erg is het toch niet meer, mensen? Vrouwen hebben stemrecht, mogen betaald werk buitenshuis verrichten, en lopen niet meer het risico om letterlijk als heks verbrand te worden. We hebben zelfs wetten tegen huiselijk geweld. Dus, als vrouwen nu nog geen gelijkwaardige positie in de samenleving innemen, komt dat omdat ze zelf liever thuis bij de kindjes zitten. Toch? Aha, maar dan rekenen mensen buiten de kracht van de micro-ongelijkheden.

De term ‘micro-ongelijkheden’ slaat op de opeenstapeling van kleine drempels, obstakels en moeilijkheden, die maakt dat mannen de wind in de rug hebben terwijl vrouwen tegen de wind in moeten voortploeteren. Het is het verschil tussen subtiele aanmoediging en ontmoediging. Subtiel, want het gaat om schijnbare kleinigheden, een bepaalde ondertoon:

Misogyny does not present itself with a neon sign reading “look! I hate women!”. I often wish it did, then at least we wouldn’t have to waste so much time demonstrating that it exists at all.

Uiteraard was het een vrouw die dit beestje een naam gaf. Econome Mary Rowe kreeg in 1973 een baan bij MIT, een prestigieuze technische universiteit in de V.S. Ze kreeg opdracht in kaart te brengen hoe het kwam dat sommige groepen duidelijk ondervertegenwoordigd waren, en wat de universiteit kon doen om toegankelijker te worden. Rowe verwachtte dat klinkklaar onrecht groepen zoals vrouwen tegen hield, maar dat bleek op een paar uitzonderingen na nauwelijks het geval. Nee, het zat ‘m in de geniepige details. De definitie van micro-ongelijkheden van Rowe:

I defined them as “apparently small events which are often ephemeral and hard-to-prove, events which are covert, often unintentional, frequently unrecognized by the perpetrator, which occur wherever people are perceived to be ‘different.’”

Denk aan ongelukjes, van het type goh, stond je niet op de lijst van genodigden, natuurlijk maak ik dat nu in orde. Of grapjes die beledigend zijn voor minderheden, zodat zij zich minder welkom voelen. Uitnodigingen met teksten als ‘breng je echtgenote mee’ – jammer voor jou als je vrijgezel of homo/lesbisch bent. Denkbeelden die er van uit gaan dat een bepaalde groep automatisch beter is of meer gekwalificeerd voor sommige taken. Een neerbuigende behandeling ondergaan, zo subtiel dat het lastig is om concreet aan te geven waarom je je zo gemarginaliseerd voelt – maar die minachting is wel degelijk reëel.

De lijst is eindeloos, maar Rowe merkte dat zulke schijnbare details en kleinigheden een groot negatief effect bereiken:

Little acts of disrespect, and failures in performance feedback, seemed to corrode some professional relationships like bits of sand and ice.  […]  I observed what I saw as the cumulative, corrosive effect of many inequities, and concluded that micro-inequities have been a principal scaffolding for discrimination in the US. Micro-inequities appeared to be a serious problem since much of this bias is unconscious and unrecognized—and even hard to believe when described—unless videotaped.

Wat Rowe signaleerde in 1973, geldt nu nog. Steeds opnieuw blijkt uit loopbaanonderzoeken dat vrouwen niet tegen worden gehouden door één duidelijk aanwijsbare onrechtvaardigheid. Het gaat om een accumulatie van allerlei kleine effecten, waardoor het vrouwen niet lukt om tot de hogere regionen van organisaties door te dringen. Dat stelt mensen voor problemen. Zo interviewde het blad Pandora deze maand Piet Hoekstra, vice-decaan bij de faculteit Geowetenschappen. Hij stelt:

Dat maakt het probleem tamelijk ongrijpbaar,  je hebt niet de handvatten om er veel aan te doen. Als je iets wilt doen, moet dat met gericht stimulerend beleid. In het middenkader zijn verhoudingsgewijs al weinig vrouwen aanwezig en de doorgroei is in die hoek zeer beperkt. Als bezuinigingen een vacaturestop afdwingen en je formatie vast zit, gebeurt er een tijdlang niets.

Kortom, het gaat om een hardnekkige situatie en bezuinigingen maken het er niet beter op.

Zijn we nu voor altijd en eeuwig de klos? Nee. In plaats van vrouwen al dan niet subtiel op hun plek te zetten, kunnen organisaties en mensen vrouwen óók, al even subtiel, hints geven dat ze er mogen zijn. In plaats van micro-ongelijkheden pleit Rowe voor het toepassen van micro-affirmaties. Dat zijn volgens haar alledaagse, kleine gebaren, soms onopvallend in het voorbijgaand gemaakt, die voortkomen uit de wens van de één dat de ander kan bloeien. Denk aan een welgemeend complimentje, een introductie tot een belangrijk persoon, of een gerichte uitnodiging voor een netwerkbijeenkomst.

Micro-affirmaties gaan verder dan gericht stimulerend beleid van een organisatie. Het gaat om de houding van mensen, de werkcultuur, breed duidelijk maken dat vrouwen meetellen. Zelfs in een tijd van bezuinigingen en vacaturestops hebben zulke verwelkomende gebaren volgens Rowe een groot effect. Het zorgt ervoor dat je de vrouwen die je hebt, daadwerkelijk behoudt. Het zorgt ervoor dat vrouwen enthousiast blijven voor hun vak. Het zorgt voor een goede basis om, als de economische crisis eindelijk ten einde loopt, volop verder te bouwen aan diversiteit.

Televisieseries tonen genderpolitiek in alle vormen en maten

Wat zo grappig is aan televisieseries: ze bieden vermaak, en tegelijkertijd laten ze soms haarscherp zien hoe mechanismen in de samenleving werken. Onderdrukking, marginalisering, genderpolitiek, het komt allemaal voorbij op het kleine scherm. Drie series laten zien dat samenlevingen complex in elkaar zitten, en dat de producenten bewuste keuzes maken over de manier waarop ze mannen en vrouwen afbeelden.

Van het herkauwen van het blanke, mannelijke overheersingsmodel, tot aan een genuanceerde verkenning van vrouwen in machtsposities, de keuze is enorm. Laten we beginnen met een negatief voorbeeld: The Walking Dead. De allereerste aflevering van seizoen 1 (het derde seizoen is inmiddels af en uitgezonden in de V.S.) begint meteen met twee macho agenten in een politieauto. Ze praten over ‘hun’ vrouwen. Vrouwen zijn bitcherig. Vrouwen zijn de oorzaak van de opwarming van de aarde, want ze zijn te stom om het licht uit te doen als ze een kamer verlaten. Zo leer je talloze ‘feiten’ over de aard van de vrouw.

Walking Dead: red me, schatje, want ik kan zelfs het lichtknopje niet vinden!

Vanaf die tirade gaat het snel bergafwaarts in de serie. Er breekt een zombie apocalypse uit. Dat biedt mogelijkheden voor het doorbreken van oude structuren, zou je zeggen, maar nee. In geen tijd maakt het scenario van blanke mannen helden, en van vrouwen passieve wezens, die gered moeten worden. Vrouwen koken en poetsen terwijl de mannen besluiten nemen. Zelfs een jong kind heeft vanwege zijn goede geslacht (man) meer zeggenschap over wat er gebeurt dan volwassen vrouwen – en dat jongetje leert meteen vrouwen te minachten en zichzelf zeer hoog te achten.

De serie is een toonbeeld van een blank patriarchaat. Iets wat niet had gehoeven, want in de stripboeken waar de televisieserie op gebaseerd is, vervullen vrouwen veel sterkere rollen. Het scenario van de televisieserie zwakt hen af, reduceert ze, en geeft blanke mannen bewust alle ruimte. Een lijn die zich vrolijk doorzet in het derde seizoen. Zonder verzachtende omstandigheden of kritische noot. Integendeel, behalve vrouwen behandelen de scenario’s zwarten ook als wegwerp personages.

Dan Game of Thrones. Deze fantasyserie speelt zich af in een samenleving waar mannen de boventoon voeren. Maar anders dan The Walking Dead had de auteur van de reeks boeken, waar de serie op gebaseerd is, een feministische kijk op de zaak. De makers van de televisieserie namen die kritische toon over. Ze tonen net zo’n patriarchaat als The Walking Dead, maar met veel aandacht voor complexe vrouwen, die ondanks alle discriminatie toch blijven vechten voor hun eigen plek onder de zon.

De show geeft zodoende een veel genuanceerder beeld. Sommige vrouwen hebben meer ruimte dan andere vrouwen, en ook onder de mannen komen personages voor die het zwaar hebben, omdat ze niet voldoen aan de mannelijke norm. Bijvoorbeeld vanwege hun geringe lengte.

Game of Thrones: vrouwen staan hun mannetje.

Naast complexe genderpolitiek tonen, doet het scenario nog iets anders. Het verhaal rekent af met allerlei cliché opmerkingen om seksisme te ontkennen:

I also love how much of a mockery the show makes of the old rationalizations for sexism that claimed women exert their power in the home: “the hand that rocks the cradle” or “the power behind the throne” kind of garbage people still push today. Cersei has made it her life’s work to manipulate men, but she finds pretty quickly that their actual, real world power trumps hers.

Vanwege die kritische ondertoon en sterke vrouwenrollen vinden veel vrouwen de serie geweldig. En tsja, er komen blote borsten en billen in voor, maar dat is niet hetzelfde als seksisme. Je zou het kunnen zien als tonen wat er gebeurt als mannen vrouwen zien als gebruiksvoorwerpen. Sommigen zien zulke blootscènes zelfs als een poging van de scenarioschrijvers om een knieval te maken voor mannelijke kijkers, omdat familierelaties eigenlijk de motor van het verhaal vormen. Soms lijkt het verhaal wel een op vrouwen gerichte soap zoals Dallas of Dynasty, maar dan met zwaarden en draken.

[UPDATE: Bovenstaande betrof seizoen 1 van Game of Thrones, waarin het nog meeviel met de blote borsten. Seizoen twee schijnt regelmatig te ver te gaan met naaktscènes, die te pas en te onpas op het scherm verschijnen zodat ze los komen te staan van het verhaal, de ontwikkelingen stop zetten, en ontaarden in exploitatie. De serie krijgt om die reden steeds meer kritiek in de Verenigde Staten.)

Wat gebeurt er als je een patriarchale samenleving hebt, die begint te veranderen? Wat als vrouwen daadwerkelijk op eigen kracht een machtspositie kunnen bereiken? De serie Mad Men lijkt over mannen op een marketingbureau te gaan, maar de vrouwen spelen een minstens zo belangrijke rol. Het woord feminisme valt nergens. Desondanks beïnvloedt deze emancipatiebeweging het verhaal. De vrouwelijke personages ontwikkelen zich, ze beginnen in de jaren zestig aan een transformatie, van afhankelijke huisvrouw tot zelfbewust en zelfstandig mens.

Tot slot Borgen. De Deense serie Borgen probeert antwoord te vinden op zulke vragen, aan de hand van een vrouw die verkiezingen wint en staatshoofd wordt. Ze moet dealen met louche oppositiepartijen, een hijgerige media, druk van man en kinderen die vinden dat ze thuis ook een rol heeft, en meer van zulke moderne perikelen. Want hoe doe je dat, vrouw zijn combineren met leiderschap? Dit is geheel nieuw terrein. Iedereen moet wennen en niemand heeft er een pasklaar antwoord op:

There is no uniform for women. As the first moments of Borgen make clear – a Machiavelli quote about war, followed by a makeup brush plunging into powder – women are still caught between two worlds, and are often left tentative, talented, yet not entirely confident as to how to proceed. The show explores this territory with wit and care. There’s the moment in coalition talks, for instance, when one of Nyborg’s rivals suggests that, as the surprise winner in the elections, she should sit at the head of the table during negotiations. (She takes his advice, but only once he has left the room.)

Borgen verkent nieuw terrein met een vrouw als staatshoofd.

Borgen vervult daarmee een belangrijke pioniersrol. De serie rekent af met het stereotype van de blonde Scandinavische vrouw, geeft actrices de kans om krachtige personages te spelen, en steekt gunstig af ten opzichte van het gebruikelijke aanbod op de televisie. Borgen boekt inmiddels grote successen, en meer dan vijftig landen kochten de uitzendrechten, juist vanwege de focus op vrouwen:

Pilou is clear that the success of The Killing and Borgen is down to putting female leads in traditional male parts. ‘For a hundred years it has been about the guys. But think about it – if the family’s at home Sunday night 8pm, man, wife, two kids, who’s in charge? The woman. And they want to see women in lead roles. I like that.’

Dat succes is gunstig. Want wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het goed is als kijkers sterke vrouwelijke personages zien. Ze gaan echte vrouwen positiever bekijken als hun fictieve tegenhanger krachtig wordt neergezet. Deze sterke vrouwenrollen bieden ook een tegenwicht voor het gebruikelijke dieet van televisieseries waarbij seksisme hoogtij viert. Dus, minder Walking Dead! Meer Game of Thrones en Borgen!

BONUS: De Zesde Clan heeft altijd een zwak gehad voor de fantasy pulpserie Xena (uit 1995). Ja, een prinses. Ja, een krijgsheldin. Ja, heeeeele slechte speciale effecten. Maar ook een show met een feministische ondertoon, en met een heldin die niet gedefinieerd wordt door haar relatie met een of meer mannen. Dat is tot op de dag van vandaag revolutionair:

One wants to question how such a show was even allowed into television programming, because a deep examination of its inner workings provides society with some very incredible, novel, and spectacular ways of portraying women.

Kunnen ‘ze’ anno 2013 nog steeds een voorbeeld aan nemen.

Nieuwsronde

Zoveel nieuws, zo weinig tijd! Daarom een nieuwsronde met een greep uit evenementen, ontwikkelingen, en achtergrondartikelen om eens lekker in weg te duiken. Komen ze:

  • Ook in Nederland begint eindelijk het geluid te klinken dat bezuinigingen op o.a. de zorg vooral vrouwen treffen. Omdat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de zorg, zowel als het gaat om betaalde banen, als om onbetaalde zorg verlenen aan familieleden. Eerder kwam er in Engeland al verzet op gang nadat ook hier mensen berekend hadden dat bezuinigingen vooral op de schouders van vrouwen belanden.
  • Dankzij de moderne mobiele technologie krijgen Saudische mannen nu behulpzame berichtjes op hun gsm, bijvoorbeeld om hen te informeren dat de vrouwen die zij onder hun hoede hebben, reizen of zelfs het land verlaten hebben. Zo kunnen de mannelijke voogden nog beter controleren waar vrouwen zich bevinden en wat ze doen.
  • Vrouwen zijn zo emotioneel, hoor je nogal eens. Hoe kun je ze serieus nemen als ze zo hysterisch doen, overgevoelig zijn, overdrijven en zeuren. Als je echter om je heen kijkt, zie je al snel dat mannen net zo goed emotioneel zijn. Alleen gebruiken we daar andere woorden voor en vinden we wat zij doen, normaal, stelt dit essay.
  • Hmm, keuzes, keuzes. Thuis blijven en je politieke protest-stem smoren, of buiten verkracht worden… Een Egyptische vrouw was het zo zat dat ze niet vrijuit kon demonstreren op het Tahrirplein in Cairo, dat ze van haar eigen geld helmen en vesten kocht en een bodyguard opzette. Als vrouwen nu door een boze, mogelijk betaalde groep mannen aangevallen en verkracht worden, bestaat er een burgerveiligheidsdienst om hen te ontzetten en te helpen. Een inspirerend verhaal.
  • 1001 Vrouwen verschijnt voorjaar 2013 bij de Nijmeegse uitgeverij Vantilt. De uitgave, bedoeld om Nederlandse vrouwen zichtbaar te maken in de vaderlandse geschiedenis, wordt mogelijk gemaakt door crowdfunding, publieke donaties. Het gaat goed, erg goed. Talloze mensen sponsorden de uitgave inmiddels, zodat er al 56.000 euro op de rekening staat. Historica Els Kloek, betrokken bij het project, is blij met deze ontwikkeling.
  • Steeds meer vrouwen in Indonesië krijgen te maken met genitale verminking. Een journaliste maakte een ‘feestelijke’ dag mee waarbij meer dan 150 meisjes een pijnlijke ingreep moesten ondergaan. In haar reportage tekende ze diverse redenen op waarom deze praktijk nog steeds groeit en bloeit. Opkomend moslimfundamentalisme lijkt de belangrijkste reden, maar daarnaast maken mensen zichzelf vanalles wijs. Het zou meisjes rein maken, besneden meisjes zouden betere rijst koken, en trouwere echtgenotes zijn. Tsja.
  • Vrouwelijke wetenschappers moeten overal tegen de stroom in roeien. Meest recente aflevering in de categorie ‘kijk, zo is de situatie nou’ komt uit Canada, waar de regering een onderzoek eiste nadat in een bepaald jaar alle prestigieuze onderzoeksbeurzen alleen naar mannen gingen. Vrouwen krijgen volgens de analyse te maken met structurele, vaak onbewuste discriminatie. Dat leidt onder andere tot lagere inkomens, minder respect en erkenning, en minder kansen op promotie. De bevindingen sluiten aan bij onderzoek uit de V.S. en Nederland (zie onder andere hier en hier).
  • Misschien wil je aan bovenstaande soort situaties iets veranderen. Maar dan ben je misschien wel een feministe! Dat kan niet! Feministes zijn eng! Plus, wie wil er in een mannenwereld nou als feministe optreden, schreef Lucy Sherriff voor de Huffington Post. De Britse site F-word plaatste in een reactie op haar opiniestuk een open brief: ,,Frankly, if a man feels “alienated” by women fighting for equal pay, I struggle to see that as a problem with feminism.”
  • Vrouwen, meer dan mannen, stellen zich niet kandidaat voor politieke functies. Dat blijkt uit onderzoek naar vrouwen in de Amerikaanse politiek. De omgeving, inclusief partners, moedigen vrouwen niet aan, beeldvorming bevestigt de indruk dat politiek iets voor mannen is, en vrouwen hebben echt wel door dat ze een seksistische behandeling krijgen. De media hebben vaak meer aandacht voor hun kapsel en kledingkeuze dan hun standpunten. Plus, vrouwen moeten twee keer zo goed zijn als mannen voordat kiezers hen competent genoeg vinden. Een beetje aanmoediging is daarom broodnodig.

Conservatieven eren vrouw als martelares

De conventie van de Republikeinse partij in de Verenigde Staten, waar Mitt Romney officieel de status van presidentskandidaat verkreeg, bood een onthullend inzicht in de manier waarop conservatieven aankijken tegen vrouwenemancipatie. Ann Romney, de vrouw van, probeerde in de gunst te komen bij vrouwelijke kiezers met een toespraak vol lof en eer voor deze helft van de bevolking. Maar waarvoor ze lof en eer toekende, was onthullend. Vrouwen hebben het moeilijk, gaf ze toe. Gelukkig munten ze uit in martelaarschap.

Ann Romney stelt zich op ten dienste van haar man, roept vrouwen op genoegen te nemen met minder.

In haar speech erkende Ann Romney openlijk dat vrouwen te kampen hebben met structurele achterstelling en obstakels, puur op basis van hun geslacht. Letterlijk sprak ze de volgende woorden:

…if you listen carefully, you’ll hear the women sighing a little bit more than the men. It’s how it is, isn’t it? It’s the moms who always have to work a little harder, to make everything right.[…]  You’re the ones who always have to do a little more. You know what it’s like to work a little harder during the day to earn the respect you deserve at work and then come home to help with that book report which just has to be done. […] Tonight, we salute you and sing your praises. I’m not sure if men really understand this, but I don’t think there’s a woman in America who really expects her life to be easy.

De vrouw van heeft dus wel degelijk door dat de situatie van vrouwen verschilt van die van mannen, en dat de vrouwen slechter af zijn. Met andere woorden: ze snapt dat seksisme bestaat. Alleen, met dat gegeven doet ze niks. Ze spreekt van liefde, en waar zouden we zijn zonder vrouwen, bla bla bla. Die algemeenheden en mooie praat doet echter niets af aan het feit dat ze de achterstelling van vrouwen openlijk, in een publiekelijke speech, toegeeft:

Most of the time, the battle over sexism in this country is over the facts. Feminists declare sexism a problem. Anti-feminists respond by denying that it even exists, insisting that equality has been achieved, implying women only fall behind because they aren’t up to the task (which is, of course, in itself sexist). Ann Romney instead stood up and admitted that sexism is real and that it actually structures women’s lives. Instead of fighting, she empathized, and implied that there is some consolation for women in knowing of their own moral superiority to men. Set aside the fantasy of equality, ladies, she seemed to say. We all know how life really is.

In plaats van gelijkwaardigheid biedt Romney vrouwen een zekere mate van erkenning voor hun lijden, en lof voor het feit dat ze zo superieur zijn als martelares. Het is een zeer, zeer bekende methode om vrouwen op hun plek te houden en dat verteerbaar te maken door ze een aai over hun bol te geven.

Varianten hiervan vind je overal. Zoals in het machismo-marianismo complex in Mexico, waarbij de man de machtige patriarch is, maar vrouwen toch nog wat macht verkrijgen door zich op te stellen als kampioen maagdelijke martelares. Met Maria als lichtend voorbeeld. Onze eigen SGP kan er ook wat van. We mogen geen baas zijn in eigen buik, en geen gebruik maken van basale democratische rechten, maar de partij heeft wel de mond vol van ‘maar we respecteren vrouwen best wel, ook zij zijn waardevol’.

Het is het riedeltje van gelijkwaardig maar niet gelijk. Waarbij de nadelen van dat niet-gelijk-zijn voornamelijk bij de vrouw liggen. Want zij krijgt te maken met beperkingen en ge- en verboden die niet voor mannen gelden. Zij moet genoegen nemen met minder.

Conservatieven roepen vrouwen op om te incasseren. Feministen roepen vrouwen en mannen op om te protesteren. Het zal voor u, lieve lezer, geen verrassing zijn dat de Zesde Clan behoort tot de laatste groep. Wij protesteren.

SGP mag vrouwen niet discrimineren

Eigenlijk belachelijk dat je dit anno 2012 nog moet zeggen, maar als politieke partij mag je vrouwen niet uitsluiten van je kieslijst. De SGP doet dat wel. De christenbroeders vochten tot aan het Europese Hof van de Rechten van de Mens om politieke rechten aan vrouwen te onthouden, maar haalde daar bakzeil. Dit hof weigert de kwestie te behandelen. Daardoor blijft een uitspraak van de Hoge Raad uit 2010 overeind staan.

De Hoge Raad, zoals de naam al zegt het hoogste rechtsorgaan van Nederland, had eerder al gezegd dat de SGP vrouwen moet toelaten. Door hen te weigeren van kieslijsten handelt de partij namelijk in strijd met het VN Vrouwenverdrag en de Grondwet. Iets waar allang veel meer ophef over zou zijn geweest als de partij negers zo zou behandelen. Nu het om vrouwen gaat, is men een stuk voorzichtiger. Daarom is het goed om te lezen dat het Europese Hof niet wil tornen aan het oordeel van de Hoge Raad:

De SGP had de Nederlandse staat aangeklaagd op basis van de artikelen 9, 10 en 11 van het EVRM, over godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering. Maar het Hof vindt dat die vrijheden niet in het geding zijn door de uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad. […] Het Hof wil zich niet uitlaten over de vraag wat de Nederlandse staat verder moet doen om discriminatie bij de SGP te stoppen.

Met dat oordeel legt het Europese Hof de hete aardappel weer terug waar-ie hoort, namelijk bij de SGP en in tweede instantie bij de Nederlandse regering. Onder minister Donner probeerde de overheid nog onder acties uit te komen. Donner wilde het vonnis van de Hoge Raad niet omzetten in maatregelen zolang de zaak nog op Europees niveau in behandeling was. Een twijfelachtige houding, omdat een zaak bij het Europese Hof geen opschortende werking heeft. De regering had aan de hand van het oordeel van de Hoge Raad gewoon actie moeten ondernemen om de discriminatie te stoppen.

Nu de schaamlap van ‘o wacht ze zijn op Europees niveau nog bezig’ weggerukt is, moet er iets gebeuren. De SGP kan niet meer in beroep gaan. Dit is het. De Zesde Clan wacht het verdere verloop in deze zaak dan ook nieuwsgierig af.

Cultuur Britse banken houdt vrouwen tegen

De macho cultuur in het Britse bankwezen houdt de doorstroom van vrouwen naar de top tegen. Dat wijst nieuw onderzoek uit. Het Instituut voor Leiderschap en Management (ILM) ziet niet zozeer een glazen plafond, als wel een vastgeroeste houding bij het hoger management, waardoor vrouwen in iedere fase van hun loopbaan aan de kant gezet worden en wegvloeien.

Aanvullend onderzoek van een recruteringsfirma wees uit dat er geen licht aan het einde van de tunnel zit. Het aantal vrouwen aan de top is redelijk stabiel gebleven, maar in de lagen daaronder is het aantal vrouwelijke professionals afgenomen met 2,2%. Na stagnatie zal daardoor achteruitgang volgen, omdat er minder vrouwen ‘voorradig’ zijn om door te stromen naar de hoogste functies.

Deze berichten komen bovenop eerdere signalen dat de grootste bedrijven in Engeland er niet in slagen vrouwen door te laten stromen naar invloedrijke functies. Met name in macho organisaties zijn vrouwen, naast allerlei andere obstakels, sowieso de klos als ze het wagen zwanger te worden:

I write from a deep sense of frustration. For more than 35 years it has been unlawful discrimination to treat a woman unfavourably because of her pregnancy or maternity leave. For more than 15 years, week after week, I have been advising senior female executives who have lost their jobs because of pregnancy or maternity leave. Often a woman returns from leave to a downgraded job with changed reporting lines, so she is forced out – after many years of commitment to the company. From meteoric rise to meteoric fall; nothing changes.

Uit het deze maand gepubliceerde onderzoek van ILM, onder 800 betrokkenen in het bankwezen, blijkt dat slechts eenderde van de mannelijke collega’s vindt dat vrouwen om deze en andere redenen tegengehouden worden in hun loopbaan. Als het gaat om het herkennen van achterhaalde opvattingen bij het hogere management zien de cijfers er beter uit. Dan ziet de helft van het aantal mannen in dat er iets scheef zit in de cultuur van de banken (bij vrouwen ziet tweederde dit in).

Eén van de verantwoordelijken voor het onderzoek, Charles Elwin, sprak tegenover The Guardian zijn zorgen uit:

“It is in danger of being really quite a dreadful waste if you are losing very, very competent people all the way through the process, several steps before the board,” he said. “It is bad for the organisation, bad for the country and bad for society.” […] Elvin said the government should lead the way by training the managers in government-funded organisations to “manage flexibly” across both genders – focused on “achieving objectives rather than sitting in your seat” – and to make sure employees are hired and retained on the basis of merit. Flexible working should apply to both men and women. “It is completely inappropriate for people to look at a person of child-bearing age in a different way,” he added.

Voor een Hollands tintje bij dit artikel: vrouwen werkzaam bij ING (of liever gezegd voorheen werkzaam bij ING) schreven een rapport over de uitstroom van vrouwen binnen deze financiële organisatie. Ook zij maakten duidelijk hoe werkneemsters, ondanks hun ambitie, vastliepen op een taaie cultuur en uiteindelijk vertrokken. De vrouwen begonnen voor zichzelf, of gingen tegen een hoger salaris aan de slag bij de concurrent. ING verloor dus niet alleen talent, maar kreeg er meer concurrentie bij. De organisatie deed helaas weinig tot niets met de kritiek en de adviezen.